# verses

text:
Eta deiadarka hasi zitzaizkion: <pb/>—Zer duzu gurekin, Jainkoaren Seme horrek? Garaia baino lehen guri oinaze ematera etorri al zara hona? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Zoazte. <pb/>Haiek irten eta txerrietan sartu ziren, eta txerri-talde osoa ezpondan behera aintzirara amildu zen, eta denak uretan galdu.


text:
Orduan, herri guztia atera zen Jesusengana eta, ikusi zutenean, beren lur-mugetatik alde egiteko eskatu zioten.


text:
Elbarri bat ekarri zioten, ohatilan etzana. Jesusek, lagun haien sinesmena ikusirik, esan zion elbarriari: <pb/>—Izan bihotz, seme! Barkatuak dituzu bekatuak. <f>ⓙ</f>


text:
Haien gogoetak igarririk, Jesusek esan zien: <pb/>-Zergatik dituzue gogoeta gaizto horiek zeuen baitan?


text:
Orain ikusiko duzue, bada, Gizonaren Semeak baduela mundu honetan bekatuak barkatzeko ahalmena. <pb/>Eta esan zion elbarriari: <pb/>—Jaiki, hartu ohatila eta zoaz etxera. <f>ⓛ</f>


text:
Hau ikustean, beldurrak jota gelditu zen jendea eta Jainkoa goresten zuen, gizakiei horrenbesteko ahalmena eman zielako. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek, handik atera eta bidez zihoala, Mateo zeritzan gizon bat ikusi zuen zergak <f>[3]</f> biltzeko mahaian eseria, eta esan zion: <pb/>—Jarraitu niri <f>ⓝ</f>. <pb/>Mateok zutitu eta jarraitu egin zion.


text:
<pb/>Geroago, Mateoren etxean zegoen Jesus mahaian; bazen beste zergalari <f>[4]</f> <f>ⓐ</f> eta bekatari asko ere Jesusekin eta honen ikasleekin batera mahaian.


text:
Fariseuek, hori ikustean, esan zieten ikasleei: <pb/>—Nolatan jaten du zuen maisuak zergalari eta bekatariekin?


text:
Hobe zenukete Jainkoak esandako honetaz jabetuko bazinete: <i>Nahiago</i> <f>ⓑ</f><i>dut errukia sakrifizioak baino.</i> Ez naiz zintzoei dei egitera etorri, bekatariei baizik <f>[5]</f>.


text:
<pb/>Behin batean, Joan Bataiatzailearen ikasleek <f>ⓒ</f> Jesusengana joan eta esan zioten: <pb/>—Nolaz egiten dugu fariseuek eta guk hainbeste barau <f>[6]</f> eta zure ikasleek ez?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ezteietara deituak <f>[7]</f> egon ote daitezke goibel, senar berria berekin dutelarik? Etorriko zaie, bai, senar berria kenduko dieten eguna; orduan egingo dute barau. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Inork ez dio jantzi zaharrari oihal gordinezko adabakirik josten, adabakiak jantzia behartu eta zarratada handiagoa egingo bailuke.


text:
Zahagi zaharretan ere ez da ardo berririk sartzen; bestela, zahagiak lehertu egingo lirateke, eta ardoa isuri eta zahagiak galdu. Ez! Ardo berria zahagi berrietan sartzen da, eta batak eta besteak irauten dute».


text:
<pb/>Jesus honela ari zitzaiela, buruzagietako bat etorri zitzaion eta, ahuspezturik, esan zion: «Hil berria dut alaba; baina zatoz hari eskua ezartzera, eta biziko da». <f>ⓔ</f>


text:
Orduan, hamabi urte hartan odoljarioz zegoen emakume bat atzetik hurbildu zitzaion Jesusi eta soineko-ertza ukitu <f>[8]</f> <f>ⓕ</f> zion;


text:
<pb/>Itzuli zen Jesus eta, emakumea ikustean, esan zion: «Izan bihotz, ene alaba! Zeure sinesmenak sendatu zaitu». Eta une hartatik sendatua gelditu zen. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusek, jendea kanpora bidali zutenean, sartu eta neskatxari eskutik heldu zion, eta neskatxa altxatu egin zen.


text:
<pb/>Jesus handik atera zenean, bi itsuk jarraitu zioten deiadarka: «Daviden Semea, erruki zakizkigu!» <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Etxeratu zenean, itsuak hurbildu zitzaizkion, eta Jesusek galdetu zien: <pb/>—Sinesten al duzue hori egin dezakedana? <pb/>—Bai, Jauna -erantzun zioten.


text:
<pb/>Eta begiak zabaldu zitzaizkien. Jesusek zorrotz agindu zien: <pb/>—Kontuz gero! Ez dezala inork ere jakin! <f>ⓙ</f>


text:
Jesusek deabrua bota egin zuen eta mutua hizketan hasi zen. Jendeak, harriturik, zioen: «Ez da Israelen egundaino horrelakorik ikusi!» <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Fariseuek, berriz, zioten: «Deabruen buruzagiaren indarrez botatzen ditu honek deabruak». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesus herri eta auzo guztietan barrena ibili zen, sinagogetan irakasten. Jainkoaren erregetzaren berri ona hots egiten zuen eta gaitz eta eritasun guztiak sendatzen. <f>ⓜ</f>


text:
Jendetza ikustean, errukitu egin zitzaien Jesus, nekatuak eta lur jota baitzeuden, artzain gabeko ardiak bezala. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek, bere hamabi ikasleei dei eginik, ahalmena eman zien espiritu gaiztoak <f>[1]</f> botatzeko eta gaitz eta eritasun guztiak sendatzeko. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Hona hemen hamabi apostoluen izenak: lehenbizi Simon -Pedro deritzana- eta haren anaia Andres; Santiago Zebedeorena eta haren anaia Joan; <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Hamabiok bidali <f>ⓓ</f> zituen Jesusek, oharpen hauek eginez: «Ez joan jentilen lurraldeetara, ez sartu Samaria herrialdean <f>[3]</f> ere,


text:
Senda itzazue gaixoak, piztu hildakoak, garbitu legendunak, bota deabruak. Doan hartu duzue, eman doan.


text:
ez zakutorik biderako, ez soinekorik aldatzeko, ez oinetakorik, ezta makilarik ere, zor baitzaio langileari behar duen janaria. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Edozein herri edo auzotara iristen zaretela, jakizue ba ote den konfiantzako inor zuek etxean hartzeko, eta geldi zaitezte harenean herri hartatik atera arte.


text:
etxekoak duin badira, hel bekie zuen bakea; duin ez badira, berriz, gal bedi hutsean zuen agurra <f>[4]</f>.


text:
<pb/>«Onartzen ez bazaituztete <f>ⓗ</f> eta zuen mezua entzun nahi ez, etxe edo herri hartatik ateratzean, astindu zeuen oinetako hautsa <f>[5]</f>.


text:
Benetan diotsuet: Auzi-egunean, Sodomak eta Gomorrak zigor bigunagoa izango dute herri hark baino. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Hara, ardiak otso artera bezala bidaltzen zaituztet. Izan zaitezte, bada, sugeak bezain zuhur eta usoak bezain xalo. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Kontuz jendearekin! Auzitegi <f>[6]</f> eta sinagogetara eramango zaituztete eta zigortu egingo;


text:
agintari eta erregeen aurrera eramango zaituztete niregatik, eta aitorpen egingo duzue haien eta jentilen aurrean.


text:
Eramango zaituztetenean, ez egon zer eta nola esango duzuen kezkatan: une hartan bertan adieraziko dizue Jainkoak zer esan; <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Anaiak anaia emango du heriotzara, eta aitak semea; seme-alabak gurasoen kontra altxatuko dira eta hil egingo dituzte.


text:
Mundu guztiak gorroto izango dizue niregatik; baina azkeneraino sendo irauten duena, horixe izango da salbatua. <f>ⓜ</f>


text:
Herri batean pertsegitzen bazaituztete, egin ihes beste batera. Benetan diotsuet: Gizonaren Semea etorri aurretik, ez dituzue Israelgo herri guztiak igaroko. <f>ⓝ</f>


text:
Aski du ikasleak irakaslea adina izatea, eta morroiak nagusia adina. Etxejaunari Beeltzebul esan badiote, zer ez ote esango haren etxekoei? <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Ez izan jendearen beldur! Izan ere, ez dago ezer gordeta agertuko ez denik, ezta ere ezer ezkutuan jakingo ez denik. <f>ⓒ</f>


text:
Gau-ilunez esaten dizuedana, esan zuek egun-argiz; eta belarrira entzuten duzuena, hots egin etxe-gainetatik.


text:
Ez izan beldurrik gorputza hil bai, baina bizia hondatu ezin dutenei; izan beldur, gorputza ez ezik, pertsona osoa infernuan honda dezakeenari. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Ez ote dira bi txori sos batean saltzen? Hala ere, ez da bat bakarra ere lurrera erortzen zuen Aitaren baimenik gabe.


text:
<pb/>«Ez pentsa munduari bakea ekartzera etorria naizenik; bakea ez, baina banaketa ekartzera etorria naiz.


text:
Bai, <i>semea aitarengandik, alaba amarengandik eta erraina amaginarrebagandik</i> banatzera etorri naiz. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Aita nahiz ama ni baino maiteago duena ez da niretzat gai; semea nahiz alaba ni baino maiteago duena ez da niretzat gai.


text:
Bere biziaren jabe izan nahian dabilenak galdu egingo du; bere bizia niregatik galtzen duenak, ordea, eskuratu egingo du. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Zuek onartzen zaituztenak neu onartzen nau, eta ni onartzen nauenak bidali nauena onartzen du. <f>ⓙ</f>


text:
Profeta bat profeta delako onartzen duenak profetari zor zaion saria jasoko du; eta gizon zuzen bat zuzena delako onartzen duenak gizon zuzenari zor zaion saria jasoko du; <f>ⓚ</f>


text:
eta txiki hauetako bati, nire ikasle delako, ontzixka bat ur fresko besterik ez bada ere ematen diona, benetan diotsuet ez dela saririk gabe geldituko». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesus, bere hamabi ikasleei argibide hauek ematen amaitu zuenean, joan egin zen handik, herriz herri irakastera eta mezua hots egitera. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Joan Bataiatzaileak Mesiasen egintzen berri izan zuen kartzelan, eta bere ikasle batzuk bidali zizkion <f>ⓝ</f>


text:
itsuek ikusi egiten dute eta herrenak badabiltza, legendunak garbi gelditzen dira eta gorrek entzun egiten, hildakoak piztu egiten dira eta behartsuei berriona ematen zaie. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Haiek alde egitean, Jesus Joani buruz hitz egiten hasi zitzaion jendeari: «Zer ikustera irten zineten basamortura? Haizeak kulunka darabilen kanabera?


text:
Zer ikustera irten zineten bestela? Soineko apainez jantzitako gizona? Jantzi apainekoak errege-jauregietan bizi ohi dira.


text:
Zer ikustera irten zineten, bada? Profetaren bat? Bai, noski, eta profeta baino ere handiagoa. <f>ⓓ</f>


text:
Hartaz dago idatzia Liburu Santuan: <i>Begira</i> <f>ⓔ</f><i>, neure mezularia bidaltzen dut zure aurretik; hark prestatuko dizu aurretik bidea.</i>


text:
Benetan diotsuet: Ez da amaren semerik sortu Joan Bataiatzailea baino handiagorik; hala ere, Jainkoaren erreinuko txikiena ere hura baino handiagoa da.


text:
<pb/>«Joan Bataiatzailea agertu zenetik gaurdaino Jainkoaren erreinua indarrez hartzen da, eta indar egiten dutenek eskuratzen dute <f>[3]</f>. <f>ⓕ</f>


text:
Profeta guztien eta Moisesen <f>ⓖ</f> agintzarien epea Joan Bataiatzailearekin bukatzen da <f>[4]</f>.


text:
<pb/>«Norekin konparatuko dut oraingo gizaldi hau? Plazan eseriak dauden mutikoen antzekoa da, honela ari baitzaizkio elkarri: <f>ⓙ</f>


text:
Etorri zen Joan, ez jan eta ez edan egiten ez zuela, eta burutik egina dagoela <f>[6]</f> diote. <f>ⓚ</f>


text:
Etorri da Gizonaren Semea, jan-edan egiten duela, eta honela diote: “A zer tripazain eta mozkorra, zergalari eta bekatarien laguna!” Baina egiteek aitortzen dute Jainkoaren jakinduria zuzena dela». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Gero, miraririk gehienak egin zitueneko herriak madarikatzen hasi zen Jesus, bihozberritu ez zirelako. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Ai zu, Korozain! Ai zu, Betsaida! Izan ere, Tiro eta Sidon hiri jentiletan zuengan adina mirari gertatu izan balitz, aspaldi bihozberrituak ziratekeen, dolu-jantziz eta hautsez estalirik <f>[7]</f>. <f>ⓝ</f>


text:
Eta zu, Kafarnaum, <pb/><t> <i>«zeruraino altxatuko al zara?</i> </t><t> <i>Lurraren barreneraino eroriko zara!</i> </t> <pb/>«Izan ere, zuregan adina mirari gertatu izan balitz Sodoman, oraindik gaur zutik iraungo zukeen. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Behin batean, Jesus honela mintzatu zen: «Goresten zaitut, Aita, zeru-lurren Jauna, gauza hauek jakintsu eta ikasiei ezkutatu dizkiezulako eta jende xumeari agertu. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Nire Aitak nire esku utzi du dena. Eta inork ez du Semea ezagutzen, Aitak baizik; ezta Aita ere inork ezagutzen, Semeak baizik eta Semeak agertu nahi dionak. <f>ⓒ</f>


text:
Hartzazue nire uztarria eta ikasi niregandik, gozoa eta bihotz-apala bainaiz ni, eta aurkituko duzue bizitzarako atsedena;


text:
<pb/>Behin batean, larunbatez, gari-soro batean zehar zihoan Jesus. Ikasleak goseak zeuden, eta galburuak hartu eta jaten hasi ziren. <f>ⓓ</f>


text:
Hori ikustean, fariseuek esan zioten Jesusi: <pb/>—Begira, larunbatez zilegi <f>ⓔ</f> ez dena <f>[1]</f> egiten ari dira zure ikasleak.


text:
<pb/>Hark erantzun: <pb/>—Ez al duzue inoiz irakurri zer egin zuen Davidek, bera eta bere lagunak goseak aurkitu zirenean?


text:
Nola Jainkoaren etxean sartu eta Jaunari eskainiriko ogiak jan zituzten, legez ez berak eta ez bere lagunek, baizik eta apaizek bakarrik jan zitzaketenak? <f>ⓕ</f>


text:
Eta ez al duzue Liburu Santuetan irakurri apaizek tenpluan larunbatero atseden-legea <f>[2]</f> hausten dutela, horregatik errudun izan gabe? <f>ⓖ</f>


text:
Ulertu bazenute zer esan nahi duen Jainkoak esandako honek: <i>Nahiago dut errukia sakrifizioak baino,</i> ez zenituzketen errugabeok gaitzetsiko. <f>ⓘ</f>


text:
Bazen han besoa elbarri zeukan gizon bat. Fariseuek, zertan salatuko, galdetu zioten: <pb/>—Zilegi al da larunbatez inor sendatzea?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Zuetako zeinek, ardi bakarra eduki eta larunbatez zulora erortzen bazaio, ez du hartu eta aterako? <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Orduan, gizonari esan zion: <pb/>—Luzatu beso hori. <pb/>Hark luzatu, eta sendaturik gelditu zitzaion, bestea bezain ongi.


text:
<pb/>Horretaz jabeturik, handik aldendu egin zen Jesus. Jende askok jarraitu zion, eta hark denak sendatu zituen, <f>ⓜ</f>


text:
<pb/><t> <i>Hona hemen nire zerbitzaria,</i> </t><t> <i>nik hautatua,</i> </t><t> <i>nire maitea, atsegin dudana.</i> </t><t> <i>Beronen gain ezarriko dut</i> </t><t> <i>neure espiritua:</i> </t><t> <i>nazioei justizia iragarriko die.</i> <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t> <i>Ez du haserrerik sortuko,</i> </t><t> <i>ez du oihu egingo,</i> </t><t> <i>ez da kaleetan haren mintzoa entzungo.</i> </t>


text:
<t> <i>Kanabera printzatua ez du hautsiko,</i> </t><t> <i>ahulduriko argi-metxa ez du itzaliko,</i> </t><t> <i>justizia nagusi ezar dezan arte.</i> </t>


text:
<pb/>Deabruaren menpe zegoen gizon bat eraman zioten Jesusi, itsua eta mutua. Hark sendatu egin zuen eta gizona hitz egiten eta ikusten hasi zen.


text:
<pb/>Fariseuek, ordea, hori entzutean, esan zuten: «Deabruen buruzagi den Beeltzebulen indarrez botatzen ditu honek deabruak». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Igarri zizkien Jesusek beren gogoetak eta esan zien: «Bere baitan zatiturik dagoen erreinua errauts bihurtuko da. Bere baitan zatiturik dagoen herri edo familiak ez du iraungo.


text:
Beraz, Satanasek Satanas botatzen badu, zatiturik dago eta bere buruaren aurka ari da; nola iraun dezake haren erreinuak?


text:
Eta nik deabruak Beeltzebulen indarrez botatzen baditut, noren indarrez botatzen dituzte zuen ikasleek? Horregatik, zeuen ikasleak izango dituzue epaile.


text:
Deabruak Jainkoaren Espirituaren indarrez botatzen baditut, ordea, argi dago Jainkoa zuen artean errege izaten hasia dela. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Izan ere, nola sar daiteke inor indartsu baten etxera lapurretara, aldez aurretik hura lotzen ez badu? Orduan bai, harrapa ditzake haren etxeko ondasunak.


text:
<pb/>«Nire alde ez dagoena nire kontra dago, eta nirekin biltzen ez duena sakabanatzen ari da. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Horregatik diotsuet: Bekatu eta birao oro barkatuko dio Jainkoak gizakiari, baina Espiritu Santuaren kontrako biraorik <f>[3]</f> ez dio barkatuko. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Norbaitek Gizonaren Semearen kontra zerbait esaten badu, barkatuko dio Jainkoak; baina Espiritu Santuaren kontra hitz egiten duenak ez du barkamenik izango, ez mundu honetan eta ez datorrenean.


text:
<pb/>«Emazue zuhaitza ona dela: fruitua ere ona izango da. Edota zuhaitza txarra dela: fruitua ere txarra izango da. Zuhaitza fruitutik ezagutzen da. <f>ⓗ</f>


text:
Sugekumeok! Nola esan zenezakete gauza onik, zeuek gaiztoak izanik? Ahoak esan, bihotzari gainezka dariona esaten baitu. <f>ⓘ</f>


text:
Ona denak, bere ontasun-altxorretik, ona ateratzen du; eta gaiztoak, bere gaiztakeri altxorretik, gaitza.


text:
<pb/>«Hona nik esan: Bakoitzak esan dituen alferreko hitz guztien kontu eman beharko du auzi-egunean.


text:
Zeren zeuen hitzen arabera zuzenetsiko baitzaituzte Jainkoak, eta zeuen hitzen arabera gaitzetsiko». <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Lege-maisu eta fariseu batzuk honela hasi zitzaizkion Jesusi: «Maisu, zuk egindako mirarizko seinaleren bat ikusi nahi genuke». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: «Seinale eske ari da gizaldi gaizto eta desleial <f>[4]</f> hau, baina ez zaio seinalerik emango, Jonas profetarena besterik. <f>ⓛ</f>


text:
Zeren, <i>Jonasek arrainaren sabelean hiru egun eta hiru gau egin zituen</i> bezala, hala egingo ditu Gizonaren Semeak ere hiru egun eta hiru gau lurraren barruan. <f>ⓜ</f>


text:
Ninivetarrek auzi-egunean gizaldi honen kontra altxatu eta kondenatu egingo dute, beraiek bihozberritu egin baitziren Jonasen predikuz, eta baduzue hemen Jonas baino handiago den bat. <f>ⓝ</f>


text:
Hegoaldeko erreginak ere auzi-egunean gizaldi honen kontra altxatu eta kondenatu egingo du, munduaren bazterretik etorri baitzen Salomonen jakinduriazko hitzak entzutera, eta baduzue hemen Salomon baino handiago den bat. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Espiritu gaiztoa, norbaitengandik irten ondoren, leku idorretan barrena ibili ohi da atseden bila; baina, aurkitzen ez duelarik,


text:
bere buruari esaten dio: “Noan berriro atera nintzeneko neure etxera”. Iristean, etxea hutsik, garbitua eta apaindua aurkitzen du.


text:
Orduan, joan eta beste zazpi espiritu hartzen ditu berekin, bera baino gaiztoagoak, eta gizakiagan sartu eta bertan jartzen da bizitzen; horrela, pertsona horren azken egoera lehengoa baino okerragoa gertatzen da. Gauza bera gertatuko zaio gizaldi gaizto honi ere». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Oraindik Jesus jendeari hitz egiten ari zela, haren ama eta anai-arrebak <f>[5]</f> azaldu ziren kanpoan, berarekin hitz egin nahian. <f>ⓒ</f>


text:
Batek esan zion: <pb/>—Adizu, ama eta anai-arrebak dituzu kanpoan, zurekin hitz egin nahian <f>[6]</f>.


text:
Eta hainbeste jende bildu baitzitzaion ondora, txalupa batera igo eta eseri egin zen. Jende-taldea, berriz, hondartzan zegoen.


text:
Eta luze hitz egin zien parabola bidez. Honela mintzatu zitzaien: «Atera zen behin ereilea hazia ereitera.


text:
Beste zenbait harri artean erori zen, lur handirik ez zen tokian; eta, axaleko lurra izanik, berehala erne zen;


text:
Gainerakoak lur onean erori ziren, eta fruitua eman zuten: bateko ehun edo hirurogei edo hogeita hamar.


text:
<pb/>Ondoratu zitzaizkion ikasleak Jesusi eta galdegin zioten: <pb/>—Zergatik hitz egiten diezu parabola bidez?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Zuei eman zaizue Jainkoaren erregetzaren misterioak ezagutzea; horiei, ordea, ez. <f>ⓕ</f>


text:
Izan ere, duenari eman egingo zaio, eta gainezka izango du; ez duenari, ordea, daukan apurra ere kendu egingo zaio. <f>ⓖ</f>


text:
Hona zergatik hitz egiten diedan parabola bidez: begiratu bai, baina ikusten ez dutelako; entzun bai, baina ez aditzen, ez ulertzen ez dutelako.


text:
<pb/>«Horrela, Isaias profetak esana betetzen da horiengan: <pb/><t>«<i>Entzungo duzue, bai,</i> </t><t> <i>baina ulertu ez;</i> </t><t> <i>ikusiko duzue, bai, baina ohartu ez.</i> <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t> <i>Izan ere, herri honek</i> </t><t> <i>gogortu egin ditu buru-bihotzak</i>, </t><t> <i>gortu belarriak, itsutu begiak.</i> </t><t> <i>Ez bezate beren begiez ikus,</i> </t><t> <i>ez belarriez entzun,</i> </t><t> <i>ezta buruaz ulertu ere,</i> </t><t> <i>horrela niregana bihur ez daitezen</i> </t><t> <i>eta salba ez ditzadan.</i> </t>


text:
<pb/>«Zorionekoak, ordea, zuen begiak, ikusten dutelako, eta zuen belarriak, entzuten dutelako! <f>ⓘ</f>


text:
Benetan diotsuet: Profeta eta gizon santu askok ikusi nahi izan zuten zuek ikusten duzuena, baina ez zuten ikusi, eta entzun nahi zuek entzuten duzuena, baina ez zuten entzun. <f>ⓙ</f>


text:
Erregetzaren mezua entzun bai, baina ulertzen ez duenari, gaiztoa etortzen zaio eta bihotzean erein zaiona kendu egiten dio. Hori da, mezua “bide-bazterrak” hazia bezala hartzen duena.


text:
baina sustrairik gabea eta iraupen gutxikoa izanik, mezua dela-eta estuasun edo erasoaldiren bat sortu orduko, erori egiten da <f>[2]</f>.


text:
“Sasi-arteak” bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzun bai, baina bizitza honetako ardurak eta diru-goseak mezua ito egiten diotena, fruiturik gabe utziz. <f>ⓚ</f>


text:
“Lur onak” bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzun eta ulertzen duena; honek fruitua ematen du: bateko ehun edo hirurogei edo hogeita hamar». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Beste parabola bat proposatu zien Jesusek: «Jainkoaren erregetzarekin, gizon batek soroan hazi ona erein zuenean bezala gertatzen da.


text:
Joan ziren, orduan, morroiak etxeko nagusiari esatera: “Jauna, ez al zenuen hazi ona erein soroan? Nondik du, bada, olo gaiztoa?”


text:
Utzi biak batera hazten uztaroa iritsi bitartean; orduan, igitariei esango diet: Bildu lehenik olo gaiztoa, lotu eta erre; garia, berriz, jaso nire mandiora”». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek beste parabola hau kontatu zien: «Jainkoaren erregetza gizon batek soroan ereiten duen mostaza-haziaren antzekoa da. <f>ⓝ</f>


text:
Hazi guztietan txikiena da; baina, hazten denean, beste barazki guztiak baino handiago bihurtzen da eta zuhaitz egiten, txoriek etorri eta adarretan habiak egiteko moduko zuhaitza».


text:
<pb/>Beste parabola bat ere esan zien: «Jainkoaren erregetza legamiaren antzekoa da: emakume batek anega bat irinetan nahasten du, eta oraldi guztia harrotzen da».


text:
<pb/>Irakaspen hauek guztiak parabola bidez eman zizkion Jesusek jendeari, eta ez zien ezer irakasten parabolaz izan ezik.


text:
Honela bete zen Jainkoak profetaren bidez esana: <pb/><t> <i>Parabola bidez mintzatuko naiz,</i> </t><t> <i>munduaren hasieratik</i> </t><t> <i>gordea zegoena azalduko.</i> <f>ⓐ</f> </t>


text:
<pb/>Jesus jendetza agurtu eta etxeratu egin zen. Hurbildu zitzaizkion, orduan, ikasleak eta eskatu zioten: «Argi iezaguzu soroko olo gaiztoaren parabola». <f>ⓑ</f>


text:
soroa, mundua; hazi ona Jainkoaren erreinuko seme-alabak dira; olo gaiztoa, berriz, gaiztoarenak; <f>ⓒ</f>


text:
olo gaiztoa ereiten duen etsaia deabrua da; uzta, munduaren azkena; eta uzta-biltzaileak, aingeruak. <f>ⓓ</f>


text:
Gizonaren Semeak bere aingeruak bidaliko ditu, eta haren erreinutik bereiziko dituzte gaizkileak eta besterentzat gaizpide <f>[3]</f> gertatzen direnak, <f>ⓕ</f>


text:
Orduan, zintzoek eguzkiak bezala distira egingo dute beren Aitaren erreinuan. Ulertzeko gauza denak uler beza! <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Jainkoaren erregetzarekin, landan ezkutatua dagoen altxorrarekin bezala gertatzen da. Norbaitek aurkitzen duelarik, berriro ezkutatu egiten du, eta pozaren pozez joan, dituen guztiak saldu eta landa hura erosten du.


text:
<pb/>«Era berean, Jainkoaren erregetzarekin, harribitxi bila dabilen tratulariarekin bezala gertatzen da.


text:
<pb/>«Jainkoaren erregetzarekin, uretara botatzen den eta mota guztietako arrainak biltzen dituen sarearekin bezala gertatzen da.


text:
Betea denean, bazterrera ateratzen dute; gero, eseri eta onak saskira biltzen dituzte eta txarrak kanpora botatzen.


text:
Berdin izango da munduaren azkenean: aingeruek etorri eta gaiztoak zintzoen artetik bereiziko dituzte,


text:
<pb/>Hark esan zien: <pb/>—Beraz, Jainkoaren erregetzaren jakinduriaz jantzia dagoen lege-maisua, bere altxorretik zahar eta berriak ateratzen dituen etxeko jaunaren antzekoa da.


text:
Bere herrira <f>[4]</f> heldurik, irakasten hasi zitzaien sinagogan. Jendeak, harriturik, honela zioen: «Nondik du honek horrelako jakinduria <f>ⓚ</f>, eta nondik mirari horiek?


text:
Ez al da, bada, arotzaren semea? Honen amak ez ote du izena Maria, eta honen anaiek Santiago, Jose, Simon eta Judas? <f>ⓛ</f> <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Eta honengatik, ezin zuten sinetsi <f>ⓝ</f> harengan <f>[5]</f>. <pb/>Jesusek esan zien: «Profeta bati edonon ematen zaio ohore, bere herrian eta etxean izan ezik».


text:
eta bere zerbitzariei esan zien: «Joan Bataiatzailea da! Hildakoen artetik piztu da, eta horregatik dauka mirariak egiteko ahalmen hori».


text:
<pb/>Izan ere, Herodesek Joan <f>ⓐ</f> harrapatu eta loturik kartzelan sartua zuen, Herodias zela eta (Herodias Herodesen anaia Feliperen <f>[2]</f> emaztea zen).


text:
<pb/>Herodesek hil egin nahi zuen, baina jendearen beldur zen, Joan profetatzat baitzeukaten denek. <f>ⓒ</f>


text:
Baina Herodesen urtebetetzekoan, Herodiasen alabak dantzan egin zuen mahaikideen aurrean, eta atsegin izan zitzaion Herodesi.


text:
Neskatxak, bere amaren aholkuari jarraituz, esan zion: «Emadazu oraintxe bertan Joan Bataiatzailearen burua azpilean».


text:
<pb/>Goibel jarri zen erregea, baina, mahaikideen aurrean egindako zinarengatik, eskatua emateko agindu zuen,


text:
<pb/>Joanen ikasleek haren gorpua jasotzera etorri eta lur eman zioten; gero, Jesusi berri ematera joan ziren. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Horren berri jakitean, Jesus bazter batera joan zen bakarrik txalupaz. Baina jendea ohartu egin zen eta, herrietatik irtenik, oinez jarraitu zioten.


text:
Txalupatik jaitsi zenean, jendetza handia ikusi zuen Jesusek eta, errukiturik, gaixoak sendatu zizkien. <f>ⓔ</f>


text:
Ilunabarrean, ikasleek hurbildu eta esan zioten: <pb/>—Toki hau oso urruti dago eta orduak aurrera doaz. Bidal ezazu, bada, jendea, auzoetara joan eta jatekoa eros dezan.


text:
<pb/>Jendeari zelaian esertzeko agindu ondoren, hartu zituen bost ogiak eta bi arrainak eta, begiak zerura jasorik, bedeinkazioa esan, ogiak zatitu eta ikasleei eman zizkien, eta ikasleek jendeari. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Berehala, Jesusek ikasleak txalupan sarrarazi eta bere aurretik beste aldera joateko agindu zien, berak jendeari agur egin bitartean.


text:
Jendeari agur egin ondoren, mendira igo zen, bakardadean otoitz egitera. Ilundu zuenean, han zegoen bakarrik. <f>ⓘ</f>


text:
Aintziran ibiltzen ikusi zutenean, ikasleak izutu egin ziren, mamuren bat zelakoan; eta beldurraren beldurrez oihuka hasi ziren. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Orduan, Pedrok esan zion: <pb/>—Jauna, benetan zeu bazara, agindu iezadazu ur gainean zuregana joateko.


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Zatoz. <pb/>Pedro ontzitik jaitsi eta Jesusengana abiatu zen ur gainean oinez.


text:
Baina, haizearen indarra nabaritzean, beldurra sartu zitzaion, eta, hondoratzen hasi zelarik, deiadar egin zuen: <pb/>—Jauna, salba nazazu.


text:
<pb/>Jesusek eskua eman eta heldu egin zion, esanez: <pb/>—Sinesmen gutxiko hori! Zergatik izan duzu zalantza? <f>ⓚ</f>


text:
Eta ontzian zeudenak Jesusen aurrean ahuspez jarri ziren, esanez: <pb/>—Egiaz Jainkoaren Semea zara zu! <f>ⓛ</f>


text:
Bertakoek, Jesus ezagutu zutelarik, inguruko lurralde guztian zabaldu zuten berria, eta gaixo guztiak ekarri zizkioten.


text:
<pb/>Jerusalemdik etorritako zenbait fariseu eta lege-maisu hurbildu zitzaizkion Jesusi eta galdetu zioten:


text:
<pb/>—Zergatik hausten dute zure ikasleek zaharren ohitura? Ez dute otordu aurretik eskuen garbikuntza <f>[1]</f> <f>ⓜ</f> egiten.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Eta zuek zergatik hausten duzue Jainkoaren agindua zeuen usadioengatik?


text:
Esate baterako, Jainkoak esan zizuen: <i>Ohoratu aita-amak,</i> eta: <i>Aita nahiz ama madarikatzen duenak heriotza-zigorra izango du.</i> <f>ⓝ</f>


text:
Zuek, ordea, beste hau diozue: Norbaitek aitari edo amari esaten badio: «Zuri eman behar nizukeena Jainkoari eskainia diot»,


text:
halakoak ez duela aitarekiko agindu hori bete beharrik; horrela, Jainkoaren hitza baliogabe uzten duzue, zeuen usadioengatik.


text:
<pb/><t> <i>Herri honek</i> </t><t> <i>ezpainez ohoratzen nau,</i> </t><t> <i>baina niregandik urrun du bihotza;</i> <f>ⓑ</f> </t>


text:
Gizakia ez du ahotik sartzen zaionak kutsatzen; ahotik ateratzen zaionak, horrek kutsatzen du gizakia». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Ondoratu zitzaizkion, orduan, ikasleak eta esan zioten: <pb/>—Ba al dakizu hitz horiekin fariseuak sumindurik utzi dituzuna?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Zeruko nire Aitak landatu ez duen landare oro sustraitik aterako dute. <f>ⓓ</f>


text:
Utz itzazue! Itsu dira, eta itsu-gidari. Eta itsuaren gidaria itsua bada, biak zulora eroriko dira. <f>ⓔ</f>


text:
Izan ere, bihotzetik ateratzen dira asmo txarrak, hilketak, adulterioak, lizunkeria, lapurretak, gezurrezko testigantzak, irainak. <f>ⓖ</f>


text:
Horiek dira gizakia kutsatzen dutenak; baina eskuak garbitu gabe otordua egiteak ez du gizakia kutsatzen.


text:
Hartan, inguru haietan bizi zen emakume kanaandar <f>[3]</f> bat deiadarka hasi zitzaion: <pb/>—Erruki zakizkit <f>ⓗ</f>, Jauna, Daviden Semea! Oinaze gorritan dauka deabruak nire alaba.


text:
<pb/>Baina Jesusek ez zion hitzik erantzun. Bere ikasleek, ondoraturik, eskatu zioten: <pb/>—Kasu egiozu, deiadarka baitatorkigu atzetik.


text:
<pb/>Emakumeak erantzun zion: <pb/>—Bai, Jauna, halaxe da; baina txakurrek ere jan ohi dituzte nagusien mahaitik erortzen diren ogi-apurrak.


text:
<pb/>Orduan, Jesusek esan zion: <pb/>—Emakumea, handia da zure fedea! Gerta bekizu nahi duzuna! <pb/>Eta une hartatik sendatua gelditu zitzaion alaba. <f>ⓙ</f>


text:
Jendetza handia bildu zitzaion, herren, itsu, besamotz, mutu eta bestelako gaixo asko berekin zituztela. Ondoan ipintzen zizkioten eta Jesusek sendatu egiten zituen.


text:
Denak harriturik gelditu ziren ikusten zutenaz: mutuak hizketan, elbarriak sendaturik, herrenak ibiltzen eta itsuak ikusten. Eta Israelen Jainkoa goresten hasi ziren. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek bere ikasleei dei egin eta esan zien: <pb/>—Errukia ematen dit jende honek: badaramatzate hiru egun nirekin eta ez dute deus ere jateko. Eta ez ditut etxera baraurik bidali nahi, ahuleziak joko bailituzke bidean. <f>ⓛ</f> <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Ikasleek esan zioten: <pb/>—Baina nondik atera guk bakardade honetan, hainbat jende asetzeko adina ogi?


text:
<pb/>Jesusek galdetu zien: <pb/>—Zenbat ogi dituzue? <pb/>—Zazpi —erantzun zioten— eta arraintxo banaka batzuk.


text:
Gero, zazpi ogiak eta arrainak hartu eta, Jainkoari esker oneko otoitza egin ondoren, zatitu eta bere ikasleei eman zizkien, eta ikasleek jendeari.


text:
<pb/>Fariseu eta saduzearrek Jesusengana etorri eta Jainkoarengandiko <f>[1]</f> seinale bat erakusteko eskatu zioten azpikeriaz, bera nola harrapatuko. <f>ⓝ</f>


text:
eta goizean: “Goiz gorri, arrats euri”. Badakizue zeruaren itxurari igartzen, eta ez zarete gauza garai hauen seinaleei igartzeko <f>[2]</f>.


text:
Seinale eske ari da gizaldi gaizto eta desleial <f>[3]</f> <f>ⓐ</f> hau, baina ez zaio emango seinalerik, Jonas profetarena besterik». <pb/>Eta, haiek bertan utzirik, alde egin zuen.


text:
Jesusek esan zien: «Begira gero! Ibili kontuz fariseuen eta saduzearren legamiarekin <f>[4]</f>!» <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Konturatu zen Jesus eta esan zien: «Zer ari zarete zeuen artean ogirik ez daukazuela eta, sinesmen gutxikook? <f>ⓒ</f>


text:
Ez al duzue oraindik ulertzen? Ez al duzue gogoan bost mila gizonen artean banatutako bost ogiena, eta zenbat saski bete zenituzten? <f>ⓓ</f>


text:
Nola ez duzue ulertzen ez natzaizuela ogiei buruz ari? Kontuz fariseuen eta saduzearren legamiarekin!»


text:
<pb/>Orduan jabetu ziren ez ziela esan ogi-legamiarekin kontuz ibiltzeko, fariseu eta saduzearren irakaspenekin baizik.


text:
<pb/>Feliperen Zesareara <f>[5]</f> iritsi zenean, galdera hau egin zien Jesusek bere ikasleei: <pb/>—Gizonaren Semea <f>ⓕ</f> nor dela dio jendeak?


text:
<pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Batzuek Joan Bataiatzailea dela; beste batzuek Elias; besteek Jeremias edo profetaren bat. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jesusek esan zion: <pb/>—Zorionekoa <f>ⓘ</f> zu, Simon, Jonasen semea, hori ez baitizu hezur-mamizko inork <f>[6]</f> agertu, zeruko nire Aitak baizik.


text:
Eta nik hau diotsut: Pedro zara zu, eta harkaitz horren gainean eraikiko dut nik neure eliza; eta herioaren indarrak <f>[7]</f> ere ez du menderatuko. <f>ⓙ</f>


text:
Jainkoaren erreinuko giltzak emango dizkizut; zuk mundu honetan lotua zeruan ere loturik geldituko da, eta zuk mundu honetan askatua zeruan ere askaturik geldituko da. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Une hartatik hasi zen Jesus bere ikasleei azaltzen, berak Jerusalemera igo eta zahar, apaizburu eta lege-maisuen aldetik asko sufritu behar zuela; hil egingo zutela eta hiru egunen buruan piztu egingo zela. <f>ⓜ</f>


text:
Pedro, Jesus aparte harturik, gogor egiten hasi zitzaion: <pb/>—Ez dezala Jainkoak nahi, Jauna! Ez zaizu horrelakorik gertatuko.


text:
<pb/>Baina Jesusek, itzulirik, esan zion Pedrori: <pb/>—Alde nire ondotik, Satanas! Oztopo <f>[8]</f> <f>ⓝ</f> haiz niretzat, hire asmoak ez baitituk Jainkoarenak, gizakiarenak baizik.


text:
<pb/>Orduan, esan zien Jesusek bere ikasleei: «Nire ondoren etorri nahi duenak uko egin biezaio bere buruari, bere gurutzea hartu eta jarrai biezat. <f>ⓐ</f>


text:
Izan ere, bere bizia gorde nahi duenak galdu egingo du; bere bizia niregatik galtzen duenak, ordea, eskuratu egingo du. <f>ⓑ</f>


text:
Zertarako du gizakiak mundu guztia irabaztea, bere bizia galtzen badu? Eta zer eman dezake gizakiak berriro bizia bereganatzeko?


text:
Izan ere, Gizonaren Semea bere Aitaren aintzaz beterik etorriko da aingeruekin; eta, orduan, bakoitzari bere jokabidearen arabera ordainduko dio. <f>ⓒ</f>


text:
Benetan diotsuet: Hemen daudenetako batzuk ez dira hilko, harik eta Gizonaren Semea errege bezala etortzen ikusi arte».


text:
<pb/>Handik sei egunera, Jesusek Pedro, Santiago eta honen anaia Joan hartu eta mendi garai batera eraman zituen aparte.


text:
Eta antzaldatu egin zen haien aurrean: aurpegia eguzkia bezain distiratsu bihurtu zitzaion eta jantziak argia bezain zuri. <f>ⓓ</f>


text:
Pedrok esan zion Jesusi: «Jauna, zein ederki gauden hemen! Nahi baduzu, hiru etxola egingo ditut bertan: bata zuretzat, bestea Moisesentzat eta bestea Eliasentzat».


text:
<pb/>Oraindik hizketan ari zela, hodei argi batek estali zituen, eta mintzo batek hodeitik esan zuen: «Hauxe dut neure Seme maitea, hauxe dut atsegin. Entzun berari!» <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Menditik beherakoan, agindu hau eman zien Jesusek: «Ez esan inori ikusi duzuena, harik eta Gizonaren Semea hildakoen artetik piztu arte». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Orduan, ikasleek galdetu zioten: <pb/>—Zergatik diote, bada, lege-maisuek lehenbizi Eliasek etorri <f>[1]</f> behar duela? <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Bai, Eliasek etorri behar zuen eta dena Jaunak nahi bezala eraberritu.


text:
Baina, egia esan, etorri da Elias, eta, onartu beharrean, gogoak emandako guztia egin diote. Era berean sufriaraziko diote Gizonaren Semeari ere. <f>ⓘ</f>


text:
esan zion: <pb/>—Jauna, erruki zaitez nire semeaz; epileptikoa da eta gorriak ikusten ari da: maiz erortzen da sutara eta uretara.


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Hau gizaldi sinesgogor eta makurra! Noiz arte egon behar ote dut zuekin? Noiz arte jasan behar ote zaituztet? Ekarri mutila. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusek gogor egin zion deabruari eta mutilarengandik atera egin zen hau; une hartatik sendatuta gelditu zen.


text:
Orduan, ikasleek, Jesusengana hurbildurik, bakarrean galdetu zioten: <pb/>—Eta guk, zergatik ezin izan dugu bota deabrua?


text:
<pb/>Erantzun zien: <pb/>—Zuen sinesmena eskasa delako. Benetan diotsuet: Sinesmena bazenute, mostaza-hazia bezain txikia izanik ere, mendi honi «Aldatu hemendik hara» esanez gero, aldatu egingo litzateke. Ez litzateke zuentzat ezinezkorik izango. <f>ⓚ</f> (


text:
<pb/>Galilean zehar elkarrekin zebiltzala, Jesusek esan zien ikasleei: «Gizonaren Semea gizakien eskuetara emango dute; <f>ⓛ</f>


text:
hil egingo dute, baina hirugarren egunean piztu egingo da». <pb/>Ikasleak oso nahigabeturik gelditu ziren.


text:
<pb/>Jesus eta ikasleak Kafarnaumera iritsi zirenean, tenplurako zerga <f>[3]</f> biltzen zutenek Pedrorengana joan eta esan zioten: <pb/>—Zuen maisuak ez al du tenplurako zerga <f>ⓜ</f> ordaintzen?


text:
<pb/>—Bai —erantzun zien. <pb/>Pedro etxeratu zenean, Jesusek aurrea hartu zion, esanez: <pb/>—Zer deritzozu, Simon? Lurreko erregeek zeinengandik jasotzen dituzte zergak edo kontribuzioak, etxekoengandik ala arrotzengandik?


text:
<pb/>Pedrok erantzun zion: <pb/>—Arrotzengandik. <pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Etxekoak libre daude, beraz.


text:
Halaz guztiz ere, inori zeresanik ez emateko, zoaz aintzirara, bota amua eta hartu lehenengo aterako duzun arraina; irekiozu ahoa, eta biren zerga ordaintzeko dirua <f>[4]</f> aurkituko duzu. Hartu eta ordaindu zeure eta bion partea.


text:
<pb/>Hurbildu ziren ikasleak Jesusengana eta galdetu zioten: <pb/>—Nor da Jainkoaren erreinuan handiena? <f>ⓝ</f>


text:
esan zien: <pb/>—Benetan diotsuet: Berriro haurren antzeko bihurtzen ez bazarete, ez zarete sartuko Jainkoaren erreinuan. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Niregan sinesten duten txiki hauetakoren bat galbidean jartzen duenak <f>[1]</f>, <f>ⓒ</f>, hobe luke errotarri bat lepotik erantsi eta itsas hondora amilduko balute.


text:
Dohakabeak munduan sinesmena galbidean jartzen dutenak! Bai, nahitaez gertatu beharrekoa da hori; baina dohakabeak inoren sinesmena galbidean jartzen dutenak!


text:
<pb/>«Zeure eskuak nahiz oinak galbidean jartzen bazaitu, moztu eta bota; hobe duzu eskumotz edo hankamotz betiko bizitzan sartu, bi esku nahiz bi oinekin betiko sutara jaurtia izan baino. <f>ⓓ</f>


text:
Eta zeure begiak galbidean jartzen bazaitu, atera eta bota; hobe duzu begibakar betiko bizitzan sartu, bi begiekin infernuko sutara jaurtia izan baino.


text:
<pb/>«Kontuz! Ez dezazuela txiki hauetako inor gutxiets. Zeren, egia esan, hauen aingeruak zeruko nire Aitaren aurpegia ikusten ari baitira etengabe. <f>ⓔ</f> (


text:
<pb/>«Zer deritzozue? Gizon batek ehun ardi baldin baditu eta bat galtzen bazaio, ez ote da, beste laurogeita hemeretziak mendian utzirik, galduaren bila joango? <f>ⓕ</f>


text:
Eta aurkitzen badu —benetan esaten dizuet—, poz handiagoa hartzen du harekin, galdu ez diren beste laurogeita hemeretziekin baino.


text:
<pb/>«Zure senide batek bekatu egiten badu <f>[3]</f>, zoaz berarengana eta zentzarazi bakarrean. Jaramon egiten badizu, irabazia duzu senidea. <f>ⓖ</f>


text:
Jaramonik egiten ez badizu, berriz, hartu zeurekin lagun bat edo bi, <i>auzi oro bi edo hiru lekukoren aitorpenaz erabaki dadin.</i> <f>ⓗ</f>


text:
Haiei ere jaramonik egiten ez badie, esaiozu elkarteari, eta elkarteari ere jaramonik egin nahi ez badio, izan bedi zuretzat jentil edo zergalari baten pareko. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Benetan diotsuet: Zuek mundu honetan lotua, zeruan ere lotua geldituko da, eta zuek mundu honetan askatua, zeruan ere askatua geldituko da. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Beste hau ere esaten dizuet: Zuetako bik mundu honetan Jainkoari zerbait eskatzeko elkar hartzen badute, eman egingo die zeruko nire Aitak. <f>ⓚ</f>


text:
Izan ere, nire izenean bizpahiru lagun nonbait biltzen badira, han nago ni beraien artean». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, hurbildu zitzaion Pedro Jesusi eta galdetu zion: <pb/>—Jauna, senide batek bidegabekeriaren bat egiten badit, zenbat aldiz barkatu behar diot? Zazpi aldiz?


text:
<pb/>«Hain zuzen, zerbitzariekin kontuak garbitu nahi izan zituen erregearekin bezala gertatzen da Jainkoaren erregetzarekin.


text:
Honek ez zuen zerez ordaindu, eta nagusiak bera, emaztea, seme-alabak eta ondasun guztiak saltzeko agindu zuen, zorra ordainarazteko.


text:
Zerbitzariak, orduan, nagusiaren oinetan ahuspezturik, eskatu zion: “Emadazu astia, eta dena ordainduko dizut”.


text:
<pb/>«Baina zerbitzari hark, irten orduko, diru pixka bat <f>[6]</f> zor zion zerbitzu-lagun batekin egin zuen topo eta, lepotik heldurik eta ito beharrean, esaten zion: “Emadak zor duana”.


text:
<pb/>«Gertatua ikusirik, beste zerbitzariak biziki nahigabetu ziren, eta guztiaren berri nagusiari ematera joan ziren.


text:
Orduan, nagusiak zerbitzari hari berriro dei egin eta esan zion: “Zerbitzari gaizto hori! Horrenbesteko zorra barkatu diat nik, erregutu didaalako.


text:
<pb/>«Berdin-berdin egingo dizue zeruko nire Aitak, senideok elkarri bihotzez barkatzen ez badiozue». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Hitzaldi hau amaitu zuenean, Galileatik alde egin eta Judeako mugetan sartu zen Jesus, Jordan ibaiaz beste aldera igaroz. <f>ⓝ</f>


text:
Fariseu batzuek hurbildu eta, zertan harrapatuko, galdetu zioten: <pb/>—Zilegi al zaio gizonari emaztea edozein arrazoigatik uztea? <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Hark erantzun zien: <pb/>—Ez al duzue irakurri Liburu Santuek diotena? Egileak hasieran <i>gizaseme eta emakume egin zituela,</i> alegia, <f>ⓑ</f>


text:
eta esan ziela: <i>Horregatik, gizasemeak bere aita-amak utziko ditu eta emazteari elkartuko zaio, eta biak bat izango dira.</i> <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, aurrerantzean ez dira bi, bat baino. Horrela, bada, Jainkoak uztartu duena ez beza gizakiak aska.


text:
<pb/>Galdetu zioten: <pb/>—Zergatik eman zuen, bada, Moisesek <i>dibortzio-agiria idatzi eta emaztea uzteko</i> baimena? <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Jainkoaren gauzetan itsu zaretelako <f>[1]</f> eman zizuen Moisesek emaztea uzteko baimena, baina hasieran ez zen horrela.


text:
Hona nik esan: Inork bere emaztea utzi eta beste bat hartzen badu —legearen kontra elkartuak ez badira behintzat <f>[2]</f>— adulterio <f>ⓔ</f> egiten du.


text:
<pb/>Orduan, ikasleek esan zioten: <pb/>—Senar-emazteen arteko lotura horrelakoa bada, ez du merezi ezkontzea. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez dira denak hori onartzeko gai, Jainkoak gai egiten dituenak baizik.


text:
Batzuk ez dira ezkontzen jaiotzaz ezin dutelako; beste batzuk, giza eskuz ezinduak izan direlako; beste batzuk, berriz, Jainkoaren erregetzagatik hala erabaki dutelako <f>[3]</f>. Onar dezakeenak onar beza.


text:
<pb/>Orduan, haurrak eraman zizkioten Jesusi, haien gain eskuak ezarriz otoitz egin zezan; ikasleek, berriz, haserre egiten zieten. <f>ⓖ</f>


text:
Jesusek esan zien: «Utzi haurrei niregana etortzen, ez galarazi, horrelakoek baitute Jainkoa errege».


text:
<pb/>Behin batez, gazte batek Jesusengana hurbildu eta esan zion: <pb/>—Maisu, zer onik egin behar dut, betiko bizia eskuratzeko? <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Zergatik galdetzen didazu onari buruz? Jainkoa bakarrik da ona. Betiko bizian sartu nahi baduzu, gorde aginduak. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>—Zein agindu? —galdetu zion. <pb/>Eta Jesusek: <pb/> <i>—Ez hil inor, ez egin adulteriorik, ez ostu, ez egin gezurrezko testigantzarik,</i> <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Guztiz ona izan nahi baduzu, zoaz, saldu zeure ondasunak eta eman behartsuei, zeure aberastasuna zeruan izan dezazun; gero, zatoz eta jarraitu niri. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien bere ikasleei: <pb/>—Benetan diotsuet: Nekez sartuko dira aberatsak Jainkoaren erreinuan. <f>ⓛ</f>


text:
Berriro diotsuet: Orratzaren begitik gamelua igarotzea errazago, aberatsa Jainkoaren erreinuan sartzea baino.


text:
<pb/>Jesusek begira-begira jarri eta esan zien: <pb/>—Gizakientzat ezinezkoa da hori, baina Jainkoak dena dezake. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Orduan, Pedrok esan zion Jesusi: <pb/>—Hara, guk dena utzi dugu zuri jarraitzeko. Zer izango da guretzat? <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Benetan diotsuet: Jainkoak mundu hau berregitean, Gizonaren Semea bere aintzazko tronuan eseriko denean, zuek ere, nire jarraitzaileok, hamabi tronutan eseriko zarete, Israelgo hamabi leinuak epaitzeko. <f>ⓐ</f>


text:
Eta niregatik etxeak, senideak, aita, ama, seme-alabak eta lurrak uzten dituenak, ehun halako jasoko du eta betiko bizia izango ondare. <f>ⓑ</f>


text:
Orain lehenengo diren asko azkeneko izango dira orduan, eta orain azkeneko direnak lehenengo. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Izan ere, Jainkoaren erregetzarekin mahasti-nagusiarekin bezala gertatzen da. Goizean goiz bere mahastirako langile bila atera zen.


text:
Eguneko lanaren ordainetan zilarrezko txanpon <f>[1]</f> bana emateko tratua egin ondoren, mahastira bidali zituen langileak.


text:
Eta haiek ere joan egin ziren. <pb/>«Atera zen berriro hamabiak aldera eta hirurak aldera, eta gauza bera egin zuen.


text:
<pb/>«Arratsaldeko bostak aldera ere atera zen eta, bertan batzuk geldi aurkiturik, esan zien: “Zertan zaudete hemen egun osoan lanik egin gabe?”


text:
<pb/>«Iluntzean, nagusiak mahastiko arduradunari esan zion: “Deitu langileei, eta emaiozu bakoitzari bere soldata, azkenekotik hasi eta lehenengora”. <f>ⓓ</f>


text:
Lehenengo ordukoek, txanda iritsi zitzaienean, besteek baino gehiago jasoko zutela uste zuten; baina haiek ere zilarrezko txanpon bana jaso zuten.


text:
“Azkeneko hauek ez dute ordubete besterik lan egin eta guri adina ordaindu diezu, egun osoko nekea eta beroa jasan ditugunoi adina!”


text:
Baina nagusiak erantzun zion haietako bati: “Adiskide, ez dizut bidegabekeriarik egiten; ez al dugu tratua zilarrezko txanpon batean egin?


text:
«Hara, Jerusalemera igotzen ari gara, eta Gizonaren Semea apaizburuen eta lege-maisuen eskuetara emango dute; heriotzara kondenatuko dute <f>ⓖ</f>


text:
eta atzerritarren eskuetara emango, hartaz iseka daitezen, zigortu eta gurutziltza dezaten; baina hirugarren egunean piztu egingo da».


text:
<pb/>Zebedeoren emaztea bere semeekin Jesusi hurbildu eta aurrean ahuspeztu zitzaion eskabide bat egiteko.


text:
Jesusek galdetu zion: <pb/>—Zer nahi duzu? <pb/>Eta hark: <pb/>—Agindu ezazu nire bi seme hauek, zu errege izatean, bata zure eskuinean eta bestea ezkerrean jar daitezela. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Ez dakizue zer eskatzen ari zareten. Gauza al zarete nik edan behar dudan edari saminetik <f>[2]</f> <f>ⓘ</f> edateko? <pb/>—Bai, gauza gara —esan zioten.


text:
<pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Nire edari saminetik edan, bai, edango duzue; baina nire eskuin-ezkerretan eseri ahal izate hori ez dago nire esku inori ematea; nire Aitak norentzat prestatua duen, hari emango zaio. <f>ⓙ</f>


text:
Baina Jesusek dei egin eta esan zien: «Dakizuenez, herrietako buruzagiek menpean hartzen dituzte herriak, eta handi-mandiek beren agintea ezartzen diete.


text:
Zuen artean, ordea, ez du horrela izan behar. Zuen artean handien izan nahi duena izan bedi zuen zerbitzari. <f>ⓚ</f>


text:
Gizonaren Semea bezala: hura ez da etorri zerbitzatua izatera, zerbitzari izatera baizik, bere bizia guztien alde ordainsaritzat ematera». <f>ⓛ</f>


text:
Bide-ertzean eserita zeuden bi itsu, Jesus igarotzen ari zela entzunik, oihuka hasi ziren: <pb/>—Erruki zakizkigu, Jauna, Daviden Semea! <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jendeak gogor egiten zien, isilarazteko; baina haiek areago oihu: <pb/>—Erruki zakizkigu, Jauna, Daviden Semea!


text:
<pb/>Jesusek, gupidaturik, begiak ukitu zizkien, eta une berean ikusmena etorri zitzaien berriro. Eta Jesusen ondoren joan ziren. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Jerusalemera hurbildu zirenean, Oliamendi <f>[1]</f> inguruko Betfage herrixkara iritsirik, bi ikasle bidali zituen Jesusek,


text:
esanez: «Zoazte aurreko herrixka horretara; berehala, asteme bat aurkituko duzue lotuta, eta astakume bat harekin; askatu eta ekarri niri.


text:
<pb/><t> <i>Esan Sion hiri ederrari:</i> </t><t> <i>Hara, badatorkizu zeure erregea,</i> </t><t> <i>apal eta astotxo baten gainean,</i> </t><t> <i>astakume baten gainean</i>. <f>ⓑ</f> </t>


text:
Astemea eta astakumea ekarri eta beren jantziak bizkarrean ezarri zizkieten, eta Jesus gainean eseri zen.


text:
Askok eta askok jantziak zabaldu zituzten bidean; beste batzuek, berriz, zuhaitzei adaxkak moztu eta bidean hedatu zituzten.


text:
Aurretik eta atzetik zihoan jendeak honela zioen oihuka: <pb/><t> <i>«Hosanna</i> Daviden Semeari! </t><t> <i>Bedeinkatua</i> </t><t> <i>Jaunaren izenean datorrena!</i> </t><t> <i>Gora Jainko gorena</i> <f>[2]</f>! <f>ⓒ</f>» </t>


text:
<pb/>Jesus tenpluan sartu zen, eta bertan salerosketan <f>[3]</f> ari ziren guztiak kanpora bota zituen eta diru-trukatzaileen eta uso-saltzaileen mahaiak irauli.


text:
Eta esan zien: «Liburu Santuak dio: <i>Nire etxea otoitz-etxe izango da;</i> zuek, berriz, lapur-zulo egina duzue». <f>ⓔ</f>


text:
Baina apaizburuak eta lege-maisuak haserre bizian zeuden, Jesusek egiten zituen gauza harrigarriengatik eta haurrak tenpluan «Gora Daviden Semea!» oihuka ari zirelako. <f>ⓕ</f>


text:
Eta esan zioten: <pb/>—Ez al duzu entzuten zer dioten horiek? <pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Bai. Eta zuek ez al duzue inoiz Liburu Santuko pasarte hau irakurri: <i>Umetxoen eta bularreko haurtxoen ahotik atera duzu gorespena?</i> <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Eta haiek bertan utzi eta hiritik kanpora atera zen, Betaniara <f>[4]</f>, eta han eman zuen gaua.


text:
Pikondo bat bide-bazterrean ikusirik, bertara hurbildu zen, baina ez zuen aurkitu han hostoa besterik. Orduan, pikondoari esan zion: «Ez bedi hiregandik gehiago fruiturik sor!» <pb/>Eta bat-batean ihartu egin zen pikondoa. <f>ⓗ</f>


text:
Hori ikusirik, harritu egin ziren ikasleak eta galdetu zioten Jesusi: <pb/>—Nolatan ihartu da bat-batean pikondoa?


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Benetan diotsuet: Zalantza gabeko sinesmena baldin baduzue, ez duzue pikondoarena bakarrik egingo; baizik eta «Ken hadi hortik eta amildu itsasora» mendi honi esaten badiozue, halaxe gertatuko da. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesus tenplura joan zen, eta, irakasten ari zela, apaizburuak eta herriko zaharrak hurbildu zitzaizkion, galdezka: <pb/>—Zein aginpidez jokatzen duzu horrela? Nork eman dizu aginpide hori? <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Nik ere gauza bat galdetuko dizuet; erantzuten badidazue, esango dizuet nik ere zein aginpidez jokatzen dudan horrela.


text:
Joanek noren aginduz bataiatzen zuen, Jainkoaren aginduz ala giza aginduz? <pb/>Haiek honela zioten beren artean: «Jainkoaren aginduz ari zela esaten badiogu, zergatik ez genion sinetsi erantzungo digu. <f>ⓛ</f>


text:
Giza aginduz ari zela esaten badiogu, berriz, jendearen beldur izan behar, guztiek profetatzat baitaukate Joan». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Beraz, erantzun zioten: <pb/>—Ez dakigu. <pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Ba, nik ere ez dizuet esango zein aginpidez jokatzen dudan horrela.


text:
<pb/>Jesusek esan zien: «Ea zer iruditzen zaizuen. Gizon batek bi seme zituen. Batarengana joan eta esan zion: “Seme, hoa gaur mahastira lanera”.


text:
Bestearengana ere joan zen aita eta gauza bera esan zion. Eta hark erantzun: “Banoa, jauna”; baina ez zen joan.


text:
Zuen ustez, bietatik zeinek egin zuen aitaren nahia?» «Lehenengoak», erantzun zioten. <pb/>Jesusek esan zien: «Benetan diotsuet: Zergalariak eta emagalduak zuek baino lehenago sartuko dira Jainkoaren erreinuan.


text:
Izan ere, etorri zitzaizuen Joan Bataiatzailea Jainkoaren nahiari dagokion jokabidea azalduz <f>[5]</f>, eta ez zenioten sinetsi; zergalariek eta emagalduek, ordea, sinetsi zioten. Eta zuek, hori ikusita ere, ez zarete aldatu: oraindik ez diozue sinetsi. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Entzun beste parabola hau: Behin batean, nagusi batek mahastia landatu zuen eta harresiz inguratu; lurrean dolarea egin eta mahastizainaren dorrea eraiki zuen. Gero, nekazari batzuei errentan utzirik, urrutira joan zen. <f>ⓐ</f>


text:
Mahatsa biltzeko garaia iritsi zenean, bere morroiak bidali zizkien nekazariei, fruitutik zegokion partea jasotzera. <f>ⓑ</f>


text:
Baina nekazariek morroiak hartu eta bata jo, bestea hil eta bestea harrikatu egin zituzten. <f>ⓒ</f>


text:
Berriro beste morroi batzuk bidali zizkien, aurrekoan baino gehiago, eta haiei ere beste hainbeste egin zieten.


text:
Azkenik, bere semea bidali zien, honela pentsatuz: “Neure semeari bederen izango diote begirune”. <f>ⓓ</f>


text:
Nekazariek, ordea, semea ikustean, esan zuten beren artean: “Oinordekoa duk! Hil dezagun eta egin gaitezen mahastiaren jabe”. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Erantzun zioten: <pb/>—Gupidarik gabe hilko ditu eta bere garaian fruitua emango dioten beste nekazari batzuen esku utziko du mahastia.


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Ez al duzue irakurri Liburu Santuak dioena: <pb/><t> <i>Etxegileek baztertutako harria</i> </t><t> <i>giltzarri gertatu da.</i> </t><t> <i>Jaunak egin du hori,</i> </t><t> <i>gure begien harrigarri</i>? <f>ⓕ</f> </t>


text:
<pb/>«Horregatik diotsuet: Jainkoaren erreinua zuei kendu eta fruitua aterako dion herri bati emango zaio.


text:
Eta harri honen gainera erortzen dena lehertu egingo da, eta harri hau inoren gainera erortzen bada, txikitu egingo du <f>[6]</f>».


text:
Hargatik, hura atxilotu nahian zebiltzan, baina jendearen beldur ziren, denek profetatzat zeukaten eta. <f>ⓖ</f>


text:
«Jainkoaren erregetzarekin, bere semearen ezteiak ospatzen zituen erregearekin bezala gertatzen da. <f>ⓗ</f>


text:
Berriro beste morroi batzuk bidali zituen, mandatu honekin: “Esaiezue gonbidatuei: Hara, gertu daukat bazkaria; hilak ditut zezenak eta zekor gizenduak, dena dago prest. Zatozte ezteietara”.


text:
Sumindu egin zen erregea eta, soldaduak bidaliz, hil egin zituen giza hiltzaile haiek eta su eman herriari.


text:
Atera ziren morroiak bideetara eta aurkituriko guztiak bildu zituzten, on nahiz gaizto. Eztei-gela bazkaltiarrez bete zen. <f>ⓘ</f>


text:
Erregeak mahai-zerbitzariei esan zien, orduan: “Lot ezazue hanka eta esku, eta bota kanpora, ilunpetara. Negarra eta hortz-karraska izango da han”. <f>ⓙ</f>


text:
Beraz, ikasle batzuk bidali zizkioten, Herodesen alderdikoekin, galdetzera: <pb/>—Maisu, badakigu egiazale zarena eta Jainkoaren bidea behar bezala irakasten duzuna; inoren zeresanak ez dizu axolarik, ez baitiozu begiratzen gizakiaren itxurari.


text:
<pb/>Haien maltzurkeria igarriz, Jesusek esan zien: <pb/>—Zergatik zatozkidate zirika, itxurazaleok? <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Erantzun zioten: <pb/>—Zesarrenak. <pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Eman, bada, Zesarrena Zesarri eta Jainkoarena Jainkoari. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Egun berean, saduzear batzuk hurbildu zitzaizkion Jesusi. Hauek ez dute sinesten hildakoak pizten direnik. Eta honela galdegin zioten: <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>—Maisu, Moisesek esan zigun: <i>Gizon</i> <f>ⓐ</f><i>bat seme-alabarik gabe hiltzen bada, haren anaia alarguntsarekin ezkonduko da, anaiari ondorengoa emateko</i> <f>[4]</f><i>.</i>


text:
Behin batean, baziren gure artean zazpi anaia. Zaharrena ezkondu eta seme-alabarik gabe hil zen eta anaiari utzi zion emaztea.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Oker zabiltzate. Liburu Santuetan esana eta Jainkoaren ahalmena ez dituzue ezagutzen.


text:
<i>Ni Abrahamen, Isaaken eta Jakoben Jainkoa naiz</i>? Ez da hildakoen Jainkoa, biziena baizik. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/> <i>—Maita ezazu Jauna, zeure Jainkoa, bihotz-bihotzez, gogo osoz</i> eta adimen guztiz. <f>ⓔ</f>


text:
Eta bigarrena, ez garrantzi gutxiagokoa <f>[5]</f>, hauxe da: <i>Maitatu</i> <f>ⓕ</f><i>lagun hurkoa zeure burua bezala.</i>


text:
<pb/>—Zer diozue Mesiasi <f>ⓗ</f> buruz? Noren ondorengoa <f>[7]</f> da zuen ustez? <pb/>Haiek erantzun zioten: <pb/>—Davidena.


text:
<pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Eta Davidek nola esaten dio, bada, «Jauna», Jainkoaren Espirituaren argiz? Hau baitio Davidek:


text:
<pb/><t> <i>Hona Jaunak ene Jaunari esana:</i> </t><t> <i>«Eseri nire eskuinean,</i> </t><t> <i>zeure etsaiak oinazpian</i> </t><t> <i>jartzen dizkizudan bitartean».</i> <f>ⓘ</f> </t>


text:
<pb/>Ezin izan zion inork erantzun, eta egun hartatik aurrera ez zen inor ausartu galderarik egiten. <f>ⓙ</f>


text:
Saia zaitezte, beraz, haiek esaten dizueten guztia betetzen; baina ez egin egiten dutena; esan, esaten baitute, baina egiten ez.


text:
Zama astunak lotu eta besteei leporatzen dizkiete, baina beraiek ez dute atzamar bat ere mugitu nahi.


text:
Egiten duten guztia, jendeak ikusteagatik egiten dute; larrutxa zabalak eraman ohi dituzte bekokian eta borlatxo luzeak <f>[2]</f> jantzietan; <f>ⓚ</f>


text:
Zuek, ordea, ez utzi inori zuei “maisu” deitzen, bat bakarra baita zuen maisua, eta zuek denak senideak baitzarete.


text:
Bere burua goratzen duena, beheratu egingo du Jainkoak, eta bere burua beheratzen duena, goratu. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisu eta fariseu itxurazaleok, jendeari Jainkoaren erreinuko sarrera ixten diozuenok! Zeuek ez zarete sartzen eta sartu nahi luketenei ez diezue uzten. <f>ⓐ</f> (


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisu eta fariseu itxurazaleok! Norbait juduberri <f>[4]</f> egiteagatik itsaso eta lehor zabiltzate eta, egin duzuenean, zeuek baino gaiago bihurtzen duzue infernurako!


text:
<pb/>«Ai zuek, gidari itsuok! Honela irakasten duzue: “Tenpluarengatik zin egiteak ez du baliorik; tenpluko urrearengatik zin egiteak, ordea, behartu egiten du”. <f>ⓑ</f>


text:
Beste hau ere irakasten duzue: “Aldareagatik zin egiteak ez du baliorik; aldare gaineko opariagatik zin egiteak, ordea, behartu egiten du”.


text:
tenpluarengatik zin egiten duenak, tenpluarengatik eta bertan bizi den Jainkoarengatik egiten du zin;


text:
zeruarengatik zin egiten duenak, Jainkoaren tronuarengatik eta bertan esertzen denarengatik egiten du zin. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisu eta fariseu itxurazaleok! Barazkirik kaskarrenen <f>[5]</f> hamarrenak <f>ⓓ</f> ordaintzen dituzue, eta legeko gauzarik garrantzizkoenak, berriz, zuzenbidea, errukia eta leialtasuna, bazterrera uzten. Hauek bete behar zenituzketen, haiek baztertu gabe!


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisu eta fariseu itxurazaleok! Edalontzia eta platera kanpotik garbitzen dituzue, barrutik lapurretaz eta gutiziaz gainezka beterik dauden bitartean! <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisu eta fariseu itxurazaleok! Hilobi zurituen antzeko zarete: kanpotik itxura ederrekoak dira, baina barrutik hil-hezurrez eta ustelkeriaz beteak.


text:
Berdin zuek: azaletik zintzoak jendaurrean, baina barrutik itxurakeriaz eta gaiztakeriaz beteak. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisu eta fariseu itxurazaleok! Profeten hilobiak eraikitzen eta gizon zintzoen hilarriak apaintzen dituzue,


text:
esanez: “Gure arbasoen garaian bizi izan bagina, ez genukeen profeten hilketan haiekin parterik izango”.


text:
Hor bidaliko dizkizuet nik profetak, jakintsuak eta lege-maisuak, eta zuek batzuk hil eta gurutziltzatu, besteak sinagogetan zigortu eta herririk herri erasoka erabiliko dituzue. <f>ⓘ</f>


text:
Horrela, zuen kontu ezarriko da lurrean isuria izan den errugabe guztien odolaren errua: hasi Abel zintzoaren odoletik, eta santutegitik aldarea bitartean hil zenuten Barakiasen seme Zakariasen <f>[6]</f> odoleraino. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Jerusalem, Jerusalem, profetak hiltzen eta Jainkoak zuri bidaliak harrikatzen dituzuna! Zenbat aldiz ez ditut bildu nahi izan zure seme-alabak, oiloak txitak hegalpean bildu ohi dituen bezala, eta zuek ez duzue nahi izan. <f>ⓚ</f>


text:
Eta esaten dizuet ez nauzuela ikusiko, harik eta hau esango duzuen arte: <i>Bedeinkatua Jaunaren izenean datorrena!</i>» <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesus tenplutik atera eta bazihoan. Orduan, ikasleek hurbildu eta tenpluko eraikinak erakutsi zizkioten.


text:
Baina Jesusek esan zien: «Ikusten duzue hori guztia, ezta? Ba, benetan diotsuet: Ez da hemen harririk harri gainean geldituko: dena suntsituko dute». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Gero, Oliamendin <f>[1]</f> eserita zegoela, ikasleek bakarrean hurbildu eta galdetu zioten: «Esaguzu noiz gertatuko den hori, eta zein izango den zure etorreraren eta munduaren azkenaren ezaugarria». <f>ⓐ</f>


text:
Asko etorriko dira, nire izena berenganatuz eta esanez: “Ni naiz Mesias”; eta jendea franko engainatuko dute.


text:
Gerra-hots eta zurrumurruak entzungo dituzue. Begira, ez izutu, gertatu beharrekoa baita hori guztia; baina oraindik ez da azkena.


text:
Izan ere, nazioa nazioaren kontra eta erreinua erreinuaren kontra altxatuko dira; goseteak eta lurrikarak izango dira han eta hemen. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Zori larrian jarriko zaituztete eta hil egingo; herri guztiek gorroto izango dizuete niregatik. <f>ⓔ</f>


text:
Mundu guztian hots egingo da Jainkoaren erregetzaren berri on hau, herri guztiek haren berri izan dezaten. Orduan etorriko da azkena. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Daniel profetak aipatzen duen profanatzaile higuingarria <f>[3]</f> <f>ⓚ</f> toki santuan ezarria ikusiko duzuenean —irakurleak uler beza—,


text:
Zeren munduaren hasieratik orain arte izan ez den eta izango ez den bezalako larrialdi handia izango baita orduan. <f>ⓜ</f>


text:
Eta Jainkoak aldi hori laburtuko ez balu, ez litzateke inortxo ere bizirik aterako; baina, aukeratuak direla eta, laburtu egingo ditu egun horiek.


text:
Izan ere, gezurrezko mesiasak <f>[4]</f> <f>ⓝ</f> eta sasiprofetak agertuko dira eta aukeratuak berak ere, ahal balitz, engainatzeko moduko mirari handiak eta egintza harrigarriak egingo dituzte.


text:
Beraz, norbaitek “Hara, basamortuan dago” esaten badizue, zuek ez irten, edo “Hara, etxe barruan dago” esaten badizue, ez sinetsi.


text:
Izan ere, tximistak une batean sortaldetik sartalderaino argi egiten duen bezala, hala izango da Gizonaren Semearen etorrera. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Egun haietako larrialdiaren ondoren, berehala, eguzkia ilunduko da, ilargiak ez du argirik egingo, izarrak zeru goitik amilduko dira, eta ortzia dardarka ariko. <f>ⓒ</f>


text:
Orduan, Gizonaren Semearen seinalea azalduko da zeruan, eta lurreko leinu guztiak bular-joka ariko dira, <i>Gizonaren Semea zeruko hodei artean</i> ahalmen eta aintzaz beterik <i>etortzen</i> ikustean. <f>ⓓ</f>


text:
Orduan, bere aingeruak bidaliko ditu turuta-hots ozenez, eta haren aukeratuak bilduko dituzte lau haizeetatik, lur-muga batetik besteraino. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Ikasi pikondoaren irudi honetatik: kimua berritzen eta hostoa zabaltzen zaioneko, badakizue uda hurbil dela.


text:
Era berean, gauza horiek ikustean, jakizue hurbil dela, Gizonaren Semea <f>[5]</f> ate ondoan duzuela.


text:
<pb/>«Baina zein egunetan edo ordutan gertatuko den, ez daki inork, ez zeruko aingeruek, ez Semeak, Aitak bakarrik baizik. <f>ⓗ</f>


text:
Uholdearen aurretik, jan-edanean ziharduen eta ezkondu egiten zen jendea, Noe ontzian sartu zen arte; <f>ⓙ</f>


text:
eta ez ziren konturatu, uholdea iritsi eta denak eraman zituen arte. Gauza bera gertatuko da Gizonaren Semearen etorrerakoan ere.


text:
Gogoan hartu hau: etxeko nagusia, lapurra gaueko zein ordutan etorriko den jakingo balu, zain egongo litzateke eta ez luke etxea zulatzen utziko. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Izan zaitezte morroi leial eta zentzuduna bezala, nagusiak etxeko morroiei bere orduan janaria banatzeko eginkizuna eman diona bezala.


text:
eta zigorrik gogorrena ezarriko dio eta itxurazaleek merezi duten zoria emango. Negarra eta hortz-karraska izango dira han. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Jainkoaren erregetzarekin, kriseiluak hartu eta senar ezkonberriari bidera irten zitzaizkion hamar neskatxekin bezala gertatzen da. <f>ⓐ</f>


text:
Orduan, zentzugabeek zentzudunei esan zieten: “Emaguzue olio pixka bat, kriseiluak itzaltzera doazkigu eta”.


text:
Zentzudunek erantzun zieten: “Ea ez dugun nahikoa denontzat; hobe duzue badaezpada dendara joan eta erosi”.


text:
<pb/>«Baina, erostera joanak zirelarik, senarra iritsi zen, eta prest zeudenak ezteietara sartu ziren berarekin. Eta atea itxi egin zen. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Iritsi ziren, azkenik, beste neskatxak ere eta dei egin zuten: “Jauna, jauna! Zabaldu!” <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Jainkoaren erregetzarekin, atzerrira irten behar zuen gizonarekin bezala gertatzen da. Bere morroiei dei egin eta ondasunak utzi zizkien: <f>ⓗ</f>


text:
bati bost talentu <f>[1]</f>, beste bati bi eta besteari bat, bakoitzari bere trebetasunaren arabera. Gero, alde egin zuen.


text:
Aurreratu zen bost talentu hartu zituena eta beste bost aurkeztu zizkion, esanez: “Jauna, bost talentu utzi zenizkidan; hona beste bost nik irabaziak”.


text:
Nagusiak esan zion: “Ederki, morroi on eta leiala! Gauza gutxian leial izan zara, askoren buru ipiniko zaitut; sartu zeure jaunaren festa ospatzera”. <f>ⓘ</f>


text:
Aurreratu zen, gero, bi talentuduna eta esan zion: “Jauna, bi talentu utzi zenizkidan; hona beste bi nik irabaziak”.


text:
Nagusiak esan zion: “Ederki, morroi on eta leiala! Gauza gutxian leial izan zara, askoren buru ipiniko zaitut; sartu zeure jaunaren festa ospatzera”.


text:
Aurreratu zen talentu bakarra hartu zuena eta esan zion: “Banekien gizon zorrotza zarena, erein ez duzun tokian hartzen eta zabaldu ez duzun tokian biltzen duzuna;


text:
Nagusiak erantzun zion: “Ai morroi gaizto eta alferra! Bazenekien erein ez dudan tokian hartzen dudana eta zabaldu ez dudan tokian biltzen.


text:
Izan ere, fruitua dakarrenari eman egingo zaio, eta gainezka izango du; fruiturik ez dakarrenari, ordea, daukan apurra ere kendu egingo zaio <f>[2]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
Eta ezertarako gauza ez den morroi hau jaurti kanpora, ilunpetara. Negarra eta hortz-karraska izango dira han”. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Gizonaren Semea, aingeru guztiak lagun dituela, aintzaz beterik etortzean, bere errege-aulkian eseriko da. <f>ⓛ</f>


text:
Herriak oro haren aurrean bilduko dituzte. Hark batzuk besteengandik bereizi egingo ditu, artzainak ardiak akerretatik bereizten dituen bezala, <f>ⓜ</f>


text:
Orduan, erregeak eskuinekoei esango die: “Zatozte, nire Aitaren bedeinkatuok; hartzazue munduaren sortzetik zuentzat prestatua dagoen erreinua. <f>ⓝ</f>


text:
Gose bainintzen eta jaten eman zenidaten; egarri, eta edaten eman; arrotz, eta etxean hartu ninduzuen; <f>ⓐ</f>


text:
Orduan, zintzoek esango diote: “Jauna, baina noiz aurkitu zintugun goseak eta jaten eman genizun, edo egarriak eta edaten eman?


text:
Eta erregeak erantzungo die: “Benetan diotsuet: Nire seniderik txikien hauetako edozeini egin zeniotena, neuri egin zenidaten”. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Gero, ezkerrekoei esango die: “Alde niregandik urruti, madarikatuok, deabruarentzat eta haren lagunentzat prestatua dagoen betiko sutara. <f>ⓒ</f>


text:
arrotz, eta ez ninduzuen etxean hartu; biluzik, eta ez ninduzuen jantzi; gaixo eta kartzelan, eta ez zineten ikustera etorri”.


text:
Orduan, haiek ere esango diote: “Jauna, baina noiz aurkitu zintugun gose edo egarri, arrotz edo larrugorri, gaixo edo kartzelan, eta guk lagundu ez?”


text:
Hark erantzungo die: “Benetan diotsuet: Txikien hauetako edozeini egin ez zeniotena, neuri ez zenidaten egin”.


text:
«Dakizuenez, etzi Pazko-jaia da eta Gizonaren Semea etsaien eskuetara eman eta gurutziltzatu egingo dute». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Orduan, apaizburu eta herriko zaharrak Kaifas zeritzan apaiz nagusiaren jauregian bildu ziren, <f>ⓖ</f>


text:
emakume bat etorri zitzaion, hartzurizko ontzian ukendu baliotsua zekarrela. Eta Jesus mahaian zegoelarik, burura isuri zion.


text:
<pb/>Ohartu zen Jesus eta esan zien: <pb/>—Zergatik gogaitarazten duzue emakumea? Egintza ona egin du nirekin.


text:
Benetan diotsuet: Mundu guztian barrena, berri on hau hots egingo den edonon aipatuko da emakume hau eta beronek egina. <f>ⓗ</f>


text:
eta esan zien: «Zenbat agintzen didazue Jesus zuen eskuetara emateagatik?» <pb/>Zilarrezko hogeita hamar txanpon <f>[3]</f> <f>ⓙ</f> agindu zizkioten.


text:
<pb/>Legamia gabeko Ogien Jaiko lehen egunean, ikasleak hurbildu ziren Jesusengana, galdetuz: <pb/>—Non egin behar ditugu Pazko-afarirako prestaketak? <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Hark esan zien: <pb/>—Zoazte hirira, halakoaren etxera, eta esaiozue: «Maisuak dio hurbil dela bere ordua, eta zuenean ospatu nahi duela Pazkoa bere ikasleekin». <f>ⓛ</f>


text:
Gizonaren Semea badoa, bai, Liburu Santuek hartaz dioten bezala; baina dohakabea Gizonaren Semea salduko duena! Hobe zukeen jaio izan ez balitz! <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Judasek, salduko zuenak, galdetu zion: <pb/>—Ni ote naiz hori, Maisu? <pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Zeuk esan duzu.


text:
<pb/>Afaltzen ari zirela, ogia hartu zuen Jesusek eta, bedeinkazioa esan ondoren, zatitu eta ikasleei eman zien, esanez: «Hartzazue eta jan, hau nire gorputza da». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Gero, kopa hartu eta, esker oneko otoitza egin ondoren, eman egin zien, esanez: «Edan guztiok honetatik,


text:
hau nire odola baita, Jainkoarekiko ituna berrituko duena <f>[4]</f>, bekatuak barkatzeko guztien alde isuria. <f>ⓑ</f>


text:
Egia esan, hemendik aurrera ez dut gehiago ardorik edango, neure Aitaren erreinuan zuekin ardo berria edan arte».


text:
<pb/>Jesusek esan zien: «Zuek guztiok niregan duzuen sinesmenak huts egingo <f>ⓒ</f> du <f>[6]</f> gaur gauean, honela baitago idatzia Liburu Santuetan: <i>Joko dut artzaina eta ardiak sakabanatu egingo dira.</i>


text:
<pb/>Pedrok esan zion: <pb/>—Zureganako beste guztien sinesmenak huts egiten badu ere, nireak inola ere ez.


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Benetan diotsut: Gaur gauean, oilarrak jo baino lehen, hiru aldiz ukatuko nauzu. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Pedrok esan zion: <pb/>—Zurekin hil behar badut ere, ez zaitut inola ere ukatuko. <pb/>Eta gauza bera zioten ikasle guztiek. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesus bere ikasleekin Getsemani zeritzan landa batera iritsi zen, eta esan zien: «Zaudete hemen, ni hara otoitz egitera noan bitartean». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Pedro eta Zebedeoren bi semeak eraman zituen berekin. Tristura eta larria sentitzen hasi zen, <f>ⓗ</f>


text:
eta esan zien: «Hiltzeko zorian nago tristuraz. Gelditu hemen eta zaudete erne nirekin batera». <f>ⓘ</f>


text:
Eta aurreraxeago joanik, ahuspez erori zen eta otoitz egin zuen, esanez: «Ene Aita, ahal bada, urrun ezazu niregandik edari samin <f>[7]</f> hau <f>ⓙ</f>. Hala ere, egin bedi zuk nahi bezala, ez nik nahi bezala».


text:
<pb/>Ikasleengana joan eta lotan aurkitu zituen. Pedrori esan zion: «Beraz, ordubete ere ezin izan zarete nirekin erne egon?


text:
Zaudete erne eta egizue otoitz, tentaldian ez erortzeko <f>ⓚ</f>: gogoz kartsu izan arren, ahula baita gizakia <f>[8]</f>».


text:
<pb/>Bigarren aldiz aldendu eta otoitz egin zuen, esanez: «Ene Aita, edari samin hau derrigorrez edan behar badut, egin bedi zure nahia».


text:
Haiek utzirik, berriz ere aldendu eta hirugarren aldiz otoitz egin zuen, lehengo hitzak berriro esanez.


text:
Ondoren, ikasleengana joan eta esan zien: «Egin lo eta hartu atseden! Hara, gainean da ordua, Gizonaren Semea bekatarien eskuetara emana izateko. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesus hizketan ari zela, han azaldu zen Judas, Hamabietako bat; gizon-multzo handi bat zetorren harekin, ezpata eta makilak eskuetan, apaizburu eta herriko zaharrek bidalirik.


text:
<pb/>Jesusek esan zion: «Adiskide, egizu egitekoa!» <pb/>Orduan, besteek, Jesusengana hurbildurik, heldu eta atxilotu egin zuten.


text:
Jesusek esan zion: «Itzuli ezpata hori bere tokira, zeren ezpataz ari dena ezpataz hilko baita. <f>ⓝ</f>


text:
Ala uste al duzu ezin diodala Aitari dei egin? Hamabi aingeru-talde eta gehiago jarriko lizkidake berehala ondoan.


text:
<pb/>Une hartan, Jesusek jendeari esan zion: «Ezpataz eta makilaz etorri zarete, lapur baten bila bezala, ni harrapatzera! Egunero esertzen nintzen tenpluan irakasten, eta ez ninduzuen atxilotu. <f>ⓑ</f>


text:
Baina hau guztia profetek idatzia bete dadin gertatu da». <pb/>Orduan, ikasle guztiek Jesus utzi eta ihes egin zuten. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesus atxilotu zutenek Kaifas apaiz nagusiaren etxera eraman zuten, han bilduak baitziren lege-maisu eta herriko zaharrak. <f>ⓓ</f>


text:
Pedro, Jesusi urrutitik jarraituz, apaiz nagusiaren jauregiraino joan eta, barrura sarturik, morroiekin eseri zen, hura guztia zertan amaitzen zen ikusteko.


text:
<pb/>Apaizburuak eta Biltzar Nagusi <f>[9]</f> osoa Jesusen kontra gezurrezko lekukotasun bila zebiltzan, heriotzara kondenatzeko;


text:
esanez: «Honek esana du: Jainkoaren santutegia desegin dezaket eta hiru egunetan berreraiki». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Orduan, apaiz nagusiak zutitu eta galdetu zion: <pb/>—Ez al diezu deus erantzun behar zure kontra ateratzen dituztenei?


text:
<pb/>Baina Jesus isilik. Apaiz nagusiak esan zion: <pb/>—Jainko biziarengatik eskatzen dizut: Esaguzu zinez zu al zaren Mesias, Jainkoaren Semea. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Zeuk esan duzu. Eta gehiago diotsuet: Oraindanik <i>Gizonaren Semea Ahalguztidunaren eskuinean eserita</i> eta <i>zeruko hodei gainean etortzen</i> ikusiko duzue. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Orduan, apaiz nagusiak bere jantziak urratu zituen eta esan: <pb/>—Biraoa <f>[10]</f> <f>ⓘ</f> esan du. Ba ote dugu lekuko beharrik? Zeuek entzun duzue biraoa.


text:
<pb/>Orduan, aurpegira listua bota eta ukabilkadak eman zizkioten; beste batzuek masailekoak ematen zizkioten, <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Pedro kanpoan eseria zegoen, patioan; neskame batek ondoratu eta esan zion: <pb/>—Hi ere Jesus galilearrarekin bizi hintzen.


text:
<pb/>Ate ondora irten zen, eta beste neskame batek ikusi eta han zeudenei esan zien: <pb/>—Jesus nazaretarrarekin ibilia da hau.


text:
<pb/>Geroxeago, han zeudenek, hurbildurik, Pedrori esan zioten: <pb/>—Bai, hi ere horietakoa haiz, noski; hizkeran ezagun duk.


text:
<pb/>Orduan, Pedro biraoka eta maldizioka hasi zen: <pb/>—Ez dut ezagutzen gizon hori. <pb/>Une hartan oilarrak jo zuen.


text:
Gogoratu zitzaion Pedrori Jesusek esana: «Oilarrak jo baino lehen, hiru aldiz ukatuko nauzu», eta, kanpora irtenik, negarrari eman zion saminki.


text:
<pb/>Eguna argitu zuenean, apaizburu eta herriko zahar guztiek bildu eta Jesusen kontrako erabakia hartu zuten, heriotzara kondenatzeko.


text:
<pb/>Judas saltzaileak, Jesus kondenatua zutela ikustean, damu izan zuen eta zilarrezko hogeita hamar txanponak apaizburu eta herriko zaharrei itzuli zizkien, <f>ⓝ</f>


text:
esanez: <pb/>—Oker egin dut errugabea heriotzara emanez. <pb/>Baina haiek erantzun zioten: <pb/>—Eta guri zer? Hor konpon!


text:
Apaizburuek dirua jaso eta esan zuten: «Ez da zilegi diru hau tenpluko dirutegira botatzea, odoletan zikindua baita».


text:
<pb/>Eta elkarren artean erabaki ondoren, «Eltzegilearen soroa» erosi zuten diru harekin, kanpotarren hilerri izan zedin.


text:
Honela bete zen Jeremias profetak esana <f>[2]</f>: <i>Eta hartu zituzten zilarrezko hogeita hamar txanponak; hori izan zen israeldarrek ezarri zioten salneurria.</i> <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesus gobernariaren aurrean aurkeztu zuten. Gobernariak galdetu zion: <pb/>—Zu al zara juduen erregea? <pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Zeuk diozu. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Apaizburuek eta zaharrek salaketa asko egiten zuten haren aurka, baina hark ez zuen ezer erantzuten. <f>ⓓ</f>


text:
Beraz, jendea bildu zenean, Pilatok galdetu zien: <pb/>—Zein nahi duzue askatzea, Barrabas ala Jesus, Mesias delakoa?


text:
<pb/>Epaimahaian eseria zegoela, emazteak mandatu hau bidali zion: «Ez zaitezela errugabe horrekin sar! Asko sufritu dut bart ametsetan hori dela eta». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Baina apaizburuek eta zaharrek jendea berotu zuten Barrabasen askatasuna eta Jesusen heriotza eska zitzan.


text:
Gobernariak berriro galdetu zien: <pb/>—Bietako zein nahi duzue askatzea? <pb/>—Barrabas —erantzun zuten.


text:
<pb/>Pilatok esan zien: <pb/>—Eta zer egin behar dut Jesusekin, Mesias delakoarekin? <pb/>Denek erantzun zuten: <pb/>—Gurutzean josi! <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Eta hark: <pb/>—Zer oker egin du, bada? <pb/>Haiek, are eta oihu handiagoz: <pb/>—Gurutzean josi!


text:
<pb/>Guztia alferrik zela eta, gainera, iskanbila sortzera zihoala ikusirik, Pilatok ura hartu eta eskuak garbitu zituen jendearen aurrean, esanez: <pb/>—Ez naiz gizon honen heriotzaren erantzule! Zeuek ikusi! <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Herri osoak erantzun zuen: <pb/>—Geu eta gure ondorengoak egiten gara horren heriotzaren erantzule <f>[4]</f>! <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Orduan, Barrabas askatu zien eta Jesus, zigorkarazi ondoren <f>[5]</f>, haien eskuetara eman zuen, gurutziltza zezaten.


text:
<pb/>Gobernariaren soldaduek Jesus jauregira eraman zuten eta gudari-taldeko denak bildu zituzten haren inguruan.


text:
Arantzaz egindako koroa ezarri zioten buruan eta kanabera eskuan, eta, aurrean belaunikaturik, iseka egin zioten esanez: «Agur, juduen erregea!» <f>ⓘ</f>


text:
Nahiko iseka egin ondoren, kapa erantzi eta bere soinekoak jarri zizkioten. Gero, gurutzean josteko eraman zuten.


text:
<pb/>Ateratzean, Zireneko gizon bat aurkitu zuten, Simon zeritzana, eta Jesusen gurutzea eramatera <f>[6]</f> behartu zuten.


text:
behazunez nahasiriko ardoa <f>[7]</f> eman zioten edatera. Jesusek dastatu bai, baina ez zuen edan nahi izan. <f>ⓚ</f>


text:
eta esanez: «Santutegia desegin eta hiru egunetan eraikitzen omen duan horrek, Jainkoaren Semea baldin bahaiz, salba ezak heure burua! Jaits hadi gurutzetik!» <f>ⓝ</f>


text:
«Besteak salbatu ditik, eta bere burua ezin. Israelgo errege omen duk hori; jaits dadila orain gurutzetik, eta sinetsiko diagu berarengan. <f>ⓑ</f>


text:
Jainkoarengan jarria dik uste ona; libra dezala orain, maite baldin badu; ez zuen, bada, esaten Jainkoaren Semea zela?» <f>ⓒ</f>


text:
Hirurak inguruan, Jesusek oihu handiz esan zuen: <i>«Eli, Eli, lema sabaktani?»</i> (Hau da: <i>«Ene Jainko, ene Jainko, zergatik utzi nauzu?»</i>). <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Eta berehala, haietako batek, lasterka belaki bat hartzera joan, ozpinetan busti eta, kanabera bati muturrean erantsiz, edatera eman zion. <f>ⓖ</f>


text:
Eta horra, santutegiko oihala <f>[9]</f> erdiz erdi urratu zen, goitik beheraino; lurrikara izan zen eta harkaitzak zartatu egin ziren; <f>ⓗ</f> <f>ⓘ</f>


text:
hilobietatik irten eta, Jesus piztu ondoren, hiri santuan sartu ziren eta jende askori agertu zitzaizkion. <f>ⓙ</f>


text:
Lurrikara eta gertakari guztiok ikustean, erromatar ehuntariak eta harekin Jesus zaintzen zeuden besteek, beldurrak jota, esan zuten: «Zinez, Jainkoaren Semea zen hau!» <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Baziren han emakume asko ere, urrutitik begira; Jesusi jarraituz Galileatik etorriak ziren, beraren zerbitzari;


text:
<pb/>Ilunabarrean, Jose zeritzan Arimateako <f>[10]</f> gizon aberats bat etorri zen, Jesusen ikaslea.


text:
eta haitzean zulaturiko hilobi berri batean ezarri. Gero, harri handi bat irauliz, hilobiko sarrera itxi eta joan egin zen. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Biharamuna larunbata zen <f>[11]</f>. Apaizburuak eta fariseuak Pilatogana bildu ziren elkarrekin, <f>ⓜ</f>


text:
eta esan zioten: <pb/>—Jauna, gogoratu dugu engainatzaile horrek, artean bizi zelarik, esan zuela: «Hiru egunen buruan piztu egingo naiz». <f>ⓝ</f>


text:
Agindu ezazu, bada, hirugarren eguna arte hilobia zaintzeko; ez dadila gerta, haren ikasleak gorpua eraman eta gero «Hildakoen artetik piztu da» herriari esanez etortzea. Azken engainu hau lehenengoa baino okerragoa izango litzateke.


text:
<pb/>Larunbata igaro eta asteko lehen eguna <f>[1]</f> argitzean, Magdalako Maria eta beste Maria <f>ⓐ</f> hilobia ikustera joan ziren.


text:
Bat-batean, lurrikara gogorra gertatu zen: Jaunaren aingerua jaitsi zen zerutik eta, hurbildurik, harria biratu zuen eta gainean eseri. <f>ⓑ</f>


text:
Baina aingerua emakumeei mintzatu zitzaien, esanez: «Zuek ez beldurtu. Badakit Jesus gurutziltzatuaren bila zabiltzatela.


text:
Ez dago hemen, piztua baita, esan zuen bezala. Zatozte eta ikusi ezarria egon zeneko tokia. <f>ⓓ</f>


text:
Gero, zoazte bizkor ikasleei esatera: “Hildakoen artetik piztua da eta zuen aurretik joango da Galileara; han ikusiko duzue”. Hau da esan behar nizuena». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Hilobitik arin-arin alde egin eta, ikaraz eta poz-pozik, ikasleei berri ematera joan ziren lasterka.


text:
Hartan, Jesus atera zitzaien bidera eta agurtu egin zituen. <pb/>Emakumeek, ondoraturik, oinak besarkatu zizkioten eta gurtu egin zuten. <f>ⓕ</f>


text:
Jesusek esan zien: «Ez beldurtu! Zoazte eta esan nire senideei Galileara joateko; han ikusiko naute».


text:
<pb/>Emakumeak joan ondoren, guardiako batzuk hirira etorri ziren gertaturiko guztiaren berri apaizburuei ematera.


text:
honela aginduz: «Esan ezazue, haren ikasleek gauez etorri eta zuek lo zeundetelarik gorpua eraman dutela. <f>ⓖ</f>


text:
Gobernariaren belarrietara ezer iristen bada, geu konponduko gara harekin eta arriskutik aterako zaituztegu».


text:
<pb/>Soldaduek dirua hartu eta esan bezala egin zuten. Eta halaxe zabaldu da juduen artean kontu hori gaur arte.


text:
Jesus, hurbildurik, honela mintzatu zitzaien: «Ahalmen osoa eman dit Jainkoak zeru-lurretan. <f>ⓙ</f>


text:
Zoazte, bada, eta egin herri guztiak nire ikasle, Aitaren eta Semearen eta Espiritu Santuaren izenean bataiatuz <f>ⓚ</f>


text:
eta nik agindu dizuedan guztia betetzen irakatsiz. Eta ni zeuekin izango nauzue egunero munduaren azkena arte». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Isaias profetak idatzia zuen: <pb/><t> <i>Begira, neure mezularia</i> </t><t> <i>bidaltzen dut zure aurretik</i> </t><t> <i>zuri bidea moldatzera.</i> <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t> <i>Ahots bat oihuka</i> </t><t> <i>ari da basamortuan:</i> </t><t> <i>Prestatu bidea Jaunari,</i> </t><t> <i>zuzendu bidexkak hari.</i> <f>ⓐ</f> </t>


text:
<pb/>Honela, bada, agertu zen Joan Bataiatzailea basamortuan. Bihozberritzeko eta bataiatzeko hots egiten zuen <f>[2]</f>, bekatuen barkamenerako. <f>ⓑ</f>


text:
Judea herrialde osoa eta jerusalemdar guztiak harengana zihoazen eta, beren bekatuak aitortzen zituztela, Joanek bataiatu egiten zituen Jordan ibaian. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Joanek gamelu-ilezko jantzia zuen soineko eta larruzko uhala gerriko; matxinsaltoak eta basaeztia jaten zituen. <f>ⓓ</f>


text:
Honela hots egiten zuen: «Nire ondoren dator ni baino ahaltsuago dena, eta ni ez naiz inor makurtu eta haren oinetakoen lokarriak askatzeko ere. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Egun haietako batean, Jesus etorri zen Galileako Nazaretetik, eta Joanek bataiatu egin zuen Jordanen.


text:
Jesusek, uretatik ateratzerakoan, zerua urratzen ikusi zuen eta Espiritua, uso-tankeran, beregana jaisten. <f>ⓖ</f>


text:
Eta mintzo hau etorri zen zerutik: «Zu zaitut neure Semea, neure maitea, zu zaitut atsegin». <f>ⓗ</f>


text:
Berrogei egunez egon zen basamortuan, Satanasek tentatzen zuela. Basabereekin bizi zen eta aingeruak zituen zerbitzari. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Joan Bataiatzailea kartzelan sartu eta gero, Jesus Galileara etorri zen eta Jainkoaren berri ona hots egiten zuen. <f>ⓙ</f>


text:
Honela zioen: «Betea da garaia, eta gainean duzue Jainkoaren erregetza. Bihozberri zaitezte eta sinetsi berri ona». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek, Galileako aintzira-bazterrean <f>[3]</f> zehar zihoala, Simon eta honen anaia Andres ikusi zituen sareak uretara botatzen, arrantzaleak baitziren.


text:
<pb/>Aurreraxeago, Santiago eta Joan anaiak, Zebedeoren semeak, ikusi zituen; sare-konponketan ari ziren beren ontzian.


text:
Ikusi bezain laster, dei egin zien. Haiek, beren aita Zebedeo eta mutilak ontzian utzirik, Jesusen ondoren abiatu ziren.


text:
<pb/>Kafarnaumen sartu ziren. Eta, larunbatean <f>[4]</f> sinagogara joanik, irakasten hasi zen Jesus. <f>ⓜ</f>


text:
Haren irakaspenaz txunditurik zegoen jende guztia, nagusitasunez irakasten baitzien eta ez lege-maisuek bezala. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Bazen, hain zuzen, sinagoga hartan espiritu gaiztoaren <f>[5]</f> menpe zegoen gizon bat. Eta oihuka ekin zion:


text:
<pb/>—Zer duk gurekin, Nazareteko Jesus? Gu hondatzera al hator? Bazekiat nor haizen: Jainkoaren Santua. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Espiritu gaiztoak astinaldi gogorra eman zion eta, garrasi handia eginez, atera egin zen harengandik.


text:
Guztiz ikaraturik gelditu ziren denak, elkarri galdezka: «Zer dugu hau? Irakaspen berria, eta nolako nagusitasunez emana gainera! Espiritu gaiztoei ere agintzen die eta hauek esana egiten!» <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesus sinagogatik atera eta Simonen eta Andresen etxera joan zen zuzenean, Santiago eta Joanekin.


text:
Joan zitzaion ondora, eskutik hartu eta jaikiarazi egin zuen. Sukarrak alde egin zion, eta zerbitzatzen hasi zitzaien.


text:
<pb/>Arratsean, eguzkia sartu ondoren, gaixo eta deabrudun guztiak eraman zizkioten Jesusi. <f>ⓓ</f>


text:
Eta hark gaixo asko sendatu zituen, edozein zela ere haien gaitza, eta deabru asko bota ere bai. Deabruei ez zien hitzik egiten uzten, bazekiten-eta nor zen. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Goizean goiz, oraindik ilun zegoela, Jesus herritik irten eta bazter bakarti batera joan zen; han otoitzean ari zen. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Hark, ordea, erantzun: <pb/>—Goazen beste norabait, inguruko auzoetara, horietan ere berri ona hots egitera, horretarako atera bainaiz <f>[6]</f>.


text:
<pb/>Eta Galilea guztian barrena ibili zen, hango sinagogetan berri ona hots egiten eta deabruak botatzen. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Legendun bat etorri zitzaion erreguka, eta belauniko esan zion: <pb/>—Nahi baduzu, garbi nazakezu.


text:
<pb/>Errukiturik, Jesusek eskua luzatu eta ukitu egin zuen, esanez: <pb/>—Nahi dut, izan zaitez garbi. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>—Kontuz gero! Ez esan inori ezer. Zoaz, hala ere, azaldu apaizarengana eta eskaini garbikuntzaren ordainez Moisesek agindutakoa, ezaugarri izan dezaten <f>[7]</f>. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Hura, ordea, irten orduko, gertatu berria goraki hots egiten eta zabaltzen hasi zen. Eta harrezkero, ezin zen Jesus inongo herritan agerian sartu, eta kanpoan gelditzen zen, bazterretan. Hala ere, edonondik zetorkion jendea.


text:
<pb/>Zenbait egunen buruan, berriro Kafarnaumen sartu zen Jesus. Eta etxean zegoeneko berria zabaldu zen.


text:
Bildu zen jendetzarekin, ez zegoen inon tokirik, ezta atarian ere. Eta mezua adierazten zien. <f>ⓙ</f>


text:
Baina jendetzagatik ezin zuten eraman Jesusenganaino. Orduan, bera zegoen parean etxe gaina <f>[1]</f> zulatu eta zulotik behera eraitsi zuten elbarria, etzana zegoen ohatilan.


text:
Jesusek, haien sinesmena ikusirik, esan zion elbarriari: <pb/>—Seme, barkatuak dituzu bekatuak. <f>ⓚ</f>


text:
«Zer ari da hori horrela? Biraoka ari duk <f>[2]</f>. Nork barka ditzake bekatuak, Jainkoak berak baizik?» <f>ⓛ</f>


text:
Baina Jesusek bere barruan haien gogoetak igarri eta esan zien: <pb/>—Zergatik dituzue gogoeta horiek zeuen baitan?


text:
Zer da errazago, elbarriari «Barkatuak dituzu bekatuak» esatea ala «Jaiki, hartu zeure ohatila eta zabiltza» esatea?


text:
Orain ikusiko duzue, bada, Gizonaren Semeak baduela mundu honetan bekatuak barkatzeko ahalmena. <pb/>Eta esan zion elbarriari: <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Berehala jaiki, ohatila hartu eta guztien aurrean atera zen. Harriturik gelditu ziren denak, eta Jainkoa goresten zuten, esanez: «Ez dugu sekula horrelakorik ikusi». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesus berriro aintzira aldera atera zen. Jende guztia berarengana zetorren eta irakasten hasi zitzaien. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Bidez zihoala, Lebi Alfeorena ikusi zuen zerga <f>[3]</f> biltzeko mahaian eseria, eta esan zion: <pb/>—Jarraitu niri. <pb/>Lebik zutitu eta jarraitu egin zion. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Geroago, Lebiren etxean zegoen Jesus mahaian; bazen beste zergalari <f>[4]</f> eta bekatari asko ere Jesusekin eta honen ikasleekin mahaian; izan ere, asko zihoazkion ondoren. <f>ⓒ</f>


text:
Fariseu lege-maisu batzuek, bekatari eta zergalariekin jaten ari zela ikusirik, esan zieten ikasleei: <pb/>—Nolatan jaten du zergalari eta bekatariekin?


text:
<pb/>Jesusek entzun eta esan zien: <pb/>—Ez dute osasundunek behar sendagilea, gaixoek baizik; ez naiz zintzoei dei egitera etorri, bekatariei baizik.


text:
<pb/>Behin batean, Joanen ikasleek eta fariseuek barau-eguna <f>[5]</f> zuten. Jesusengana joan eta esan zioten: <pb/>—Nola egiten dugu barau Joanen ikasleok eta fariseuok, eta zure ikasleek ez? <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ezteietara deituek <f>[6]</f> egin ote dezakete barau senar berria berekin dutelarik? Senar berria berekin duten bitartean, ezin dezakete baraurik egin. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Inork ez dio jantzi zaharrari oihal gordinezko adabakirik josten; bestela, adabaki berriak jantzi zaharra behartu eta zarratada handiagoa egingo luke.


text:
Zahagi zaharretan ere ez du inork ardo berririk sartzen; ardoak zahagiak lehertu egingo lituzke eta, orduan, ez ardo eta ez zahagi. Ardo berriarentzat zahagi berriak!»


text:
<pb/>Behin batean, larunbatez, gari-soro batean zehar zihoan Jesus. Eta ikasleak, bidenabar, galburuak hartzen hasi ziren. <f>ⓕ</f>


text:
Fariseuek esan zioten Jesusi: <pb/>—Nola ari dira egiten, larunbatez zilegi ez dena <f>[7]</f>? <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Hark erantzun: <pb/>—Ez al duzue inoiz irakurri zer egin zuen Davidek beharraldi batean, bera eta bere lagunak goseak aurkitu zirenean? <f>ⓗ</f>


text:
Nola, Abiatar apaiz nagusi zela, Jainkoaren etxean sartu eta Jaunari eskainiriko ogiak jan zituen, legez apaizek bakarrik jan zitzaketenak, eta nola berarekin zeudenei ere eman zien? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Eta, gainera, esan zien: <pb/>—Larunbata gizakiaren onerako egin zuen Jainkoak eta ez gizakia larunbataren onerako.


text:
<pb/>Eta besteei, berriz: <pb/>—Larunbatez zer dugu legezko, on egitea ala gaitz egitea, bizia salbatzea ala kentzea? <pb/>Haiek, ordea, isilik.


text:
Jesusek, inguruko guztiei haserre begiraturik eta beraien setakeriaz mindurik, honela esan zion gizonari: <pb/>—Luzatu beso hori. <pb/>Hark luzatu, eta sendatu egin zitzaion.


text:
<pb/>Handik atera orduko, fariseuek Herodesen alderdikoekin <f>[1]</f> elkar hartu zuten Jesusen kontra, nola hilko. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesus aintzira-bazterrera joan zen bere ikasleekin. Galileatik etorritako jendetza handiak jarraitu zion. <f>ⓛ</f>


text:
Eta berak egiten zituenak entzunik, Judea, Jerusalem, Idumea, Jordanez bestalde eta Tiro eta Sidon <f>[2]</f> aldetik ere jende-talde handia bildu zitzaion.


text:
Espiritu gaiztoek, ikusten zuteneko, haren oinetara jausi eta ozenki esaten zioten: «Jainkoaren Semea zara zu». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Gero, mendira igo zen, eta berak nahi zituenei dei egin zien. Eta haiek hurbildu egin zitzaizkion. <f>ⓐ</f>


text:
Hamabi izendatu zituen <f>[3]</f>, berarekin bizitzeko eta berri ona hots egitera bidaltzeko, <f>ⓑ</f>


text:
Santiago Zebedeorena eta Joan, Santiagoren anaia —hauei Boanerges izena jarri zien, hau da, «Trumoikume»—, <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jesus etxera itzuli zen. Berriro ere jendetza handia bildu zen, eta ezin zuten otordurik ere egin Jesusek eta ikasleek. <f>ⓕ</f>


text:
Jesusen senitartekoak, jakin zutenean, hartu eta eramateko asmotan etorri ziren, burutik egina zegoela uste baitzuten.


text:
<pb/>Jerusalemdik jaitsitako lege-maisuek, berriz, zera zioten: «Beeltzebul dauka honek barruan», eta «Deabruen buruzagiaren indarrez botatzen ditu deabruak». <f>ⓖ</f>


text:
Etorrarazi zituen Jesusek, eta parabola hauen bidez mintzatu zitzaien: «Nola dezake Satanasek Satanas bota? <f>ⓗ</f>


text:
Era berean Satanasek ere, bere buruaren aurka jaiki eta zatiturik badago, ezin du iraun; harenak egin du.


text:
Ez daiteke inor indartsu baten etxera lapurretara joan, aldez aurretik hura lotzen ez badu; orduan bai, harrapa ditzake haren etxeko ondasunak.


text:
Benetan diotsuet: Dena barkatuko die Jainkoak gizakiei, bekatuak eta egin litzaketen birao guztiak; <f>ⓘ</f>


text:
baina Espiritu Santuaren kontra birao <f>[7]</f> egiten duenak ez du inoiz barkamenik izango: errudun izango da betiko».


text:
<pb/>Jesusen ama eta anai-arrebak <f>[8]</f> iritsi ziren. Kanpoan gelditurik, deiarazi egin zuten. <f>ⓚ</f>


text:
Jende asko zegoen haren inguruan eserita, eta esan zioten: <pb/>—Adizu, ama eta anai-arrebak kanpoan dituzu zeure bila.


text:
<pb/>Eta, inguruan eserita zituenei begiratuz, esan zuen: <pb/>—Hauek ditut nik ama eta anai-arreba.


text:
<pb/>Beste batean, irakasten hasi zen Jesus aintzira-ertzean. Eta hainbeste jende bildu baitzitzaion ondora, uretan zegoen txalupa batera igo eta bertan eseri zen. Jende-taldea, berriz, lehorrean zegoen, aintzira ondoan. <f>ⓜ</f>


text:
Eta parabola bidez hitz eginez, irakaspen asko eman zien. Honela ari zitzaien bere irakastaldian: <f>ⓝ</f>


text:
Beste zenbait ale sasi artean erori zen: sasiek, haztean, ito egin zuten hazia eta ez zuen fruiturik eman.


text:
Gainerakoak lur onean erori ziren; erne, hazi eta fruitua eman zuten: bateko hogeita hamar edo hirurogei edo ehun».


text:
<pb/>Bakarrik gelditu zirenean, Hamabiekin batera Jesusekin zebiltzanek parabolen esanahiaz galdegin zioten. <f>ⓑ</f>


text:
Eta hark esan zien: <pb/>—Zuei eman zaizue Jainkoaren erregetzaren misterioa ezagutzea; kanpokoei, ordea, dena parabola bidez ematen zaie. <f>ⓒ</f>


text:
Zeren eta, Liburu Santuak dioen bezala, <pb/><t> <i>ikusten dute, bai, baina ohartzen ez;</i> </t><t> <i>entzuten dute, bai, baina ulertzen ez;</i> </t><t> <i>horrela,</i> </t><t> <i>ez dira Jaunarengana bihurtzen</i> </t><t> <i>eta ez zaie barkatzen</i> <f>[1]</f>. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<pb/><f>[2]</f> Jesusek esan zien: «Parabola hau ez duzuela ulertzen? Nola ulertuko dituzue, bada, beste parabola guztiak? <f>ⓔ</f>


text:
Mezua ereiterakoan, batzuk “bide-bazterra” bezala dira: entzun bezain laster, Satanasek etorri eta haiengan erein den mezua kendu egiten du. <f>ⓕ</f>


text:
baina sustrairik gabeak eta iraupen gutxikoak izanik, mezua dela-eta estuasun edo erasoaldiren bat sortu orduko, erori egiten dira. <f>ⓖ</f>


text:
baina bizitza honetako ardurak, diru-gosea eta bestelako grinak nagusitzen zaizkie eta mezua ito egiten diete, fruiturik gabe utziz. <f>ⓗ</f>


text:
Eta hona nor diren “lur ona” bezalakoak: mezua entzun, onartu eta fruitua ematen dutenak: bateko hogeita hamar edo hirurogei edo ehun».


text:
<pb/>Beste hau ere esan zien: «Ontzipean edo ohepean jartzeko pizten ote da gero kriseilua? Ez ote argimutilaren gainean jartzeko?


text:
<pb/>Esan zien ere: «Kontu izan nola entzuten duzuen! Zuek zein neurritan entzun, neurri berean emango dizue Jainkoak, eta gehiago ere bai <f>[3]</f>.


text:
<pb/>Jesusek esan zuen: «Jainkoaren erregetza gizonak lurrean hazia ereitean gertatu ohi denaren antzeko da:


text:
hura lo nahiz iratzarririk egon, gau eta egun, hazia erne eta hazi egiten da, hark nola ez dakiela. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Beste hau ere esan zien: «Zeren antzeko dela esango genuke Jainkoaren erregetza? Zein parabolaren bidez adieraz genezake?


text:
erein eta gero, ordea, gora egiten du eta beste barazki guztiak baino handiagoa egiten; eta txoriek habia egiten dute haren itzalpean, hainbestekoak baitira ematen dituen adarrak». <f>ⓐ</f>


text:
Ez zien ezer irakasten parabola bidez izan ezik; baina bere ikasleei, bakarrean, guztien esanahia adierazten zien.


text:
<pb/>Jende-taldea utzirik, zegoen txalupan bertan eraman zuten Jesus, beste zenbait ontzi ere harekin batera bazen arren.


text:
Jesus, berriz, txopan lo, buruko baten gainean. Esnarazi eta esan zioten: <pb/>—Maisu, ez al dizu axola gu galtzeak?


text:
<pb/>Hark, esnaturik, haserre egin zion haizeari, eta aintzirari esan: <pb/>—Hago isilik! Geldi! <pb/>Gelditu zen haizea eta barealdi handia egin zen.


text:
<pb/>Beldur-ikaraz gelditu ziren, elkarri esanez: «Nor ote dugu hau, esana egiten baitiote haizeak eta aintzirak ere?» <f>ⓑ</f>


text:
Ontzitik jaitsi orduko, espiritu gaiztoen menpe zegoen gizon bat atera zitzaion Jesusi hilobi artetik bidera.


text:
Hain zuzen, behin eta berriz lotua zuten girgiluz eta katez, baina hark beti kateak eten eta girgiluak puskatu egiten zituen, eta ez zen inor ere hura menderatzeko gauza.


text:
Gau eta egun hilobi artean eta mendirik mendi ibili ohi zen etengabe, marrumaka eta bere burua harriz joka.


text:
Eta deiadarka esan zion: <pb/>—Zer duzu nirekin, Jesus, goi-goiko Jainkoaren Seme horrek? Jainkoarren, ez nazazu oinazetu! <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Orduan, galdetu zion: <pb/>—Nola duk izena? <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Taldea <f>[2]</f>, asko gara eta. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Hark baimena eman zien. Espiritu gaiztoak gizonarengandik atera eta txerrietan sartu ziren; eta txerri-taldea ezpondan behera aintzirara amildu zen; bi milaren bat txerri ito ziren.


text:
<pb/>Txerrizainek ihes egin eta gertatuaren berri zabaldu zuten auzoetan eta herrian. Eta zer gertatu ote zen ikustera joan zen jendea.


text:
Jesusen ondora iristean, han ikusi zuten deabruduna, eserita, jantzirik eta bere onean, lehen deabru-taldearen menpe zegoen huraxe bera, eta biziki izutu ziren.


text:
baina ez zion utzi; zera esan zion, ordea: «Zoaz etxera, zeure senitartera, eta jakinarazi Jaunak, zutaz errukiturik, egin dizun guztia».


text:
<pb/>Joan zen, bada, eta Dekapolisko <f>[3]</f> lurraldean hots egiten hasi zen Jesusek egin zion guztia. Denak harriturik gelditzen ziren. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jesus aintziraren beste bazterrera itzuli zenean, jende-talde handia bildu zitzaion ondora. Oraindik aintzira ondoan zegoela, <f>ⓕ</f>


text:
sinagogako buruzagietako bat etorri zen, Jairo zeritzana; Jesus ikustean, honen oinetan ahuspezturik,


text:
otoi eta arren eskatzen zion: «Alaba hilzorian dut; zatoz hari eskuak ezartzera, senda dadin eta bizi». <f>ⓖ</f>


text:
Hamaika sendagileren eskutan jasatekoak jasana zen, eta bere ondasun guztiak ere horretan emanak zituen; baina sendatu beharrean, gero eta okerrago zihoan.


text:
Berehala antzeman zion Jesusek bere baitatik halako indar bat atera zitzaiola eta, jendartean itzulirik, galdetu zuen: <pb/>—Nork ukitu dit jantzia? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Bere ikasleek erantzun zioten: <pb/>—Hainbeste jendek estutzen zaituela ikusi eta nork ukitu zaituen galdetzen duzu?


text:
Orduan, emakumeak, beldurrez dar-dar —ondo baitzekien zer gertatu zitzaion—, oinetara erori eta egia osoa aitortu zion.


text:
Jesus honela mintzatu zitzaion: «Ene alaba, zeure sinesmenak sendatu zaitu; zoaz bakean, eta sendatua bekizu gaitza». <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Oraindik hizketan ari zela, sinagogako buruzagiaren etxetik etorri ziren, esatera: «Hil zaizu alaba. Zertarako eman neke gehiago Maisuari?» <f>ⓚ</f>


text:
Baina Jesusek, hitz hauei kasurik egin gabe, sinagogako buruzagiari esan zion: «Ez izan beldurrik; zuk sinetsi».


text:
<pb/>Ez zion inori ere berarekin joaten utzi, Pedro, Santiago eta honen anaia Joani izan ezik. <f>ⓛ</f>


text:
Sinagogako buruzagiaren etxera heltzean, ikusi zuen Jesusek hango istilua, jendea negarrez eta garrasika.


text:
Sartu eta esan zien: «Zer dela-eta horrenbeste istilu eta negar? Neskatxa ez dago hilda, lo dago». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Haiek barre egiten zioten. Baina Jesusek guztiak kanpora bidali zituen eta, neskaren aita-amak eta berarekin etorriak harturik, neska zegoen tokira sartu zen.


text:
Eskutik heldu eta esan zion: «Talitha kum <f>[4]</f>» (hau da: «Neskatxa, zuri diotsut: Jaiki zaitez»).


text:
<pb/>Berehala zutitu eta ibiltzen hasi zen, hamabi urte bazituen eta. Jende guztia harri eta zur gelditu zen. <f>ⓝ</f>


text:
Jesusek zorrotz agindu zien inork ere ez zezala jakin. Eta neskatxari jaten emateko esan zien. <f>ⓐ</f>


text:
Hurrengo larunbatean, sinagogan irakasten hasi zen. Entzule askok honela zioen harriturik: «Nondik honek hori guztia? Zer da eman zaion jakinduria hori? Eta honen eskuz gertatzen diren mirari horiek? <f>ⓑ</f>


text:
Ez al da, bada, arotza, Mariaren semea eta Santiago, Jose, Judas eta Simonen anaia? Eta honen arrebak ere ez ote dira hemen gure artean bizi?» <pb/>Eta honengatik, ezin zuten sinetsi harengan <f>[2]</f>. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: «Profeta bati edonon ematen zaio ohore, bere herri, senitarte eta etxean izan ezik». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Eta ezin izan zuen han miraririk egin; hala ere, gaixo bakar batzuk sendatu zituen eskuak ezarriz. <f>ⓔ</f>


text:
Eta harriturik zegoen haien sinesmenik ezaz. <pb/>Jesus inguruko auzoetan barrena ibili zen irakasten. <f>ⓕ</f>


text:
Hamabiei dei egin eta binaka bidaltzen hasi zen, espiritu gaiztoak botatzeko ahalmena ematen ziela. <f>ⓖ</f>


text:
Biderako deus ere ez hartzeko agindu zien, makila bat besterik: ez ogirik, ez zakutorik, ezta gerrikoan dirurik ere;


text:
Gero, nola jokatu esan zien: «Etxe batean sartzen zaretenean, gelditu bertan herri hartatik atera arte.


text:
Eta nonbait onartzen ez bazaituztete eta entzun nahi ez, handik alde egitean, astindu zeuen oinetako hautsa, beraien kontrako seinaletzat <f>[3]</f>». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jakin zuen Herodes <f>[4]</f> erregeak Jesusen berri, honen izena oso entzuna baitzen. Batzuek zioten: «Joan Bataiatzailea hildakoen artetik piztu da; horregatik du mirariak egiteko ahalmen hori». <f>ⓚ</f>


text:
Beste batzuek, berriz: «Elias da». Eta beste zenbaitek: «Profeta da, antzinako profetak bezalakoa». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Izan ere, Herodesek Joan harrapatu eta kartzelan lotua zuen, Herodias zela eta. Herodias Herodesen anaia Feliperen <f>[5]</f> emaztea zen, baina Herodesek bere emaztetzat hartua zeukan.


text:
Herodesek begirune baitzion; gizon zuzen eta santutzat zeukan, eta babestu egiten zuen. Joanen hitzek buruhausterik sortzen bazioten ere, gogoz entzuten zion.


text:
Etorri zitzaion, ordea, Herodiasi aukerako eguna: Herodesek, bere urtebetetzekoan, afaria eman zien agintari, gudalburu eta Galileako handikiei.


text:
Sartu zen jantokian Herodiasen alaba eta dantzan egin zuen, eta atsegin izan zitzaien Herodesi eta honen mahaikideei. Orduan, erregeak neskatxari esan zion: <pb/>—Eskatu nahi duzuna, eta emango dizut.


text:
<pb/>Eta zin ere eginez agindu zion: <pb/>—Eskatu ahala guztia emango dizut, nire erreinuaren erdia bada ere.


text:
<pb/>Atera zen neskatxa eta bere amari galdetu zion: <pb/>—Zer eskatuko diot? <pb/>Amak erantzun: <pb/>—Joan Bataiatzailearen burua.


text:
<pb/>Itzuli zen arin-arin erregeagana eta eskaria egin zion: «Emadazu oraintxe bertan Joan Bataiatzailearen burua azpilean».


text:
<pb/>Goibel jarri zen erregea, baina mahaikideen aurrean egindako zinarengatik, ez zion ukatu nahi izan.


text:
Bere guardiako bat bidali zuen, Joanen burua ekartzeko aginduz. Joan zen hura kartzelara eta lepoa moztu zion,


text:
<pb/>Apostoluek, berriro Jesusengana bildu zirenean, egin eta irakatsi zuten guztiaren berri eman zioten. <f>ⓝ</f>


text:
Jesusek esan zien: «Zatozte zuek bakarrik leku gorde batera, eta hartu atseden pixka bat». <pb/>Asko baitziren joan-etorri zebiltzanak, eta ez zuten jateko astirik ere. <f>ⓐ</f>


text:
Baina jende askok ikusi zituen alde egiten, eta nora zihoazen igarri ere bai, eta herri guztietatik leku hartara jo zuten lasterka, haiei aurrea hartuz.


text:
<pb/>Txalupatik jaitsi zenean, jendetza handia ikusi zuen Jesusek. Errukitu egin zitzaien, artzain gabeko ardiak bezala baitzebiltzan, eta irakasten hasi zitzaien luze eta zabal. <f>ⓑ</f>


text:
Berandutu zuelarik, ikasleek hurbildu eta esan zioten: <pb/>—Toki hau oso urruti dago eta berandu da.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Eman zeuek jaten. <pb/>Haiek, orduan: <pb/>—Berrehun denarioren <f>[6]</f> ogia erostera joango ote gara, bada, hauei jaten emateko? <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Baina Jesusek esan zien: <pb/>—Zenbat ogi dituzue? Ea, ikusi. <pb/>Begiratu, eta erantzun zioten: <pb/>—Bost ogi, eta bi arrain ere bai. <f>ⓓ</f>


text:
Hartu zituen Jesusek bost ogiak eta bi arrainak eta, begiak zerura jasorik, bedeinkazioa esan, ogiak zatitu eta ikasleei eman zizkien, eta hauek jendeari eskaini. Bi arrainak ere guztien artean banatu zituen. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Berehala, Jesusek ikasleak txalupan sarrarazi eta bere aurretik beste aldera, Betsaidarantz, joateko agindu zien, berak jendeari agur egin bitartean.


text:
Arraunketan ezinean ari zirela ikusirik, haizea kontra baitzuten, goiz aldera <f>[7]</f> ikasleengana joan zen Jesus, ur gainean oinez. Aurrera igarotzera zihoala,


text:
denek ikusi zuten eta erabat izutu. Berehala hitz egin zien, ordea, Jesusek eta esan: <pb/>—Lasai! Neu naiz. Ez beldurtu! <f>ⓘ</f>


text:
eta lurralde hartan guztian barrena joan ziren; eta Jesus non, haraxe eramaten zizkioten gaixoak ohatiletan. <f>ⓛ</f>


text:
Jesus joaten zen herri, auzo nahiz baserrietan, nonahi gaixoak atarietara ateratzen zizkioten. Soineko-ertza behintzat ukitzen uzteko eskatzen zioten, eta ukitzen zuten guztiak sendatzen ziren.


text:
<pb/>Behin batean, fariseuak eta Jerusalemdik etorritako zenbait lege-maisu hurbildu zitzaizkion Jesusi,


text:
eta konturatu ziren, honen ikasle batzuek otordua esku kutsatuekin egiten zutela, eskuen garbikuntza <f>[1]</f> egin gabe, alegia. <f>ⓜ</f>


text:
Izan ere, fariseuek, eta juduek oro har, ez dute behin ere jaten lehenbizi eskuak arretaz garbitu gabe, zaharren ohiturari tinko eutsiz.


text:
Azokatik etxeratzean ere, ez dute jaten garbikuntza egin gabe; eta badute beste hamaika ohiturazko betebehar: hala nola edalontzi, pitxer eta suilen <f>[2]</f> garbiketa. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Horrela bada, galdera hau egin zioten fariseuek eta lege-maisuek Jesusi: <pb/>—Zergatik ez dute zure ikasleek zaharren ohiturari <f>[3]</f> dagokionez jokatzen? Nolatan jaten dute esku kutsatuekin?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Itxurazaleok halakook! Ederki asko esan zuen zuetaz Isaias profetak, honako hau idatzi zuenean: <pb/><t> <i>Herri honek</i> </t><t> <i>ezpainez ohoratzen nau,</i> </t><t> <i>baina niregandik urrun du bihotza;</i> <f>ⓐ</f> <f>ⓑ</f> </t>


text:
Esate baterako, Moisesek esan zizuen: <i>Ohoratu aita-amak,</i> eta: <i>Aita nahiz ama madarikatzen duenak heriotza-zigorra izango du.</i> <f>ⓒ</f>


text:
Zuek, ordea, beste hau diozue: Norbaitek aitari edo amari esaten badio «Zuri eman behar nizukeena “Korban <f>[4]</f>” da (hau da, Jainkoarentzat opari)»,


text:
horrela, Jainkoaren hitza baliogabe uzten duzue, zeuen arteko usadioengatik. Eta horrelakoak asko egiten dituzue.


text:
Ez da deus ere, kanpotik gizakiaren barrura sartuz, hau kutsa dezakeenik; barrutik ateratzen zaionak, horrek kutsatzen du gizakia». (


text:
<pb/>Jendearengandik alde egin eta etxeratu zenean, hitz horien esanahiaz galdetu zioten ikasleek. <f>ⓓ</f>


text:
Jesusek esan zien: <pb/>—Beraz, ez duzue zuek ere ulertzen? Ez al duzue ikusten kanpotik sartzen zaion ezerk ez dezakeela gizakia zikindu? <f>ⓔ</f>


text:
Sartu, ez baitzaio bihotzera sartzen, sabelera baizik, eta handik komun-zulora. <pb/>Hitz hauekin, janari guztiak garbiak direla adierazi nahi zuen. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Eta erantsi zuen: <pb/>—Gizakiaren barrutik irteten denak, horrek bai egiten duela gizakia zikin!


text:
Izan ere, barrutik, gizakiaren bihotzetik, ateratzen dira asmo txarrak, lizunkeria, lapurretak, hilketak, <f>ⓖ</f>


text:
adulterioak, diru-gosea, gaiztakeriak, maltzurkeria, lasaikeria, bekaizkeria, irainak, harrokeria, burugabekeria.


text:
<pb/>Handik, Tiro <f>[6]</f> aldera joan zen Jesus. Etxe batean sartu zen, eta ez zuen inork jakiterik nahi; baina ezin izan zen ezkutuan egon.


text:
Alaba espiritu gaiztoak hartua zeukan emakume bat, Jesusen berri jakin zuenekoxe, etorri eta oinetan ahuspeztu zitzaion.


text:
Emakumea jentila <f>[7]</f> zen, feniziarra. Eta bere alabagandik deabrua bota zezala eskatzen zion Jesusi.


text:
Jesusek erantzun: <pb/>—Utzi lehenik seme-alabak asetzen; ez dago ongi seme-alabei ogia kendu eta txakurrei botatzea.


text:
<pb/>Emakumeak erantzun zion: <pb/>—Bai, Jauna, halaxe da; baina txakurrek ere jan ohi dituzte seme-alaben ogi-apurrak mahai azpian.


text:
<pb/>Utzi zuen Jesusek Tiro aldea eta, Sidonen barrena, Galileako aintzirara iritsi zen berriro, Dekapolisko <f>[8]</f> lurraldean zehar.


text:
Gertatua inori ez aipatzeko agindu zien Jesusek; baina zenbat eta gehiago agindu, orduan eta areago zabaltzen zuten. <f>ⓘ</f>


text:
Eta biziki harrituta, honela zioten: «Ongi egin du dena: gorrei entzunarazi eta mutuei hitz eragin». <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Egun haietan, berriro jendetza oso ugaria izanik eta jatekorik ez, Jesusek bere ikasleei dei egin eta esan zien: <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>—Errukia ematen dit jende honek: badaramatzate hiru egun nirekin eta ez dute deus ere jateko. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, jendeari lurrean esertzeko agindu zion. Gero, zazpi ogiak hartu eta, Jainkoari esker oneko otoitza egin ondoren, zatitu eta bere ikasleei eman zizkien, bana zitzaten. Haiek jendeari eskaini zizkioten. <f>ⓜ</f>


text:
Bazituzten arraintxo banaka batzuk ere; Jesusek bedeinkazioa esan, eta haiek ere banatzeko agindu zien.


text:
<pb/>Fariseuak etorri eta Jesusekin eztabaidan hasi ziren: Jainkoarengandiko seinale bat eskatzen zioten azpikeriaz, bera nola harrapatuko. <f>ⓐ</f>


text:
Jesusek, barrutik hasperen eginez, esan zien: «Zer dela-eta ari da gizaldi hau seinale eske? Benetan diotsuet: Gizaldi honi ez zaio seinalerik emango». <f>ⓑ</f>


text:
Jesusek oharpen hau egin zien: «Begira gero! Ibili kontuz fariseuen eta Herodesen legamiarekin <f>[2]</f>!» <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Konturatu zen Jesus eta esan zien: <pb/>—Zer ari zarete ogirik ez daukazuela eta? Oraindik ez al duzue ulertzeko adimenik? Hain burugogorrak al zarete? <f>ⓓ</f>


text:
bost mila gizonen artean bost ogiak banatu nituenean, zenbat saski bete zenituzten hondarrekin? <pb/>—Hamabi —erantzun zioten. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>— Eta lau mila gizonen artean zazpi ogiak banatu nituenean, zenbat otarre bete zenituzten hondarrekin? <pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Zazpi. <f>ⓖ</f>


text:
Jesusek itsuari eskutik heldu eta herritik kanpora eraman zuen. Begiak listuz igurtzi ondoren, eskuak ezarri zizkion eta galdetu: <pb/>—Ikusten al duzu ezer? <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Hark begiratu zuen, eta erantzun: <pb/>—Gizonak-edo nabaritzen ditut: zuhaitzak dirudite, baina ibili dabiltza.


text:
<pb/>Orduan, berriro eskuak ezarri zizkion begietan, eta argi ikusten hasi zen gizona; sendaturik gelditu zen, guztia garbi-garbi ikusten zuela.


text:
<pb/>Gero, Feliperen Zesarea <f>[4]</f> inguruko auzoetarantz abiatu zen Jesus bere ikasleekin. Bidean galdera hau egin zien: <pb/>—Ni nor naizela dio jendeak? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Haiek erantzun zioten: <pb/>—Batzuek Joan Bataiatzailea zarela; beste batzuek Elias; besteek profetaren bat. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusek berriro galdetu zien: <pb/>—Eta zuek, nor naizela diozue? <pb/>Pedrok erantzun: <pb/>—Zu Mesias zara. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Orduan, irakasten hasi zitzaien, Gizonaren Semeak asko sufritu behar zuela; zahar, apaizburu eta lege-maisuek gaitzetsi egingo zutela eta hil; eta hiru egunen buruan piztu egingo zela. <f>ⓜ</f>


text:
Argi eta garbi mintzatzen zitzaien honetaz. Pedro, Jesus aparte harturik, gogor egiten hasi zitzaion.


text:
Baina Jesusek, itzuli eta ikasleei begira, gogor eraso zion Pedrori, esanez: <pb/>—Alde nire ondotik, Satanas! Hire asmoak ez dituk Jainkoarenak, gizakiarenak baizik. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Gero, jendeari eta ikasleei dei eginik, esan zien Jesusek: «Nire ondoren etorri nahi duenak uko egin biezaio bere buruari, bere gurutzea hartu eta jarrai biezat. <f>ⓐ</f>


text:
Izan ere, bere bizia gorde nahi duenak galdu egingo du; bere bizia niregatik eta berri onagatik galtzen duenak, ordea, gorde egingo du. <f>ⓑ</f>


text:
Beraz, norbait, gizaldi desleial <f>[5]</f> eta bekatari honen aurrean, nitaz eta nire mezuaz lotsatzen bada, Gizonaren Semea ere lotsatu egingo da hartaz, bere Aitaren aintzaz beterik aingeru santuekin etorriko denean». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Eta honela amaitu zuen: «Benetan diotsuet: Hemen daudenetako batzuk ez dira hilko, harik eta Jainkoa errege ahaltsu bezala etortzen ikusi arte». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Handik sei egunera, Jesusek Pedro, Santiago eta Joan hartu eta mendi garai batera eraman zituen aparte. Eta antzaldatu egin zen haien aurrean: <f>ⓔ</f>


text:
jantziak distiratsu bihurtu zitzaizkion, zuri-zuri, munduan inork jar litzakeen baino zuriago. <f>ⓕ</f>


text:
Pedrok esan zion Jesusi: «Maisu, zein ederki gauden hemen! Zergatik ez egin hiru etxola: bata zuretzat, bestea Moisesentzat eta bestea Eliasentzat?»


text:
<pb/>Orduan, hodei batek estali zituen eta mintzo hau izan zen hodeitik: «Hauxe dut neure Seme maitea. Entzun berari!» <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Menditik beherakoan, ikusitakoa inori ez aipatzeko agindu zien, harik eta Gizonaren Semea hildakoen artetik piztu arte. <f>ⓘ</f>


text:
Agindu hau bete zuten, baina «hildakoen artetik pizte» horrekin zer adierazi nahi ote zien ziharduten beren artean.


text:
Eta galdetu zioten: <pb/>—Zergatik diote lege-maisuek lehenbizi Eliasek etorri <f>[1]</f> behar duela? <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Lehenbizi Eliasek etorri eta dena Jaunak nahi bezala eraberritu behar baldin badu, nolatan diote Liburu Santuek Gizonaren Semeak asko sufritu behar duela eta arbuiatua izan?


text:
Hau diotsuet gainera: Elias etorri da <f>[2]</f>, baina gogoak emandako guztia egin diote, hartaz idatzia zegoen bezala. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Beste ikasleengana itzuli zirenean, jendetza handia ikusi zuten haien inguruan, eta lege-maisu batzuk haiekin eztabaidan.


text:
<pb/>Jendarteko batek erantzun zion: <pb/>—Maisu, hemen ekarri dizut neure seme hau: hitzik egiten uzten ez dion espiritua dauka <f>[3]</f>.


text:
Non edo han espiritua jabetzen zaionean, lurrera botatzen du, eta mutikoa, lerdea dariola eta hortz-karraska, gogor-gogor gelditzen da. Zure ikasleei eskatu diet espiritua botatzeko, baina ezin izan dute.


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Hau gizaldi sinesgogorra! Noiz arte egon behar ote dut zuen artean? Noiz arte jasan behar ote zaituztet? Ekarri mutila. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Eraman egin zioten. Jesus ikusteaz batera, espirituak gogor astindu zuen mutikoa, eta lurrean iraulka eta lerdea zeriola utzi.


text:
<pb/>Jesusek mutilaren aitari galdetu zion: <pb/>—Noiztik dago horrela? <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Umetandik.


text:
Askotan bota izan du sutara eta uretara ere, hilarazteko. Ezer egin ahal baduzu, erruki zaitez gutaz eta lagun iezaguzu.


text:
<pb/>Jesusek, jendea pilatzen ari zela ikusirik, mehatxu egin zion espiritu gaiztoari: <pb/>—Espiritu gor eta mutua, neuk agintzen diat: irten hadi mutil honengandik eta ez sartu gehiago.


text:
<pb/>Garrasika eta berebiziko astindua emanez, atera zen espiritu gaiztoa. Mutikoa hilik bezala gelditu zen. Ia denek hila zegoela zioten;


text:
<pb/>Jesus etxeratu zenean, ikasleek bakarrean galdetu zioten: <pb/>—Eta guk, zergatik ezin izan dugu bota espiritu hori?


text:
bere ikasleei irakastera emana baitzegoen. Honela ari zitzaien: «Gizonaren Semea gizakien eskuetara emango dute; hil egingo dute, baina hil eta hiru egunera piztu egingo da». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Haiek, ordea, ez zuten ulertzen zer ari zitzaien; galdetzera, berriz, ez ziren ausartzen. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Kafarnaumera iritsi ziren. Eta, etxean, Jesusek galdera hau egin zien: <pb/>—Zer eztabaida izan duzue bidean?


text:
<pb/>Baina haiek hitzik ez; beren artean handiena nor ote zen eztabaidatu baitzuten bidean. <f>ⓓ</f>


text:
Eseri zen Jesus eta, Hamabiei dei eginik, esan zien: <pb/>—Lehena izan nahi duena izan bedi denetan azkena eta denen zerbitzaria. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>—Honelako haurra nire izenean onartzen duenak neu onartzen nau; eta ni onartzen nauenak, ez nau ni onartzen, bidali nauen hura baizik. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Joanek esan zion: <pb/>—Maisu, gizon bat ikusi dugu zure izenean deabruak botatzen, eta eragotzi egin nahi izan diogu, ez baita gure taldekoa.


text:
<pb/>Baina Jesusek erantzun: <pb/>—Ez eragotzi; ez baita inor nire izenean mirari bat egin eta gero nitaz gaizki-esaka jardungo duenik.


text:
Benetan diotsuet: Mesiasen jarraitzaile zaretelako, ontzixka bat ur bada ere ematen dizuen inor ez da saririk gabe geldituko. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Sinesten duten txiki hauetakoren baten sinesmena galbidean jartzen <f>[5]</f> duenak, hobe luke errotarri bat lepotik lotu eta itsasora amilduko balute. <f>ⓘ</f>


text:
Zeure eskuak galbidean jartzen bazaitu, moztu; hobe duzu eskumotz betiko bizitzan sartu, bi eskuekin infernura, itzalezineko sutara, erori baino. (


text:
Zeure oinak galbidean jartzen bazaitu, moztu; hobe duzu hankamotz betiko bizitzan sartu, bi oinekin infernura jaurtia izan baino. (


text:
Zeure begiak galbidean jartzen bazaitu, atera; hobe duzu begibakar Jainkoaren erreinuan sartu, bi begiekin infernura jaurtia izan baino;


text:
Gauza ona da gatza <f>[8]</f>; baina gatza gezatuko balitz, nola gazitu berriro? Eduki gatza zeuen baitan eta zaudete elkarrekin bakean». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesus, handik irtenik, Judeako mugetan sartu zen, Jordan ibaiaz beste aldera igaroz. Berriro jende-multzo handiak bildu zitzaizkion ondora eta bera, ohi zuen bezala, irakasten hasi zitzaien.


text:
Fariseu batzuek hurbildu eta, zertan harrapatuko, gizonak bere emaztea uztea zilegi ote zuen galdetu zioten. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Eta haiek: <pb/>—Moisesek, <i>dibortzio-agiria idatzi eta emaztea uzteko</i> baimena eman zigun. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Jainkoaren gauzetan itsu zaretelako <f>[1]</f> eman zizuen lege hori Moisesek.


text:
<i>horregatik, gizasemeak bere aita-amak utziko ditu eta emazteari elkartuko zaio</i> <f>[2]</f><i>,</i> <f>ⓐ</f>


text:
Jesusek esan zien: <pb/>—Bere emaztea utzi eta beste bat hartzen duenak adulterio egiten du lehenengoaren aurka; <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Beste batean, haurrak eraman zizkioten Jesusi, uki zitzan; ikasleek, berriz, haserre egiten zieten.


text:
Hori ikustean, Jesus haserretu egin zen eta esan zien: «Utzi haurrei niregana etortzen, ez galarazi, horrelakoek baitute Jainkoa errege.


text:
Benetan diotsuet: Jainkoaren erreinua haur batek bezala onartzen ez duena ez da inola ere bertan sartuko». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Bidean abiatzera zihoala, gizon bat etorri zitzaion lasterka eta, aurrean belaunikaturik, galdetu zion: <pb/>—Maisu ona, zer egin behar dut betiko bizia ondaretzat jasotzeko?


text:
Badakizkizu aginduak: <i>Ez hil inor, ez egin adulteriorik, ez ostu, ez egin gezurrezko testigantzarik,</i> ez egin kalterik, <i>ohoratu aita-amak.</i> <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesus maitasunez begira jarri zitzaion eta esan zion: <pb/>—Gauza bat falta zaizu bakarrik: zoaz, saldu daukazun guztia eta eman behartsuei, zeure aberastasuna zeruan izan dezazun; gero, zatoz eta jarraitu niri. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Inguruan begiratuz, Jesusek esan zien bere ikasleei: <pb/>—Bai nekez sartuko direla aberatsak Jainkoaren erreinuan! <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Harriturik utzi zituen ikasleak esaldi honek. Baina Jesusek, berriro ere: <pb/>—Ene semeok, zaila da benetan Jainkoaren erreinuan sartzea <f>[3]</f>.


text:
<pb/>Jesusek begira-begira jarri eta esan zien: <pb/>—Gizakientzat bai ezinezko, baina Jainkoarentzat ez, dena baitezake Jainkoak. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Benetan diotsuet: Niregatik eta berri onagatik etxea, senideak, ama, aita, seme-alabak eta lurrak uzten dituenak,


text:
orain, mundu honetan, ehun halako etxe, senide, ama, seme-alaba eta lur jasoko du, erasoaldiekin batera; eta gero, datorren munduan, betiko bizia.


text:
Orain lehenengo diren asko azkeneko izango dira orduan, eta orain azkeneko direnak lehenengo. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jerusalemerako bidean gora zihoazen, eta Jesus aurretik. Txunditurik zeuden; jarraitzen ziotenak beldurrez zihoazen. Berriro Hamabiak beregana bildu, eta zer gertatuko zitzaion adierazten hasi zitzaien:


text:
«Hara, Jerusalemera igotzen ari gara, eta Gizonaren Semea apaizburuen eta lege-maisuen eskuetara emango dute; heriotzara kondenatuko dute eta atzerritarren eskuetara emango; <f>ⓛ</f>


text:
hauek iseka egingo diote eta listua botako, zigortu eta hil egingo; baina handik hiru egunera piztu egingo da».


text:
<pb/>Santiago eta Joanek, Zebedeoren semeek, Jesusengana hurbildu eta esan zioten: <pb/>—Maisu, eskatuko dizuguna zuk ematea nahi genuke.


text:
<pb/>Eta haiek: <pb/>—Zu zeure aintzara heltzean, bata zure eskuinean eta bestea ezkerrean jar gaitezela. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Ez dakizue zer eskatzen ari zareten. Gauza al zarete nik edan behar dudan edari saminetik edateko, edo nik murgildu behar dudan uretan murgiltzeko <f>[4]</f>? <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>—Bai, gauza gara —esan zioten. <pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Nik edan behar dudan edari saminetik, bai, edango duzue, baita nik murgildu behar dudan uretan murgilduko ere;


text:
baina nire eskuin-ezkerretan eseri ahal izate hori, ez dago nire esku inori ematea; Jainkoak norentzat prestatua duen, hari emango zaio.


text:
Jesusek dei egin eta esan zien: «Dakizuenez, herrien buruzagi direnek menpean hartzen dituzte herriak, eta handi-mandiek beren agintea ezartzen diete.


text:
Zuen artean, ordea, ez du horrela izan behar. Zuen artean handien izan nahi duena izan bedi zuen zerbitzari. <f>ⓐ</f>


text:
Zeren Gizonaren Semea ere ez da etorri zerbitzatua izatera, zerbitzari izatera baizik, bere bizia guztien alde ordainsaritzat ematera». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jerikora iritsi ziren. Eta Jesus bere ikasleekin eta jendetza handiarekin hiritik irteterakoan, Bartimeo itsua, Timeoren semea, eskean zegoen bide-ertzean eserita.


text:
Jesus Nazaretarra zela jakitean, oihuka hasi zen: <pb/>—Daviden Semea, Jesus, erruki zakizkit! <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Askok gogor egiten zioten, isilarazteko; baina hark areago oihu: <pb/>—Daviden Semea, erruki zakizkit!


text:
<pb/>Jesusek gelditu eta hari dei egiteko agindu zuen. Dei egin zioten itsuari, esanez: <pb/>—Izan bihotz! Jaiki, deika ari zaik.


text:
Jesusek galdegin zion: <pb/>—Zer nahi duzu niregandik? <pb/>Itsuak erantzun: <pb/>—Berriro ikustea, Jauna <f>[5]</f>.


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Zoaz, zeure sinesmenak sendatu zaitu. <pb/>Une berean ikusmena etorri zitzaion berriro, eta Jesusen ondoren zihoan bidean. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jerusalemera hurbildu zirenean, Oliamendi <f>[1]</f> inguruko Betfage eta Betania herrixketara iritsirik, bere ikasleetako bi bidali zituen Jesusek,


text:
esanez: «Zoazte aurreko herrixka horretara; sartu orduko, astakume bat aurkituko duzue lotuta, gainean inor jarri ez zaiona; askatu eta ekarri. <f>ⓔ</f>


text:
Norbaitek zer ari zareten galdetuko balizue, erantzun: “Jaunak behar du, baina berehala itzuliko du” ».


text:
<pb/>Joan ziren, bada, eta han aurkitu zuten astakumea ate ondo batean kanpotik lotuta, eta askatzen hasi ziren.


text:
<pb/>Jesusi eramanik, beren jantziak astakumeari bizkarrean ezarri zizkioten, eta Jesus gainean eseri zen.


text:
Askok jantziak zabaltzen zituzten bidean; beste batzuek, berriz, bazterretan bildutako adar-hostoak.


text:
Aurretik eta atzetik zihoazenek honela zioten oihuka: <i>«Hosanna</i> <f>[2]</f><i>! Bedeinkatua Jaunaren izenean datorrena!</i> <f>ⓕ</f>


text:
Bedeinkatua datorren erreinua, gure aita Daviden erreinua. <i>Gora Jainko gorena</i> <f>[3]</f>!» <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jerusalemen, Jesus tenplura joan zen. Eta inguru guztiak ikusi ondoren, ordurako berandu baitzen, Betaniarantz atera zen Hamabiekin.


text:
Hostotan zegoen pikondo bat urrutitik ikusirik, bertara joan zen, ea pikurik aurkitzen zuen; baina ondora iristean, ez zuen hostoa besterik aurkitu, ez baitzen piku-sasoia. <f>ⓗ</f>


text:
Orduan, pikondoari esan zion: «Ez dezala gehiago inork hiregandik fruiturik jan!» <pb/>Bere ikasleek ere entzun zioten.


text:
<pb/>Heldu ziren Jerusalemera. Tenpluan sarturik, bertan salerosketan <f>[4]</f> ari zirenak kanpora botatzen hasi zen Jesus eta diru-trukatzaileen eta uso-saltzaileen mahaiak irauli egin zituen.


text:
Gero, irakasten hasi zitzaien, esanez: «Ez al dio Liburu Santuak: <i>Nire etxea otoitz-etxe izango da herri guztientzat?</i> Zuek, berriz, lapur-zulo egina duzue». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Apaizburuak eta lege-maisuak, hori jakin zutenean, Jesus nola hilko hasi ziren; baina beldur zioten, jende guztia haren irakatsiaz harriturik baitzegoen. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Hurrengo goizean goiz, handik igarotzean, pikondoa sustraietaraino ihartua ikusi zuten. <f>ⓚ</f>


text:
Oroitu zen Pedro, eta Jesusi esan zion: <pb/>—Maisu, begira, zuk madarikatutako pikondoa dena ihartu da.


text:
Benetan diotsuet: Norbaitek esaten badio mendi honi: «Ken hadi hortik eta amildu itsasora», eta mendiari agindu diona gertatuko dela zalantzarik gabe sinesten badu, halaxe gertatuko zaio.


text:
Horregatik diotsuet: Otoitzean eskatzen duzuen edozer gauza, sinetsi lortu duzuela, eta emango dizue Jainkoak. <f>ⓜ</f>


text:
Eta otoitzean ari zaretela, barkatu inoren kontra ezer baduzue, zeruko Aitak ere zeuen hutsegiteak barka diezazkizuen. <f>ⓝ</f> (


text:
<pb/>Jerusalemera iritsi ziren. Jesus tenpluan zebilela, apaizburuak, lege-maisuak eta zaharrak hurbildu zitzaizkion,


text:
galdezka <f>[6]</f>: <pb/>—Zein aginpidez jokatzen duzu horrela? Nork eman dizu horretarako aginpidea?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Nik ere gauza bat galdetuko dizuet; erantzun zuek, eta nik ere esango dizuet zein aginpidez jokatzen dudan horrela.


text:
<pb/>Haiek honela zioten beren artean: «Jainkoaren aginduz ari zela esaten badiogu, zergatik ez genion sinetsi erantzungo digu. <f>ⓑ</f>


text:
Baina, nola esan giza aginduz ari zela?» Honetarako, jendearen beldur ziren, guztiek profetatzat baitzeukaten Joan. <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, erantzun zioten: <pb/>—Ez dakigu. <pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Ba, nik ere ez dizuet esango zein aginpidez jokatzen dudan horrela.


text:
<pb/>Jesus parabola bidez hitz egiten hasi zitzaien: «Gizon batek mahastia landatu zuen eta harresiz inguratu; lurrean dolarea egin eta mahastizainaren dorrea eraiki zuen. Gero, nekazari batzuei errentan utzirik, urrutira joan zen. <f>ⓓ</f>


text:
Beste bat ere bidali zien geroago, eta hil egin zuten. Ondoren, beste asko, eta batzuk jo eta besteak hil egin zituzten.


text:
Bazuen oraindik beste norbait, bere seme maitea; eta huraxe bidali zien azkena, honela pentsatuz: “Neure semeari bederen izango diote begirune”. <f>ⓔ</f>


text:
Nekazariek, ordea, esan zuten beren artean: “Oinordekoa duk! Hil dezagun eta mahastiaren jabe izango gaituk!” <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Zer egingo ote du mahasti-jabeak? Joan eta garbitu egingo ditu langile horiek, eta mahastia beste batzuen esku utziko.


text:
Ez al duzue irakurri Liburu Santuetako hura: <pb/><t> <i>«Etxegileek bazterturiko harria</i> </t><t> <i>giltzarri gertatu da.</i> <f>ⓖ</f> </t>


text:
<pb/>Lege-maisu eta zaharrak Jesus atxilotu nahian zebiltzan, ongi jabetu baitziren beraiengatik esan zuela parabola hura. Baina, jendearen beldurrez, utzi eta alde egin zuten. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Gero, fariseu eta Herodesen alderdiko <f>[1]</f> batzuk bidali zizkioten Jesusi, hitzen batean harrapatzeko asmoz. <f>ⓘ</f>


text:
Etorri eta esan zioten: <pb/>—Maisu, badakigu egiazale zarena eta ez dizuna axolarik inoren zeresanak; zuk, gizakiaren itxurari begiratu gabe, Jainkoaren bidea behar bezala irakasten duzu. Zilegi al da Zesarri zerga <f>[2]</f> ordaintzea, bai ala ez? Ordaindu behar al diogu, bai ala ez?


text:
<pb/>Baina Jesusek, haien azpikeriaz oharturik, esan zien: <pb/>—Zergatik zatozkidate zirika? Ekarri txanpon bat, ikusteko.


text:
<pb/>Ekarri zioten, eta Jesusek galdegin zien: <pb/>— Norenak dira irudi eta izen hauek? <pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Zesarrenak.


text:
<pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Eman Zesarrena Zesarri eta Jainkoarena Jainkoari. <pb/>Txunditurik utzi zituen erantzun honekin. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Ondoren, saduzear batzuk etorri zitzaizkion Jesusi. Hauek ez dute sinesten hildakoak pizten direnik. Eta honela galdegin zioten: <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>—Maisu, Moisesek idatzi zigun: <i>Norbaiti anaia hiltzen bazaio, emaztea seme-alabarik gabe utziz, ezkon bedi alarguntsarekin, anaiari ondorengoa emateko</i> <f>[3]</f><i>.</i> <f>ⓛ</f>


text:
Piztuerakoan, hildakoak piztuko omen direnean, noren emazte izango da, zazpiek izan baitzuten emazte?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez ote zabiltzate oker, eta oker, hain zuzen, Liburu Santuetan esana eta Jainkoaren ahalmena ezagutzen ez dituzuelako?


text:
Gainera, hildakoen piztueraz, ez al duzue irakurri Moisesen liburuan, sutan zegoen sasiaren pasartean, nola esaten dion Jainkoak berak: <i>Ni Abrahamen, Isaaken eta Jakoben Jainkoa naiz</i>? <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Ondoren, aurreko eztabaida entzundako lege-maisu bat aurreratu zitzaion. Jesusek zein jator erantzun zien ikusirik, galdera bat egin zion: <pb/>—Zein da agindu guztietan nagusiena?


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Hona hemen nagusiena: <i>Entzun, Israel: Jauna da gure Jainkoa, Jauna bat bakarra da!</i> <f>ⓝ</f>


text:
<i>Maita ezazu Jauna, zeure Jainkoa, bihotz-bihotzez, gogo osoz,</i> adimen guztiz <i>eta indar guztiz.</i>


text:
Eta hona hemen bigarrena: <i>Maitatu lagun hurkoa zeure burua bezala.</i> Ez da agindu hauek baino handiagorik. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Lege-maisuak, orduan: <pb/>—Ederki, Maisu; egia diozu <i>Jainkoa bakarra dela eta ez dela besterik</i> esatean. <f>ⓑ</f>


text:
<i>Bera bihotz-bihotzez, gogo osoz eta indar guztiz maitatzea, eta lagun hurkoa nork bere burua bezala maitatzea,</i> erre-opari eta sakrifizio guztiak baino hobea da. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Eta Jesusek, zuhurki erantzun ziola ikusirik, esan zion: <pb/>—Ez zaude Jainkoaren erreinutik urruti. <pb/>Eta harrezkero, ez zen inor galderarik egitera ausartzen. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Tenpluan irakasten ari zela, galdera hau egin zuen Jesusek: «Nola esan dezakete lege-maisuek Mesias Daviden ondorengo <f>[4]</f> dela? <f>ⓔ</f>


text:
Hona zer dioen Davidek berak Espiritu Santuaren argiz: <pb/><t> <i>«Hona Jaunak ene Jaunari esana:</i> </t><t> <i>“Eseri nire eskuinean,</i> </t><t> <i>zure etsaiak oinazpian</i> </t><t> <i>jartzen dizkizudan bitartean”</i>. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<pb/>«Davidek berak Jauna esaten dio; beraz, nola izan dezake ondorengo?» <pb/>Jendetza ugariak atseginez entzuten zion. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Bere irakastaldian, beste hau ere esan zien: «Zabiltzate kontuz lege-maisuekin! Gogoko baitute harro-harro jantzita ibiltzea eta plazetan jendeak agur egitea;


text:
Eta, azkengabeko otoitzen aitzakiaz, alargunen ondasunak irensten dituzte. Epairik zorrotzena izango dute horrelako horiek».


text:
<pb/>Jesus tenpluko dirutegiaren aurrean eseria zegoen, jendeak kutxetara dirua nola botatzen zuen begira. Aberats askok ugari ematen zuen. <f>ⓗ</f>


text:
Jesusek bere ikasleei dei egin eta esan zien: «Benetan diotsuet: Alargun behartsu honek beste guztiek baino gehiago bota du kutxara.


text:
Izan ere, beste guztiek sobera dutenetik eman dute; honek, ordea, bere eskasian, zeukan guztia, bizitzeko behar zuena, eman du».


text:
<pb/>Jesus tenplutik ateratzean, bere ikasleetako batek esan zion: <pb/>—Maisu, begira nolako harriak eta nolako eraikinak!


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Harri-lan ikusgarriak benetan! Baina horra, ez da harririk harri gainean geldituko: dena suntsituko dute. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Gero, Oliamendin <f>[1]</f>, tenpluaren aurrez aurre eserita zegoela, Pedro, Santiago, Joan eta Andresek bakarrean galdetu zioten:


text:
Asko etorriko dira, nire izena bereganatuz eta esanez: “Ni naiz Mesias <f>[2]</f>”; eta jendea franko engainatuko dute.


text:
Gerra-hots eta zurrumurruak entzutean, ez izutu: gertatu beharrekoa da hori guztia; baina oraindik ez da azkena.


text:
Izan ere, nazioa nazioaren kontra eta erreinua erreinuaren kontra altxatuko dira; han eta hemen lurrikarak eta goseteak izango dira. Hori guztia erdiminen hasiera da. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Kontu izan zeuen buruarekin! Auzitegi eta sinagogetara eramango zaituztete eta zigortu egingo; agintari eta erregeen aurrean jarriko zaituztete niregatik, eta aitorpen egingo duzue haien aurrean. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Auzitegira zaramatzatela, ez egon zer esango duzuen kezkatan; une hartan bertan Jainkoak adieraziko dizuena, esan huraxe, ez baitzarete zuek mintzatuko, Espiritu Santua baizik. <f>ⓝ</f>


text:
Anaiak anaia emango du heriotzara, eta aitak semea; seme-alabak gurasoen kontra altxatuko dira eta hil egingo dituzte. <f>ⓐ</f>


text:
Mundu guztiak gorroto izango dizue niregatik; baina azkeneraino sendo irauten duena, horixe izango da salbatua. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Profanatzaile higuingarria <f>[3]</f> behar ez den tokian ezarria ikusiko duzuenean —irakurleak uler beza—, orduan, Judean daudenek ihes egin bezate mendietara; <f>ⓒ</f>


text:
Zeren egun haiek egun larriak izango baitira; ez da horrelako larrialdirik izan Jainkoak sortu zuen mundu honen hasieratik orain arte, ezta izango ere. <f>ⓕ</f>


text:
Eta Jaunak aldi hori laburtuko ez balu, ez litzateke inortxo ere bizirik aterako; baina, berak hautatu dituen aukeratuak direla eta, laburtu egingo ditu egun horiek.


text:
Izan ere, gezurrezko mesiasak <f>[4]</f> eta sasiprofetak agertuko dira eta aukeratuak berak ere, ahal balitz, engainatzeko moduko mirariak eta egintza harrigarriak egingo dituzte. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Egun haietan, larrialdi horren ondoren, eguzkia ilunduko da, ilargiak ez du argirik egingo, <f>ⓗ</f>


text:
Orduan, <i>Gizonaren Semea hodei artean</i> ahalmen eta aintzaz beterik <i>etortzen</i> ikusiko dute. <f>ⓘ</f>


text:
Orduan, aingeruak bidali eta bere aukeratuak bilduko ditu lau haizeetatik, lur-muga batetik besteraino. <f>ⓙ</f>


text:
Era berean, gauza horiek gertatzen ikustean, jakizue hurbil dela, Gizonaren Semea <f>[5]</f> ate ondoan duzuela.


text:
Baina zein egunetan edo ordutan gertatuko den, ez daki inork, ez zeruko aingeruek, ez Semeak, Aitak baizik. <f>ⓜ</f>


text:
Gizon bat urrutira doanean bezala da: morroien gain uzten du bere etxea, bakoitzari bere lana emanez, eta zain egoteko agintzen dio atezainari. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Egon zain, beraz, ez baitakizue etxeko jauna noiz etorriko den: arratsean, gauerdian, oilarrak jotzean ala goizean.


text:
<pb/>Handik bi egunera, Pazko-jaia eta Legamia gabeko Ogien Jaia ospatzen ziren. Apaizburu eta lege-maisuak Jesus maltzurkeriaz nola atxilotuko zebiltzan, hiltzeko. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesus Betanian zen, Simon legendunaren etxean. Mahaian zegoela, emakume bat etorri zen, hartzurizko ontzian nardozko <f>[1]</f> ukendu garbi eta garestia zekarrela. Ontzia hautsi eta Jesusi burura isuri zion.


text:
Hirurehun denarioz <f>[2]</f> goitik sal zitekeen eta dirua behartsuei eman. <pb/>Eta marmarrean ari ziren emakumearen kontra.


text:
Baina Jesusek esan zien: <pb/>—Utzi bakean honi; zergatik gogaitarazten duzue? Egintza ona egin du nirekin.


text:
Izan ere, behartsuak beti dituzue zeuen artean, eta nahi duzuenean egin diezaiekezue on. Baina ni ez nauzue betiko zuekin.


text:
Benetan diotsuet: Mundu guztian barrena, berri ona hots egingo den edonon aipatuko dira emakume hau eta beronek egina. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Judas Iskariote, Hamabietako bat, apaizburuengana joan zen, Jesus beraiei eskuetara emateko asmotan. <f>ⓔ</f>


text:
Entzutean, poztu egin ziren haiek eta dirua agindu zioten. Jesus haien eskuetara emateko egokiera bila hasi zen Judas.


text:
<pb/>Legamia gabeko Ogien Jaiko lehen eguna zen, Pazko-bildotsa hiltzen zeneko eguna. Ikasleek esan zioten Jesusi: <pb/>—Non egin behar ditugu Pazko-afarirako prestaketak?


text:
<pb/>Hark ikasleetako bi bidali zituen, esanez: <pb/>—Zoazte hirira, eta ur-suila daraman gizon batekin egingo duzue topo. Jarraitu berari,


text:
eta sartuko den etxeko nagusiari esan: «Maisuak galdetzen du non duen ikasleekin Pazko-bildotsa jateko tokia».


text:
Berak gela zabal bat erakutsiko dizue goian, jantzirik eta atondua; prestatu hantxe behar ditugunak.


text:
<pb/>Joan ziren ikasleak eta, hirira iristean, dena Jesusek esan bezala gertatu zitzaien, eta Pazko-afaria prestatu zuten.


text:
eta, mahaian afaltzen ari zirelarik, Jesusek esan zuen: <pb/>—Benetan diotsuet: Zuetako batek saldu egingo nau, nirekin jaten ari den batek. <f>ⓖ</f>


text:
Gizonaren Semea badoa, bai, Liburu Santuek hartaz dioten bezala; baina dohakabea Gizonaren Semea salduko duena! Hobe zukeen jaio izan ez balitz! <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Afaltzen ari zirela, ogia hartu zuen Jesusek eta, bedeinkazioa esan ondoren, zatitu eta eman egin zien, esanez: «Hartzazue, hau nire gorputza da». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Gero, kopa hartu eta, esker oneko otoitza egin ondoren, eman egin zien eta denek edan zuten. <f>ⓙ</f>


text:
Eta esan zien: «Hau nire odola da, Jainkoarekiko ituna berrituko duena <f>[4]</f>, guztiengatik isuria. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: «Zuen sinesmenak huts egingo du <f>[6]</f>, honela baitago idatzia Liburu Santuetan: <i>Joko dut artzaina eta ardiak sakabanatu egingo dira.</i> <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Benetan diotsut: Gaur gauean, oilarrak bitan jo baino lehen, zuk hirutan ukatuko nauzu. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Baina Pedrok, gero eta areago: <pb/>—Zurekin hil behar badut ere, ez zaitut inola ere ukatuko. <pb/>Eta beste hainbeste zioten denek. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Getsemani izeneko landa batera iritsi ziren, eta Jesusek esan zien bere ikasleei: «Zaudete hemen, nik otoitz egin bitartean». <f>ⓑ</f>


text:
Eta aurreraxeago joanik, lurrean erori eta otoizka ari zitzaion Jainkoari, urrun ziezaiola ordu hura, ahal bazen.


text:
Honela zioen: «Abba, Aita! Zure esku dago guztia; urrun ezazu niregandik edari samin <f>[7]</f> hau! Baina egin bedi zure nahia, ez nirea». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Ikasleengana joan eta lotan aurkitu zituen. Pedrori esan zion: «Simon, lotan? Ordubete ere ezin izan zara erne egon?


text:
Zaudete erne eta egizue otoitz, tentaldian ez erortzeko: gogoz kartsu izan arren, ahula baita gizakia <f>[8]</f>». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Joan zitzaien hirugarren aldiz eta esan zien: «Egin lo eta hartu atseden! Kito! Iritsi da ordua: hona Gizonaren Semea bekatarien eskuetara emana. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesus hizketan ari zela, han agertu zen Judas, Hamabietako bat; gizon-multzo bat zetorren harekin, ezpata eta makilak eskuetan, apaizburu, lege-maisu eta zaharrek bidalirik.


text:
Saltzaileak seinale hau jarria zien: «Nik musu emango diodana, horixe da; atxilotu eta eraman arduraz».


text:
Egunero zuen artean nengoen tenpluan irakasten, eta ez ninduzuen atxilotu. Baina hala behar du, Liburu Santuetan idatzia bete dadin». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Apaiz nagusiaren etxera eraman zuten Jesus eta han bildu ziren apaizburu, zahar eta lege-maisu guztiak.


text:
Pedro Jesusen ondoren joana zen, urrutitik jarraituz, apaiz nagusiaren jauregi barruraino. Eta morroiekin batera eserita, sutondoan berotzen ari zen.


text:
<pb/>Apaizburuak eta Biltzar Nagusi* <f>[9]</f> osoa Jesusen kontrako lekukotasun bila zebiltzan, heriotzara kondenatzeko, baina ezin zuten aurkitu;


text:
askok haren kontra gezurrezko testigantzak egiten bazituzten ere, haien lekukotasunak ez zetozen bat. <f>ⓚ</f>


text:
«Geuk entzun diogu esaten: Nik, giza eskuz egindako santutegi hau desegingo dut eta hiru egunetan beste bat eraikiko, giza eskuz egin gabea». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, apaiz nagusiak, biltzarraren erdian zutik, galdetu zion Jesusi: <pb/>—Ez al diezu deus ere erantzun behar zure kontra ateratzen dituztenei?


text:
<pb/>Baina Jesus isilik zegoen, eta ez zuen ezer erantzuten. Apaiz nagusiak berriro galdetu zion: <pb/>—Zu al zara Mesias, Jainko bedeinkatuaren Semea? <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Bai, neu naiz, eta <i>Gizonaren Semea Ahalguztidunaren eskuinean eserita</i> eta <i>zeruko hodei artean etortzen</i> ikusiko duzue. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Apaiz nagusiak bere jantziak urratu <f>[10]</f> zituen eta esan: <pb/>—Ba ote dugu lekuko beharrik? <f>ⓐ</f>


text:
Zeuek entzun duzue biraoa <f>[11]</f>. Zer deritzozue? <pb/>Heriotza merezi zuela erabaki zuten denek. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Batzuk listuka hasi zitzaizkion eta, aurpegia estalirik, ukabilkadak ematen zizkioten, esanez: «Asma ezak, profeta!» <pb/>Guardiek ere masailekoka zerabilten. <f>ⓒ</f>


text:
Pedro berotzen ikusirik, begira jarri eta esan zion: <pb/>—Hi ere Nazareteko Jesusekin bizi hintzen.


text:
<pb/>Baina hark ukatu, esanez: <pb/>—Ez zekinat zer dionan ere, ez dinat ulertzen. <pb/>Atarira irten zen, eta oilarrak jo zuen <f>[12]</f>.


text:
<pb/>Pedrok berriro ukatu zuen. Geroxeago, ingurukoek ere esan zioten: <pb/>—Bai, haietakoa haiz, noski, galilearra <f>[13]</f> haiz eta.


text:
<pb/>Une hartan, bigarren aldiz jo zuen oilarrak. Gogoratu zitzaion Pedrori Jesusek esana: «Oilarrak bitan jo baino lehen, zuk hirutan ukatuko nauzu», eta negarrari eman zion. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Eguna argitu bezain laster, apaizburu, zahar eta lege-maisuak bildu ziren —Biltzar Nagusi osoa—, eta, erabakia hartu ondoren, Jesus lotuta eraman zuten eta Pilatoren <f>[1]</f> eskuetara eman. <f>ⓔ</f>


text:
Pilatok galdetu zion: <pb/>—Zu al zara juduen erregea? <pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Zeuk diozu. <f>ⓕ</f>


text:
Bazen kartzelan Barrabas zeritzan bat, matxinadakoan giza hilketa bat egina, beste batzuekin batera.


text:
<pb/>Berriro mintzatu zitzaien Pilato: <pb/>—Eta zer egin behar dut juduen errege deitzen duzuen honekin?


text:
<pb/>Eta Pilatok: <pb/>—Zer oker egin du, bada? <pb/>Haiek, are eta oihu handiagoz: <pb/>—Gurutzera hori!


text:
<pb/>Orduan, Pilatok, jendeari poz emateagatik, Barrabas askatu zien eta Jesus, zigorkarazi ondoren <f>[2]</f>, haien eskuetara eman zuen, gurutziltza zezaten. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Kanabera batez jotzen zuten buruan, listua botatzen zioten eta, belaunikatuz, aurrean ahuspez jartzen zitzaizkion. <f>ⓜ</f>


text:
Nahikoa iseka egin ondoren, purpurazko jantzia erantzi eta bere soinekoak jarri zizkioten. Gero, atera eta gurutzean josteko eraman zuten.


text:
<pb/>Sorotik etxerakoan handik zihoan bat, Simon Zirenekoa (Alexandro eta Ruforen aita), Jesusen gurutzea eramatera <f>[3]</f> behartu zuten.


text:
<pb/>Handik igarotzen zirenek irain egiten zioten Jesusi, buruari eragin eta esanez: «Hara, santutegia desegin eta hiru egunetan eraikitzen omen duena! <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Era berean, apaizburu eta lege-maisuek ere irri egiten zioten, elkarri esanez: «Besteak salbatu ditik, eta bere burua ezin.


text:
Mesias omen duk hori, Israelgo erregea; jaits dadila orain gurutzetik, ikus eta sinets dezagun». <pb/>Berarekin gurutzean josiak zeudenek ere irain egiten zioten. <f>ⓓ</f>


text:
Hiruretan, Jesusek oihu handiz esan zuen: <i>«Eloi, Eloi, lema sabaktani</i> <f>[6]</f><i>?»</i> (Hau da: <i>«Ene Jainko, ene Jainko, zergatik utzi nauzu?»</i>). <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Orduan, batek, lasterka joan, belaki bat ozpinetan busti eta, kanabera bati muturrean erantsiz, edatera eman zion, esanez: «Egon, ea datorkion Elias gurutzetik eraistera». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Aurrean zegoen erromatar ehuntariak, nola hil zen ikustean, esan zuen: «Zinez, gizon hau Jainkoaren Semea zen». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Baziren han emakume batzuk ere, urrutitik begira; haien artean, Magdalako Maria, Santiago gaztearen eta Joseren ama Maria, eta Salome.


text:
Hauek Jesusen ondoren eta beraren zerbitzuan ibiliak ziren, Galilean zegoela; bazeuden beste emakume asko ere, Jesusekin Jerusalemera igotakoak.


text:
Arimateako Jose Pilatogana joatera ausartu zen, Jesusen gorpua eskatzera. Jose hau kontseiluko <f>[10]</f> kide ospetsua zen, eta Jainkoaren erregetza noiz iritsiko zain zegoen.


text:
Harritu zen Pilato ordurako hila izateaz, eta ehuntariari dei egin eta galdetu zion ea egia zen hilda zegoela.


text:
Honek izara bat erosi eta, Jesus gurutzetik eraitsirik, izaran bildu zuen eta haitzean zulaturiko hilobi batean ezarri. Gero, harri bat irauliz, hilobiko sarrera itxi zuen. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Larunbata igaro zenean, Magdalako Mariak, Maria Santiagoren amak eta Salomek usain gozoko ukenduak erosi zituzten, Jesusen gorpua gantzutzeko <f>[1]</f>. <f>ⓚ</f>


text:
Hilobian sarturik, gazte bat ikusi zuten eskuinaldean eseria, soineko zuriz jantzia, eta erabat izutu ziren. <f>ⓜ</f>


text:
Baina hark esan zien: «Ez izutu! Nazareteko Jesus gurutziltzatuaren bila zabiltzate. Piztua da, ez dago hemen. Ikusi jarri zuteneko tokia. <f>ⓝ</f>


text:
Zoazte, bada, haren ikasleei, eta Pedrori bereziki, esatera: “Zuen aurretik joango da Galileara; han ikusiko duzue, berak esan bezala” ». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Emakumeek hilobitik ihesi alde egin zuten, sartu zitzaien izu eta ikaraz; eta, beldurraren beldurrez, ez zioten inori ezer esan.


text:
<pb/><f>[3]</f> Asteko lehen egunaren goizean pizturik, Jesus lehenik Magdalako Mariari agertu zitzaion, zeinengandik zazpi deabru bota baitzituen.


text:
<pb/>Azkenik, Hamaikei agertu zitzaien, mahaian eserita zeudela, eta aurpegira bota zien beren sinesgabetasuna eta burugogorkeria, pizturik ikusi zutenei sinetsi ez zietelako.


text:
Sinestedunek seinale hauek izango dituzte berekin: nire izenean deabruak botako dituzte, hizkuntza berriz mintzatuko dira, <f>ⓓ</f>


text:
sugeak eskuetan hartuko dituzte eta, edari hilgarriren bat edanik ere, ez die gaitzik egingo; gaixoei eskuak ezarriko dizkiete eta sendatu egingo dira». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Horrela hitz egin ondoren, Jesus Jauna zerura jasoa izan zen eta Jainkoaren eskuinean eseri zen. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Haiek, berriz, alde guztietara joan ziren berri ona hots egitera. Eta Jauna bera ari zen haiekin, egiten zituzten mirarien bidez mezua baietsiz <f>[4]</f>. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Teofilo agurgarria, askok ekin diote gure artean izan diren gertakarien historia idazteari, <f>ⓗ</f>


text:
hasieran begizko testigu eta gero berri onaren predikari izandakoek jakinarazi digutenaren arabera. <f>ⓘ</f>


text:
Neuri ere on iruditu zait dena bere harian zuretzat idaztea, hasieratik guztia zehatz-mehatz aztertu ondoren,


text:
<pb/>Herodes Judeako erregearen garaian, bazen Zakarias zeritzan apaiz bat, Abiaren apaiz-sailekoa; haren emaztea, Elisabet, Aaronen <f>[1]</f> ondorengoa zen. <f>ⓙ</f>


text:
Zintzoak ziren biak Jainkoaren aurrean, eta Jaunaren agindu eta legeak huts egin gabe betez bizi ziren.


text:
<pb/>Behin batean, Zakarias apaiz-zerbitzua egiten ari zen tenpluan Jainkoaren aurrean, bere apaiz-sailaren txanda baitzen.


text:
Apaizen ohituren arabera, berari egokitu zitzaion Jaunaren santutegira sartzea intsentsua eskaintzeko <f>[2]</f>.


text:
Hartan, Jaunaren aingeru bat azaldu zitzaion Zakariasi, intsentsu-aldarearen eskuinean zutik. <f>ⓛ</f>


text:
Baina aingeruak esan zion: <pb/>—Ez beldurtu, Zakarias, entzun du Jainkoak zure eskaria. Zeure emazte Elisabetek semea emango dizu eta Joan ipiniko diozu izena. <f>ⓜ</f>


text:
handia izango baita benetan Jaunaren aurrean. Ez du ardorik, ez pattarrik edango <f>[3]</f>, eta amaren sabeletik bertatik Espiritu Santuaz beteko du Jainkoak. <f>ⓐ</f>


text:
Eliasen espiritu eta ahalmenaz jantzirik, Jaunaren aurretik etorriko da, gurasoak eta seme-alabak elkarrekin baketzeko <f>[4]</f> eta errebeldeak zintzoen senera bihurtzeko; horrela prestatuko du herria Jauna onartzeko. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Zakariasek esan zion aingeruari: <pb/>—Nola jakin dezaket horrela gertatuko dena? Ni zaharra naiz, eta emaztea ere urteetan aurreratua. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Aingeruak erantzun zion: <pb/>—Ni Gabriel naiz eta Jainkoaren zerbitzura nago; berak bidali nau zuri hitz egitera eta berri hau ematera. <f>ⓓ</f>


text:
Hara, mutu geldituko zara eta ezin izango duzu hitz egin hau guztia gertatu arte, bere garaian beteko diren nire hitzak sinetsi ez dituzulako.


text:
<pb/>Bien bitartean, herria Zakariasen zain zegoen, santutegian horrenbeste luzatzen zuelako harriturik.


text:
Irten zenean, ezin zien hitz egin, eta jabetu ziren ikuskariren bat izan zuela santutegian; keinuka egiten zien, mutu gelditua baitzen.


text:
Handik laster, Elisabet emaztea haurdun gelditu zen, eta bost hilabetez etxetik atera gabe egon zen. Hau zioen:


text:
<pb/>Handik sei hilabetera, Jainkoak Gabriel aingerua bidali zuen Nazaret zeritzan Galileako herri batera,


text:
birjina batengana; birjinak Maria zuen izena, eta Jose zeritzan Daviden jatorriko gizon batekin ezkontzeko hitzemana zegoen. <f>ⓕ</f>


text:
Aingeruak, Mariarenean sarturik, esan zion: <pb/>—Agur, Jainkoaren gogoko hori! Jauna zurekin. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Hitz hauek entzutean, ikaratu egin zen Maria eta agur horrek zer esan nahi ote zuen galdetzen zion bere buruari.


text:
Handia izango da, Goi-goikoaren Seme deituko diote, eta bere aita Daviden tronua emango dio Jainko Jaunak. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Mariak esan zion aingeruari: <pb/>—Baina nola gerta daiteke hori, ez bainaiz gizon batekin bizi?


text:
<pb/>Aingeruak erantzun zion: <pb/>—Espiritu Santua etorriko da zuregana eta Goi-goikoaren indarrak hodeiak bezala <f>[6]</f> estaliko zaitu; horregatik, zuregandik jaioko dena santua izango da eta Jainkoaren Seme deituko diote. <f>ⓛ</f>


text:
Begira, Elisabet zure lehengusina ere haurdun gertatu da bere zaharrean eta sei hilabeteko dago agorra omen zena;


text:
<pb/>Orduan, esan zuen Mariak: <pb/>—Hona hemen Jaunaren mirabea. Gerta bekit zuk esan bezala. <pb/>Eta aingeruak utzi egin zuen.


text:
<pb/>Handik egun batzuetara, Maria etxetik atera eta Judeako mendialdeko hiri batera joan zen arin-arin,


text:
Mariaren agurra entzun bezain laster, Elisabeti punpaka hasi zitzaion haurra sabelean. Une berean, Espiritu Santuaz beterik gelditu zen Elisabet, <f>ⓝ</f>


text:
<pb/><t>«Jaunaren handitasuna </t><t>dut goresten, </t><t>pozaren pozez daukat barrena, </t><t>Jainkoa baitut salbatzaile. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Bere mirabe ezerez honengan </t><t>jarri ditu begiak; </t><t>horregatik, dohatsu deituko naute </t><t>guztiek gaurdanik. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>hala hitzemana zien </t><t>gure arbasoei, </t><t>Abrahami eta ondorengoei </t><t>betiko». <f>ⓙ</f> </t>


text:
Jakin zuten auzokoek eta ahaideek zein erruki handia izan zion Jaunak, eta harekin batean poztu ziren.


text:
Jaio eta zortzi egunera, haurra erdaintzera joan ziren, eta aitaren izena ipini nahi zioten, Zakarias. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Hark oholtxo bat eskatu zuen eta bertan idatzi: «Joan du izena». Denak harriturik gelditu ziren.


text:
Bat-batean, mihia askatu zitzaion Zakariasi, eta berriro hitz egiten eta Jainkoa goresten hasi zen. <f>ⓜ</f>


text:
Entzuten zuten guztiek beren baitarako esaten zuten: «Zer izango ote da ume hau?» Zeren Jauna lagun baitzuen.


text:
<pb/><t>«Bedeinkatua Jauna, </t><t>Israelen Jainkoa, </t><t>bere herriarengana etorri </t><t>eta askatu duena! <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Salbatzaile indartsua <f>[7]</f> sortu digu </t><t>bere zerbitzari Daviden </t><t>ondorengoen artean. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>salbatuko gintuela </t><t>gure etsaien menpetik, </t><t>gorroto gaituzten guztien eskutik; <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>horrela agertu du </t><t>gure gurasoenganako errukia </t><t>eta oroitu da bere itun santuaz, <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Eta zuri, haurtxo horri, </t><t>Goi-goikoaren profeta </t><t>deituko dizute, </t><t>Jaunaren aurretik joango baitzara </t><t>hari bidea prestatuz, <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Gure Jainkoaren </t><t>barru errukitsuari esker, </t><t>goiz-argia agertuko zaigu </t><t>zeru goitik, <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>ilunperik beltzenean daudenei </t><t>argi egitera, </t><t>gure pausoak </t><t>bake-bidetik zuzentzera». <f>ⓗ</f> </t>


text:
<pb/>Haurra gorputzez haziz eta espirituz sendotuz zihoan; basamortuan bizi izan zen, Israel herriaren aurrean agertu beharreko eguna arte.


text:
Jose ere, Daviden familia eta jatorrikoa baitzen, Galileako Nazaret herritik Judeako Belen zeritzan Daviden herrira igo zen <f>ⓘ</f>


text:
lehen-semea izan zuen; oihaletan bildu eta abere-aska batean ezarri zuen, ez baitzen ostatuan haientzat tokirik. <f>ⓚ</f>


text:
Jaunaren aingerua aurkeztu zitzaien eta Jaunaren aintzak argiz inguratu zituen; haiek beldur-ikaraz gelditu ziren, <f>ⓛ</f>


text:
eta aingeruak esan zien: «Ez beldurtu! Hara, berri on pozgarria dakarkizuet, bai zuentzat, bai herri osoarentzat ere: <f>ⓜ</f>


text:
«Aintza zeru gorenean Jainkoari eta bakea lurrean berak hain maite dituen gizon-emakumeei!» <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Aingeruek zerura alde egin zutenean, artzainek ziotsaten elkarri: «Goazen Belenera, Jaunak adierazi digun gertakari hori ikustera».


text:
Artzainak, entzun eta ikusi zutenarengatik Jainkoari aintzaka eta goraka itzuli ziren, dena aingeruak esan bezala gertatu baitzitzaien. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jaio eta zortzi egunera haurra erdaindu zutenean, Jesus izena ezarri zioten, sortu aurretik aingeruak esan bezala. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Moisesen legean agindutako garbikuntza egiteko unea iritsi zitzaienean <f>[3]</f>, gurasoek Jesus Jerusalemera eraman zuten Jaunari aurkezteko. <f>ⓕ</f>


text:
Izan ere, honela agintzen du Jaunaren legeak: <i>Lehen-seme guztiak Jaunari sagaratuko zaizkio</i>. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Bazen Jerusalemen Simeon izeneko bat, gizon zintzo eta jainkozalea, Jainkoak Israel noiz kontsolatuko zain zegoena. Espiritu Santua berekin zuen <f>ⓘ</f>


text:
Espirituak eraginik, tenplura joan zen eta, Jesusen gurasoak legeak agintzen zuena betetzeko asmoz tenpluan sartzerakoan,


text:
<pb/><t>«Orain bai, Jauna, </t><t>zeuk hitzeman bezala, </t><t>utz diezaiokezu zeure morroi honi </t><t>bakean hiltzen! </t>


text:
Simeonek bedeinkatu egin zituen eta haurraren ama Mariari esan zion: «Begira, ume hau israeldar batzuentzat erorbide eta besteentzat altxabide izateko ezarria dago; eztabaida sortuko duen seinalea izango da, <f>ⓝ</f>


text:
horrela guztien asmo ezkutuak agerian geldi daitezen. Eta zuri ere saminezko ezpatak zulatuko dizu bihotza». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Bazen profetesa bat ere, Ana, Fanuelen alaba, Aserren leinukoa. Urteetan oso aurreratua zen: gaztetan ezkondu eta zazpi urtez senarrarekin bizi ondoren,


text:
alargun gelditu zen, eta bazituen laurogeita lau urte. Ez zen tenplutik ateratzen, eta gau eta egun Jainkoa zerbitzatzen zuen bertan, barau eta otoitz.


text:
Une hartan aurkezturik, Jainkoari eskerrak ematen hasi zen, eta haurrari buruz hitz egiten Jerusalemen askapena espero zuten guztiei. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jaunaren legeak agintzen zuen guztia bete ondoren, Jesusen gurasoak Galileara itzuli ziren, Nazaret beren herrira.


text:
Haurra haziz eta sendotuz zihoan; jakinduriaz betea zegoen eta Jainkoaren onginahia berekin zuen. <f>ⓒ</f>


text:
Jaiak amaiturik gurasoak etxera abiatu zirenean, Jesus haurra Jerusalemen gelditu zen, haiek jakin gabe.


text:
Erromeskideen artean zelakoan egun bateko bidea egin ondoren, haren bila hasi ziren ahaide eta ezagunen artean.


text:
Ikusi zutenean, harrituta gelditu ziren gurasoak, eta amak esan zion: <pb/>—Seme, zergatik egin diguzu hori? Ikusi zein larri genbiltzan aita eta biok zure bila!


text:
<pb/>Hark erantzun zien: <pb/>—Zergatik zenbiltzaten nire bila? Ez al zenekiten nik neure Aitaren gauzetan jardun behar dudala?


text:
Jesus beraiekin Nazaretera jaitsi eta beraien menpe bizi izan zen. Amak gogoan hartzen zituen gertakari guztiok. <f>ⓔ</f>


text:
Jesus haziz zihoan, bai jakinduriaz, bai gorputzez, eta Jainkoak eta gizakiek gero eta gogokoago zuten. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Tiberio enperadorearen agintealdiko hamabosgarren urtea zen. Pontzio Pilato zen Judeako gobernari, Herodes Galileako agintari, honen anaia Felipe <f>[1]</f> Itureako eta Trakonitidako agintari, eta Lisanio Abileneko agintari;


text:
Anas eta Kaifas ziren apaiz nagusi. Garai hartan, Joanek, Zakariasen semeak, Jainkoaren mezua hartu zuen basamortuan <f>[2]</f>.


text:
Jordan inguru guztian barrena ibili zen Joan, bihozberritzeko eta bataiatzeko hots eginez <f>[3]</f>, bekatuen barkamenerako. <f>ⓖ</f>


text:
Horrela, Isaias profetaren liburuan idatzirik dagoena <f>[4]</f> gertatu zen: <pb/><t> <i>Ahots bat oihuka</i> </t><t> <i>ari da basamortuan:</i> </t><t> <i>Prestatu bidea Jaunari,</i> </t><t> <i>zuzendu bidexkak hari.</i> <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t> <i>Bete daitezela sakanak,</i> </t><t> <i>beheratu mendi-muinoak;</i> </t><t> <i>bihur bitez zelai eta lautada</i> </t><t> <i>paraje latz eta malkarrak.</i> </t>


text:
<t> <i>Orduan, gizaki guztiek ikusiko dute</i> </t><t> <i>Jainkoak ematen duen salbamena.</i> <f>ⓘ</f> </t>


text:
<pb/>Honela esaten zion Joanek bataiatzera zetorkion jendeari: «Sugekumeok! Nork esan dizue gainean duzuen haserre-zigorrari ihes egingo diozuela? <f>ⓙ</f>


text:
Ager ezazue zeuen egiteetan bihozberrituak zaudetela, eta ez hasi “Abrahamen ondorengo gara” esaten. Egia esan, honako harri hauetatik ere atera ditzake Jainkoak Abrahamen ondorengoak. <f>ⓚ</f>


text:
Gainera, prest dago aizkora zuhaitza hondotik jotzeko: fruitu onik ematen ez duen zuhaitz oro moztu eta sutara botako da». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Hark erantzuten zien: <pb/>—Bi soineko dituenak eman diezaiola bat jantzirik ez duenari, eta jatekoa duenak ere bana dezala. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Joan ziren zergalari <f>[5]</f> batzuk ere bataiatzera eta galdetu zioten: <pb/>—Maisu, zer egin behar dugu? <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Soldaduek ere galdetu zioten: <pb/>—Eta guk, zer egin behar dugu? <pb/>Joanek erantzun zien: <pb/>—Ez atera inori dirurik gogorkeriaz, ezta gezurrezko salakuntzaz ere; konforma zaitezte daukazuen soldatarekin.


text:
Joanek, ordea, denen aurrean esan zuen: «Nik urez bataiatzen zaituztet, baina badator ni baino ahaltsuago dena, eta ni ez naiz inor haren oinetakoen lokarriak askatzeko ere; horrek Espiritu Santuaz eta suz bataiatuko zaituzte. <f>ⓑ</f>


text:
Eskuan du sardea garia garbitu eta alea bere mandioan jasotzeko; lastoa, berriz, inoiz itzaliko ez den sutan erreko du». <f>ⓒ</f>


text:
Baina Joanek aurpegira botatzen zizkion Herodes <f>[6]</f> agintariari bere anaiaren emazte Herodiasekin elkartu izana eta gainerako gaiztakeria guztiak.


text:
<pb/>Herri guztia bataiatzen ari zela <f>[7]</f>, Jesus ere bataiatu egin zen eta, otoitzean zegoela, zerua zabaldu <f>ⓔ</f>


text:
eta Espiritu Santua jaitsi zitzaion gainera, uso-tankeran agertuz. Eta mintzo hau etorri zen zerutik: «Zu zaitut neure Semea, neure maitea, zu zaitut atsegin <f>[8]</f>». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/><f>[9]</f> Jesusek hogeita hamarren bat urte zituen bere egitekoari ekin zionean, eta jendearen ustetan Joseren semea zen; Jose, berriz, Elirena, <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesus Espiritu Santuaz <f>[1]</f> betea itzuli zen Jordandik. Espirituak eramanik, basamortuan barrena ibili zen <f>ⓐ</f>


text:
berrogei egunez, deabruak tentatzen zuela. Egun haietan ez zuen ezer jan, eta azkenean gosetu egin zen. <f>ⓑ</f>


text:
Deabruak esan zion, orduan: <pb/>—Jainkoaren Semea zarenez, agindu harri honi ogi bihurtzeko. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Liburu Santuan idatzia dago: <i>Gizakia ez da ogiz bakarrik bizi</i>. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Ondoren, deabruak, toki garai batera eramanik, munduko erreinu guztiak erakutsi zizkion une batean


text:
eta esan zion: <pb/>—Hara, neureak ditut erreinu ahaltsu eta aberats guztiok eta nahi dudanari eman diezazkioket.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Idatzia dago: <i>Adoratu Jauna, zeure Jainkoa, eta bera bakarrik gurtu</i>. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jerusalemera eraman zuen deabruak eta, tenpluaren goreneko ertzera jasorik, esan zion: <pb/>—Jainkoaren Semea zarenez, bota zeure burua hemendik behera,


text:
<pb/>Orduan, bere tentazio guztiak agorturik, deabruak alde egin zuen Jesusengandik, hurrengo egokiera arte <f>[2]</f>.


text:
<pb/>Jesus, Espirituaren indarrez, Galileara itzuli zen, eta inguru hartan guztian zabaldu zen haren berri. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Nazaretera <f>[3]</f> joan zen, bera hazi zen herrira, eta larunbatean sinagogan sartu zen, ohi zuenez, eta irakurgaia egitera zutitu.


text:
<pb/><t> <i>Jaunaren espiritua</i> </t><t> <i>nire gainean dago,</i> </t><t> <i>berak bainau sagaratu</i> </t><t> <i>behartsuei berri ona adierazteko;</i> </t><t> <i>berak nau bidali</i> </t><t> <i>gatibuei askatasuna</i> </t><t> <i>eta itsuei ikusmena hots egitera</i> </t><t> <i>eta zapalduak askatzera,</i> <f>ⓙ</f> </t>


text:
<pb/>Denek Jesusen alde hitz egiten zuten eta harriturik zeuden Jainkoaren onginahiaz esaten zituenengatik. Baina zioten: «Ez al da, bada, hau Joseren semea?» <f>ⓚ</f>


text:
Orduan, Jesusek esan zien: «Harako esaera hura oroitaraziko didazue, noski: “Sendagile, sendatu zeure burua”, eta esango: “Egitzazu hemen, zeure herrian ere, Kafarnaumen egin omen dituzun gauzak”».


text:
Egiaz esaten dizuet: Emakume alargun asko zegoen Israelen Eliasen garaian, hiru urte eta erdian euririk egin ez zuelarik, lurralde osoan gosete handia izan zenean; <f>ⓛ</f>


text:
hala ere, Jainkoak ez zuen haietako inorengana bidali Elias, Sidon herrialdeko Sareptako alargun batengana baizik. <f>ⓜ</f>


text:
Eta legendun asko zegoen Israelen Eliseo profetaren garaian; hala ere, ez zuen haietako inor sendatu, Naaman siriarra baizik». <f>ⓝ</f>


text:
Eta, jaikirik, Jesus herritik kanpora bota eta herria jasoa zegoen mendiko amildegi batera eraman zuten, handik behera jaurtitzeko.


text:
<pb/>Jesus Galileako hiri batera, Kafarnaumera, jaitsi eta jendeari irakasten ari zen larunbatean. <f>ⓐ</f>


text:
Bazen sinagoga hartan espiritu gaiztoaren menpe zegoen <f>[6]</f> gizon bat. Eta oihu bizian esan zuen:


text:
<pb/>—Utikan! Zer duk gurekin, Nazareteko Jesus? Gu hondatzera al hator? Bazekiat nor haizen: Jainkoaren Santua. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek gogor eraso zion: <pb/>—Isil hadi eta irten horrengandik! <pb/>Deabruak jendartean lurrera bota zuen gizona, baina batere kalterik egin gabe atera zen harengandik.


text:
Harri eta zur gelditu ziren denak, eta elkarri esaten zioten: <pb/>—Zer da hau? Espiritu gaiztoei nagusitasunez eta indarrez agintzen die, eta horiek atera egiten!


text:
<pb/>Jesus sinagogatik atera eta Simonen etxean sartu zen. Simonen amaginarreba sukar handiaz zegoen, eta haren alde zerbait egiteko eskatu zioten.


text:
Orduan, harengana makurturik, zorrotz agindu zion sukarrari eta sukarrak alde egin; jaiki zen amaginarreba berehala eta zerbitzatzen hasi zitzaien.


text:
<pb/>Eguzkia sartu zenean, gaixoak zeuzkaten guztiek, gaitza edozein zela ere, Jesusengana eraman zituzten; eta hark, bakoitzari eskuak ezarriz, sendatu egin zituen. <f>ⓔ</f>


text:
Askorengandik atera ziren deabruak ere, deiadarka: «Jainkoaren Semea zara zu». <pb/>Berak zorrotz galarazten zien hitz egitea, bazekiten-eta Mesias zela. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Eguna zabaldu zuenean, Jesus herritik irten eta bazter bakarti batera joan zen. Jendea haren bila zebilen, eta, aurkiturik, eutsi egin nahi zioten, beraiengandik alde egin ez zezan.


text:
Baina hark esan zien: «Gainerako herriei ere adierazi behar diet Jainkoaren erregetzaren berri ona, horretarako bidali bainau Jainkoak». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Behin batean, jendea gainera zetorkion Jesusi, Jainkoaren mezua entzuteko; Jesus Genesaret aintzira-ertzean zegoen. <f>ⓗ</f> <f>ⓘ</f>


text:
Eta bi ontzi ikusi zituen ur-bazterrean: arrantzaleak, ontzitik jaitsita, sareak garbitzen ari ziren.


text:
Igo zen bietako batera, Simonenera, eta ontzia lehorretik pixka bat aldentzeko eskatu zion; gero, eseri eta jendeari irakasten ziharduen ontzitik.


text:
<pb/>Simonek erantzun zion: <pb/>—Maisu, gau guztian eginahalak egin eta ez dugu ezer harrapatu; baina, zuk diozunez gero, botako dut sarea.


text:
<pb/>Hala egin zuten eta, hainbesteko arrain-pila harrapatu zutenez, sareak puskatzeko zorian zeuden.


text:
Beste ontziko lagunei keinu egin zieten laguntzera etortzeko; hurbildu ziren eta bi ontziak ia-ia hondoratzeraino bete zituzten.


text:
Gertatua ikusirik, Jesusen oinetara erori zen Simon Pedro, esanez: <pb/>—Alde niregandik, Jauna, bekataria naiz eta!


text:
baita haren arrantzu-lagun Santiago eta Joan Zebedeoren semeak ere. Baina Jesusek esan zion Simoni: <pb/>—Ez beldurtu, hemendik aurrera giza arrantzale izango zara. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Behin, Jesus herri batean zela, legenaz jositako gizon bat azaldu zen; Jesus ikustean, ahuspez lurrera erori eta erregutu zion: <pb/>—Jauna, nahi baduzu, garbi nazakezu.


text:
<pb/>Orduan, Jesusek eskua luzatu eta ukitu egin zuen, esanez: <pb/>—Nahi dut, izan zaitez garbi. <pb/>Berehala alde egin zion legenak.


text:
<pb/>Jesusek inori ez adierazteko agindu zion eta esan: <pb/>—Zoaz, azaldu apaizarengana eta eskaini garbikuntzaren ordainez Moisesek agindutakoa, ezaugarri izan dezaten <f>[2]</f>. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Gero eta gehiago hitz egiten zen Jesusi buruz, eta jende-talde handiak biltzen ziren hari entzutera eta berak gaitzetatik senda zitzan. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Egun batez, Jesus irakasten ari zen, eta han zeuden eserita fariseu eta lege-maisu batzuk, Galileako auzo guztietatik, Judeatik eta Jerusalemdik etorriak. Jaunaren indarra berekin zuen eta sendatzera eragiten zion. <f>ⓝ</f>


text:
Hartan, gizon batzuk azaldu ziren elbarri bat ohatilan ekarriz, eta barrura sartu nahi zuten, Jesusen aurrean ipintzeko.


text:
Jendetzagatik ez baitzuten nondik sartu aurkitzen, teilatura igo eta, teilak kendurik, ohatila eta guzti jaitsi zuten erdi-erdira, Jesusen aurrera.


text:
<pb/>Lege-maisuak eta fariseuak gogoetaka hasi ziren: «Nor da honela biraoka ari den hau <f>[3]</f>? Nork barka ditzake bekatuak, Jainkoak bakarrik baizik?» <f>ⓑ</f>


text:
Baina Jesusek haien gogoetak igarri eta esan zien: «Zergatik dituzue horrelako gogoetak zeuen baitan?


text:
Orain ikusiko duzue, bada, Gizonaren Semeak baduela mundu honetan bekatuak barkatzeko ahalmena». <pb/>Eta esan zion elbarriari: <pb/>—Zuri diotsut: Jaiki, hartu ohatila eta zoaz etxera. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Une berean, elbarria, haien aurrean altxaturik, etzana zegoeneko ohatila hartu eta etxera joan zen Jainkoa goretsiz. <f>ⓓ</f>


text:
Harriturik gelditu ziren denak eta Jainkoa goresten zuten. Beldurraren beldurrez honela zioten: «Gauza apartak ikusi ditugu gaur».


text:
<pb/>Ondoren, atera zen Jesus handik eta Lebi izeneko zergalari bat ikusi zuen, zerga <f>[4]</f> biltzeko mahaian eseria, eta esan zion: <pb/>—Jarraitu niri. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Lebik bazkari ederra eman zion Jesusi bere etxean; Jesusekin eta honen ikasleekin batera jende asko zegoen mahaian, zergalari eta beste.


text:
Fariseu eta beraien lege-maisuak marmarrean ari zitzaizkien ikasleei, esanez: <pb/>—Nolatan jaten eta edaten duzue zergalari eta bekatariekin <f>[5]</f>? <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Orduan, fariseuek eta lege-maisuek esan zioten Jesusi: <pb/>—Joanen ikasleek sarri egiten dute barau <f>[6]</f> eta otoitz, gauza bera gure ikasleek ere; zureak, ordea, jan eta edan ari dira. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Nola nahi duzue ezteietara deituek <f>[7]</f> barau egitea, senar berria berekin dutelarik? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Parabola hau ere esan zien: «Inork ez dio jantzi zaharrari jantzi berriari kendutako adabakirik josten; bestela, jantzi berria hondatuko litzateke eta ez litzaioke zaharrari berriaren adabakia egoki etorriko.


text:
Zahagi zaharretan ere ez du inork ardo berririk sartzen; ardo berriak zahagiak lehertu egingo lituzke, eta ardoa isuri eta zahagiak galdu egingo lirateke.


text:
<pb/>Behin batean, larunbatez, gari-soro batean zehar zihoan Jesus. Eta ikasleek, galburuak hartu eta eskuan aleturik, jan egiten zituzten. <f>ⓙ</f>


text:
Fariseu batzuek esan zieten: <pb/>—Nola ari zarete egiten, larunbatez zilegi ez dena <f>[1]</f>? <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez al duzue irakurri Davidek egin zuena, bera eta bere lagunak goseak aurkitu zirenean? <f>ⓛ</f>


text:
Jainkoaren etxean sartu, Jaunari eskainiriko ogiak hartu eta jan egin zituen, eta bere lagunei ere eman zizkien, legez apaizek bakarrik jan zitzaketen ogiak izanik.


text:
<pb/>Beste larunbat batez, sinagogan sartu zen Jesus irakastera. Bazen han eskuineko besoa elbarri zeukan gizon bat.


text:
Lege-maisu eta fariseuak zelatan zegozkion ea larunbatez sendatzen ote zuen, zertan salatu izateko. <f>ⓝ</f>


text:
Jesusek, haien gogoetak igarririk, beso-elbarriari esan zion: <pb/>—Jaiki eta atera zaitez erdira. <pb/>Hura jaiki eta atera egin zen.


text:
Jesusek esan zien, orduan: <pb/>—Galdera bat: Larunbatez zer dugu legezko, on egitea ala gaitz egitea, bizia salbatzea ala kentzea? <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Eta, inguruko guztiei begira, honela esan zion gizonari: <pb/>—Luzatu beso hori. <pb/>Luzatu zuen, eta sendatu egin zitzaion.


text:
<pb/>Lege-maisu eta fariseuak beren onetik aterata gelditu ziren, eta Jesusi zer egingo ari ziren beren artean.


text:
<pb/>Egun haietako batean, Jesus mendira joan zen otoitz egitera, eta Jainkoari otoitzean igaro zuen gaua. <f>ⓑ</f>


text:
Eguna argitu zuenean, ikasleei deitu eta haietako hamabi aukeratu zituen, eta apostolu izena eman zien: <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesus, ikasleekin menditik jaitsi ondoren, zelaigune batean gelditu zen. Ikasleetariko asko harekin ziren; baita herriko jende-talde handia ere, Judea osotik, Jerusalemdik eta Tiro eta Sidongo <f>[4]</f> itsasaldetik etorria, <f>ⓔ</f>


text:
hari entzutera eta berak gaitzetatik senda zitzan. Espiritu gaiztoek oinazetuak sendaturik gelditzen ziren.


text:
<pb/>Jesusek, ikasleei begira, honela esan zuen: <pb/>«Zorionekoak behartsuok <f>[5]</f>, zuek baituzue Jainkoa errege. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Zorionekoak orain gose zaretenok, aseko baitzaituzte Jainkoak. <pb/>«Zorionekoak orain negar egiten duzuenok, barre egingo baituzue. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Zorionekoak zuek, Gizonaren Semea dela eta, jendeak gorrotatu, kanpora bota eta madarikatuko zaituztetenean eta izen txarra emango dizuetenean. <f>ⓘ</f>


text:
Alai zaitezte egun horretan eta egin pozez jauzi, handia izango baita zuen saria zeruan; gauza bera egin zieten profetei jende horren gurasoek <f>[6]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, orain aseak zaudetenok, gose izango baitzarete! <pb/>«Ai zuek, orain barre egiten duzuenok, aiene eta negar egingo baituzue! <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, mundu guztiak zuetaz ongi hitz egingo duenean, gauza bera egin baitzieten sasiprofetei jende horren gurasoek! <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Masail batean jotzen zaituenari eskaini bestea ere; soingainekoa kentzen dizunari, ez ukatu soinekoa ere.


text:
<pb/>«Maite zaituztetenak bakarrik maite badituzue, zer esker on zor zaizue? Bekatariek ere maite dituzte beren maitaleak.


text:
Eta ongi egiten dizuetenei bakarrik egiten badiezue ongi, zer esker on zor zaizue? Bekatariek ere egiten dute beste horrenbeste. <f>ⓒ</f>


text:
Eta ordaina hartzekotan bakarrik ematen baduzue maileguz, zer esker on zor zaizue? Bekatariek ere aurreratu ohi diote elkarri, beste hainbeste hartzekotan.


text:
Ez! Zuek maitatu etsaiak, egin ongi eta eman maileguz ordainari begiratu gabe: handia izango da zuen saria eta Goi-goikoaren seme-alaba izango zarete, ona baita bera esker txarreko eta gaiztoentzat.


text:
<pb/>«Ez gaitzetsi inor eta Jainkoak ere ez zaituzte gaitzetsiko; ez kondenatu inor eta Jainkoak ere ez zaituzte kondenatuko; barkatu, eta Jainkoak ere barkatuko dizue; <f>ⓔ</f>


text:
eman, eta emango dizue: neurri betea, sakatua, estutua eta leporainokoa emango dizue altzora. Izan ere, zuek zein neurriz neurtu, halakoaz neurtuko zaituzte Jainkoak».


text:
<pb/>Eta parabola bat ere esan zien: «Itsua itsuaren gidari izan ote liteke? Ez ote dira biak zulora eroriko? <f>ⓕ</f>


text:
Ikaslea ez da irakaslea baino gehiago, baina ongi eskolaturiko ikaslea irakaslea adina izango da. <f>ⓖ</f>


text:
Nola esan diezaiokezu senideari: “Adiskide, utzi begian duzun lasto-izpia ateratzen”, zuk zeurean duzun haga ikusten ez duzula? Itxurazale hori! Kendu lehenengo zeure begitik haga, eta orduan ikusiko duzu garbi, senidearen begitik lasto-izpia ateratzeko.


text:
<pb/>«Ez dago zuhaitz onik fruitu txarra ematen duenik, ezta zuhaitz txarrik ere fruitu ona ematen duenik. <f>ⓘ</f>


text:
Bere fruituetatik antzematen zaio zuhaitzari; ez da arantzatik pikurik biltzen, ezta sasitik ere mahatsik hartzen.


text:
Ona denak ona ateratzen du bere barneko ontasun-altxorretik; eta gaiztoak gaitza bere gaiztakeri altxorretik. Ahoak esan, bihotzari gainezka darionetik esaten baitu.


text:
etxea egitean, zulatu, sakondu eta oinarriak harkaitzean hartu zituen gizon baten antzekoa da. Uholdea gertaturik, jo zuen ur-boladak etxea, baina ezin izan zuen dardararazi, sendo egina baitzen.


text:
Entzun bai, baina betetzen ez dituena, berriz, etxea lur gainean, oinarririk gabe, egin zuen gizonaren antzekoa da. Jo zuen ur-boladak eta berehala erori zen, eta dena porrokatua gelditu».


text:
Bazen han erromatar ehuntari bat, eta honek morroi bat zuen oso maitea; morroia gaizki zegoen, hilzorian.


text:
<pb/>Jesus beraiekin joan zen. Etxera hurbilduxea zela, lagun batzuk bidali zizkion ehuntariak esatera: «Ez hartu nekerik, Jauna, ni ez bainaiz inor zu nire etxean sartzeko.


text:
Neuk ere, menpekoa izanagatik, soldaduak ditut menpean, eta batari joateko agintzen badiot, joan egiten da, besteari etortzeko agindu eta etorri, morroiari zerbait egiteko esan eta hala egiten du».


text:
<pb/>Hau entzutean, Jesus harritu egin zen hartaz eta, ondoren zetorkion jendearengana itzulirik, esan zuen: «Egia esan, Israelen bertan ere ez dut aurkitu horrelako sinestedunik». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Ondoren, Nain <f>[1]</f> izeneko herri batera joan zen Jesus, bere ikasleak eta jende asko lagun zituela.


text:
Herriko sarrerara hurbildu zenean, hildako bat, ama alargun baten seme bakarra, zeramaten lur ematera. Herriko jende asko zihoan amarekin.


text:
<pb/>Aurreraturik, hilkutxa ukitu zuen, eta zeramatenak gelditu egin ziren. Orduan, esan zuen: «Gazte, zuri diotsut: Jaiki!»


text:
Denak beldurrak hartu zituen, eta Jainkoa goresten zuten, esanez: «Profeta handi bat sortu da gure artean». Baita ere: «Jainkoa bere herria salbatzera etorri da <f>[2]</f>». <f>ⓛ</f>


text:
Jaunarengana bidali zituen galdetzera: «Zu al zara “Etortzekoa <f>[3]</f>”, ala besteren baten zain egon behar dugu?» <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Joan ziren, bada, haiek Jesusengana eta esan zioten: <pb/>—Joan Bataiatzaileak bidali gaitu zuri galdetzera: «Zu al zara “Etortzekoa” ala besteren baten zain egon behar dugu?»


text:
<pb/>Une hartan, gaitz, eritasun eta espiritu gaiztoak zeuzkan jende asko sendatu zuen Jesusek, eta itsu askori ikusmena itzuli zien.


text:
Ondoren, mandatariei erantzun zien: <pb/>—Zoazte eta esan Joani ikusi eta entzun duzuena: itsuek ikusi egiten dute, herrenak badabiltza, legendunak garbi gelditzen dira eta gorrek entzun egiten, hildakoak piztu egiten dira eta behartsuei berri ona ematen zaie. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Joanen mandatariek alde egin zutenean, Jesus Joani buruz hitz egiten hasi zitzaion jendeari: «Zer ikustera irten zineten basamortura? Haizeak kulunka darabilen kanabera?


text:
Zer ikustera irten zineten, bestela? Soineko apainez jantzitako gizona? Jantzi ederrez eta luxuan dabiltzanak errege-jauregietan bizi ohi dira.


text:
Hartaz dago idatzia Liburu Santuan: <i>Begira, neure mezularia bidaltzen dut zure aurretik; hark prestatuko dizu aurretik bidea</i>. <f>ⓔ</f>


text:
Egia esan, ez da amaren semerik Joan baino <f>[5]</f> handiagorik; hala ere, Jainkoaren erreinuko txikiena ere hura baino handiago da.


text:
<pb/>«Joani entzun zion herri osoak, baita zergalariek ere, Jainkoak arrazoi zuela aitortu zuten, haren bataioa hartuz. <f>ⓕ</f>


text:
Fariseu eta lege-maisuek, ordea, huts eragin zioten Jainkoak beraientzat zeukan asmoari, ez baitzuten Joanen bataioa hartu.


text:
Plazan eseriak dauden mutikoen antzeko dira, honela ari baitzaizkio elkarri: “Jo dizuegu txistua eta zuek dantzarik ez; hiletak jo eta zuek negarrik ez”.


text:
<pb/>«Etorri baita Joan Bataiatzailea, ez jan eta ez edan egiten ez duela, eta burutik egina dagoela <f>[6]</f> diozue. <f>ⓗ</f>


text:
Etorri da Gizonaren Semea, jaten eta edaten duela, eta esaten duzue: “A zer tripazain eta mozkorra, zergalari eta bekatarien laguna!” <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Behin batean, fariseu batek bazkaltzera gonbidatu zuen Jesus. Joan zen, bada, Jesus fariseuaren etxera eta mahaian jarri zen. <f>ⓙ</f>


text:
Hartan, emakume bat, herrian bekatari bezala ezaguna, Jesus fariseuaren etxean bazkaltzen zela jakinik, bertara joan zen, harzurizko ontzi bat ukendu zeramala. <f>ⓚ</f>


text:
Jesusen atzean oinen ondoan <f>[8]</f> jarri zen negarrez, eta oinak malkoz bustitzen hasi zitzaion; gero, ileaz xukatu eta musukatuz, ukenduz igurzten zizkion. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Hau ikustean, gonbidatu zuen fariseuak bere baitan zioen: «Benetan profeta balitz, jakingo luke zer-nolakoa den ukitzen ari zaion emakumea, bekataria alegia». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Simon, badut zerbait zuri esateko. <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Esadazu, Maisu.


text:
<pb/>—Diru-mailegari batek bi zordun zituen: batak bostehun denario zor zizkion eta besteak berrogeita hamar.


text:
<pb/>Simonek erantzun zion: <pb/>—Gehien barkatu zionak, nik uste. <pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Zuzen diozu.


text:
<pb/>Eta, emakumeagana bihurturik, Simoni esan zion: <pb/>—Ikusten al duzu emakume hau? Zure etxean sartu naizenean, ez didazu oinak garbitzeko urik eskaini; honek, berriz, malkoz busti dizkit oinak eta bere ileaz xukatu. <f>ⓝ</f>


text:
Zuk ez nauzu musu emanez agurtu; hau, berriz, sartu denetik <f>[9]</f> ez da gelditu nire oinei musuka.


text:
Beraz, hau diotsut: Bekatu asko ditu, baina hainbesteko maitasuna ageri badu, Jainkoak barkatu dizkion seinalea da; gutxi barkatzen zaionak maitasun gutxi agertzen du.


text:
<pb/>Beste bazkaltiarrak beren artean hasi ziren esaten: «Nor ote dugu bekatuak barkatu ere egiten dituen hau?» <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Honen ondoren, herriz herri eta auzorik auzo ibili zen Jesus, Jainkoaren erregetzaren berri ona hots eginez. Berekin zituen Hamabiak, <f>ⓔ</f>


text:
baita espiritu gaiztoetatik eta gaitzetatik sendatuak zituen zenbait emakume ere <f>[1]</f>: Magdalako Maria —honengandik zazpi deabru bota zituen—,


text:
Joana —Herodesen etxezain Kusaren emaztea—, Susana eta beste asko. Guztiok beren ondasunez laguntzen zieten Jesusi eta honen ikasleei <f>[2]</f>.


text:
<pb/>Herri guztietatik etorritako jendetza handia bildu zitzaion batean, parabola hau esan zien Jesusek: <f>ⓕ</f>


text:
«Atera zen behin ereilea hazia ereitera. Ereitean, zenbait ale bide-bazterrean erori zen; zapaldu egin zuten eta txoriek jan.


text:
Besteak lur gozoan erori ziren; erne eta bateko ehun eman zuten fruitu». <pb/>Hau esanik, honela egin zuen oihu: «Ulertzeko gauza denak uler beza». <f>ⓖ</f>


text:
Honek esan zien: «Zuei eman zaizue Jainkoaren erregetzaren misterioak ezagutzea; gainerakoei, ordea, parabola bidez hitz egiten diet. Horrela, <i>ikusten dute, bai, baina ohartzen ez; entzuten dute, bai, baina ulertzen ez.</i> <f>ⓗ</f>


text:
Bide-bazterreko hazia bezalakoak, hauek dira: mezua entzuten dutenak, baina deabrua etortzen zaie eta beren bihotzetik mezua kendu egiten die, sinetsi eta salba ez daitezen.


text:
Harri gaineko hazia bezalakoak, hauek dira: mezua entzutean, pozik onartzen dutenak; baina, sustrairik gabeak izanik, denboraldi batean sinesten dute, baina tentaldi-garaian huts egiten.


text:
Sasi arteko hazia bezalakoak, berriz, hauek: mezua entzuten dutenak, baina bizitzako ardura, diru eta atsegin artean itota gelditzen dira eta fruitu ematera iristen ez. <f>ⓘ</f>


text:
Lur oneko hazia bezalakoak, hauek dira: mezua bihotz on eta zabalez entzunik, barruan gorde eta iraupenez fruitu ematen dutenak. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Inork ez du kriseilua piztu eta ontzipean gordetzen edo ohepean ipintzen, baizik eta argimutilaren gainean ipintzen du, sartzen direnek argia ikus dezaten. <f>ⓚ</f>


text:
Izan ere, ez dago ezer gordeta agertuko ez denik, ezta ezkutuan ere jakingo eta argitaratuko ez denik. <f>ⓛ</f>


text:
Kontu izan, bada, nola entzuten duzuen; izan ere, duenari eman egingo zaio; ez duenari, ordea, eduki uste duena ere kendu egingo zaio». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Joan zitzaizkion Jesusi bere ama eta anai-arrebak <f>[3]</f>, baina jendearen jendez ezin iritsi ziren berarenganaino. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek, berriz, erantzun zien: <pb/>—Hauek ditut nik ama eta anai-arreba: Jainkoaren hitza entzun eta betetzen dutenak. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Egun batez, Jesus ontzi batera igo zen bere ikasleekin eta esan zien: «Goazen aintziraz beste aldera». Eta ontziz atera ziren.


text:
<pb/>Zihoazela, loak hartu zuen Jesus. Aintziran haize-bolada sortu zelarik, ontzia urez betetzen ari zitzaien eta arriskuan zeuden.


text:
Ikasleek, Jesusengana hurbildurik, esnarazi egin zuten, esanez: <pb/>—Maisu, Maisu! Galzorian gaude! <pb/>Hark, esnaturik, haserre egin zien haizeari eta olatuei; hauek oneratu eta dena bare gelditu zen.


text:
Orduan, esan zien ikasleei: <pb/>—Non da zuen sinesmena? <pb/>Haiek, beldurrez eta harriturik, elkarri ziotsaten: «Nor ote dugu hau, haizeari eta urari ere agindu eta esana egiten baitiote?» <f>ⓑ</f>


text:
Jesus lehorrera jaitsi orduko, herriko gizon bat, deabruduna, atera zitzaion bidera; aspalditik jantzi gabe zebilen, eta ez zen etxean bizi, hilobietan baizik. <f>ⓒ</f>


text:
Jesus ikustean, oihuka hasi eta, aurrean ahuspezturik, deiadarka esan zuen: <pb/>—Zer duzu nirekin, Jesus, Goi-goikoaren Seme horrek? Arren, ez nazazu oinazetu. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Izan ere, gizon harengandik irteteko agindua baitzion Jesusek espiritu gaiztoari. Zeren sarritan hartzen baitzuen deabruak bere menpe; eta, zaintzeko girgiluz eta katez lotzen bazuten ere, lokarriak hautsi egiten zituen, eta deabruak toki bakartietara bultzatzen zuen.


text:
<pb/>Orduan, Jesusek galdetu zion: <pb/>—Nola duk izena? <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Taldea <f>[5]</f>. <pb/>Deabru asko baitziren harengan sartuak. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Bazebilen han txerri-talde on bat mendian uxarrean. Haietan sartzen uzteko erregutu zioten deabruek Jesusi. Honek baimena eman zien.


text:
Deabruak gizonarengandik atera eta txerrietan sartu ziren, eta txerri-taldea ezpondan behera aintzirara amildu zen eta ito.


text:
Orduan, zer gertatu ote zen ikustera irten zen jendea. Jesusen ondora iristean, han aurkitu zuten Jesusen oinetan eseria <f>[7]</f> deabruak atera zitzaizkion gizona, jantzirik eta bere onean, eta biziki izutu ziren.


text:
Orduan, Gerasa inguru hartako jende guztiak beren artetik alde egiteko eskatu zion Jesusi, beldurrak jota baitzeuden. Jesus ontziratu eta itzuli egin zen.


text:
<pb/>Deabruak atera zitzaizkion gizonak berarekin ibiltzen uzteko eskatu zion; baina Jesusek bidali egin zuen, esanez:


text:
«Itzul zaitez etxera, eta konta ezazu Jainkoak egin dizun guztia». <pb/>Eta han joan zen, Jesusek egin ziona herri guztian zabalduz.


text:
Hartan, Jairo zeritzan gizon bat etorri zitzaion, sinagogako buruzagia. Eta Jesusen oinetan ahuspezturik, arren eta arren bere etxera etortzeko eskatzen zion,


text:
bere alaba bakarra, hamabiren bat urtekoa, hilzorian zeukala eta. <pb/>Bidean, jendeak ito beharrean estutzen zuen.


text:
Bazen han emakume bat, hamabi urte hartan odoljarioz zegoena. Bere diru guztiak medikutan gastatuak zituen <f>[8]</f>, baina ezin izan zuen inork sendatu.


text:
Atzetik hurbildu eta soineko-ertza <f>[9]</f> ukitu zion Jesusi; eta bat-batean odoljarioa gelditu egin zitzaion. <f>ⓕ</f>


text:
Jesusek galdetu zuen: <pb/>—Nork ukitu nau? <pb/>Denek ezetz ziotela, Pedrok <f>[10]</f> esan zion: <pb/>—Maisu, ez zaitu, bada, jende guztiak lehertu beharrean estutzen?


text:
<pb/>Baina Jesusek esan zuen: <pb/>—Norbaitek ukitu nau, niregandik indar bat atera dela sumatu baitut. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Orduan, emakumeak, bere burua ezin zuela gorde ikusiz, beldurrez dar-dar Jesusen oinetara erori eta jende guztiaren aurrean agertu zuen zergatik ukitu zuen eta nola bat-batean sendatua gertatu zen.


text:
<pb/>Oraindik hizketan ari zela, sinagogako buruzagiaren etxetik morroi bat etorri zen esatera: «Hil zaizu alaba; ez eman gehiago nekerik Maisuari».


text:
Baina Jesusek, hori entzunik, esan zion: «Ez izan beldurrik; zuk sinetsi, eta salbatuko da». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Etxera iritsi zirenean, ez zion inori ere utzi berarekin sartzen, Pedro, Joan eta Santiagori eta neskatilaren gurasoei izan ezik. <f>ⓙ</f>


text:
Denak negarrez eta aieneka ari ziren neskarengatik. Jesusek esan zien: «Ez egin negarrik; ez dago hilda, lo dago». <f>ⓚ</f>


text:
Neskatilari arnasa etorri zitzaion eta bat-batean zutitu zen, eta hari jaten emateko agindu zien Jesusek.


text:
<pb/>Jesusek, Hamabiak beregana bildurik, deabru guztiak botatzeko eta gaitzak sendatzeko indarra eta ahalmena eman zien. <f>ⓜ</f>


text:
esanez: «Ez hartu deus ere biderako, ez makilarik, ez zakutorik, ez ogirik, ez dirurik, eta ez dezala inork aldatzeko jantzirik eraman.


text:
Eta onartzen ez bazaituzte, herri hartatik alde egitean, astindu zeuen oinetako hautsa <f>[1]</f>, beraien kontrako seinaletzat». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Atera ziren, bada, eta herriz herri joan ziren, berri ona hots eginez eta alde guztietan gaixoak sendatuz. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jakin zuen Herodes <f>[2]</f> agintariak gertatzen zen guztia, eta zer pentsa ez zekiela zegoen. Batzuek Joan hildakoen artetik piztu zela zioten; <f>ⓒ</f>


text:
beste batzuek Elias profeta azaldu zela; beste zenbaitek, berriz, antzinako profetaren bat piztu zela. <f>ⓓ</f>


text:
Herodesek, berriz, honela zioen: «Joani neuk moztu nion lepoa. Nor da, bada, hau, horrelakoak entzuten baititut beroni buruz?» Eta Jesus ezagutzeko egokiera bila zebilen <f>[3]</f>. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Apostoluek, itzultzean, egin zuten guztia kontatu zioten Jesusi. Orduan, haiek berekin hartu eta Betsaida zeritzan herrialdera joan zen bakarrik. <f>ⓕ</f>


text:
Baina ohartu zen jendea eta jarraitu egin zion. Jesusek ongi hartu zituen eta Jainkoaren erregetzaz hitz egin zien eta premia zeukaten guztiak sendatu zituen. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Eguna iluntzen hasia zen. Hamabiak hurbildu eta esan zioten Jesusi: <pb/>—Bidal ezazu jendea inguruko auzo eta baserrietara, ostatu eta jan bila joan daitezen, hemen oso aparte baikaude.


text:
<pb/>Baina hark erantzun zien: <pb/>—Eman zeuek jaten. <pb/>Haiek, orduan: <pb/>—Ez daukagu bost ogi eta bi arrain besterik, jende honentzat guztiarentzat jatekoa erostera geu joaten ez bagara behintzat. <f>ⓗ</f>


text:
Hartu zituen Jesusek bost ogiak eta bi arrainak, eta, begiak zerura jasorik, bedeinkazioa esan, ogiak zatitu eta ikasleei eman zizkien, jendeari eskaintzeko. <f>ⓘ</f>


text:
Asetzeraino jan zuten denek, eta gelditutako hondarrez hamabi saski bete zituzten <f>[4]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesus bakardadean otoitzean ari zen batean, ikasleak bildu zitzaizkion, eta Jesusek galdetu zien: <pb/>—Nor naizela dio jendeak? <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Haiek erantzun zioten: <pb/>—Batzuek Joan Bataiatzailea zarela; beste batzuek Elias; besteek antzinako profetaren bat piztu dela. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesusek galdetu zien: <pb/>—Eta zuek, nor naizela diozue? <pb/>Pedrok erantzun: <pb/>—Jainkoaren Mesias. <f>ⓜ</f>


text:
eta hau esan zien gainera: «Gizonaren Semeak asko sufritu behar du; zahar, apaizburu eta lege-maisuek gaitzetsi egingo dute eta hil, eta hirugarren egunean piztu egingo da». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Gero, denei esan zien: «Nire ondoren etorri nahi duenak uko egin biezaio bere buruari, har beza bere eguneroko gurutzea eta jarrai biezat. <f>ⓑ</f>


text:
Izan ere, bere bizia gorde nahi duenak galdu egingo du; bere bizia niregatik galtzen duenak, ordea, gorde egingo du. <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, inor nitaz eta nire mezuaz lotsatzen bada, Gizonaren Semea ere lotsatu egingo da hartaz, bere aintzarekin, bere Aitaren aintzarekin eta aingeru santuen aintzarekin etorriko denean. <f>ⓓ</f>


text:
Zinez diotsuet: Hemen daudenetako batzuk ez dira hilko, harik eta Jainkoaren erregetza ikusi arte». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Hitzaldi honetatik zortziren bat egunera, Pedro, Joan eta Santiago berekin hartu eta mendira igo zen Jesus, otoitzera. <f>ⓕ</f>


text:
Eta, otoitzean ari zela, aurpegiko itxura aldatu egin zitzaion, eta jantziak zuri distiratsu bihurtu. <f>ⓖ</f>


text:
<n>[30-31]</n> Hartan, bi gizon azaldu ziren, aintzaz distiratsu: Moises eta Elias, eta Jesusekin mintzo ziren Jerusalemen gertatzekoa zen honen heriotzaz <f>[5]</f>. <f>ⓗ</f>


text:
Pedro eta lagunak logaleak jota zeuden; baina esnatu ziren eta Jesusen aintza eta harekin zeuden bi gizonak ikusi zituzten. <f>ⓘ</f>


text:
Hauek urruntzean, Pedrok esan zion Jesusi: «Maisu, zein ederki gauden hemen! Zergatik ez egin hiru etxola: bata zuretzat, bestea Moisesentzat eta bestea Eliasentzat?» <pb/>Ez zekien zer esaten zuen ere.


text:
<pb/>Mintzoaren ondoren, Jesus bakarrik ageri zen. Ikasleek isilik gorde zuten eta, ordukoz, ez zioten inori esan ikusitakorik ezer.


text:
Hartan, gizon batek jendartetik oihuka esan zion: <pb/>—Maisu, begira, arren, nire semeari, bakarra baitut.


text:
Espiritu batek hartzen du menpean, eta bat-batean garrasika hasten da; gogor astintzen du eta lerdea dariola jartzen, eta oso nekez alde egiten du berarengandik, hauts eginda uzten duelarik.


text:
<pb/>Jesusek esan zuen: <pb/>—Hau gizaldi sinesgogor eta makurra! Noiz arte egon behar ote dut zuen artean eta jasan behar ote zaituztet? Ekar ezazu hona semea. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Mutila zetorrela, deabruak lurrera bota eta gogor astindu zuen. Jesusek mehatxu egin zion espiritu gaiztoari, mutikoa sendatu zuen eta aitari itzuli zion.


text:
Denak harriturik gelditu ziren Jainkoaren handitasuna ikustean. <pb/>Jesusek egiten zituenengatik txunditurik zeuden denak. Hark esan zien ikasleei:


text:
<pb/>Haiek, ordea, ez zuten ulertzen zer ari zitzaien; ilun gertatzen zitzaien, eta ezin ziren esanahiaz jabetu; galdetzera, berriz, ez ziren ausartzen. <f>ⓜ</f>


text:
eta esan zien: «Haur hau nire izenean onartzen duenak neu onartzen nau; eta ni onartzen nauenak, bidali nauen hura onartzen du. Zeren zuetan txikiena, horixe baita handiena». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Orduan, Joanek esan zion: <pb/>—Maisu, gizon bat ikusi dugu zure izenean deabruak botatzen, eta eragotzi egin nahi izan diogu, ez baita gure taldekoa.


text:
<pb/>Baina Jesusek erantzun: <pb/>—Ez eragotzi, zeren zuen kontra ez dagoena zuen alde baitago. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Mundu honetatik eramana izateko garaia bazetorkiolarik, Jerusalemera <f>[7]</f> joateko erabaki sendoa hartu zuen Jesusek. <f>ⓑ</f>


text:
Mandatari batzuk bidali zituen aurretik, eta Samariako <f>[8]</f> herri batean sartu ziren Jesusi ostatua prestatzeko. <f>ⓒ</f>


text:
Hori ikusirik, Santiago eta Joan ikasleek esan zioten: «Jauna, aginduko al dugu zerutik tximista erori <f>[9]</f> eta garbi ditzan?»


text:
<pb/>Beste bati esan zion: <pb/>—Jarraitu niri. <pb/>Baina hark erantzun: <pb/>—Jauna, uztazu lehenbizi aitaren hiletak egitera joaten. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Eta Jesusek: <pb/>—Utzi hilei beren hildakoen hiletak egiten; zu zoaz Jainkoaren erregetza hots egitera. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Beste batek, berriz, esan zion: <pb/>—Jarraituko dizut, Jauna, baina uztazu aurrena etxekoei agur egiten.


text:
<pb/>Baina Jesusek erantzun: <pb/>—Goldeari heldu eta atzera begiratzen duena ez da gai Jainkoaren erreinurako.


text:
<pb/>Ondoren, Jaunak beste hirurogeita hamabi <f>[1]</f> ikasle izendatu eta bere aurretik bidali zituen binaka, bera joatekoa zen herri eta toki guztietara. <f>ⓗ</f> <f>ⓘ</f>


text:
Eta esan zien: «Uzta ugaria da, baina langileak gutxi. Erregutu, bada, uzta-jabeari, bidal ditzala langileak bere uztara. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Ez eraman poltsarik, ez zakutorik, ez oinetakorik, eta ez gelditu bidean inori agur egiten. <f>ⓚ</f>


text:
Han bakezalerik baldin badago, haren gain kokatuko da zuen bakea; bestela, hutsean geldituko da zuen agurra <f>[2]</f>.


text:
Geldi zaitezte etxe berean, eta jan eta edan daukatenetik, zor baitzaio langileari bere saria. Ez ibili etxez etxe. <f>ⓛ</f>


text:
“Oinetan itsatsi zaigun zuen herriko hautsa ere hor astintzen <f>[3]</f> dizuegu. Dena dela, jakin ezazue gainean duzuela Jainkoaren erregetza”. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Ai zu, Korozain! Ai zu, Betsaida! Izan ere, Tiro eta Sidon hiri jentiletan zuen artean adina mirari gertatu izan balitz, aspaldi bihozberrituak ziratekeen, dolu-jantziz estaliz eta hautsetan eseriz <f>[4]</f>. <f>ⓑ</f>


text:
Eta zu, Kafarnaum, <pb/><t> <i>«zeruraino altxatuko al zara?</i> </t><t> <i>Lurraren barreneraino eroriko zara!</i> <f>ⓒ</f> </t>


text:
<pb/>«Zuei entzuten dizuenak niri entzuten dit, eta zuek onartzen ez zaituztenak, ni ez nau onartzen; ni onartzen ez nauenak, berriz, bidali nauen hura ez du onartzen». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Hirurogeita hamabi <f>[5]</f> ikasleak poz-pozik itzuli ziren, eta esan zioten Jesusi: <pb/>—Jauna, deabruak ere menpean jartzen zaizkigu zure izena aipatzean.


text:
Begira, sugeak eta eskorpioiak zapaltzeko eta etsaiaren indar guztiak menderatzeko ahalmena eman dizuet, eta ezin izango dizue ezerk kalterik egin. <f>ⓕ</f>


text:
Halaz guztiz ere, ez poztu espirituak menpean jartzen zaizkizuelako; poztu, bai, zuen izenak zeruan idatzirik daudelako. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Une hartan, Espiritu Santuak pozez beterik, Jesusek esan zuen: «Goresten zaitut, Aita, zeru-lurren Jauna, gauza hauek jakintsu eta ikasiei ezkutatu dizkiezulako eta jende xumeari agertu. Bai, Aita, goretsia zu, horixe izan baituzu gogoko. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Nire Aitak nire esku utzi du dena. Eta inork ez du ezagutzen Semea nor den, Aitak baizik; ezta Aita nor den ere, Semeak baizik eta Semeak agertu nahi dionak». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Eta ikasleak bakarrean harturik, esan zien: «Zorionekoak zuek ikusten duzuena ikusten duten begiak! <f>ⓙ</f>


text:
Zeren, egia esan, profeta eta errege askok ikusi nahi izan baitzuten zuek ikusten duzuena, baina ez zuten ikusi, eta entzun zuek entzuten duzuena, baina ez zuten entzun». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Orduan, lege-maisu batek jaiki eta azpikeriaz galdetu zion: <pb/>—Maisu, zer egin behar dut ondaretzat betiko bizia jasotzeko? <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Hark erantzun: <pb/> <i>—Maita ezazu Jauna, zeure Jainkoa, bihotz-bihotzez, gogo osoz, indar guztiz</i> eta adimen guztiz. Eta <i>lagun hurkoa zeure burua bezala.</i> <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Baina lege-maisuak, bere galdera bidezkoa zela adierazi nahirik, galdetu zion Jesusi: <pb/>—Eta nor da nire lagun hurkoa?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Behin batean, gizon bat zihoan Jerusalemdik behera Jerikorantz eta lapurren eskuetan erori zen; zeuzkanak kendu eta, egurtu ondoren, alde egin zuten, erdi hilik utziz.


text:
Apaiz bat gertatu zen, hain zuzen, bide hartan behera, eta, gizona ikustean, bidetik okertu eta aurrera jo zuen.


text:
Gauza bera egin zuen handik igaro zen tenpluko lebitar <f>[6]</f> batek ere: ikustean, bidetik okertu eta aurrera jo zuen.


text:
Baina bidaian zen samariar <f>[7]</f> bat bertara iritsi eta, hura ikustean, errukitu egin zitzaion. <f>ⓐ</f>


text:
Hurbildu eta zauriak lotu zizkion, olioz eta ardoz <f>[8]</f> igurtzi ondoren; gero, bere asto gainean ezarri, ostatura eraman eta bere ardurapean hartu zuen.


text:
Biharamunean, zilarrezko bi txanpon <f>[9]</f> atera eta ostalariari eman zizkion, esanez: «Zain ezazu eta, gehiago gastatzen baduzu, hurrena natorrenean ordainduko dizut».


text:
<pb/>Lege-maisuak erantzun zion: <pb/>—Hartaz errukitu zenak. <pb/>Jesusek esan zion, orduan: <pb/>—Zoaz eta egin zuk ere beste horrenbeste. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Bidean zihoazela, Jesus herrixka batean sartu zen, eta Marta zeritzan emakume batek etxean hartu zuen. <f>ⓒ</f>


text:
Bazuen honek Maria izeneko ahizpa bat, eta hau, Jaunaren oinetan jarrita <f>[10]</f>, honen hitza entzuten zegoen.


text:
Marta, berriz, lanpetua zebilen etxeko zereginetan. Orduan, Jesusengana joan eta esan zion: <pb/>—Jauna, ongi ikusten al duzu nire ahizpak etxeko lan guztiak nire gain uztea? Esaiozu laguntzeko.


text:
<pb/>Jaunak, ordea, erantzun zion: <pb/>—Marta, Marta, gauza askorengatik zabiltza kezkaz eta larri;


text:
<pb/>Behin batean, Jesus otoitzean ari zen toki batean; amaitu zuenean, bere ikasleetako batek esan zion: «Jauna, irakats iezaguzu otoitz egiten, Joanek <f>[1]</f> bere ikasleei irakatsi zien bezala». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: «Otoitz egitean, esazue <f>[2]</f>: <pb/><t>«Aita, </t><t>agertu santu zeure izena, </t><t>etorrarazi zeure erregetza; <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>eta barkatu gure bekatuak, </t><t>guk ere zor diguten guztiei </t><t>barkatzen baitiegu, </t><t>eta ez utzi gu tentaldian erortzen». <f>ⓕ</f> </t>


text:
<pb/>Gero, esan zien: «Eman dezagun zuetako batek adiskide bat duela eta gauerdian datorkiola, esanez: “Adiskidea, emazkidak hiru ogi, bihurtuko ditiat eta; <f>ⓖ</f>


text:
Eman dezagun besteak barrutik erantzuten diola: “Utz nazak bakean, atea itxia zegok eta haurrak eta neu oheratuak; ezin naitekek ematera jaiki”.


text:
Hona nik esan: Adiskidea duelako ez bada ere, aspergarri izan ez dakion behintzat, jaiki eta eman egingo dio behar duena.


text:
<pb/>«Hauxe esaten dizuet, beraz: Eskatu, eta emango dizue Jainkoak; bilatu, eta aurkituko duzue; jo atea, eta zabalduko zaizue. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Ba ote da zuen artean aitarik, semeak <f>[3]</f> arraina eskatu eta arrainaren ordez sugea emango dionik?


text:
Beraz, zuek, gaiztoak izanik, seme-alabei gauza onak ematen baldin badakizue, zenbatez areago ez die zeruko zuen Aitak Espiritu Santua <f>[4]</f> emango eskatzen diotenei?» <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Behin batean, gizon bat mututurik zeukan deabrua <f>[5]</f> botatzen ari zen Jesus. Deabrua ateratzean, mutua hizketan hasi zen, eta jendea harriturik gelditu zen.


text:
Alabaina, batzuek zioten: «Deabruen buruzagi den Beeltzebulen indarrez botatzen ditu honek deabruak». <f>ⓙ</f>


text:
Igarri zizkien Jesusek beren burutazioak eta esan zien: «Bere baitan zatiturik dagoen erreinua errauts bihurtuko da eta etxea etxearen gainera eroriko.


text:
Hain zuzen, Satanas ere bere baitan zatiturik badago, nola iraun dezake haren erreinuak? Nik deabruak Beeltzebulen indarrez botatzen ditudala baitiozue zuek.


text:
Baina nik deabruak Beeltzebulen indarrez botatzen baditut, noren indarrez botatzen dituzte zuen ikasleek? Horregatik, zeuen ikasleak izango dituzue epaile.


text:
Deabruak Jainkoaren indarrez <f>[6]</f> botatzen baditut, ordea, argi dago Jainkoa zuen artean errege izaten hasia dela. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Gizon indartsu batek, armaturik, bere jauregia zaintzen duen bitartean, seguru dauzka bere ondasunak.


text:
Baina indartsuago batek eraso eta menderatzen badu, segurantza ematen zioten armak kendu eta hari harrapatutako gauzak banatu egingo ditu. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Nire alde ez dagoena nire kontra dago, eta nirekin biltzen ez duena sakabanatzen ari da. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Espiritu gaiztoa, norbaitengandik irten ondoren, leku idorretan barrena ibili ohi da atseden bila; baina, aurkitzen ez duelarik, bere buruari esaten dio: “Noan berriro, atera nintzeneko neure etxera”.


text:
Orduan, joan eta beste zazpi espiritu hartzen ditu, bera baino gaiztoagoak, eta gizakiagan sartu eta bertan jartzen da bizitzen; horrela, pertsona horren azken egoera lehengoa baino okerragoa gertatzen da». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Jesusek gauza hauek esaten ziharduela, emakume batek jendartetik deiadarka esan zion: <pb/>—Zorionekoa sabelean eraman zintuen eta bularra eman zizun emakumea! <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Baina Jesusek esan zuen: <pb/>—Hobeki esan, zorionekoak Jainkoaren hitza entzun eta betetzen dutenak! <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jende asko biltzen ari zitzaiola, Jesus honela hasi zitzaien: «Gizaldi hau gaiztoa da; mirarizko seinale eske ari da, baina ez zaio seinalerik emango, Jonas profetarena baizik. <f>ⓓ</f>


text:
Zeren, Jonas ninivetarrentzat seinale gertatu zen bezala, hala gertatuko baita Gizonaren Semea ere gizaldi honentzat. <f>ⓔ</f>


text:
Hegoaldeko erreginak auzi-egunean gizaldi honetako jendearen kontra altxatu eta kondenatu egingo du, munduaren bazterretik etorri baitzen Salomonen jakinduriazko hitzak entzutera, eta baduzue hemen Salomon baino handiagoa den bat. <f>ⓕ</f>


text:
Ninivetarrek ere auzi-egunean gizaldi honen kontra altxatu eta kondenatu egingo dute, beraiek bihozberritu egin baitziren Jonasen predikuaz, eta baduzue hemen Jonas baino handiagoa den bat.


text:
<pb/>«Inork ez du kriseilua pizten eta ezkutuan edo ontzipean <f>[7]</f> ipintzen, argimutilaren gainean baizik, sartzen direnek argia ikus dezaten. <f>ⓖ</f>


text:
Begia duzu gorputzari argi egiten dion kriseilua. Begia onik duzunean, zure gorputz osoa ere argitan dabil. Begia gaixo duzunean, ordea, zure gorputz osoa ere ilunpetan dabil.


text:
Beraz, goitik beheraino argitan bazaude, inongo ilunperik gabe, kriseiluak bere distiraz argitzen zaituenean bezala zara argitsu».


text:
<pb/>Jesusek hitzaldia amaitu zuenean, fariseu batek bere etxean bazkaltzera gonbidatu zuen. Jesus sartu eta mahaian jarri zen. <f>ⓗ</f>


text:
Fariseua harriturik gelditu zen bazkal aurretik eskuen garbikuntzarik <f>[8]</f> ez zuela egin ikustean. <f>ⓘ</f>


text:
Orduan, Jaunak esan zion: «Zuek, fariseuok, edalontzia eta platera kanpotik garbitzen dituzue, zeuek barrutik lapurretaz eta txarkeriaz beteak zaudeten bitartean! <f>ⓙ</f>


text:
Hobe zenukete daukazuena <f>[9]</f> limosnatzat emango bazenute! Horrela, gauza guztiak garbi izango lirateke zuentzat. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, fariseuok! Barazki kaskarrenen <f>[10]</f> hamarrenak ordaintzen dituzue, eta zuzenbidea eta Jainkoaren maitasuna, berriz, alde batera uzten. Hauek bete behar zenituzkete, haiek utzi gabe. <f>ⓛ</f>


text:
Ai zuek! Ikusten ez diren hilobiak bezala zarete, jendea oharkabean haien gainetik baitabil <f>[11]</f>».


text:
<pb/>Orduan, lege-maisu batek esan zion: <pb/>—Maisu, horrela hitz eginez, guri ere irain egiten diguzu.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ai zuek ere, lege-maisuok! Eramanezineko zamak leporatzen dizkiezue besteei, eta zeuek atzamar batez ere ukitu ez. <f>ⓜ</f>


text:
Horrela, gurasoek egindakoarekin ados zaudetela aitortzen duzue; zeren haiek hil egin zituzten profetak, eta zuek hilarriak jasotzen dizkiezue.


text:
Zerbaitengatik esan zuen Jainkoak bere jakindurian: “Profetak eta apostoluak bidaliko dizkiet eta batzuk hil eta besteak erasoka erabiliko dituzte”. <f>ⓐ</f>


text:
Baina Jainkoak munduaren hasieratik isuri den profeta guztien odolaren kontuak eskatuko dizkio gizaldi honi: <f>ⓑ</f>


text:
hasi Abelen odoletik, eta aldaretik santutegia bitartean hil zen Zakariasen <f>[12]</f> odoleraino. Bai, egia esan, gizaldi honi eskatuko dizkio kontuak Jainkoak. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Ai zuek, lege-maisuok, jakintzaren ateko giltzaren jabe egin zaretenok. Zeuek ez zarete sartu eta sartu nahi zutenei ez diezue utzi».


text:
<pb/>Handik atera zenean, gupidarik gabe eraso zioten lege-maisuek eta fariseuek, handik eta hemendik galdezka,


text:
<pb/>Bitartean, milaka eta milaka lagun bildua zen, elkar zapaldu beharrean. Jesus hizketan hasi zitzaien, lehenik ikasleei zuzenduz: «Ibili kontuz fariseuen legamiarekin <f>[1]</f>, hau da, itxurazalekeriarekin. <f>ⓔ</f>


text:
Zeren gau-ilunez esan duzuena egun-argiz entzungo baita, eta etxe-zokoan belarrira esan duzuena etxe gainetik hots egingo.


text:
<pb/>«Entzun zuek, nire adiskideok. Ez izan beldurrik gorputza hil bai, baina hortik aurrera ezer egiterik ez dutenei. <f>ⓖ</f>


text:
Esango dizuet nori izan beldur: Izan beldur hiltzeko eta ondoren infernura jaurtitzeko ahalmena duenari. Bai, izan beldur horri!


text:
Ez ote dira bost txori bi sosetan saltzen? Alabaina, haietako bat bakarra ere ez dauka Jainkoak ahazturik.


text:
Zuen buruko ileak ere denak zenbatuak dauzka Jainkoak. Ez izan beldur: txori guztiek baino gehiago balio duzue. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Egia esan, jendaurrean aitortzen nauena aitortuko du Gizonaren Semeak ere Jainkoaren aingeruen aurrean; <f>ⓘ</f>


text:
Gizonaren Semearen kontra zerbait esaten duenari barkatuko dio Jainkoak; baina Espiritu Santuaren kontra birao <f>[2]</f> egiten duenari, ez dio barkatuko. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Sinagogetara eta buruzagien eta agintarien aurrera eramango zaituztetenean, ez egon kezkatan nola egin edo zer esan zeuen alde,


text:
<pb/>Behin batean, jendarteko batek esan zion Jesusi: <pb/>—Maisu, esaiozu nire anaiari senipartea nirekin erdibanatzeko.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Gizon, nork egin nau ni zuen artean epaile edo ondasun-banatzaile?


text:
<pb/>Orduan, guztiei esan zien: <pb/>—Kontuz! Gorde diru-gosetik, ondasunek ez baitiote inori bizia segurtatzen, ugari izanda ere.


text:
Eta beretzat esan zuen: “Badakit zer egin: mandio zaharrak bota eta handiagoak egingo ditut eta hauetan jasoko neure garia eta gainerakoak.


text:
Gero, esango diot neure buruari: Ea, mutil, baduk hor gordeta urteetarako ondasunik aski; hartu atseden, jan, edan eta bizi hadi lasai”. <f>ⓜ</f>


text:
Baina Jainkoak esan zion: “Burugabea halakoa! Gaur gauean bertan hil behar duzu. Norentzat izango da pilatu duzuna?”»


text:
<pb/>Eta honela amaitu zuen: «Horra zer gertatzen zaion, Jainkoarentzat aberats izan beharrean, beretzat ondasunak pilatzen dituenari». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Ondoren, bere ikasleei esan zien Jesusek: «Horregatik diotsuet: Ez kezkatu bizitzeko zer jango, edota gorputza zerez jantziko. <f>ⓐ</f>


text:
Begira beleei: ez dute ereiten, ez uztarik biltzen; ez dute bihitegirik, ez mandiorik; hala ere, Jainkoak janaritzen ditu. Zenbat gehiago ez ote duzue balio zuek hegaztiek baino! <f>ⓑ</f>


text:
Begira nola hazten diren loreak: ez dira lanean penatzen, ez dute iruten; baina, egia esan, Salomon bera ere, bere ospe guztian, ez zen janzten horietako baten pare. <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, gaur belardian dagoen eta bihar sutan erreko den belarra Jainkoak horrela janzten badu, zenbat gehiago ez ote zaituzte jantziko zuek, sinesmen gutxikook?


text:
Fedegabeak <f>[4]</f> arduratu ohi dira horiez guztiez; baina zuen Aitak badaki horren beharra duzuena. <f>ⓓ</f>


text:
Ardura zaitezte, ordea, Jainkoaren erregetzaz, eta beste hori gehigarritzat emango dizue Jainkoak. <f>ⓔ</f>


text:
Ez izan beldur, ene artaldetxo hori, atsegin izan baitu zuen Aitak zuen alde errege izatea. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Saldu zeuen ondasunak eta eman limosna. Pila itzazue zeruan hondatuko ez diren ondasunak <f>[5]</f>, huts egingo ez dizueten aberastasunak, hara ez baita lapurrik hurbiltzen, ezta han sitsak jaten ere. <f>ⓖ</f>


text:
izan zaitezte nagusia ezteietatik itzuli zain dauden morroiak bezala, iritsi eta atea jo bezain laster irekitzeko prest dauden morroiak bezala.


text:
Zorionekoak morroi horiek, nagusiak, iristean, zain aurkitzen baditu. Benetan diotsuet: Arropak aldaturik, mahaian eseraraziko ditu eta zerbitzatzen hasiko zaie. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Gogoan hartu hau: etxeko nagusiak, lapurra zein ordutan etorriko den jakingo balu, ez luke etxea zulatzen utziko. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jaunak esan zuen: «Izan zaitezte etxezain leial eta zentzuduna bezala, nagusiak bere orduan otordua banatzeko morroien buru ipini duena bezala. <f>ⓜ</f>


text:
Baina morroia, nagusiak luzatu egingo duelakoan, morroi eta neskameak jotzen, jan-edanean eta mozkorkerian hasten bada,


text:
gutxien espero duen egunean eta gutxien uste duen orduan etorriko zaio nagusia, eta zigorrik gogorrena ezarriko dio, eta desleialek merezi duten zoria emango.


text:
Nagusiaren gogoa zein den jakin arren, gauzak hark nahi bezala eratzen edo egiten ez dituen morroiak zigor zorrotza izanen du;


text:
nagusiaren gogoa zein den jakin gabe, zigorra merezi duen zerbait egiten duenak, berriz, biguna. Asko eman zitzaionari, asko eskatuko zaio; askoren kargua eman zitzaionari, are kontu handiagoa eskatuko.


text:
<pb/>«Munduari bakea ematera etorria naizela uste al duzue? Egia esan, bakea ez, banaketa baizik. <f>ⓑ</f>


text:
Zeren hemendik aurrera, etxe bateko bost senideak elkarrekin banaturik egongo baitira: hiru biren kontra eta bi hiruren kontra;


text:
aita semearen aurka eta semea aitaren aurka, ama alabaren kontra eta alaba amaren kontra, amaginarreba errainaren kontra eta erraina amaginarrebaren kontra».


text:
<pb/>Jesusek hau ere esan zion jendeari: «Sartaldean lainoa ikusi orduko, “Euria dator” esaten duzue, eta hala gertatzen da.


text:
Itxurazaleok! Badakizue zeru-lurren itxurari antzematen, eta nola ez diozue antzematen garai honi? <f>ⓒ</f>


text:
Esate baterako, etsaiarekin auzitegira zoazela, saia zaitez bidean harekin konponbidea aurkitzen; bestela, epaileagana eramango zaitu eta epaileak ertzainaren eskuetan jarriko eta ertzainak kartzelara botako.


text:
<pb/>Une hartan, batzuek Jesusengana joan eta zenbait galilearri gertatua kontatu zioten: nola Pilatok <f>[1]</f> hil zituen, eskaintzen ari ziren abereen odolarekin beraien odola nahastuz.


text:
Jesusek erantzun zien: «Galilear horiek gainerakoak baino bekatariago zirela uste al duzue, heriotza hori izan zutelako? <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Eta Siloeko dorreak azpian harrapaturik hil ziren hemezortzi haiek, gainerako jerusalemdarrak baino bekatariago zirela uste al duzue?


text:
<pb/>Gero, parabola hau esan zien Jesusek: «Gizon batek pikondo bat zuen bere mahastian aldatua. Joan zen piku bila eta ez zuen aurkitu. <f>ⓕ</f>


text:
Orduan, mahastizainari esan zion: “Begira, badira hiru urte pikondo honetara piku bila natorrela, eta ez dut aurkitzen. Moztu ezazu. Zertarako egongo da hor lurra alferrik jaten?”


text:
Baina mahastizainak erantzun zion: “Jauna, utz ezazu aurtengoz; bitartean, ondoa aitzurtu eta ongarria botako diot,


text:
Bazen han, hemezortzi urte hartan espiritu baten menpe gaixo zegoen emakume bat: erabat konkortua zegoen eta ezin zen inola ere zuzendu.


text:
<pb/>Sinagogako buruzagiak, Jesusek larunbatez sendatu zuelako haserre, jendeari esan zion: <pb/>—Astean sei egun daude lanerako. Zatozte egun horietan sendatzera, eta ez larunbatean. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jaunak erantzun zion: <pb/>—Itxurazaleok! Zuetako nork ez du larunbatez ere idia nahiz astoa ukuilutik askatu eta ura edatera eramaten? <f>ⓘ</f>


text:
Eta Abrahamen ondorengo den honi, hemezortzi urtez Satanasek lotua eduki duen honi, ez ote zitzaion larunbatez lokarri hori askatu behar? <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Hitz hauekin, lotsa-lotsa eginik gelditu ziren Jesusen etsai guztiak; jendetza, ordea, pozik zegoen hark egiten zituen gauza miragarri guztiengatik.


text:
<pb/>Jesusek jarraitu zuen: «Zeren irudiko da Jainkoaren erregetza? Zeren antzeko dela esango nuke? <f>ⓚ</f>


text:
Gizon batek bere baratzean botatzen duen mostaza-haziaren antzekoa da: hazten da eta zuhaitz egiten, eta txoriek haren adarretan egiten dituzte habiak». <f>ⓛ</f>


text:
Legamiaren antzekoa da: emakume batek anega bat irinetan nahasten du, eta oraldi guztia harrotzen da».


text:
<pb/>Jerusalemera <f>[2]</f> bidean zihoan Jesus, igarotzen zituen herri eta auzoetan irakatsiz. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Batek esan zion: <pb/>—Jauna, gutxi izango al dira salbatuko direnak? <pb/>Jesusek erantzun zuen:


text:
<pb/>—Saia zaitezte ate estutik sartzen. Egia esan, askok sartu nahi izango dute, eta ezin izango. <f>ⓝ</f>


text:
Etxeko nagusiak jaiki eta atea itxiz gero, kanpoan geldituok behin eta berriro atea joko diozue, «Ireki, Jauna» deiadarka, baina hark erantzungo dizue: «Ez dakit nongoak zareten». <f>ⓐ</f>


text:
Orduan, honela hasiko zatzaizkiote: «Zurekin jan eta edanak gara, eta zuk gure plazetan irakatsi izan duzu».


text:
Orduan, negarra eta hortz-karraska izango da, Abraham, Isaak eta Jakob eta profeta guztiak Jainkoaren erreinuan eta zeuen buruak, berriz, kanpora jaurtiak ikustean. <f>ⓒ</f>


text:
Asko etorriko dira sortaldetik eta sartaldetik, iparretik eta hegotik, eta Jainkoaren erreinuko mahaikide izango. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Begira, orain azkeneko den zenbait, lehenengo izango da orduan, eta orain lehenengo den zenbait, azkeneko». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Une hartan, fariseu batzuk joan zitzaizkion Jesusi eta esan zioten: <pb/>—Zoaz, alde egizu hemendik, Herodes <f>[3]</f> zu hil nahian dabil eta.


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Joan eta esaiozue gizontto <f>[4]</f> horri: Begira, gaur eta bihar sendatzen eta deabruak botatzen jarraitu behar dut, eta hirugarren egunean nire azkena izango da.


text:
Baina gaur, bihar eta etzi <f>[5]</f> bideari jarraitu behar diot, ez baitaiteke profetarik Jerusalemdik kanpora hil. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Jerusalem, Jerusalem, profetak hiltzen eta Jainkoak zuri bidaliak harrikatzen dituzuna! Zenbat aldiz ez ditut bildu nahi izan zure seme-alabak, oiloak bere txita-taldea hegalpean bezala, eta zuek ez duzue nahi izan. <f>ⓖ</f>


text:
Horra bada, hutsik geldituko zaizue etxea. Eta esaten dizuet ez nauzuela ikusiko, hau esango duzuen garaia arte: <i>Bedeinkatua Jaunaren izenean datorrena!</i>» <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Behin batean, larunbatez, fariseu-buruetako baten etxera joan zen Jesus bazkaltzera, eta fariseuak zelatan zegozkion. <f>ⓘ</f>


text:
Jesusek lege-maisu eta fariseuei galdetu zien: «Zilegi al da larunbatez inor sendatzea, bai ala ez?» <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Haiek isilik gelditu ziren. Orduan, Jesusek gaixoa eskutik hartu, sendatu eta bidali egin zuen.


text:
Gero, haiei esan zien: «Zuetako nork, semea nahiz idia putzura erortzen bazaio, ez du berehala ateratzen, larunbata izanagatik?» <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Ohartu zen Jesus gonbidatuek mahaiko lehen jarlekuak hartzen zituztela, eta aholku hauek eman zizkien:


text:
«Ezteietara gonbidatzen zaituztenean, ez jarri mahaiburuan, zu baino gonbidatu ospetsuagoren bat izan daiteke eta; <f>ⓛ</f>


text:
hala balitz, biok gonbidatu zaituztenak etorri eta esango lizuke: “Utzi tokia honi”; orduan, azkeneko lekuan eseri beharko zenuke lotsa gorrian.


text:
Alderantziz, gonbidatzen zaituztenean, jarri azkeneko tokian, gonbidatu zaituenak, datorrenean, esan diezazun: “Adiskide, igo gorago”. Horrela, oso toki onean geldituko zara mahaikide guztien aurrean.


text:
Zeren eta bere burua goratzen duena beheratu egingo baitu Jainkoak, eta bere burua beheratzen duena, goratu». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Eta gonbidatu zuenari esan zion: «Bazkari edo afariren bat ematean, ez gonbidatu zeure adiskideak, ezta senide, ahaide edo auzoko aberatsak ere; zeren beraiek ere gonbidatu egingo zintuzkete, eta, horrela, ordaina hartuko zenuke.


text:
Zorionekoa zu orduan, ez baitute zuri ordaintzerik! Zintzoak piztuko direnean jasoko duzu ordaina». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Hitz hauek entzutean, mahaikide batek esan zion Jesusi: «Zorionekoa Jainkoaren erreinuko otorduan parte hartuko duena!» <f>ⓐ</f>


text:
Baina bata bestearen ondoren denak aitzakiak jartzen hasi ziren. Lehenengoak esan zion: “Soroa erosi dut, eta ikustera joan behar dut; barkatu, arren”.


text:
Honen guztiaren berri nagusiari ematera itzuli zen morroia. Etxeko nagusia biziki haserretu zen eta morroiari esan zion: “Hoa bizkor herriko plaza eta kaleetan barrena, eta ekarri hona behartsu, elbarri, itsu eta herrenak”. <f>ⓑ</f>


text:
Orduan, nagusiak esan zion: “Hoa bidez bide eta bazterrik bazter eta sarrarazi jendea barrura, etxea bete dakidan.


text:
«Norbaitek nirekin etorri nahi badu eta ez banau ni bere aita-amak eta emaztea, seme-alabak eta anai-arrebak eta bere burua ere baino maiteago <f>[1]</f>, ez daiteke izan nire ikasle. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Izan ere, zuetako nork, dorrea egin nahi badu, ez ditu aldez aurretik eseri eta gastuen kontuak ateratzen, bukatzeko adina ba ote duen ikusteko?


text:
Bestela, zimenduak hartu ondoren bukatu ezin izango balu, ikusiko luketen guztiek barre egingo liokete,


text:
<pb/>«Edo zein erregek, beste baten kontra gerrara joan nahi badu, ez du aldez aurretik eseri eta begiratzen, ea hamar mila gizon aski dituen hogei milarekin kontra datorkionari aurre egiteko?


text:
<pb/>«Era berean, zuetako inor ez daiteke izan nire ikasle, dituen guztiei uko egiten ez badie. <f>ⓔ</f>


text:
Ez litzateke gauza ez lurrerako, ez ongarritarako; kanpora botako litzateke. Ulertzeko gauza denak uler beza». <f>ⓕ</f>


text:
eta fariseuak eta lege-maisuak marmarrean ari ziren esanez: «Horrek harrera ona egiten die bekatariei, baita beraiekin jan ere!»


text:
«Zuetako nor, ehun ardi izan eta bat galtzen bazaio, ez da, beste laurogeita hemeretziak larrean utzirik, galduaren bila joaten aurkitu arte? <f>ⓗ</f>


text:
eta, etxeratzean, adiskideak eta auzokoak bildu eta esaten die: “Egin festa nirekin, aurkitu baitut galdutako ardia!” <f>ⓘ</f>


text:
Egia esan, Jainkoak ere poz handiagoa hartzen du <f>[2]</f> bihozberritzen den bekatari batengatik, bihozberritu beharrik ez duten laurogeita hemeretzi zintzoengatik baino. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Edota zein emakumek, zilarrezko hamar txanpon <f>[3]</f> izan eta bat galtzen bazaio, ez du, kriseilua pizturik, etxea garbitu eta galdu zaion txanpona ardura guztiaz bilatzen aurkitu arte?


text:
Eta, aurkitzean, adiskideak eta auzokoak bildu eta esaten die: “Egin festa nirekin, aurkitu baitut galdua nuen txanpona!”


text:
Gazteenak esan zion aitari: “Aita, emadazu dagokidan senipartea”. Eta aitak ondasunak banatu zizkien.


text:
<pb/>«Handik egun gutxira, seme gazteenak, zituen guztiak bildurik, urrutiko herrialde batera alde egin zuen eta han, galdukerian biziz, ondasun guztiak jan.


text:
Orduan, herrialde hartako gizon batengana joan zen morroi, eta hark bere sailetara bidali zuen txerrizain <f>[5]</f>. <f>ⓚ</f>


text:
Orduan, pentsatzen jarririk, bere baitan esan zuen: “Zenbat langile gure aitarenean nahi adina ogi eta gehiago dutela, eta ni hemen goseak hiltzen!


text:
Jaiki, aitarengana joan eta esango diot: Aita, bekatu egin dut Jainkoaren <f>[6]</f> eta zure kontra.


text:
<pb/>«Jaiki eta aitaren etxera abiatu zen. Oraindik urruti zegoela, ikusi zuen aitak eta errukitu egin zen; eta, lasterka joanik, besarkatu eta musuka hasi zitzaion. <f>ⓛ</f>


text:
Semeak esan zion: “Aita, bekatu egin dut Jainkoaren eta zure kontra. Ez dut gehiago zure seme-izenik merezi… ”.


text:
Aitak, ordea, esan zien morroiei: “Ekarri bizkor jantzirik onena eta jantziozue, ipiniozue eraztuna eta jantzi oinetakoak <f>[7]</f>;


text:
zeren seme hau hilda bainuen eta piztu egin zait, galdua nuen eta aurkitu egin dut”. Eta festa hasi zuten. <f>ⓜ</f>


text:
Hark erantzun: “Zure anaia etorri da eta zekor gizendua hiltzeko agindu du zuen aitak, semea onik bereganatu duelako”.


text:
Baina hark erantzun zion aitari: “Hainbeste urte da zure agindu bat ere sekula huts egin gabe zerbitzatzen zaitudala, eta ez didazu egundaino antxume bat ere eman, lagunekin festa egiteko;


text:
eta, horko zure seme hori, zure ondasunak emagalduekin jan dituen hori, etorri dela eta, zekor gizendua hil duzu”.


text:
Baina egoki zen poztu eta festa egitea, zure anaia hau hilda baikenuen eta piztu egin zaigu, galdua genuen eta aurkitu egin dugu!”»


text:
<pb/>Jesusek esan zien ikasleei: «Gizon aberats batek etxezain bat zuen, eta hau ondasunak alferrik galtzen ari zitzaiola salatu zioten.


text:
<pb/>«Deitu zion eta esan: “Zer da zutaz entzun dudan hori? Emadazu etxezaintzaren kontu, kargutik bota egiten zaitut eta”.


text:
<pb/>«Honela zioen, orduan, etxezainak bere baitan: “Zer egin behar dut orain, nagusiak kargua kentzen didanez gero? Aitzurrerako ez naiz gauza, eta eskerako lotsa naiz.


text:
<pb/>«Deitu zituen bere nagusiaren zordunak banan-banan, eta lehenengoari galdetu zion: “Zenbat zor diozu nire nagusiari?”


text:
Hark erantzun: “Ehun upel olio”. Etxezainak esan zion: “Hona zure ordain-agiria; agudo, eseri eta idatzi berrogeita hamar”.


text:
<pb/>«Gero, hurrengoari galdetu zion: “Zuk zenbat zor diozu?” Hark erantzun: “Ehun anega gari”. Eta besteak, orduan: “Hona zure ordain-agiria; idatzi laurogei”.


text:
<pb/>«Eta nagusiak txalotu egin zuen etxezain zuzengabe hura, zuhurki jokatu zuelako. Izan ere, mundukoak zuhurrago dira beren arteko arazoetan, argitakoak <f>[1]</f> berenetan baino. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Beraz, hauxe diotsuet nik ere: Irabaz itzazue adiskideak bidegabeko diruaren bidez; horrela, dirua amaitzean, betiko bizilekuetan hartuko zaituzte Jainkoak <f>[2]</f>. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Gauza txikietan fidagarria, handietan ere fidagarri da, eta gauza txikietan zuzengabea, handietan ere zuzengabe. <f>ⓑ</f>


text:
Zeuena ez duzuen aberastasunarekin fidatzekoak izan ez bazarete, nork eman benetan dagokizuena <f>[3]</f>?


text:
<pb/>«Ez da morroirik bi nagusi zerbitza ditzakeenik; izan ere, bata gorroto izango du eta bestea maite, edota batari men egingo dio eta bestea begitan hartuko. Ezin zaitezkete Jainkoaren eta diruaren morroi izan». <f>ⓒ</f>


text:
Honek esan zien: «Zuek zeuen buruak zintzo azaltzen dituzue jendearen aurrean, baina ezagutzen du Jainkoak zuen barrua; izan ere, gizakiak baliotsutzat daukana, Jainkoarentzat mespretxagarri da. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Moisesen legearen eta profeten garaia Joan Bataiatzailearekin bukatu da; geroztik, Jainkoaren erregetzaren berri ona adierazten da, eta denek indar egiten dute bertan sartzeko <f>[4]</f>. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Emaztea utzi eta beste batekin ezkontzen denak adulterio egiten du; eta senarrak utzitako emakume batekin ezkontzen denak adulterio egiten du. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Bazen gizon aberats bat, purpuraz eta liho finez janzten zena eta egunero festa ederrak egiten zituena.


text:
Pozik asko jango zukeen aberatsaren mahaitik lurrera botatzen zutena. Txakurrek ere etorri eta zauriak miazkatzen zizkioten.


text:
<pb/>«Hil zen eskalea, eta Abrahamen ondora <f>[5]</f> eraman zuten aingeruek; hil zen aberatsa ere, eta lur eman zioten. <f>ⓖ</f>


text:
Hildakoen Egoitzan <f>[6]</f> oinazez zegoela, begiak jaso eta Abraham ikusi zuen urruti, eta Lazaro haren ondoan.


text:
Orduan, deiadar egin zion: “Aita Abraham, erruki nitaz; bidal ezazu Lazaro atzamar-muturra uretan busti eta niri mihia freskatzera, kiskaltzen bainago sugar hauetan”.


text:
Baina, Abrahamek erantzun zion: “Seme, gogoratu zuk zorion franko izan zenuela bizitzan; Lazarok, berriz, zoritxarrak; orain, hark atsegina aurkitu du hemen, eta zuk oinazeak. <f>ⓗ</f>.


text:
Horrez gainera, leize handi bat dago zuen eta gure artean; nahita ere, ez dauka inork hemendik zuengana igarotzerik, ezta hortik guregana ere”.


text:
bost anaia ditut eta; jar ditzala jakinaren gainean, beraiek ere oinaze-toki honetara etor ez daitezen”.


text:
Baina Abrahamek erantzun zion: “Moisesi eta profetei entzuten ez badiete, hildakoren bat piztuta ere, ez dute kasurik egingo”». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien ikasleei: «Nahitaezkoa da munduan galbideak <f>[1]</f> gertatzea, baina dohakabea inoren sinesmena galbidean jartzen duena! <f>ⓙ</f>


text:
Hobe luke errotarri bat lepotik lotu eta itsasora botako balute, txiki hauetakoren bat galbidean jartzea <f>[2]</f> baino.


text:
Kontuz ibili! <pb/>«Senideren batek iraintzen bazaitu, egiozu errieta, eta, damutzen bada, barkatu. <f>ⓚ</f>


text:
Eta egunean zazpi aldiz iraintzen bazaitu eta zazpi aldiz etortzen bazaizu “Damu dut” esanez, barkatu».


text:
<pb/>Jaunak erantzun zuen: <pb/>—Sinesmena bazenute, mostaza-hazia bezain txikia izanik ere, pikondo honi «Atera hortik eta landatu itsasoan» esango zeniokete, eta obeditu egingo lizueke. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Emazue zuetako batek morroi bat duela soro-lan edo artzaintzarako. Morroia etxeratzean, “Hator berehala mahaira” esaten ote dio?


text:
Ez ote dio beste hau esaten: “Presta iezadak afaria, jantzi amantala eta zerbitza nazak, nik afaldu bitartean; ondoren, afalduko duk hik”?


text:
Zuek ere berdin: agindu zaizuen guztia egin eta gero, esan: “Morroi gizagaixo <f>[3]</f> batzuk gara; egin behar genuena besterik ez dugu egin”».


text:
<pb/>Jesusek, ikustean, esan zien: <pb/>—Joan eta azaldu apaizengana. <pb/>Bidean zihoazela, garbi gelditu ziren. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jainkoaren erregetza noiz iritsiko zen galdetu zioten fariseuek; Jesusek erantzun zien: <pb/>—Jainkoaren erregetza ez da nabarmen etorriko. <f>ⓗ</f>


text:
Ezin esango da: «Hona hemen» edo «Hara han»; zeren Jainkoaren erregetza zuen artean baitago jadanik. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Gero, ikasleei esan zien: «Iritsiko zaizue Gizonaren Semearen etorrerako egun bat bederen ikusi nahi izango duzuen garaia, baina ez duzue ikusiko. <f>ⓙ</f>


text:
Orduan, “Hona hemen, hara han” esango dizuete. Baina zuek ez joan, ez atera atzetik lasterka. <f>ⓚ</f>


text:
Izan ere, tximistak une batean zerualde batetik besteraino distira egiten duen bezala, hala izango da Gizonaren Semea etorriko den egunean. <f>ⓛ</f>


text:
Jan-edanean ziharduen jendeak, eta ezkondu egiten ziren, Noe ontzian sartu zen arte; baina etorri zen uholdea eta denak galdu zituen. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Gauza bera gertatu zen Loten garaian ere: jan eta edan, saldu eta erosi, landatu eta eraiki egiten zuen jendeak; <f>ⓑ</f>


text:
baina Lot Sodomatik atera zen egunean, su eta sufrezko euria egin zuen zerutik eta denak galdu zituen. <f>ⓒ</f>


text:
Egun hartan, etxe gainean dagoena eta bere gauzak etxean dituena ez bedi hartzera jaits; era berean, soroan dena ez bedi atzera itzul. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Bere bizia segurtatu nahi duenak galdu egingo du; galtzen duenak, berriz, onik aterako du. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Ikasleek galdetu zioten, orduan: <pb/>—Non izango da hori, Jauna? <pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Sarraskia non, han biltzen dira putreak. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Etengabe egin behar zutela otoitz eta ez zutela etsi behar adierazteko, parabola hau esan zien Jesusek: <f>ⓗ</f>


text:
Bazen hiri berean emakume alargun bat ere. Hau epaileagana joaten zen eskatzera: “Egidazu justizia etsaiarekiko auzian”.


text:
Luzaroan epaileak ez zion jaramonik egin, baina azkenean bere baitan esan zuen: “Ez diot Jainkoari beldurrik, ezta gizakiari ere begirunerik;


text:
baina, alargun hau gogaikarri zaidanez, egiodan justizia, etengabeko buruhausterik eman ez diezadan”».


text:
Eta Jainkoak ez ote die justizia egingo gau eta egun deiadarka ari zaizkion bere aukeratuei? Zain edukiko ote ditu luzaroan? <f>ⓘ</f>


text:
Berehala egingo diela justizia diotsuet. Baina Gizonaren Semea datorrenean, aurkituko ote du horrelako sinesmenik munduan?» <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Honako parabola hau esan zien Jesusek beren buruak zintzotzat hartzen eta besteak gutxiesten zituzten batzuei: <f>ⓚ</f>


text:
Fariseuak, zutik, honela ziharduen otoitzean bere baitan: “Ene Jainkoa, eskerrak zuri besteak bezalakoa ez naizelako: lapur, gaizkile edota adulteriogile; ezta horko zergalari hori bezalakoa ere. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Zergalaria, berriz, urruti gelditurik, ez zen begiak lurretik altxatzera ere ausartzen, baizik eta bular-joka ari zen esanez: “Ene Jainkoa, erruki zaitez bekatari honetaz”.


text:
<pb/>«Benetan diotsuet azkeneko hau Jainkoarekin bakean itzuli zela etxera; fariseua, berriz, ez. Zeren eta bere burua goratzen duena beheratu egingo baitu Jainkoak, eta bere burua beheratzen duena, goratu». <f>ⓝ</f>


text:
Baina Jesusek haurtxoak beregana deitu zituen eta esan: «Utzi haurrei niregana etortzen, ez galarazi, horrelakoek baitute Jainkoa errege. <f>ⓐ</f>


text:
Benetan diotsuet: Jainkoaren erreinua haur batek bezala onartzen ez duena ez da inola ere bertan sartuko». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Handiki batek galdetu zion Jesusi: <pb/>—Maisu ona, zer egin behar dut betiko bizia ondaretzat jasotzeko? <f>ⓒ</f>


text:
Badakizkizu aginduak: <i>Ez egin adulteriorik, ez hil inor, ez ostu, ez egin gezurrezko testigantzarik, ohoratu aita-amak</i>. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Hori entzutean, Jesusek esan zion: <pb/>—Gauza bat falta zaizu oraindik: saldu daukazun guztia eta eman behartsuei, zeure aberastasuna zeruan izan dezazun; gero, zatoz eta jarraitu niri. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jesusek, handiki hura hain atsekabetua ikusirik, esan zuen: <pb/>—Bai nekez sartuko direla aberatsak Jainkoaren erreinuan! <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Benetan diotsuet: Jainkoaren erregetzagatik etxea, emaztea, senideak, gurasoak eta seme-alabak uzten dituenak


text:
<pb/>Hamabiak beregana bildurik, Jesusek esan zien: «Hara, Jerusalemera igotzen ari gara, eta han beteko da profetek Gizonaren Semeaz idatzi duten guztia. <f>ⓘ</f>


text:
Izan ere, atzerritarren eskuetara emango dute, eta irain eta iseka egingo diote eta listua botako, <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Haiek, ordea, ez zuten ezertxo ere ulertu; haren hizkera ilun gertatzen zitzaien eta ez zekiten zer esan nahi zien. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Aurretik zihoazenek gogor egiten zioten, isil zedin; baina hark areago oihu: <pb/>—Daviden Semea, erruki zakizkit!


text:
<pb/>Bat-batean, ikusmena etorri zitzaion berriro, eta Jesusen ondoren zihoan, Jainkoa goretsiz. Eta herri osoak, gertatua ikusirik, Jainkoa goratu zuen. <f>ⓐ</f>


text:
Jesusek, hara iristean, gora begiratu eta esan zion: «Zakeo, jaitsi berehala, gaur zure etxean gelditu behar dut eta».


text:
<pb/>Zakeok, berriz, zutiturik, Jaunari esan zion: <pb/>—Jauna, neure ondasunen erdiak behartsuei ematen dizkiet eta, inori ezer ostu badiot, lau halako bihurtuko diot <f>[2]</f>. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Gaur iritsi da salbamena etxe honetara, gizon hau ere Abrahamen ondorengoa baita. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jendea entzuten ari zitzaiola, Jesusek beste parabola bat kontatu zien, Jerusalemdik <f>[3]</f> hurbil baitzen eta jendeak Jainkoaren erregetza une batetik bestera azalduko zela uste baitzuen: <f>ⓖ</f>


text:
«Handiki bat urrutiko herrialde batera joan zen, errege-izendapena hartzera, gero itzultzekotan. <f>ⓗ</f>


text:
Bere zerbitzarietako hamarri dei egin eta hamar ontzako urre <f>[4]</f> banatu zizkien, esanez: “Jarri irabazian, ni itzuli bitartean”.


text:
<pb/>«Baina herritarrek gorroto zioten eta mandatariak bidali zituzten atzetik, esatera: “Ez dugu hori errege nahi”.


text:
<pb/>«Errege-izendapena harturik itzuli zenean, dirua banatu zieneko morroiak beregana deitu zituen, bakoitzak zer irabazi ote zuen jakiteko.


text:
Nagusiak esan zion: “Ederki, morroi ona! Gauza gutxian leial izan zarenez gero, hartzazu hamar hirietako agintea”. <f>ⓘ</f>


text:
Nagusiak, orduan: “Zeure esanez kondenatuko zaitut, morroi gaizto hori! Bazenekien gizon gogorra naizena, eman gabea eskatzen eta erein gabea biltzen dudana.


text:
Nagusiak erantzun zien: “Fruitua dakarrenari eman egingo zaio; fruiturik ez dakarrenari, ordea, daukan apurra ere kendu egingo zaio <f>[5]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Hitz hauek esan ondoren, Jerusalemera bidean gora jarraitu zuen Jesusek, denen aurretik. <f>ⓚ</f>


text:
Oliamendi <f>[6]</f> inguruko Betfage eta Betania herrixketara hurbildu zelarik, bere ikasleetako bi bidali zituen Jesusek,


text:
esanez: «Zoazte aurreko herrixka horretara; sartzean, astakume bat aurkituko duzue lotuta, gainean inor jarri ez zaiona; askatu eta ekarri niri.


text:
<pb/>Jesusi ekarri zioten eta, beren jantziak astakumeari bizkarrean ezarririk, gainean eserarazi zuten. <f>ⓛ</f>


text:
Oliamenditik behera hartzera zihoala, ikasle guztiak multzoan, pozez beterik, Jainkoa ozenki goresten hasi ziren, ikusi zituzten mirari guztiengatik. <f>ⓜ</f>


text:
Honela zioten: <i>«Bedeinkatua Jaunaren izenean datorren</i> erregea! Bakea zeruan eta aintza Jainko gorenari <f>[7]</f>!» <f>ⓝ</f>


text:
eta esan zuen: «Ai Jerusalem, ulertuko bazenu zuk ere gaur bakerako bidea! Baina ez zara gauza ikusteko.


text:
Etorriko zaizu, bai, garaia, zeure etsaiek lubakiz inguratu, setiatu eta alde guztietatik erasoko dizuten garaia; <f>ⓒ</f>


text:
erraustu egingo zaituztete zeu eta zeure bizilagunak, eta ez dizute harririk harri gainean utziko, Jainkoak eskaini dizun salbamen-aukera <f>[8]</f> aintzat hartu ez duzulako». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesus, tenpluan sarturik, bertan salerosketan <f>[9]</f> ari zirenak kanpora botatzen hasi zen,


text:
esanez: «Liburu Santuak dio: <i>Nire etxea otoitz-etxe izango da;</i> zuek, berriz, lapur-zulo egina duzue». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Egunero tenpluan irakasten jardun ohi zuen. Apaizburuak, lege-maisuak eta herriko handikiak Jesus hil nahian zebiltzan; <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Egun batean, Jesusek tenpluan herriari irakasten eta berri ona hots egiten ziharduela, apaizburuak eta lege-maisuak etorri zitzaizkion zaharrekin batera, <f>ⓗ</f>


text:
eta galdetu zioten: <pb/>—Esaguzu zein aginpidez jokatzen duzun horrela. Nor da aginpide hori eman dizuna?


text:
<pb/>Haiek honela ari ziren beren artean: «Jainkoaren aginduz ari zela esaten badiogu, zergatik ez genion sinetsi erantzungo digu. <f>ⓙ</f>


text:
Giza aginduz ari zela esaten badiogu, berriz, jendeak harrika emango digu, Joan profeta zela sinetsiak baitaude denak». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Orduan, parabola hau esan zion Jesusek herriari: «Gizon batek mahastia landatu zuen eta, nekazari batzuei errentan utzirik, urrutira joan zen aldi baterako. <f>ⓛ</f>


text:
Bere garaian, morroi bat bidali zien nekazariei, mahastiaren fruitutik zegokion partea eman ziezaioten. Baina nekazariek morroia jo eta esku-hutsik bidali zuten.


text:
Mahasti-jabeak, orduan, berekiko esan zuen: “Zer egin? Neure seme maitea bidaliko dut. Izango ahal diote honi begirune!” <f>ⓜ</f>


text:
Nekazariek, ordea, semea ikustean, esan zioten elkarri: “Oinordekoa duk! Hil dezagun eta mahastiaren jabe izango gaituk”.


text:
Joan eta garbitu egingo ditu langile horiek, eta mahastia beste batzuen esku utziko». <pb/>Entzuten zeudenek esan zuten: <pb/>—Ez dezala Jainkoak nahi!


text:
<pb/>Baina Jesusek, begira-begira jarririk, esan zien: <pb/>—Zer esan nahi du, bada, Liburu Santuak dioen honek: <pb/><t> <i>Etxegileek bazterturiko harria</i> </t><t> <i>giltzarri gertatu da</i>? <f>ⓝ</f> </t>


text:
<pb/>«Harri honen gainera erortzen dena lehertu egingo da, eta harri hau inoren gainera erortzen bada, txikitu egingo du». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Lege-maisu eta apaizburuek Jesusi eskua erantsi nahi izan zioten orduan bertan, ondo jabetu baitziren beraiengatik esan zuela parabola hura. Baina beldur izan zioten jendeari. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Lege-maisuak eta fariseuak Jesus zelatatzen hasi ziren. Zirikatzaile batzuk bidali zizkioten, zintzoarena eginez, hura hitzen batean harrapatzeko eta, hala, gobernariaren esku eta mende jartzeko asmoz. <f>ⓒ</f>


text:
Honela galdetu zioten, bada: <pb/>—Maisu, badakigu zuzen hitz egiten eta irakasten duzula eta ez duzula kontuan hartzen gizakiaren itxura, baizik eta Jainkoaren bidea behar bezala irakasten duzula.


text:
<pb/>—Ea, erakutsi txanpon bat <f>[2]</f>. Norenak dira daramatzan irudia eta izena? <pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Zesarrenak.


text:
<pb/>Ezin izan zuten ezertan ere herriaren aurrean harrapatu eta, haren erantzunaz harriturik, hitzik gabe gelditu ziren.


text:
<pb/>Ondoren, saduzear batzuk etorri zitzaizkion Jesusi. Hauek hildakoak ez direla pizten esaten dute. Eta honela galdetu zioten: <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>—Maisu, Moisesek idatzi zigun: <i>Norbaiti anaia ezkondu bat seme-alabarik gabe hiltzen bazaio, ezkon bedi alarguntsarekin, anaiari ondorengoa emateko.</i> <f>ⓕ</f>


text:
<n>[30-31]</n> Bigarrena eta hirugarrena alarguntsarekin ezkondu ziren, eta zazpiak berdin. Eta denak seme-alabarik gabe hil ziren.


text:
baina datorren munduan eta hildakoen piztueran parte hartzeko Jainkoak gai aurkituko dituenak, gizonezko nahiz emakume, ez dira ezkonduko;


text:
izan ere, ez daitezke berriro hil, aingeruen antzeko baitira eta Jainkoaren seme-alaba, piztueran parte dutenez gero <f>[3]</f>.


text:
Gainera, hildakoak pizten direla Moisesek berak adierazi zuen, sutan zegoen sasiaren pasartean, Jaunari <i>Abrahamen, Isaaken eta Jakoben Jainko</i> deitzen dionean. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusek galdera hau egin zien: «Nola esaten da Mesias Daviden ondorengo <f>[4]</f> dela? <f>ⓘ</f>


text:
Izan ere, Davidek berak dio Salmoen liburuan: <pb/><t> <i>«Hona Jaunak ene Jaunari esana:</i> </t><t> <i>“Eseri nire eskuinean,</i> <f>ⓙ</f> </t>


text:
«Kontuz lege-maisuekin! Gogoko baitute harro-harro jantzita ibiltzea eta plazetan jendeak beraiei agur egitea; gogoko dituzte sinagogetan lehenengo aulkiak eta jai-otorduetan mahaiburuak;


text:
eta azkengabeko otoitzen aitzakiaz, emakume alargunen ondasunak irensten dituzte. Epairik zorrotzena izango dute horrelako horiek».


text:
<pb/>Begira zegoela, aberats batzuk ikusi zituen Jesusek tenpluko dirutegian limosna botatzen. <f>ⓚ</f>


text:
Izan ere, beste horiek guztiek sobera dutenetik egin dute limosna; honek, ordea, bere eskasian, bizitzeko zeukan guztia eman du».


text:
<pb/>Batzuk tenpluari buruz ari ziren, harri ederrez eta emaitzez <f>[2]</f> apaindua zegoela aipatuz. Orduan, Jesusek esan zuen:


text:
«Etorriko da garaia, hor ikusten duzuen horretatik harririk ere harri gainean geldituko ez dena: dena suntsituko dute». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Ikasleek galdetu zioten: «Maisu, noiz gertatuko da hori, eta zertan ezagutuko da gertatzera doala?»


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: «Kontuz! Ez zaitzatela inork engaina! Asko etorriko dira, nire izena berenganatuz eta esanez: “Ni naiz Mesias <f>[3]</f>”, edo “Gainean da garaia”. Ez joan halakoen ondoren. <f>ⓜ</f>


text:
Gerra eta iraultza-hotsak entzutean, ez ikaratu: lehenbizi gertatu beharrekoa baita hori guztia; baina ez dator berehala azkena».


text:
<pb/>Gainera, esan zien: «Nazioa nazioaren kontra eta erreinua erreinuaren kontra altxatuko dira; <f>ⓝ</f>


text:
lurrikara handiak izango dira, eta izurrite eta goseteak han eta hemen; gauza ikaragarriak gertatuko dira, eta ortzian seinale handiak azalduko. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Baina hori guztia gertatu aurretik, eskua botako dizuete eta erasoko; sinagogetara eta kartzelara eramango zaituztete, eta erregeen eta agintarien aurrera zuzenduko niregatik. <f>ⓑ</f>


text:
neuk adieraziko dizuet zer eta nola esan <f>[4]</f>, eta zuen etsaietako inork ez du zuei aurre ematerik edo erantzuterik izango.


text:
Zeuen guraso eta senideek berek, ahaide eta adiskideek berek salduko zaituztete, eta zuetako zenbait hilko. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Jerusalem gudarostez inguratua ikusiko duzuenean, jakin ezazue gainean duela bere hondamendia. <f>ⓘ</f>


text:
Orduan, Judean daudenek ihes egin bezate mendietara; Jerusalem barruan daudenak bihoaz urruti, eta soroan direnak ez bitez hirian sar. <f>ⓙ</f>


text:
Zigor-egunak izango dira haiek, orduan beteko baita Liburu Santuan idatzirik dagoen guztia. <f>ⓚ</f>


text:
Dohakabeak egun haietan haurdun daudenak eta bularreko haurrak dituztenak! Estuasun gogorra izango baita lur honetan, eta haserre-zigorra herri honentzat. <f>ⓛ</f>


text:
Ezpata-ahoz hilko dituzte eta nazio guztietara eramango gatibu; Jerusalem jentilek zapalduko dute, jentilentzat Jainkoak erabakitako garaia erabat bete arte. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Seinale handiak agertuko dira eguzkian, ilargian eta izarretan; lurrean, berriz, larri izango dira herriak, itsas orroaz eta olatuez izuturik. <f>ⓝ</f>


text:
Eta munduari gainera datorkionaren ikaraz eta larriz, lur jota geldituko da jendea, ortzia dardarka ariko baita.


text:
Orduan, <i>Gizonaren Semea hodei artean</i> ahalmen eta aintzaz beterik <i>etortzen</i> ikusiko dute. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Hau guztia gertatzen hastean, izan bihotz eta altxatu burua, laster baituzue zeuen askapena». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Zabiltzate, bada, kontuz! Galdukeria, mozkorkeria eta bizitzako ardurak direla eta, ez bekizue gogoa motel, egun hura ustekabean gainera eror ez dakizuen, <f>ⓕ</f>


text:
Egon erne eta erregutu uneoro, gertatuko diren horiei guztiei ihes egiteko eta Gizonaren Semearen aurrean zutik irauteko kemena izan dezazuen». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Tenpluan irakasten eman ohi zituen Jesusek egunak, eta Oliamendira ateratzen zen gauak igarotzera. <f>ⓗ</f>


text:
Judas apaizburu eta tenpluko guardiaburuengana <f>[1]</f> joan zen, haien eskuetara Jesus nola eman hitz egitera.


text:
Honek onartu egin zuen, eta jendeak jakin gabe Jesus haien eskuetara emateko egokiera bila hasi zen.


text:
Orduan, Pedro eta Joan bidali zituen Jesusek, esanez: <pb/>—Zoazte guretzat Pazko-afaria prestatzera.


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Hara, hirian sartzean, ur-suila daraman gizon batekin egingo duzue topo. Jarraitu berari sartuko den etxeraino,


text:
eta esan bertako nagusiari: «Maisuak galdetzen dizu non duen ikasleekin Pazko-bildotsa jateko tokia».


text:
Zeren, egia esan, ez baitut Pazkorik gehiago ospatuko Jainkoaren erreinuan bere betera iritsi arte». <f>ⓐ</f>


text:
Zeren, egia esan, ez baitut gaurdanik gehiago ardorik edango Jainkoa errege izaten hasi arte». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Gero, ogia hartu zuen eta, esker oneko otoitza egin ondoren, zatitu eta ikasleei eman zien, esanez: «Hau nire gorputza da, zuentzat ematen dena. Egizue hau nire oroigarri». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Berdin egin zuen koparekin afalondoan, esanez: «Kopa hau itun berria da, zuentzat isurtzen den nire odolaz Jainkoak ezarria <f>[2]</f>. <f>ⓓ</f>


text:
Jesusek esan zien: «Herrietako erregeek menpean hartzen dituzte herriak, eta agintedunek “Ongile” izena nahi izaten dute berentzat.


text:
Zuek ez jokatu horrela. Zuen artean nagusiena izan bedi gazteenaren pareko, eta agintaria zerbitzariaren pareko. <f>ⓗ</f>


text:
Zein ote da handiago, mahaian dagoena ala zerbitzatzen ari dena? Ez ote mahaian dagoena? Bada, ni zerbitzari bezala nago zuen artean. <f>ⓘ</f>


text:
ni errege izango naizenean, nire mahaian jan eta edango duzue, eta tronuetan eseriko zarete, Israel herriko hamabi leinuak epaitzeko. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Simon, Simon! Satanasek beretzat nahi zaituzte, garia galbahean bezala zuek astintzeko. <f>ⓛ</f>


text:
Baina nik otoitz egin dut zure alde, sinesmena gal ez dezazun. Eta zuk, niregana bihurtzean, sendo itzazu senideak». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Pedrok esan zion: <pb/>—Jauna, prest nago zurekin kartzelara eta heriotzara ere joateko. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Egia esan, Pedro, gaur oilarrak jotzerako, hiru aldiz ukatuko duzu ni ezagutzen nauzula. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Ondoren, ikasleei esan zien: <pb/>—Falta izan al zenuten ezer, poltsarik eta zakutorik eta oinetakorik gabe bidali zintuztedanean? <pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Ezer ere ez. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesusek, berriro: <pb/>—Orain, bada, poltsa duenak har dezala eta berdin zakutoa duenak; eta ezpatarik ez duenak sal dezala soingainekoa, hura erosteko. <f>ⓒ</f>


text:
Zeren, egia esan, niregan bete beharra baita Liburu Santuak dioena: <i>Bekatarien kidekotzat jo zuten.</i> Izan ere, nireak laster egingo du. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Haiek esan zioten: <pb/>—Jauna, baditugu hemen bi ezpata. <pb/>Baina Jesusek erantzun: <pb/>—Aski da!


text:
<pb/>Ondoren, Jesus atera eta Oliamendirantz <f>[4]</f> abiatu zen, ohi zuenez, eta ikasleak ere bai haren ondoren. <f>ⓔ</f>


text:
«Aita, nahi baduzu, urrun ezazu niregandik edari samin <f>[5]</f> hau. Hala ere, egin bedi zure nahia, ez nirea». <f>ⓗ</f>


text:
Eta, larriak harturik, oraindik lehiatsuago egiten zuen otoitz. Izerdia tantaka zerion lurrera, odola bezain lodi.


text:
<pb/>Jesus hizketan ari zela, jende-multzo bat azaldu zen; Hamabietako bat, Judas zeritzana, zetorren haien buru, eta Jesusengana hurbildu zen musu ematera. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Gertatzera zihoanaz oharturik, Jesusen inguruan zeudenek esan zioten: «Jauna, erasoko al diegu ezpataz?»


text:
<pb/>Orduan, haren aurka etorriak ziren apaizburu, tenpluko guardiaburu <f>[7]</f> eta zaharrei esan zien: «Ezpataz eta makilaz etorri zarete lapur baten bila bezala.


text:
Egunero tenpluan zuekin nintzen, eta ez zenidaten eskurik bota. Baina oraintxe da zuen ordua, ilunpearen nagusialdia <f>[8]</f>». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Neskame batek, Pedro sutondoan eseria ikustean, begira jarri eta esan zuen: <pb/>—Hau ere Jesusekin zebilen.


text:
<pb/>Handik berehala, beste batek ikusi eta esan zion Pedrori: <pb/>—Hi ere haietakoa haiz. <pb/>Pedrok, orduan: <pb/>—Ez, mutil!


text:
<pb/>Handik ordubete ingurura, beste batek berriro esan zuen: <pb/>—Bai, hau ere Jesusekin bizi huen, galilearra <f>[9]</f> duk eta.


text:
<pb/>Pedrok erantzun zuen: <pb/>—Ez zekiat zertaz ari haizen, mutil! <pb/>Eta une berean, oraindik hizketan ari zela, oilarrak jo zuen.


text:
Itzuli zen Jauna eta Pedrori begiratu zion. Gogoratu zitzaion Pedrori Jaunak esandakoa: «Gaur oilarrak jo baino lehen, hiru aldiz ukatuko nauzu», <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Eguna zabaldu zuenean, herriko zaharren kontseilua, apaizburuak eta lege-maisuak bildu ziren, eta Jesus Biltzar Nagusira eraman zuten.


text:
Honela esan zioten: <pb/>—Mesias baldin bazara, esaguzu. <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Baietz esaten badizuet, ez didazue sinetsiko <f>ⓐ</f>


text:
Baina hemendik aurrera <i>Gizonaren Semea Jainko ahalguztidunaren eskuinean eserita</i> egongo da. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Orduan, denek esan zuten: <pb/>—Zu zara, beraz, Jainkoaren Semea? <pb/>Hark erantzun zien: <pb/>—Zeuek diozue, neu naiz. <f>ⓒ</f>


text:
Han, salatzen hasi zitzaizkion: «Gure nazioa nahaspilatzen harrapatu dugu gizon hau; enperadoreari zergak <f>[1]</f> ordaintzea galarazten du eta bera Mesias, erregea, dela esaten». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Pilatok galdetu zion: <pb/>—Zu al zara juduen erregea? <pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Zeuk diozu. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Pilatok apaizburu eta jende-taldeari esan zien: <pb/>—Nik ez dut gizon hau kondenatzeko batere arrazoirik aurkitzen. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Baina haiek, behin eta berriro: «Judea osoan barrena herria asaldatzen ari da bere irakaspenez; Galilean hasi zen eta honaino iritsi da».


text:
Eta, Herodesen <f>[2]</f> eskumenekoa zela jakinik, hari bidali zion, Jerusalemen baitzen egun haietan.


text:
Biziki poztu zen Herodes Jesus ikusteaz, aspaldian baitzuen hura ezagutzeko gogoa, hartaz entzuten zituenengatik; mirariren bat egiten ikusiko zuela ere espero zuen. <f>ⓖ</f>


text:
Herodesek, bere soldaduekin batera, mespretxu eta isekaz erabili zuen Jesus eta, jantzi distiratsu bat soinean jarririk, berriro Pilatogana bidali zuen. <f>ⓗ</f>


text:
honela esan zien: «Gizon hau herria nahaspilatzen ari dela-eta ekarri didazue; baina zuen aurrean galderak egin dizkiot eta ez diot aurkitu zuek egozten diozuen errurik batere; <f>ⓘ</f>


text:
ezta Herodesek ere, guri bidali baitigu ostera. Honek ez du, beraz, heriotza merezi duenik ezer egin.


text:
<pb/>Hark hirugarren aldiz esan zien: <pb/>—Zer oker egin du, bada, honek? Nik ez dut hau kondenatzeko arrazoirik aurkitzen. Beraz, zigorraldi bat eman eta askatu egingo dut.


text:
haiek eskatzen zutena —matxinada eta giza hilketagatik kartzelan zegoena— askatu eta Jesus beren esku utzi zien.


text:
<pb/>Jesus gurutziltzatzera zeramatela, sorotik etxera zihoan bat, Simon Zirenekoa, hartu zuten eta gurutzea leporatu zioten, Jesusen ondotik eraman zezan <f>[4]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
Herriko jende-talde handia zihoan Jesusen ondoren, baita emakume asko ere bular-joka eta harengatik aieneka. <f>ⓚ</f>


text:
Itzuli zen Jesus haiengana eta esan zien: «Jerusalemgo emakumeok, ez egin negarrik niregatik; egizue negar zeuengatik eta zeuen seme-alabengatik.


text:
Hara, badatoz honako hau esango den egunak: “Zorionekoak agorrak, haurrik sortu ez duten sabelak eta titirik eman ez duten bularrak”. <f>ⓛ</f>


text:
Orduan, honela <i>esango diete mendiei: “Eror zaitezte gure gainera”, eta muinoei: “Ezkuta gaitzazue”</i>. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Burezur» zeritzan tokira iritsirik, bertan gurutziltzatu zuten Jesus, baita bi gaizkileak ere, bata Jesusen eskuinean eta bestea ezkerrean.


text:
Jesusek honela zioen: «Aita, barka iezaiezu, ez baitakite zer ari diren» <f>[5]</f>. <pb/>Soldaduek Jesusen jantziak banatu zituzten, zotz eginez. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Herria begira zegoen. Agintariek, berriz, Jesusi burla egiten zioten, esanez: «Besteak salbatu ditik; salba dezala bere burua, Jainkoaren Mesias, hautatua, baldin bada». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Zintzilik zeuden gaizkileetako bat Jesusi irainka ari zitzaion, esanez: <pb/>—Ez al haiz, bada, hi Mesias? Salba ezak heure burua eta salbatu gu ere!


text:
<pb/>Baina besteak errieta egin zion hori zioenari: <pb/>—Ez al duk Jainkoaren beldurrik, zigorra jasaten hagoela ere?


text:
<pb/>Gero, gaineratu zuen: <pb/>—Jesus, oroit zaitez nitaz errege izatera iritsiko zarenean. <f>ⓕ</f>


text:
Jesusek, oihu handia eginez, esan zuen: «Aita, <i>zure eskuetan jartzen dut bizia</i>». Hau esanik, azken arnasa eman zuen. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Erromatar ehuntariak, gertatua ikusirik, Jainkoa goretsi zuen, esanez: «Benetan gizon hau zintzoa zen!» <f>ⓘ</f>


text:
Jesusen ezagun guztiak, baita Galileatik jarraitu zioten emakumeak ere, urrutixeago zeuden begira. <f>ⓚ</f>


text:
honek ez zituen ontzat eman Biltzar Nagusiaren erabakia eta jokabidea. Judeako Arimatea herrikoa zen izatez, eta Jainkoaren erregetza noiz iritsiko zain zegoen. <f>ⓛ</f>


text:
Jesus gurutzetik eraitsirik, izara batean bildu zuen eta haitzean zulaturiko eta oraindik beste inor ehortzi gabeko hilobi batean ezarri. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Galileatik Jesusekin etorritako emakumeek, Joseren atzetik joanik, hilobia ikusi zuten eta Jesusen gorpua nola ezartzen zuten begiratu. <f>ⓝ</f>


text:
Gero, itzuli eta usain gozoko ukenduak <f>[10]</f> prestatu zituzten. <pb/>Larunbatean atseden hartu zuten, agindua zegoen bezala. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Baina asteko lehen egunean <f>[1]</f>, goizean goiz joan ziren emakumeak hilobira, prestaturiko ukenduak berekin zituztela. <f>ⓑ</f>


text:
Zer pentsa ez zekitela zeuden, eta, hartan, bi gizaseme agertu zitzaizkien jantzi distiratsuz. <f>ⓓ</f>


text:
Emakumeak ahuspez lurrera erori ziren ikaraz. Baina gizaseme haiek esan zieten: «Zergatik zabiltzate hildakoen artean, bizi denaren bila?


text:
alegia, Gizonaren Semea bekatarien eskuetara eman behar zutela eta gurutziltzatu, eta hirugarren egunean piztu egin behar zuela».


text:
Magdalako Maria, Joana eta Maria Santiagorena ziren emakumeok; hauekin batera joandako beste emakumeek ere gauza bera esaten zieten apostoluei.


text:
<pb/>Hala ere, Pedro jaiki eta hilobira joan zen lasterka; makurturik, barrura begiratu eta oihal-zerrendak bakarrik ikusi zituen, eta etxera itzuli zen gertatuaz harriturik. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Egun hartan bertan, ikasleetako bi Emaus izeneko herrixka batera zihoazen, Jerusalemdik hamaika kilometrora <f>[2]</f>.


text:
Jesusek esan zien: <pb/>—Zeri buruz zoazte bidean elkarrekin hizketan? <pb/>Haiek gelditu egin ziren, aurpegia ilun,


text:
eta beraietako batek, Kleofas zeritzanak, honela erantzun zion: <pb/>—Zeu izango zara egun hauetan Jerusalemen gertatu dena jakin ez duen kanpotar bakarra!


text:
<pb/>—Zer gertatu da, bada? —esan zien hark. <pb/>Haiek erantzun zioten: <pb/>—Jesus Nazaretarrarena; profeta handia zen hitzez eta egitez Jainkoaren eta herri osoaren begitan; <f>ⓘ</f>


text:
Egia da gure arteko emakume batzuek harriturik utzi gaituztela: goizean goiz joan dira hilobira <f>ⓚ</f>


text:
eta ez omen dute gorpua aurkitu; gainera, Jesus bizi dela esan dieten aingeru batzuk agertu zaizkiela esanez etorri zaizkigu.


text:
Gutako batzuk ere izan dira hilobian eta emakumeek esan bezala aurkitu dute guztia; baina bera ez dute ikusi. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jesusek esan zien: <pb/>—Bai buru gutxikoak zaretela, bai motelak profetek esana sinesteko! <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Eta, Moisesengandik hasi eta profetaz profeta, Liburu Santuek berari buruz zioten guztia azaldu zien. <f>ⓐ</f>


text:
Baina haiek arren eta arren eskatu zioten: «Geldi zaitez gurekin, berandu baita eta iluna gainean dugu». Eta herrian sartu zen haiekin gelditzeko.


text:
<pb/>Ondoren, elkarrekin mahaian jarri ziren, eta Jesusek, ogia harturik, bedeinkazioa esan, zatitu eta eman egin zien. <f>ⓑ</f>


text:
Orduan, begiak ireki zitzaizkien eta ezagutu egin zuten, baina Jesus desagertu egin zitzaien begi aurretik. <f>ⓒ</f>


text:
Haiek elkarri esan zioten: «Ez al geneukan barrua sutan, bidean Liburu Santuak azalduz mintzo zitzaigunean?»


text:
<pb/>Berehala jaiki eta Jerusalemera itzuli ziren; eta Hamaikak eta hauen lagunak bildurik aurkitu zituzten,


text:
<pb/>Hamaikak eta lagunak horretaz mintzo zirela, Jesus agertu zitzaien erdian eta esan zien: «Bakea zuei».


text:
Baina Jesusek esan zien: «Zergatik izutzen zarete? Zergatik sortzen zaizkizue zalantza horiek barruan?


text:
Ikusi nire esku-oinak, neu naiz. Uki nazazue eta begira: mamuak ez du hezur-haragirik, eta nik bai, ikusten duzuenez». <f>ⓕ</f>


text:
Baina, oraindik pozaren pozez sinetsi ezinik eta guztiz harriturik zeudenez, Jesusek esan zien: «Ba al duzue hemen jatekorik?»


text:
Ondoren, esan zien: «Hauxe da, oraindik zuekin nengoela esan nizuena: Moisesen legean, profeten liburuetan eta salmoetan <f>[4]</f> nitaz idatzitako guztia bete beharrekoa zela». <f>ⓗ</f>


text:
Eta esan zien: «Idatzia zegoen Mesiasek sufritu egin behar zuela eta hirugarren egunean hildakoen artetik piztu, <f>ⓙ</f>


text:
eta, Jerusalemdik hasita, herri guztiei bihozberritzeko hots egin behar zaiela, bekatuak barka dakizkien. <f>ⓚ</f>


text:
Eta nik, neure Aitak agindutako dohaina, Espiritu Santua, bidaliko dizuet. Zuek egon hemen, hirian, Jainkoarengandiko indarraz jantzi zaitezten arte» <f>[5]</f>. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Ondoren, Betania aldera atera zituen Jesusek ikasleak, eta, eskuak altxaturik, bedeinkatu egin zituen.


text:
<pb/><t>Hasieran bazen Hitza. </t><t>Hitza Jainkoarekin zegoen </t><t>eta Hitza Jainko zen. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Gauza guztiak </t><t>beronen bidez egin ziren, </t><t>eta egindakotik ezer </t><t>ez da berau gabe egin. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>argi horrek ilunpetan egiten du argi, </t><t>baina ilunpeek ez zuten onartu <f>[1]</f>. <f>ⓔ</f> </t>


text:
Testigu izatera etorri zen, argiaz testigantza egitera, beraren mezuaren bidez sinets zezaten. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/><t>Hitza zen egiazko argia, </t><t>mundura etorriz </t><t>gizaki guztiak argitzen dituena <f>[3]</f>. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Munduan zegoen </t><t>eta, mundua <f>[4]</f> haren bidez </t><t>egina izan arren, </t><t>mundukoek ez zuten onartu. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Onartu zuten guztiei, ordea, </t><t>berarengan sinesten dutenei, alegia, </t><t>Jainkoaren seme-alaba izateko </t><t>ahalmena eman zien. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Hauek <f>[5]</f> ez dira giza odolekoak, </t><t>ezta gizakiaren borondatez </t><t>sortuak ere, </t><t>Jainkoarengandik jaioak baizik. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Eta Hitza gizon egin zen </t><t>eta gure artean jarri bizitzen <f>[6]</f>. </t><t>Ikusi dugu haren Jainko-aintza, </t><t>Aitarengandik </t><t>maitasun eta egiaz betea </t><t>datorren Seme bakarrari </t><t>dagokion aintza. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<pb/>Joanek beronetaz egin zuen testigantza, oihu eginez: «Honetaz ari nintzen ni, “Nire ondoren datorrena nire gainetik dago, ni baino lehenagokoa baitzen” esan nuenean». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/><t>Izan ere, guztiok hartu dugu </t><t>haren betearen betetik, </t><t>eta maitasuna maitasunaren gain <f>[7]</f> </t><t>hartu ere. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Legea Moisesen bidez eman zen; </t><t>maitasuna eta egia, berriz, </t><t>Jesus Mesiasen bidez. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Jainkoa ez du inork inoiz ikusi; </t><t>Aitaren baitan dagoen </t><t>eta Jainko den </t><t>Seme bakarrak </t><t>eman digu haren berri. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<pb/>Judu-agintariek <f>[8]</f> apaiz- eta lebitar-talde bat bidali zioten Joani Jerusalemdik nor zen galdetzera.


text:
<pb/>—Orduan, zer? Elias zara? —galdetu zioten. <pb/>Joanek erantzun: <pb/>—Ez. <pb/>—Etortzekoa den profeta <f>[9]</f> zara? <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Ez. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Berriro galdetu zioten: <pb/>—Nor zaitugu, bada? Bidali gaituztenei erantzunen bat eraman behar diegu. Zer diozu zeure buruaz?


text:
<pb/>Joanek, Isaias profetaren hitzak aipatuz, esan zuen: <pb/><t>—Ni, <i>«Prestatu bidea Jaunari»</i> </t><t> <i>basamortuan oihuka ari denaren</i> </t><t> <i>ahotsa naiz.</i> <f>ⓕ</f> </t>


text:
Hauek galdetu zioten: <pb/>—Beraz, Mesias ez bazara, ez Elias, ezta etortzekoa den profeta ere, nola ari zara bataiatzen? <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Joanek erantzun zien: <pb/>—Nik urez bataiatzen dut; zeuen artean baduzue, ordea, ezagutzen ez duzuen bat,


text:
<pb/>Hau dena Betanian <f>[10]</f> gertatu zen, Jordan ibaiaren beste aldean, han ari baitzen Joan bataiatzen. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Biharamunean, Joanek Jesus beregana etortzen ikusi eta esan zuen: «Hona hemen Jainkoaren Bildotsa, munduko bekatua kentzen duena. <f>ⓙ</f>


text:
Honetaz ari nintzen, “Nire ondoren datorren gizona nire gainetik dago, ni baino lehenagokoa baitzen” esan nuenean. <f>ⓚ</f>


text:
Neuk ere ez nuen ezagutzen; baina ni urez bataiatzera etorri banaiz, bera Israel herriari agerrarazteko izan da».


text:
<pb/>Eta beste hau ere aitortu zuen Joanek: «Espiritua ikusi dut, uso-tankeran, zerutik jaisten, eta honen gainean gelditzen. <f>ⓛ</f>


text:
Neuk ere ez nuen ezagutzen, baina urez bataiatzera bidali ninduenak esan zidan: “Espiritua jaisten eta gizon baten gainean gelditzen ikusiko duzu; huraxe da Espiritu Santuaz bataiatzen duena”.


text:
Jesusek, atzera begiratu eta ondoren zetozkiola ikusirik, galdetu zien: <pb/>—Zeren bila zabiltzate? <pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Rabbi, non bizi zara? (Rabbik «Maisu» esan nahi du).


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Etorri eta ikusi. <pb/>Joan, non bizi zen ikusi eta berarekin gelditu ziren egun hartan. Arratsaldeko laurak aldea zen.


text:
<pb/>Joani entzun eta Jesusi jarraitu zioten bietariko bat Andres zen, Simon Pedroren anaia. <f>ⓐ</f>


text:
Lehenik, bere anaia Simonekin egin zuen topo, eta esan zion: «Mesias aurkitu diagu» (Mesiasek «Kristo» —hau da, Gantzutu— esan nahi du). <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Eta Jesusengana eraman zuen. Jesusek, begira-begira jarririk, esan zion: «Simon zara zu, Joanen semea, baina aurrerantzean Kefas deituko zara» (Kefasek «Pedro» —hau da, Harkaitz— esan nahi du). <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Biharamunean, Jesusek Galilearantz joatea erabaki zuen. Felipe aurkitu eta esan zion: «Jarraitu niri».


text:
Felipek Natanael aurkitu zuen, eta esan zion: <pb/>—Moisesek legearen liburuan eta profetek beren idazkietan aipatu zuten hura aurkitu diagu: Jesus, Joseren semea, Nazaretekoa. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Natanaelek esan zion: <pb/>—Ezer onik atera ote daiteke Nazaretetik? <pb/>Felipek erantzun zion: <pb/>—Etorri eta ikusi.


text:
<pb/>Ikusi zuen Jesusek Natanael zetorkiola, eta esan zuen: <pb/>—Hona benetako israeldar bat, faltsukeriarik gabea.


text:
<pb/>Natanaelek galdetu zion: <pb/>—Nondik ezagutzen nauzu? <pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Felipek deitu aurretik ikusi zintudan pikupean.


text:
<pb/>Natanaelek esan zion: <pb/>—Maisu, zu Jainkoaren Semea zara, zu Israelgo erregea zara. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek ihardetsi zion: <pb/>—Pikupean ikusi zintudala esan dizudalako sinesten al duzu? Handiagorik ere ikusiko duzu!


text:
<pb/>Eta gaineratu zuen: <pb/>—Bene-benetan diotsuet: Zerua irekia ikusiko duzue, eta Jainkoaren aingeruak gora eta behera Gizonaren Semearen gainean. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Utz nazazu bakean, emakume. Oraino ez da etorri nire ordua <f>[1]</f>. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Baziren han harrizko sei ur-ontzi, juduek beren garbikuntzetarako erabili ohi zituztenak, ehunen bat litrokoa bakoitza. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Mahaizainak ardo bihurtutako ura dastatu zuen, nongoa zen jakin gabe; zerbitzariek, bai, bazekiten, beraiek atera baitzuten ura. Ardo berria dastatu zueneko, senarrari dei egin


text:
eta esan zion: «Jende guztiak ardorik onena atera ohi du lehenik eta, jendea aski edanda dagoenean, arruntagoa; zuk, berriz, orain arte gorde duzu ardorik onena».


text:
<pb/>Bere lehen mirarizko seinale hau Galileako Kanan egin zuen Jesusek; honela, bere Jainko-aintza agertu zuen, eta ikasleek sinetsi egin zuten harengan. <f>ⓛ</f>


text:
Ondoren, Kafarnaumera joan zen bere ama, anai-arreba eta ikasleekin, eta han egon ziren zenbait egunez. <f>ⓜ</f>


text:
Tenpluan merkatariak aurkitu zituen idi, ardi eta usoak saltzen, eta diru-trukatzaileak ere bai, han eserita.


text:
Jesusek, lokarriz zartailu bat eginez, tenplutik kanpora bota zituen denak, baita ardiak eta idiak ere; eta trukatzaileen diruak sakabanatu eta mahaiak irauli egin zituen.


text:
Uso-saltzaileei esan zien: «Kendu hemendik hau dena. Ez egin nire Aitaren etxea merkatu-etxe». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Ikasleei, Liburu Santuak dioena etorri zitzaien gogora: <i>Zure tenpluaren maiteminak erreko nau</i>. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Orduan, galdetu zioten judu-agintariek: <pb/>—Zer seinale ematen diguzu hori egiteko aginpidea duzula frogatzeko?


text:
<pb/>Juduek ihardetsi zioten: <pb/>—Berrogeita sei urte <f>[2]</f> behar izan dira tenplu hau eraikitzeko, eta zuk hiru egunetan berreraikiko duzula?


text:
Horregatik, hildakoen artetik piztu zenean, esandako hori gogoratu zitzaien haren ikasleei, eta sinetsi egin zuten Liburu Santuko eta Jesusek esandako hitza. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Pazko-jaian Jesus Jerusalemen zegoela, askok sinetsi zuten harengan, egiten zituen mirarizko seinaleak ikusirik. <f>ⓕ</f>


text:
gauez Jesusengana etorri eta esan zion: <pb/>—Maisu, ziur gaude Jainkoak guri irakasteko bidali zaituena, inork ez baititzake egin zuk egiten dituzun mirarizko seinaleak, Jainkoa berekin ez badu. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Bene-benetan diotsut: Ezin du inork Jainkoaren erreinua ikusi, berriro <f>[1]</f> jaiotzen ez bada.


text:
<pb/>Nikodemok galdetu: <pb/>—Nola jaio daiteke norbait, jadanik zaharra izanik? Sar ote daiteke amaren sabelean eta berriro jaio?


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Bene-benetan diotsut: Ezin izango da inor Jainkoaren erreinuan sartu, uretik eta Espiritutik jaiotzen ez bada. <f>ⓘ</f>


text:
Haizeak <f>[2]</f> edonondik jotzen du; entzuten duzu haren hotsa, baina ez dakizu nondik datorren, ez nora doan. Gauza bera gertatzen da Espiritutik jaioarekin. <f>ⓙ</f>


text:
Bene-benetan diotsut: Dakiguna esaten dugu guk, eta ikusi duguna aitortzen; baina zuek ez duzue gure testigantza onartzen. <f>ⓚ</f>


text:
Eta Moisesek basamortuan brontzezko sugea hagan jaso zuen bezala, halaxe izan behar du jasoa Gizonaren Semeak, <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Izan ere, Jainkoak hain maite izan zuen mundua, non bere Seme bakarra eman baitzion, harengan sinesten duenik inor gal ez dadin, baizik betiko bizia izan dezan. <f>ⓑ</f>


text:
Zeren Jainkoak ez baitzuen Semea mundura bidali mundua kondenatzeko, haren bitartez salbatzeko baizik. <f>ⓒ</f>


text:
Harengan sinesten duena ez da kondenatua; sinesten ez duena, ordea, kondenatua dago jadanik, ez baitu sinetsi Jainkoaren Seme bakarrarengan. <f>ⓓ</f>


text:
Hauxe da kondenaren arrazoia: argia mundura etorria dela eta gizakiak ilunpea maiteago izan duela argia baino, beraren jokabidea gaiztoa delako. <f>ⓔ</f>


text:
Izan ere, gaizki jokatzen duenak gorroto dio argiari, eta ez da hurbiltzen argitara, beraren jokabidea agerian geldi ez dadin. <f>ⓕ</f>


text:
Egiaren arabera ari dena, ordea, argitara hurbiltzen da, beraren egintzak Jainkoaren borondatearen arabera eginak direla ager dadin». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Geroago, Jesus Judea aldera joan zen bere ikasleekin, eta han egon ziren aldi batez, bataiatzen. <f>ⓗ</f>


text:
Joan ere bataiatzen ari zen Enon-en, Salim ondoan <f>[4]</f>, ur asko baitzen han. Eta jendea bataiatzera etortzen zitzaion.


text:
<pb/>Joanen ikasleen eta judu baten artean <f>[5]</f> eztabaida sortu zen garbikuntza-ohikuneez. <f>ⓙ</f>


text:
Eta Joanengana etorri eta esan zioten: <pb/>—Hara, Maisu; Jordanez beste aldean zurekin zen hura, zuk testigantza egin zeniona, orain bataiatzen ari da, eta berarengana doaz denak.


text:
Zeuek zaituztet lekuko zera esan nuela: «Ez naiz ni Mesias, haren aurretik bidalia baizik». <f>ⓛ</f>


text:
Emaztea senarrarena <f>[6]</f> da. Senarraren adiskidea senarraren ondoan egoten da, hari entzuteaz pozik. Horixe dut nik ere poza, poz bete-betea. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Goitik datorrena denen gain dago. Lurretik sortua lurrekoa da, eta lurrekoaz mintzo da; zerutik datorrenak <f>ⓝ</f>


text:
Izan ere, Jainkoak bidaliak hitz egitean, Jainkoak berak hitz egiten du, neurririk gabe ematen baitio bere Espiritua.


text:
Semearengan sinesten duenak betiko bizia du; baina Semearengan sinetsi nahi ez duenak ez du bizia ikusiko, baizik eta Jainkoaren zigorra du bere gain». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jakin zuten fariseuek Joanek baino ikasle gehiago egin eta jende gehiago bataiatzen zuela Jesusek, <f>ⓓ</f>


text:
Iritsi zen, bada, Sikar izeneko Samariako hirira, antzina Jakobek bere seme Joseri ondaretzat emaniko lursailetik hurbil. <f>ⓕ</f>


text:
Han zegoen Jakoben putzua delakoa. Jesus, bideaz nekaturik, putzu-ertzean eseri zen. Eguerdi ingurua zen. <f>ⓖ</f>


text:
<n>[7-8]</n> Ikasleak hirira joanak ziren janaria erostera. Hortan, Samariako emakume bat etorri zen putzura ur bila. Jesusek esan zion: <pb/>—Emadazu edaten.


text:
<pb/>Orduan, emakume samariarrak esan zion: <pb/>—Nola zuk, judu izanik, eskatzen didazu edatekoa niri, samariar naizen honi? (Jakin behar da juduek eta samariarrek <f>[1]</f> ez dutela elkarrekin harremanik). <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Jainkoak ematen duena ezagutuko eta edatekoa nork eskatzen dizun jakingo bazenu, zeuk eskatuko zenioke berari, eta hark ur bizia <f>[2]</f> emango lizuke. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Emakumeak esan zion: <pb/>—Jauna, ez daukazu ura zerez atera, eta putzua sakona da. Nondik aterako duzu, beraz, ur bizi hori?


text:
Geure aita Jakobek utzi zigun putzu hau eta bertatik edan zuten berak, beraren seme-alabek eta abereek. Hura baino handiagoa al zara zu? <f>ⓙ</f>


text:
nik emango diodan uretik edango duena, ordea, ez da sekula egarri izango; zeren nik emango diodan ura betiko bizia darion iturburu bihurtuko baitzaio barruan. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Orduan, emakumeak: <pb/>—Jauna, emadazu ur horretatik, berriro egarri ez nadin, eta hona uretara etorri beharrik izan ez dezadan.


text:
<pb/>Emakumeak erantzun: <pb/>—Ez dut senarrik. <pb/>Eta Jesusek: <pb/>—Ongi diozu ez duzula senarrik;


text:
Gure gurasoek mendi honetan <f>[3]</f> eman zioten kultu Jainkoari; zuek, juduok, berriz, Jerusalemen eman behar zaiola diozue. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Sinets iezadazu, emakume: badator ordua, ez mendi honetan, ez Jerusalemen, Aita adoratuko ez duzuena.


text:
Zuek, samariarrok, ez dakizue zer adoratzen duzuen; guk badakigu zer adoratzen dugun, salbamena juduongandik baitator. <f>ⓝ</f>


text:
Baina badator ordua —hobeto esan, heldu da—, egiazko adoratzaileek Aita egiaren arabera eta Espirituak eraginda adoratuko dutena; horrela adora dezaten nahi du Aitak.


text:
Jainkoa Espiritu da, eta hura adoratzen dutenek egiaren arabera eta Espirituak eraginda adoratu behar dute. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Emakumeak esan zion: <pb/>—Badakit Mesias, Kristo alegia, etortzekoa dela, eta hark, etortzean, gauza guztiak agertuko dizkigula. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Une hartan ikasleak iritsi eta harritu egin ziren Jesus emakume batekin hizketan ari zela ikustean; halere, inor ez zen ausartu galdetzera zer nahi zuen edo zertaz ziharduen emakumearekin.


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Nire janaria, bidali nauenaren nahia egitea da, haren salbamen-egintza burutu arte. <f>ⓔ</f>


text:
Ez al duzue esaten zuek: «Lau hilabete barru uztaroa dugu?» Horra, bada, nik esan: Jaso begiak eta ikusi gari-soroak, uztarako horituak. <f>ⓕ</f>


text:
Dagoeneko igitaria bere saria hartzen ari da, eta betiko bizirako fruitua jasotzen, nola ereilea, hala igitaria, biak poz daitezen.


text:
Zeuek landu ez duzuena biltzera bidali zaituztet nik; besteak nekatu dira lanean, eta zuek jasotzen duzue haien nekearen fruitua.


text:
<pb/>Hiri hartako samariar askok sinetsi zuen Jesusengan emakumeak emandako testigantzagatik: «Egin dudan guztia esan dit».


text:
<pb/>Beraz, samariarrek, Jesusengana etorri zirenean, beraiekin gelditzeko eskatu zioten Jesusi, eta bi egunez egon zen han.


text:
eta emakumeari esaten zioten: «Orain ez dugu zure esanarengatik bakarrik sinesten; geuk entzun dugu, eta badakigu, egiaz hauxe dela munduaren Salbatzailea». <f>ⓗ</f>


text:
Halere, Galileara iritsi zenean, galilearrek harrera ona egin zioten. Izan ere, Jerusalemen izanak ziren beraiek ere Pazko-jaietan, eta ikusia zuten Jesusek orduan egindako guztia. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesus Galileako Kanara joan zen berriro, ura ardo bihurtu zuen herrira. Bazen han errege-funtzionario bat, semea Kafarnaumen gaixorik zuena. <f>ⓚ</f> <f>ⓛ</f>


text:
Funtzionarioak, Jesus Judeatik Galileara heldu zela jakitean, harengana jo eta bere semea sendatzera Kafarnaumera jaisteko eskatu zion, hilzorian zegoela eta.


text:
Jesusek erantzun zion: <pb/>—Mirariak eta egintza harrigarriak ikusten ez badituzue, ez duzue sinesten. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Zoaz etxera, semea onik duzu eta. <pb/>Gizonak sinetsi egin zuen Jesusek esandakoa eta joan egin zen.


text:
Orduan, oneratzen zer ordutan hasi zen galdegin zien. Eta haiek erantzun: <pb/>—Atzo eguerdiko ordu batean alde egin zion sukarrak.


text:
<pb/>Ohartu zen aita ordu hartan esan ziola Jesusek: «Onik duzu semea», eta sinetsi egin zuten Jesusengan berak eta etxeko guztiek. <f>ⓝ</f>


text:
Bada Jerusalemen, Ardien atea delakoaren ondoan, uraska bat, bost aterpe dituena. Hebreeraz Betzata <f>[2]</f>. deitzen diote.


text:
Aterpeetan gaixo asko egon ohi zen, lurrean etzanda: itsu, herren eta elbarriak. ( <n>[3b-4]</n> <f>[3]</f>).


text:
Jesusek, han etzanda ikusi eta gisa hartan denbora luzea zeramala jakinik, esan zion: <pb/>—Nahi duzu sendatu?


text:
<pb/>Gaixoak erantzun zion: <pb/>—Jauna, ez dut inor ura mugitzean uraskara botako nauenik; ni iritsi orduko besteren batek aurrea hartzen dit.


text:
<pb/>Une berean sendaturik gertatu zen gizona, ohatila hartu eta ibiltzen hasi zen. <pb/>Egun hura larunbata zen, atseden-eguna. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Judu-agintariek, orduan, esan zioten sendatuari: <pb/>—Larunbata da; ez duzu zilegi ohatila garraiatzea. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Baina sendatuak ez zekien nor zen, Jesus ezkutatu egin baitzen inguruan zegoen jendetza artean.


text:
<pb/>Geroxeago, Jesusek tenpluan topo egin zuen harekin eta esan zion: <pb/>—Begira, sendaturik zaude; ez egin berriro bekaturik, okerragorik gerta ez dakizun. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Honengatik, hain zuzen, larunbatez halako gauzak egiten zituelako, agintariak Jesus pertsegitzen hasi ziren.


text:
<pb/>Esandako honengatik, agintariak are gehiago zebiltzan Jesus hil nahian, larunbateko atsedena ez errespetatzeaz gainera, Jainkoa bere aita zuela esaten baitzuen, horrela bere burua Jainkoaren pareko eginez. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien gainera: «Bene-benetan diotsuet: Semeak ez dezake deus ere bere kabuz egin; ez du egiten Aita egiten ikusten duena besterik: Aitak zer egin, huraxe bera egiten du Semeak ere. <f>ⓖ</f>


text:
Izan ere, Aitak Semea maite du, eta berak egiten duen guztia erakusten dio, eta gauza handiagoak erakutsiko dizkio oraindik, harritu egingo zaituztetenak. <f>ⓗ</f>


text:
Aitak hilak piztu eta bizia ematen dien bezala, Semeak ere bizia ematen die berak nahi duenei. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Aitak ez du inor ere epaitzen, baizik eta epaitzeko ahalmen guztia Semearen esku utzi du, <f>ⓙ</f>


text:
guztiek, bera ohoratzen duten bezala, Semea ere ohora dezaten. Semea ohoratzen ez duenak, hura bidali duen Aita ere ez du ohoratzen. <f>ⓚ</f>


text:
Bene-benetan diotsuet: Nire mezua onartu eta bidali nauenarengan sinesten duenak betiko bizia du. Ez da kondenatua izango; igaroa da dagoeneko heriotzatik bizitzara. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Bene-benetan diotsuet: Badator ordua —hobeto esan, iritsia da—, hilek <f>[4]</f> Jainkoaren Semearen ahotsa entzungo dutena; eta entzungo dutenak bizi egingo dira. <f>ⓜ</f>


text:
eta hilobietatik aterako direna: on egin zutenak betiko bizirako piztuko dira; gaitz egin zutenak, aldiz, kondenatuak izateko. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Nik neurez ez dezaket deus ere egin: Aitak agintzen didan legez epaitzen dut; eta nire epaia zuzena da, ez baitut helburu neure nahia egitea, bidali nauenarena baizik. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Nik neure buruaren aldeko testigantza egingo banu, nire testigantza ez litzateke baliozkoa izango. <f>ⓓ</f>


text:
Joanek argi egiten zuen kriseilu piztuaren antzera, eta zuek alditxo batez bakarrik egon zineten prest haren argiaz gozatzeko.


text:
<pb/>«Nik, ordea, badut neure alde Joanena baino balio handiagoko testigantza: nik betetzeko Aitak nire gain utzitako egintzak, hain zuzen; nik egiten ditudan egintzek testigatzen dute nire alde eta Aitak bidali nauela frogatzen. <f>ⓗ</f>


text:
Eta bidali nauen Aitak berak ere egina du nire aldeko testigantza. Baina zuek ez duzue inoiz haren ahotsik entzun, ez haren aurpegirik ikusi, <f>ⓘ</f>


text:
eta haren hitzak ere ez du zuen baitan lekurik, hark bidaliarengan ez sinesteak erakusten duen bezala. <f>ⓙ</f>


text:
Liburu Santuak arretaz aztertzen dituzue, betiko bizia haietan aurkituko duzuelakoan; horra, bada, Liburu Santuek ere nire alde egiten dute testigantza; <f>ⓚ</f>


text:
Neure Aitaren izenean etorria naiz ni, baina zuek ez nauzue onartzen; norbait bere izenean etorriko balitz, hura bai, onartuko zenukete.


text:
Nola sinetsiko duzue zuek, elkarri ohore ematen ahalegintzen bazarete eta Jainko bakarrarengandik datorren ohoreaz arduratzen ez? <f>ⓛ</f>


text:
Ez uste izan Aitaren aurrean nik salatuko zaituztedanik; Moisesek berak, zeuen esperantza duzuenak, salatuko zaituzte. <f>ⓜ</f>


text:
Izan ere, Moisesi sinetsiko bazeniote, niri ere sinetsiko zenidakete, nitaz idatzi <f>[5]</f> baitzuen hark. <f>ⓝ</f>


text:
Eta jendetza handia zihoakion atzetik, gaixoak sendatuz egiten zituen mirarizko seinaleak ikusten baitzituzten. <f>ⓑ</f>


text:
Jesusek, jende asko zetorkiola ikusirik, esan zion Feliperi: <pb/>—Non erosiko genuke ogia hauei jaten emateko?


text:
<pb/>Felipek erantzun zion: <pb/>—Berrehun denarioren ogia <f>[2]</f> ez litzateke nahikoa bakoitzak puska bat izateko.


text:
<pb/>—Bada hemen bost garagar-ogi eta bi arrain txiki dituen mutiko bat; baina zer da hori honenbesterentzat? <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek jendea eserarazteko agindu zien ikasleei. Belar asko zegoen leku hartan, eta eseri egin ziren denak. Bost milaren bat gizonezko ziren.


text:
Jesusek ogiak hartu eta, esker oneko otoitza egin ondoren, banatu egin zituen eserita zeudenen artean; berdin arrainak ere, nahi adina.


text:
<pb/>Bildu zituzten, bada, eta bost garagar-ogietatik jan zutenei gelditu zitzaizkien hondarrez hamabi saski bete zituzten.


text:
Jendeak, orduan, Jesusen mirarizko seinale hura ikusirik, honela zioen: «Hauxe da egiaz mundura etortzekoa zen profeta». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusek, ordea, errege egiteko indarrez eraman nahi zutela ikusirik, mendira alde egin zuen berriro berak bakarrik. <f>ⓗ</f>


text:
eta, txalupara igorik, aintziraz beste aldera abiatu ziren, Kafarnaumerantz. Iluna zen jadanik, eta artean Jesus ez zen beraiekin.


text:
Bospasei kilometro <f>[3]</f> arraunean egin ondoren, Jesus ur gainean oinez eta txaluparantz hurbiltzen ikusi zuten, eta beldurrak hartu zituen.


text:
<pb/>Haiek, orduan, txalupan hartu nahi izan zuten, baina txalupa berehala iritsi zen zihoazen tokira.


text:
<pb/>Biharamunean, aintziraz beste aldean zegoen jendea konturatu zen han txalupa bat bakarra izan zela eta Jesus ez zela ontziratu ikasleekin, baizik eta hauek bakarrik joan zirela.


text:
Bitartean, beste zenbait txalupa iritsi zen Tiberiadesetik, Jaunak esker oneko otoitza egin ondoren ogia jan zuten ingurura.


text:
Han ez zeudela ez Jesus, ez ikasleak konturatzean, jendea txalupetara igo eta Kafarnaumera joan zen, Jesusen bila.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Bene-benetan diotsuet: Nire bila zabiltzate, ez ikusi dituzuen mirarizko seinaleengatik, ogia asetzeraino jan duzuelako baizik. <f>ⓙ</f>


text:
Ahalegin zaitezte, ez galtzen den janariagatik, baizik eta irauten eta betiko bizia ematen duen janariagatik; hori Gizonaren Semeak emango dizue, Jainko Aitak bere aginpidearen ordezkari egin duenak. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Hauxe da Jainkoak nahi duena: berak bidali duenarengan zuek sinestea.


text:
<pb/>Galdetu zioten, orduan: <pb/>—Zer seinale ematen diguzu, bada, guk ikusi eta zuri sinesteko? Zer egiten duzu?


text:
Gure arbasoek mana jan zuten basamortuan, Liburu Santuak dioen bezala: <i>Zeruko ogia eman zien jaten.</i> <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Bene-benetan diotsuet: Ez zizuen Moisesek eman zeruko ogia, baizik eta nire Aitak ematen dizue zeruko egiazko ogia.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Neu naiz bizia ematen duen ogia <f>[4]</f>; niregana hurbiltzen dena ez da, ez, sekula gose izango, eta niregan sinesten duena ez da behin ere egarri izango. <f>ⓐ</f>


text:
Aitak niri ematen dizkidan guztiak niregana hurbilduko dira eta niregana hurbiltzen denik ez dut inola ere kanpora botako, <f>ⓒ</f>


text:
Eta hauxe da bidali nauenaren nahia: berak eman dizkidan guztietatik, ez dezadala bat ere gal, baizik eta piztu ditzadala azken egunean. <f>ⓔ</f>


text:
Hauxe da nire Aitak nahi duena: Semea ikus eta harengan sinets dezanak betiko bizia izan dezala; eta neuk piztuko dut azken egunean.


text:
<pb/>Orduan, marmarka hasi ziren entzuleak, «Neu naiz zerutik jaitsiriko ogia» esan zuelako, <f>ⓕ</f>


text:
eta zioten: <pb/>—Ez da, bada, hau Jesus, Joseren semea? Ez ditugu, bada, ezagunak honen aita-amak? Nola dio, orain, zerutik jaitsia dela? <f>ⓖ</f>


text:
Ezin da inor niregana hurbildu, bidali nauen Aitak erakartzen ez badu; eta neuk piztuko dut azken egunean. <f>ⓗ</f>


text:
Honela esaten da profeten liburuan: Jainkoaren ikasle izango dira denak. Aitari entzun eta hark irakatsia bereganatzen duena niregana hurbiltzen da. <f>ⓘ</f>


text:
Horrek ez du esan nahi inork Aita ikusi duenik; Jainkoarengandik etorri denak bakarrik ikusi du Aita. <f>ⓙ</f>


text:
Neu naiz zerutik jaitsia den ogi bizia; ogi honetatik jaten duenak betiko bizia izango du. Eta nik emanen dudan ogia nire gorputza da, mundua bizi dadin emana».


text:
<pb/>Hitz hauek eztabaida gogorra sortu zuten entzuleen artean. Honela zioten: <pb/>—Nola eman diezaguke honek bere gorputza jaten?


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Bene-benetan diotsuet: Gizonaren Semearen gorputza jaten eta haren odola edaten ez baduzue, ez duzue bizirik izango zeuengan.


text:
Nire gorputza jaten eta nire odola edaten duenak betiko bizia du, eta neuk piztuko dut azken egunean. <f>ⓐ</f>


text:
Bizia duen Aitak bidali ninduen eta hari esker dut nik bizia; halaxe, ni jaten nauenak ere niri esker izango du bizia.


text:
Hau da zerutik jaitsi den ogia; ez da zuen gurasoek jan zutena bezalakoa, haiek hil egin baitziren; ogi honetatik jaten duenak betiko bizia izango du.


text:
<pb/>Jesusen hitzok entzutean, haren ikasleetariko askok esan zuen: «Onargaitza da mezu hau. Nork jaramon egin?»


text:
<pb/>Jesusek, ikasleak marmarka ari zirela oharturik, esan zien: «Honek eragozten al dizue sinestea?


text:
Espiritua da bizia ematen duena; gizakia berez ez da ezertarako. Nik eman dizkizuedan irakatsiak espiritu eta bizi dira. <f>ⓓ</f>


text:
Baina badira zuen artean sinesten ez duten batzuk». <pb/>Izan ere, Jesusek hasieratik zekien nork ez zuen sinesten eta nork salduko zuen. <f>ⓔ</f>


text:
Eta esan zuen, gainera: «Horregatik esan dizuet ezin dela inor ere niregana hurbildu, Aitak ez badio horretarako gaitasuna ematen». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Erantzun zion Simon Pedrok: <pb/>—Jauna, norengana joango gara? Betiko bizia dute zure irakatsiek. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusek ihardetsi zien: <pb/>—Ez al zaituztet neuk aukeratu Hamabiok? Halere, zuetariko bat deabru da. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Simon Iskarioteren seme Judasez ari zen; hau baitzen, Hamabietako bat izan arren, Jesus salduko zuena. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesus Galilean zebilen. Ez zuen Judean azaldu nahi, judu-agintariak bera hil nahian baitzebiltzan. <f>ⓚ</f>


text:
senideek esan zioten Jesusi: <pb/>—Irten hemendik eta zoaz Judeara, egiten dituzun egintzak han ere zure ikasleek ikus ditzaten.


text:
Bere burua ezagutarazi nahi duenak ez du ezkutuan jarduten. Honelako gauzak egiten dituzunez gero, egin itzazu mundu guztiak ikusteko moduan.


text:
Jesusek esan zien: <pb/>—Nire garaia ez da oraino iritsi; zuentzat, aldiz, edozein garai da ona. <f>ⓜ</f>


text:
Munduak ez du zuek gorrotatzeko arrazoirik; niri, ordea, bai, gorroto dit, argi azaltzen baitut haren egintzak gaiztoak direla. <f>ⓝ</f>


text:
Baina haren senideak jaietara joan ondoren, bera ere joan egin zen; ez, ordea, agerian, erdi ezkutuan baizik.


text:
Eta jendea txutxu-mutxuka ari zen hartaz; batzuek zioten: «Gizon ona da». Beste batzuek, ordea: «Ez, herria engainatzen ari da».


text:
Agintariek, harrituta, zioten: <pb/>—Nondik da hau hain ikasia, eskolan ibili gabe <f>[2]</f>? <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek ihardetsi zien: <pb/>—Nire irakaspena ez dut neurea, bidali nauenarena baizik. <f>ⓓ</f>


text:
Jainkoaren nahia egiteko prest dagoenak jakingo du irakaspen hau Jainkoarengandikoa den ala neure kabuz mintzo naizen.


text:
Bere kabuz mintzo dena bere buruaren ohore bila ibili ohi da; baina bidali duenarentzat ohore bila dabilena fidagarria da, eta ez du faltsukeriarik. <f>ⓔ</f>


text:
Ez al zizuen Moisesek legea eman? Halere, zuetariko inork ez du betetzen legea. Zergatik zabiltzate ni hil nahian? <f>ⓕ</f>


text:
Baina pentsa: Moisesek erdainkuntzaren legea ezarri zizuen (egia esan, ohitura hau ez zen Moisesekin hasi, arbasoekin baino), eta larunbatez ere erdaindu ohi duzue gizona. <f>ⓗ</f>


text:
Horrela bada, Moisesen legea ez haustearren, erdainkuntza larunbatez ere egiten bazaio gizonari, zergatik haserretzen zarete nirekin, larunbatez gizon baten gorputz osoa sendatu dudalako? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jerusalemen bizi ziren batzuk galdezka hasi ziren: «Ez al da hau hil nahi dutena? <f>ⓚ</f>


text:
Ba, agerian ari da hizketan, eta ez diote ezer esaten. Benetan onartu ote dute buruzagiek berau Mesias dela? <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Jesusek, orduan, tenpluan irakasten ari zelarik, esan zuen oihu eginez: «Ni ezagutzen nauzue, eta badakizue nongoa naizen; baina ni ez naiz neurez etorri, baizik eta fidagarria denak bidali nau, eta zuek ez duzue hura ezagutzen. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Orduan, atxilotu egin nahi izan zuten; baina ez zion inork eskurik ezarri, ez baitzen artean haren ordua. <f>ⓐ</f>


text:
Askok sinetsi zuten harengan, eta honela zioten: «Mesias etorriko denean, honek baino mirarizko seinale gehiago egingo ote du?» <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Fariseuek entzun zuten jendea hartaz esaten ari zena eta, apaizburuekin elkar harturik, guardiak bidali zituzten atxilot zezaten.


text:
Orduan, Jesusek esan zuen: «Oraindik alditxo batez egongo naiz zuekin, eta gero bidali nauenarengana joango. <f>ⓒ</f>


text:
Orduan, nire bila ibiliko zarete, baina ez nauzue aurkituko; zeren eta, ni egongo naizen tokira, zuek ezin baitzarete joan». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Judu-agintariek ziotsaten elkarri: «Nora joango da hau, guk bera ezin aurkitu ahal izateko? Jentilen artean sakabanaturiko judu-elkarteetara joan nahi ote du, jentilei <f>[3]</f> irakastera?


text:
Zergatik esaten ote du “Nire bila ibiliko zarete, baina ez nauzue aurkituko; zeren eta, ni egongo naizen tokira, zuek ezin baitzarete joan”?»


text:
<pb/>Jaietako azken egunean, nagusienean, Jesusek zutik jarri eta oihu egin zuen, esanez: «Egarri dena betor niregana, eta edan beza <f>ⓔ</f>


text:
niregan sinesten duenak. Liburu Santuek dioten bezala, ur biziko errekak jarioko zaizkio barru-barrutik <f>[4]</f>». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Harengan sinetsiko zutenek hartuko zuten Espirituaz esan zuen hori; izan ere, ez zen artean Espiriturik, Jesusen jainkozko aintza ez zelako oraindik azaldu. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusen hitzok entzutean, batzuek zioten: «Benetan hauxe da itxaron dugun profeta <f>[5]</f>». <f>ⓗ</f>


text:
Beste batzuek esaten zuten: «Hauxe da Mesias». Baina beste zenbait kontra atera zen: «Galileatik etor ote daiteke Mesias? <f>ⓘ</f>


text:
Ez al diote, bada, Liburu Santuek Daviden hazitik eta haren herrixka Belendik etorriko dela?» <f>ⓙ</f>


text:
Guardiak apaizburu eta fariseuengana itzuli ziren. Hauek galdetu zieten: <pb/>—Zergatik ez duzue ekarri?


text:
<pb/>—Zilegi ote dugu geure legearen arabera inor gaitzestea, aldez aurretik berari entzun eta zer egin duen jakin gabe? <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Besteek erantzun zioten: <pb/>—Zu ere galilearra ote zaitugu? Aztertu Liburu Santuak, eta ikusiko duzu Galileatik ez dela inoiz profetarik sortu. <f>ⓑ</f>


text:
Biharamunean, egunsentian, tenplura itzuli zen, eta herri guztia etorri zitzaion. Jesus, eseririk, irakasten hasi zen. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Orduan, lege-maisu eta fariseuek emakume bat, adulterioan harrapatua, ekarri zioten. Erdi-erdian ipiniz,


text:
<pb/>Galdera azpikeriaz egin zioten, hura salatzeko aitzakiaren baten bila baitzebiltzan. Jesus, alabaina, makurturik, atzamarrez lurrean idazten hasi zen. <f>ⓕ</f>


text:
Haiek, ordea, galde eta galde ari baitzitzaizkion, zutitu zen Jesus eta esan zien: <pb/>—Zuetan bekaturik gabe dagoenak jaurti diezaiola lehen harria. <f>ⓖ</f>


text:
Haiek, ordea, hori entzutean, banan-banan alde egiten hasi ziren, zaharrenetatik hasita. Jesus bakarrik gelditu zen, emakumea aurrean zuela. <f>ⓗ</f>


text:
Jesusek zutitu eta esan zion: <pb/>—Emakume, non dira salatzaileak? Ez al zaitu inork ere gaitzetsi?


text:
<pb/>Hark erantzun: <pb/>—Inork ere ez, Jauna. <pb/>Orduan, Jesusek: <pb/>—Nik ere ez zaitut gaitzesten; zoaz, eta ez egin berriro bekaturik.) <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesus jendeari mintzatu zitzaion berriro: <pb/>—Neu naiz munduarentzat argia <f>[1]</f>; niri jarraitzen didana ez da ilunpetan ibiliko, baizik eta bizia ematen duen argia izango du. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Orduan, fariseuek esan zioten: <pb/>—Zuk zeure buruaren alde egiten duzu testigantza; beraz, zure testigantzak ez du balio. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Nik testigantza neure buruaren alde egiten badut ere, nire testigantzak balio du, ongi baitakit nik nondik etorria naizen eta nora noan; baina zuek ez dakizue, ez nondik natorren, ez nora noan. <f>ⓛ</f>


text:
Eta epaituko banu ere, nire epaia baliozkoa litzateke, ez baitut nik bakarrik epaitzen, bidali nauen Aitak eta biok baizik. <f>ⓝ</f>


text:
Honela bada, nik neure buruaren alde egiten dut testigantza, baina bidali nauen Aitak ere nire alde egiten du testigantza. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Orduan, haiek galdetu zioten: <pb/>—Non da zure Aita? <pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez dakizue ezer, ez nitaz, ez nire Aitaz; ni ezagutuko baninduzue, nire Aita ere ezagutuko zenukete. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Adierazpen hauek tenpluan irakasten ari zela egin zituen Jesusek dirutegi ondoan <f>[3]</f>. Halere, ez zion inork eskurik bota, ez baitzen artean iritsia haren ordua. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Berriro esan zien Jesusek: <pb/>—Ni banoa, eta zuek nire bila ibiliko zarete, baina zeuen bekatuan hilko zarete. Ni noan tokira zuek ezin zarete joan. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Orduan, entzuleek: <pb/>—Bere burua hil behar ote du? Horregatik esaten ote du «Ni noan tokira zuek ezin zarete joan»? <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek jarraitu zuen: <pb/>—Zuek behekoak zarete, ni goikoa naiz; zuek mundu honetakoak zarete, ni ez naiz mundu honetakoa. <f>ⓖ</f>


text:
Horregatik esan dizuet, zeuen bekatuan hilko zaretela; zeren ni naizena naizela <f>[4]</f> sinesten ez baduzue, zeuen bekatuetan hilko baitzarete. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Orduan, esan zioten: <pb/>—Nor zara zu? <pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Hasieratik ari natzaizue esaten <f>[5]</f>.


text:
Badut zuetaz zer esanik eta zer gaitzetsirik asko. Baina bidali nauena fidagarria da; eta nik hari entzun diodana, horixe bera esaten diot munduari. <f>ⓘ</f>


text:
Esan zien, bada, Jesusek: <pb/>—Gizonaren Semea jasoko duzuenean, orduan konturatuko zarete naizena naizela ni, eta ez dudala neurez ezer egiten, baizik eta Aitari ikasia bakarrik esaten dudala. <f>ⓙ</f>


text:
Neurekin dut bidali nauena; ez nau, ez, bakarrik utzi, hark atsegin duena egiten baitut beti. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Orduan, esan zien Jesusek sinetsi zioten juduei: <pb/>—Nire mezuan tinko irauten baduzue, zinez nire ikasle izango zarete; <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Erantzun zioten: <pb/>—Gu Abrahamen hazikoak gara, eta ez gara inoiz inoren esklabo izan. Nola diozu aske izango garela? <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Bene-benetan diotsuet: Bekatu egiten duen oro bekatuaren esklabo da. <f>ⓐ</f>


text:
Badakit, bai, Abrahamen hazikoak zaretena; baina ni hil nahian zabiltzate, nire mezua zuengan itsasten ez delako. <f>ⓒ</f>


text:
Neure Aitaren ondoan ikusi dudanaz mintzo naiz ni; zuek, ordea, zeuen aitarengandik ikasi duzuena egiten duzue.


text:
<pb/>Erantzun zioten Jesusi: <pb/>—Abraham dugu aita. <pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Abrahamen seme baldin bazinete, Abrahamek egin zuena egingo zenukete. <f>ⓓ</f>


text:
Zuek ni hil nahian zabiltzate, Jainkoarengandik ikasi nuen egia esan dizuedalako; Abrahamek ez zuen horrelakorik egin.


text:
Zuek zeuen aitak egin zuena egiten duzue. <pb/>Erantzun zioten: <pb/>—Gu ez gara sasikume <f>[6]</f>; aita bakarra dugu, Jainkoa. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Zuen aita Jainkoa balitz, maiteko nindukezue, ni Jainkoarengandik irten eta etorri bainaiz; ez naiz neure kabuz etorria, hark bidalia baizik. <f>ⓕ</f>


text:
Zuek deabrua duzue aita, harenak zarete, eta zeuen aitaren gogoa nahi duzue egin. Hura hiltzaile izan da hasieratik, eta egian oinarritua ez dagoenez, ez du sekula egiarik esaten. Gezurra dioenean, bere-berea duenetik ari da, gezurti baita, eta gezurraren aita. <f>ⓖ</f>


text:
Ea zuetariko zeinek aurpegiratzen didan bekaturik! Baina egia badiot, zergatik ez didazue sinesten? <f>ⓗ</f>


text:
Jainkoarena denak onartzen du Jainkoak irakatsia; zuek ez duzue onartzen, Jainkoarenak ez zaretelako. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Orduan, judu haiek erantzun zioten: <pb/>—Ez al dugu arrazoi samariarra <f>[7]</f> zarela eta deabruaren menpe zaudela esatean? <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ni ez nago deabruaren menpe; nik neure Aita ohoratzen dut, eta zuek ni desohoratzen;


text:
baina ni ez naiz neure ohoreaz arduratzen; beste bat arduratzen da horretaz, eta hark du epaitzeko ahalmena. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Entzuleek esan zioten: <pb/>—Oraintxe bai dakigula deabruaren menpe zaudela. Abraham hil egin zen eta profetak ere bai; eta zuk diozu: «Nire mezua onartzen duenak ez du inoiz heriotzarik jasango». <f>ⓜ</f>


text:
Gure aita Abraham baino handiagoa al zara, bada, zu? Hura hil egin zen eta profetak ere bai; nor zarelakoan zaude? <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zuen: <pb/>—Neure burua neuk ohoratzen badut, nire ohore horrek ez du ezer ere balio; baina ni Aitak ohoratzen nau, zeuen Jainkoa omen duzuenak.


text:
Zuek, ordea, ez duzue ezagutzen; nik, bai, ezagutzen dut, eta ez dudala ezagutzen esango banu, gezurti nintzateke zuek bezalaxe; baina ezagutzen dut, baita onartzen ere haren mezua. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Orduan, esan zioten entzuleek: <pb/>—Ez dituzu oraindik berrogeita hamar urte, eta Abraham ikusi duzula?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Bene-benetan diotsuet: Abraham sortu baino lehenagokoa naiz ni. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Orduan, harriak hartu zituzten hari jaurtitzeko; baina Jesus ezkutatu egin zen eta tenplutik irten. <f>ⓒ</f>


text:
Eta ikasleek galdegin zioten: <pb/>—Maisu, zeinek egin zuen bekatu hau itsu jaiotzeko, beronek ala beronen gurasoek? <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez beronek, ez beronen gurasoek, ez zuten bekatu egin, baizik eta Jainkoaren egintzak honengan ager daitezen jaio zen itsu. <f>ⓔ</f>


text:
Egun-argi den bitartean, bidali nauenaren egintzak bete behar ditut; badator gaua, eta orduan ezin izango du inork lanik egin. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Hau esanik, lurrera listua bota, listuaz lohia egin eta lohiaz itsuari begiak igurtzi zizkion. <f>ⓗ</f>


text:
Gero, esan zion: <pb/>—Zoaz garbitzera Siloeko ur-putzura <f>[1]</f> (Siloek «Bidalia» esan nahi du). <pb/>Joan zen, bada, garbitu eta ikusten zuela itzuli zen. <f>ⓘ</f>


text:
Auzokoek eta lehen eskean ikusi ohi zutenek esaten zuten: <pb/>—Ez al da hau eserita eskean egoten zena?


text:
<pb/>Batzuek zioten: <pb/>—Bai, huraxe da. <pb/>Beste batzuek, berriz: <pb/>—Ez, ez da hura, haren antzeko bat baino. <pb/>Berak, ordea, zioen: <pb/>—Bai, neu nauzue.


text:
<pb/>Hark erantzun zien: <pb/>—Jesus delakoak listuaz lohia egin du, begiak igurtzi dizkit eta agindu: «Zoaz Siloera eta garbitu han»; joan, garbitu eta ikusten hasi naiz.


text:
<pb/> <n>[13-14]</n> Larunbata zen Jesusek lohia egin <f>[2]</f> eta begiak ireki zizkion eguna. Horregatik, fariseuengana eraman zuten itsu izandako hura, <f>ⓙ</f>


text:
eta fariseuek berriro galdegin zioten ea nola hasi zen ikusten. Hark erantzun zien: <pb/>—Lohia ezarri zidan begietan, garbitu nintzen eta ikusi egiten dut.


text:
<pb/>Orduan, fariseuetariko batzuek zioten: <pb/>—Gizon hori ez dator Jainkoarengandik, ez baitu atseden-eguna errespetatzen. <pb/>Beste batzuek, berriz, zioten: <pb/>—Nola egin lezake bekatari batek horrelako mirarizko seinalerik? <pb/>Eta ez zetozen bat beren iritzietan. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Orduan, berriro galdetu zioten itsuari: <pb/>—Eta zuk, zer diozu begiak ireki dizkizunaz? <pb/>Hark erantzun: <pb/>—Profeta dela. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Judu-agintariek, ordea, ez zuten sinetsi nahi gizon hura itsu izan eta gero ikusten hasi zenik. Beraz, haren gurasoei deitu


text:
eta galdegin zieten: <pb/>—Hau al da zuen semea, itsu jaio zela diozuena? Nola ikusten du, bada, orain?


text:
baina orain nola ikusten duen edo begiak nork ireki dizkion, hori ez dakigu. Galdegin berari, badu adina-eta bere buruaren berri emateko.


text:
<pb/>Gurasoek agintarien beldur zirelako erantzun zuten horrela, ordurako agintariek erabakia baitzuten Jesus Mesias zela aitortzen zuena beren elkartetik botatzea. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Agintariek itsu izandakoari bigarren aldiz dei egin eta esan zioten: <pb/>—Aitortu egia Jainkoaren aurrean <f>[3]</f>. Guk badakigu gizon hori bekatari dela. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Hark erantzun zien: <pb/>—Ez dakit bekatari den ala ez. Dakidan gauza bakarra hauxe da: itsu nintzela eta orain ikusi egiten dudala.


text:
<pb/>Eta hark erantzun: <pb/>—Esan dizuet, eta ez didazue jaramonik egin. Zergatik nahi duzue berriro entzun? Zuek ere haren ikasle izan nahi duzue, ala?


text:
<pb/>Hark ihardetsi zien: <pb/>—Hori bai harrigarria! Zuek nongoa den ere jakin ez, eta horrek niri begiak ireki.


text:
Jakina da Jainkoak ez diola bekatariari entzuten, baizik eta berari begirune izan eta beraren nahia betetzen duenari entzuten diola Jainkoak. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Haiek erantzun zioten: <pb/>—Goitik beheraino bekatari jaio zinen, eta zu guri irakatsi nahian? <pb/>Eta elkartetik kanpora bota zuten. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jakin zuen Jesusek sendatutako itsua elkartetik kanpora bota zutela eta, harekin topo egitean, galdetu zion: <pb/>—Sinesten duzu Gizonaren Semearengan? <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Ondoren, esan zuen Jesusek: <pb/>—Mundu hau auzitan jartzera etorri naiz ni. Ondorioz, ikusten ez dutenek ikusi egingo dute, eta ikusten omen dutenak itsu bihurtuko. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Jesusekin zeuden fariseuetako batzuek, hori entzunik, esan zioten: <pb/>—Gu ere itsu ote gara? <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Itsu bazinete, ez zenukete bekaturik izango; baina ikusten duzuela diozuenez, zeuen bekatuzko egoeran irauten duzue. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Bene-benetan diotsuet: Artegian atetik barik, beste nonbaitetik sartzen dena lapurra da eta harraparia.


text:
Hari irekitzen dio atezainak, eta haren ahotsa entzuten dute ardiek; ardi bakoitzari bere izenez deitu eta artegitik ateratzen ditu.


text:
Bere ardi guztiak atera dituenean, aurretik joaten zaie, eta ardiek atzetik jarraitzen diote, ezaguna baitute haren ahotsa. <f>ⓙ</f>


text:
Arrotzari, ordea, ez diote jarraituko; aitzitik, ihes egingo diote, arrotzaren ahotsa ezaguna ez dutelako».


text:
<pb/>Orduan, honela azaldu zien Jesusek: «Bene-benetan diotsuet: Neu naiz ardientzako atea <f>[1]</f>.


text:
Nire aurretik etorritako guztiak lapurrak ziren eta harrapariak; horregatik, ardiek ez zieten jaramonik egin. <f>ⓛ</f>


text:
Neu naiz atea; ate honetan zehar sartzen dena, onik izango da, eta ez du inolako eragozpenik izango larreak aurkitzeko. <f>ⓜ</f>


text:
Lapurra ez doa artaldera ebatsi, hil eta hondatzera baizik. Ni, berriz, bizia —eta bizia ugari gainera— izan dezaten etorri naiz.


text:
Morroiak, otsoa etortzen ikusi orduko, ardiak utzi eta ihes egiten du, ez baita artzaina eta ardiak ere ez baititu bereak. Orduan, otsoak ardiak harrapatu eta sakabanatu egiten ditu. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Neu naiz artzain ona. Ezagutzen ditut <f>[3]</f> neure ardiak, eta ni ere ezagutzen naute neureek, <f>ⓑ</f>


text:
Aitak ni ezagutzen eta nik ere bera ezagutzen dudan bezalaxe. Nik neure burua ematen dut ardien alde. <f>ⓒ</f>


text:
Baditut artegian ez dauden beste ardi batzuk ere; haiek ere erakarri egin behar ditut; nire ahotsa entzungo dute eta artalde bakarra izango dira, artzain bakarraren gidaritzapean. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Horregatik maite nau Aitak, neure bizia ematen dudalako eta horrela eskuratzen berriro. <f>ⓔ</f>


text:
Ez dit bizia inork kentzen, baizik eta nik neurez ematen dut. Neure esku dut ematea, eta neure esku berriro hartzea. Hori da neure Aitarengandik hartu dudan agindua». <f>ⓕ</f>


text:
Askok honela zioten: «Deabruaren menpe eta burutik egina dago. Zergatik egiten diozue jaramon?» <f>ⓗ</f>


text:
Beste batzuek, berriz: «Hitzok ez dira deabrudun zoroarenak. Ireki ote ditzake deabru batek itsuen begiak?»


text:
Orduan, agintariek inguratu eta esan zioten: <pb/>—Noiz arte eduki behar gaituzu zalantzan? Zu bazara Mesias, esaguzu argi eta garbi. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Esan dizuet, eta ez didazue sinesten. Nik neure Aitaren izenean egiten ditudan egintzek ematen dute nire alde testigantza; <f>ⓚ</f>


text:
Nire ardiek nire ahotsa entzuten dute, eta nik ezagutzen ditut; haiek atzetik jarraitzen didate, <f>ⓜ</f>


text:
eta nik betiko bizia ematen diet: ez dira sekula galduko, eta ez dizkit inork ere eskutik kenduko. <f>ⓝ</f>


text:
Eman dizkidan nire Aita denak baino handiagoa da <f>[6]</f>, eta ezin ditu inork kendu nire Aitaren eskutik.


text:
Jesusek esan zien: <pb/>—Neure Aitaren aginduz egintza eder asko egin dut zuen aurrean; haietako zeinengatik egin nahi didazue harrika?


text:
<pb/>Erantzun zioten: <pb/>—Ez zaitugu egintza ederrengatik harrikatu nahi, Jainkoaren kontra birao egiteagatik baizik, gizaki izanik, zeure burua Jainko egiten duzulako. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez al dago zuen Liburu Santuetan idatzia: <i>Nik esan dut: Jainko zarete</i> <f>[7]</f>?


text:
Beraz, Jainkoak jainko deitzen die bere mezua zuzendu zienei, eta Liburu Santuen esana ukaezina da. <f>ⓓ</f>


text:
Nola diozue, bada, nik, Aitak sagaratu eta mundura bidali nauen honek, birao egiten dudala, «Jainkoaren seme naiz» esateagatik?


text:
Baina, egiten baldin baditut, niri sinesten ez badidazue ere, sinetsi egintzei. Horrela, behin betiko jakingo duzue ni Aitarekin bat eginda nagoela eta Aita nirekin. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Berriro Jordanez beste aldera joan zen Jesus, garai batean Joan bataiatzen ari izan zen lekura. Han gelditu zen aldi batez, <f>ⓖ</f>


text:
eta jende asko joaten zitzaion. Honela zioten: «Joanek, egia esan, ez zuen mirarizko seinalerik batere egin, baina honetaz esan zuen guztia egia zen». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Gizon bat, Lazaro zeritzana, gaixo zegoen. Betaniakoa <f>[1]</f> zen, Maria eta honen ahizpa Martaren herrixkakoa. <f>ⓙ</f>


text:
(Maria hau —gaixo zegoen Lazaroren arreba— Jauna ukenduz igurtzi eta oinak bere ile-adatsez xukatu zizkiona zen). <f>ⓚ</f>


text:
Jesusek, hori jakitean, esan zuen: «Eritasun hau ez da heriotzara eramateko, Jainkoaren aintza azaltzeko baizik, beraren bidez Jainkoaren Semearen aintza azal dadin». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Ikasleek esan zioten: <pb/>—Maisu, oraintsu juduek harrika egin nahi zizuten, eta hara zoaz berriro? <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Ez al ditu hamabi ordu egunak? Egunez dabilenak ez du estropezu egiten, eguzkiak argitzen baitio bidea; <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Eta erantsi zuen: <pb/>—Lazaro gure adiskidea loak hartu du <f>[2]</f>; baina banoa iratzartzera. <f>ⓑ</f>


text:
eta pozten naiz han ez izanaz, zeuen onerako izango baita, horrela sinets dezazuen. Goazen, bada, haren etxera.


text:
<pb/>Orduan, Tomasek, Bikia zeritzanak, bere ikaskideei esan zien: «Goazen gu ere, berarekin hiltzera». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zion, orduan: <pb/>—Neu naiz piztuera eta bizia <f>[3]</f>; niregan sinesten duena, hilda ere, biziko da. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Martak erantzun zion: <pb/>—Bai, Jauna, sinesten dut zeu zarela Mesias, Jainkoaren Semea, mundura etortzekoa zena. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Ondoren, Marta bere ahizpa Mariari dei egitera joan zen, eta esan zion isilka: «Maisua hemen dun eta hots egiten din».


text:
Orduan, hari doluminak ematen etxean zeuden juduek, Maria arin jaiki eta irten egin zela ikusirik, jarraitu egin zioten, hilobian negar egitera zihoalakoan.


text:
Mariak, Jesusengana iritsi eta ikustean, oinetara ahuspeztu eta esan zion: «Jauna, hemen izan bazina, gure neba ez zen hilko».


text:
<pb/>Jesusi, orduan, Maria eta beronekin zetozen juduak negarrez ikusirik, barruak zirrara egin zion eta, zeharo hunkiturik,


text:
<pb/>Baina batzuek esan zuten: <pb/>—Itsuaren begiak ireki zituen honek, ezin ote zuen hau hiltzea galarazi? <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesus, ostera ere hunkiturik, hilobira hurbildu zen. Hartzulo bat zen, harri batez estalia. <f>ⓛ</f>


text:
Jesusek esan zuen: <pb/>—Kendu harria. <pb/>Martak, Lazaro zenaren arrebak, erantzun zion: <pb/>—Jauna, kiratsa botako du, lau egun daramatza eta.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ez dizut, bada, esan, sinesten baduzu Jainkoaren aintza ikusiko duzula?


text:
<pb/>Kendu zuten, bada, harria. Jesusek, begiak zerurantz jasorik, esan zuen: «Eskerrak zuri, Aita, entzun didazulako. <f>ⓜ</f>


text:
Nik badakit beti entzuten didazuna; baina inguruan den jendearengatik diot, zuk bidali nauzula sinets dezaten». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Eta hildakoa hartzulotik irten zen. Esku-oinak oihal-zerrendaz loturik eta aurpegia zapi batez estalirik zituen. Jesusek esan zien: «Aska ezazue eta utzi joaten». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesusek egina ikusi zutenean, Maria ikustera joandako judu askok sinetsi zuten harengan. <f>ⓒ</f>


text:
Orduan, apaizburu eta fariseuek Biltzar Nagusia bildu zuten, eta esan: <pb/>—Zer egin? Gizon hau mirarizko seinale asko egiten ari da! <f>ⓓ</f>


text:
Horrela jarraitzen uzten badiogu, guztiek sinetsiko dute berorrengan. Orduan, erromatarrek etorri eta birrindu egingo dituzte bai tenplua, bai herria.


text:
<pb/>Biltzarkideetako batek, urte hartan apaiz nagusi zen Kaifasek, esan zien: <pb/>—Zuek ez dakizue tutik ere. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Kaifasek ez zuen hori bere kabuz esan, baizik eta, urte hartan apaiz nagusi zenez, Jainkoaren izenean hitz egin zuen, Jesus herriaren alde hilko zela adieraztean;


text:
eta ez herriaren alde bakarrik, baita sakabanaturik zeuden Jainkoaren seme-alabak elkartzeko ere. <f>ⓕ</f>


text:
hargatik, Jesus ez zen ibiltzen agerian juduen artean; basamortu ondoko bazter batera alde egin zuen, Efraim <f>[4]</f> izeneko herrira, eta han egon zen bere ikasleekin. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Hurbil zen Pazkoa, juduen jai nagusia, eta herrietako jende asko Jerusalemera joan zen Pazkoa baino lehen, garbikuntza-ohikuneetan parte hartzeko. <f>ⓘ</f>


text:
Jerusalemera etorriak Jesusen bila zebiltzan eta, tenpluan topo egitean, galdetzen zioten elkarri: «Zer iruditzen zaizue? Ez ote da etorriko jaietara?» <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Apaizburu eta fariseuek agindua zuten, inork Jesus non zen jakiten bazuen, sala zezala, atxilotu ahal izateko.


text:
<pb/>Pazkoa baino sei egun lehenago, Jesus Betaniara joan zen, han bizi baitzen Lazaro, hildakoen artetik piztu zuena. <f>ⓚ</f>


text:
Afari bat eskaini zioten han; Marta ari zen afaria zerbitzatzen, eta Lazaro Jesusekin mahaian zeudenetariko bat zen. <f>ⓛ</f>


text:
Orduan, Mariak, nardo <f>[1]</f> garbizko kilo erdi bat ukendu, balio handikoa, harturik, oinak igurtzi zizkion Jesusi, eta gero bere ile-adatsez xukatu. Etxea lurrin-usainez bete zen. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Hori esan zuen, ez behartsuak axola zitzaizkiolako, lapurra zelako baizik, eta, diru-poltsa berak zuenez, hara botatzen zutenetik ostu egiten zuelako.


text:
<pb/>Juduetariko askok jakin zuten Jesus Betanian zegoela, eta bertara joan ziren, ez Jesusengatik bakarrik, baita hildakoen artetik piztu zuen Lazaro ikusteagatik ere. <f>ⓓ</f>


text:
palma-adarrak harturik, bidera atera zitzaion, eta oihuka hasi: <i>«Hosanna</i> <f>[3]</f><i>! Bedeinkatua Jaunaren izenean datorrena!</i> Bedeinkatua Israelen erregea!» <f>ⓕ</f>


text:
<pb/><t> <i>Ez beldur izan, Sion hiri eder!</i> </t><t> <i>Hara, badatorkizu zeure erregea,</i> </t><t> <i>astakume baten gainean eseria.</i> <f>ⓖ</f> </t>


text:
<pb/>Haren ikasleak ez ziren orduan profezia honetaz jabetu, baina gero, Jesusen Jainko-aintza azaldu zenean, konturatu ziren Liburu Santuak zioen huraxe egin ziotela Jesusi. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek Lazaro hilobitik deitu eta hildakoen artetik piztu zuenean bertan zen jendeak gertatutakoaren berri ematen zuen. <f>ⓘ</f>


text:
Horregatik irten zitzaion hainbeste jende Jesusi bidera, egin zuen mirarizko seinalearen berri izan zuelako, hain zuzen.


text:
Orduan, fariseuek zioten beren artean: «Argi dago ez dugula ezer ere aurreratzen; begira nola doakion jende guztia atzetik». <f>ⓙ</f>


text:
Hauek Galileako Betsaidako Felipegana hurbildu eta eskabide hau egin zioten: «Jauna, Jesus ikusi nahi genuke». <f>ⓚ</f>


text:
Bene-benetan diotsuet: Gari-alea, lurrean sartu eta hiltzen ez bada, bera bakarrik gelditzen da; hiltzen bada, ordea, fruitu asko ematen du. <f>ⓜ</f>


text:
Bere bizia maite duenak galdu egingo du; baina mundu honetan bere bizia gutxiesten duenak betiko bizirako gordeko du. <f>ⓝ</f>


text:
Nire zerbitzari izan nahi duenak jarrai biezat eta, ni nagoen tokian, han izango da nire zerbitzaria ere. Nire zerbitzari dena Aitak ohoratu egingo du. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Larri dut orain neure barrua. Baina zer esan? Larrialdi honetatik ateratzeko eskatuko al diot Aitari? Ez horixe, honetarakoxe etorri bainaiz! <f>ⓑ</f>


text:
Aita, azaldu zeure aintza!» <pb/>Ahots bat entzun zen orduan zerutik: «Azaldu dut, eta berriro ere azalduko dut». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Han zeudenetako batzuek, ahotsa entzunik, trumoia izan zela zioten; beste batzuek, ordea, aingeru batek hitz egin ziola. <f>ⓓ</f>


text:
Oraintxe da mundu honen epaiketa; oraintxe galduko du bere boterea mundu honetako buruzagiak. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jendeak honela esan zion: <pb/>—Mesiasek betiko iraungo duela irakasten digute Liburu Santuek. Nola diozu, bada, zuk Gizonaren Semea lurretik jaso behar dutela? Nor da Gizonaren Seme hori? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Oraindik pixka batean argia zeuen artean duzue; ibili argia duzuen bitartean, ilunpeak harrapa ez zaitzaten, ilunpetan dabilenak ez baitaki nora doan. <f>ⓙ</f>


text:
Argia duzuen bitartean, sinetsi argiari, argiaren partaide izan zaitezten. <pb/>Gauza hauek esan ondoren, Jesus haiengandik alde egin eta ezkutatu egin zen. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek herriaren aurrean mirarizko hainbat seinale egin zuen arren, gehienek ez zuten harengan sinetsi; <f>ⓛ</f>


text:
horrela, Isaias profetak esana bete zen: <pb/><t> <i>Jauna, nork sinetsi du gure mezua?</i> </t><t> <i>Eta nori agertu dio Jaunak</i> </t><t> <i>bere ahalmena?</i> <f>ⓜ</f> </t>


text:
<pb/><t> <i>Itsutu egin ditu haien begiak,</i> </t><t> <i>gogortu haien buru-bihotzak.</i> </t><t> <i>Ez bezate beren begiez ikus,</i> </t><t> <i>ezta buruaz ulertu ere,</i> </t><t> <i>horrela niregana bihur ez daitezen</i> </t><t> <i>eta salba ez ditzadan.</i> <f>ⓝ</f> </t>


text:
<pb/>Halaz guztiz, askok, baita buruzagietakoek ere, sinetsi zuten harengan; baina, fariseuen beldurrez, ez zuten agerian aitortzen, judu-elkartetik bota ez zitzaten; <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesusek oihu eginez esan zuen: «Niregan sinesten duenak ez du niregan bakarrik sinesten, baita ni bidali nauenarengan ere. <f>ⓓ</f>


text:
Ni argia bezala etorri naiz mundura, niregan sinesten duenik inor ilunpeen menpe geldi ez dadin. <f>ⓕ</f>


text:
Nire irakatsiak entzun bai, baina betetzen ez dituena, ez dut nik gaitzetsiko, ez bainaiz mundua gaitzestera etorri, mundua salbatzera baizik. <f>ⓖ</f>


text:
Ni ukatu eta nire irakatsiak onartzen ez dituenak, badu nork gaitzetsi: nik adierazitako mezuak berak gaitzetsiko du azken egunean;


text:
nik ez baitut neure kabuz hitz egin, baizik eta bidali nauen Aitak agindu dit zer esan eta irakatsi. <f>ⓗ</f>


text:
Eta badakit, bai, Aitaren aginduak betiko bizia dakarrena. Horrela, bada, nik esaten dudan guztia, Aitak agindu bezala esaten dut».


text:
<pb/>Pazko-jaia gainean zen. Jesusek bazekien mundu hau utzi eta Aitarengana joateko ordua iritsi zitzaiona. Munduan ziren beretarrak beti maite izan zituelarik, azkenean bete-betean maitatu zituen. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/> <n>[2-3]</n> Deabruak Simon Iskarioteren seme Judasi sartua zion buruan Jesus saltzeko asmoa. Jesusek bazekien dena bere esku jarri ziola Aitak, eta Jainkoarengandik etorria zela eta Jainkoarengana zihoala. Afaltzen ari zela, <f>ⓙ</f>


text:
Ondoren, ura konketara bota eta ikasleei oinak garbitzen hasi zen, eta gerrian zuen eskuzapiaz lehortzen. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ni egiten ari naizena zuk ez duzu orain ulertzen, geroago ulertuko duzu.


text:
<pb/>Pedrok, berriro: <pb/>—Zuk ez didazu sekula niri oinik garbituko. <pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Garbitzen ez bazaitut, ez duzu nirekin zerikusirik izango.


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Bainatu denak ez du garbitu beharrik <f>[1]</f>, erabat garbi baitago, eta zuek garbi zaudete, baina ez denok. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Izan ere, bazekien zeinek salduko zuen; horregatik esan zuen: «Ez zaudete denok garbi». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Oinak garbitu zizkienean, soingainekoa jantzi, berriro mahaian eseri eta esan zien: «Ulertzen duzue egin dizuedana?


text:
Beraz, nik, Jauna eta Maisua naizen honek, zuei oinak garbitu badizkizuet, zuek ere garbitu oinak elkarri. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Bene-benetan diotsuet: Ez da morroia nagusia baino handiago, ezta bidalia ere bidaltzailea baino handiago. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Ez naiz zuek guztiotaz ari; badakit, bai, zein aukeratu ditudan, baina bete beharra du Liburu Santuak dioen honek: <i>Neure mahaikide nuena kontra altxatu zait.</i> <f>ⓔ</f>


text:
Aurrez, gertatu baino lehen, esaten dizuet, gerta dadinean, ni naizena naizela <f>[2]</f> sinets dezazuen. <f>ⓕ</f>


text:
Bene-benetan diotsuet: Nik bidalia onartzen duenak neu onartzen nau, eta ni onartzen nauenak bidali ninduena onartzen du». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Hori esanik, larritu egin zitzaion Jesusi barrua, eta argi adierazi zien: «Bene-benetan diotsuet: Zuetako batek salduko nau». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ogi-puska bustia emango diodana, huraxe da. <pb/>Eta ogi-puska bat bustiz, Simon Iskarioteren seme Judasi eman zion. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Ogi-puska hartu bezain laster, Satanas sartu zen haren barrura. Orduan, Jesusek esan zion: «Egin behar duzuna, egizu lehenbailehen».


text:
Judasek diru-poltsaren ardura zuenez, jairako behar zena erosteko edota pobreei zerbait emateko esan ziola uste izan zuen zenbaitek. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Judas irten zenean, esan zien Jesusek: «Oraintxe azaltzen da Gizonaren Semearen aintza, eta haren bidez Jainkoarena. <f>ⓛ</f>


text:
Jainkoaren aintza haren bidez azaltzen bada, Jainkoak ere bere aintzaz beteko du hura, eta berehala gainera.


text:
<pb/>«Semetxook, ez zait denbora asko gelditzen zuekin egoteko. Nire bila ibiliko zarete, baina juduei esan niena bera diotsuet zuei ere: ni noan tokira zuek ezin zarete joan. <f>ⓜ</f>


text:
Agindu berri bat ematen dizuet: elkar maita dezazuela. Nik maitatu zaituztedan bezala, maitatu zuek ere elkar. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Simon Pedrok galdetu zion Jesusi: <pb/>—Jauna, nora zoaz? <pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ni noan tokira zuk ezin orain niri jarraitu; geroago bai, jarraituko didazu. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Pedrok, berriro: <pb/>—Jauna, zergatik ezin dizut jarraitu orain? Neure burua emango dut zuregatik.


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Niregatik zeure burua emango duzula? Bene-benetan esaten dizut: Oilarrak jo baino lehen, hiru bider ukatuko nauzu.


text:
Nire Aitarenean toki asko dago; horrela izan ez balitz, esango nizuekeen. Orain, zuentzat tokia prestatzera noa <f>[1]</f>.


text:
Joan eta tokia prestatu ondoren, berriro etorri eta neurekin eramango zaituztet, ni nagoen lekuan zuek ere egon zaitezten. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Neu naiz bidea, egia eta bizia <f>[2]</f>. Ezin da inor Aitarengana joan nire bidez izan ezik. <f>ⓔ</f>


text:
Ni benetan ezagutuko baninduzue, Aita ere ezagutuko zenukete. Are gehiago, ezagutzen duzue dagoeneko, eta ikusi ere ikusi duzue. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Honenbeste denbora zuekin, Felipe, eta ez nauzu ezagutzen? Ni ikusten nauenak Aita ere ikusten du. Nola diozu: «Erakuts iezaguzu Aita?» <f>ⓖ</f>


text:
Ez al duzu sinesten ni Aitarekin bat eginda nagoela eta Aita nirekin? Nik irakatsi dizuedana ez dizuet neure kabuz irakatsi. Niregan bizi den Aita da bere salbamen-egintza burutzen ari dena. <f>ⓗ</f>


text:
Sinets iezadazue: ni Aitarekin bat eginda nago eta Aita nirekin. Besterik ez bada, sinetsi egiten ditudan egintzengatik. <f>ⓘ</f>


text:
Bene-benetan diotsuet: Niregan sinesten duenak nik egiten ditudan egintzak eginen ditu berak ere, eta are handiagoak, ni Aitarengana bainoa. <f>ⓙ</f>


text:
Nik Aitari eskatuko diot eta beste Laguntzaile <f>[3]</f> bat emango dizue, beti zuekin izango dena, <f>ⓜ</f>


text:
egiaren Espiritua. Mundutarrek ezin dute hartu, ez baitute ikusten, ez ezagutzen; baina zuek ezagutzen duzue, zuengan bizi baita eta zuekin egongo betiko. <f>ⓝ</f>


text:
Laster munduak ez nau gehiago ikusiko; zuek, ordea, ikusiko nauzue, nik bizia baitut eta zuek ere biziko baitzarete. <f>ⓑ</f>


text:
Nire aginduak onartu eta betetzen dituenak, horrexek nau maite. Ni maite nauena, berriz, nire Aitak maite izango du, eta nik ere maite izango dut eta agertuko natzaio berari». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Honela esan zion Judasek —ez Iskariotek, besteak baizik—: <pb/>—Jauna, zer dela-eta agertuko zatzaizkigu guri eta ez munduari? <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Maite nauenak onartuko du nire mezua; nire Aitak maite izango du, eta Aita eta biok berarengana etorriko gara eta berarengan biziko.


text:
Maite ez nauenak, ordea, ez ditu onartzen nire hitzak. Eta adierazi dizuedan mezua ez dut neurea, bidali nauen Aitarena baizik. <f>ⓕ</f>


text:
Baina Aitak Laguntzailea, Espiritu Santua, bidaliko dizue nire izenean, eta berak gogoraraziko dizue nik irakatsitako guztia eta ulertzen lagunduko. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Agurtzerakoan, bakea, neure bakea, ematen dizuet; nik ematen dizuedan bakea ez da munduarena bezalakoa. Ez kezkatu, ez izan beldur. <f>ⓗ</f>


text:
Entzun duzue esan dizuedana: “Banoa, baina itzuliko naiz zuengana”. Benetan maite baninduzue, poztu egingo zinatekete Aitarengana noalako, Aita ni baino handiago baita. <f>ⓘ</f>


text:
Ez dut ia zuekin luze hitz egiteko aukerarik, gainean baita mundu honetako buruzagia. Horrek ez du nire gain ahalmenik; <f>ⓚ</f>


text:
baina munduak jakin behar du nik Aita maite dudala eta hark agindua zintzo betetzen dudala. Jaiki, goazen hemendik! <f>ⓛ</f>


text:
Fruiturik ematen ez duen aihena ebaki egiten du Aitak, eta fruitua ematen duena garbitu eta kimatu, fruitu gehiago eman dezan. <f>ⓜ</f>


text:
Zaudete niri itsatsiak, ni zuei bezala. Aihenak, mahatsondoari itsatsia ez badago, fruiturik eman ezin duen bezala, ezta zuek ere, niri itsatsiak ez bazaudete. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Ni naiz mahatsondoa eta zuek aihenak. Norbait niri itsatsia badago, ni berari bezala, horrek fruitu asko emango du; ni gabe ezin baituzue ezer egin. <f>ⓑ</f>


text:
Niri itsatsirik ez dagoena kanpora botatzen dute, ebaki eta ihartzen den aihena bezalaxe; gero, bildu, sutara bota eta erre egiten dute. <f>ⓒ</f>


text:
Niri itsatsirik bazaudete eta nire irakatsiek zuengan tinko irauten badute, eskatu nahi duzuena eta izango duzue. <f>ⓓ</f>


text:
Aitak maite nauen bezala, halaxe maite zaituztet nik ere zuek; iraun tinko nire maitasunean. <f>ⓕ</f>


text:
Nire aginduak betetzen badituzue, nire maitasunean iraungo duzue, nik neure Aitaren aginduak betez haren maitasunean irauten dudan bezala. <f>ⓖ</f>


text:
Hau guztia nire poza zeuengan izan dezazuen esan dizuet, eta poz hori bete-betea izan dadin. <f>ⓗ</f>


text:
Aurrerantzean ez dizuet morroi deituko, morroiak ez baitu jakiten nagusiaren asmoen berri; zuei adiskide deitzen dizuet, neure Aitak jakinarazitako guztia adierazi baitizuet.


text:
Ez ninduzuen zuek ni aukeratu, neuk zintuztedan zuek aukeratu. Eta eginkizun hau eman dizuet: edonon fruitu ugaria eta iraunkorra eman dezazuela. Nire izenean Aitari eskatuko diozuen guztia, eman egingo dizue. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Munduak <f>[2]</f> gorroto badizue, jakizue zuei baino lehen neuri izan didala gorroto. <f>ⓝ</f>


text:
Mundukoak bazinete, munduak maite izango zintuzkete, nork berea maite duen bezala; baina nik aukeratu eta mundutik atera zintuztedanez, munduak gorroto dizue, mundukoak ez zaretelako.


text:
Gogoratu esan nizuena: morroia ez da nagusia baino handiago. Ni pertsegitu banaute, zuek ere pertsegituko zaituztete; nire mezua nola hartu, hala hartuko dute zuena ere.


text:
<pb/>«Ni etorri ez banintz eta hitz egin ez banie, ez ziren errudun izango; orain, ordea, ez dute aitzakiarik beren bekatuarentzat. <f>ⓑ</f>


text:
Beraien artean beste inork ez bezalako egintzak egin ez banitu, ez ziren errudun izango; baina orain ikusi dituzte, eta halere niri eta Aitari, bioi digute gorroto. <f>ⓓ</f>


text:
Horrela, haien Liburu Santuetan idatzia dagoen hau bete da: <i>Arrazoirik gabe gorroto izan didate.</i> <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Nik Laguntzailea, Aitarengan jatorria duen egiaren Espiritua, bidaliko dizuet Aitaren ondotik. Etortzean, hark egingo du testigantza nire alde. <f>ⓕ</f>


text:
Zeren eta judu-elkartetik bota egingo baitzaituztete; are gehiago, badator ordua, zuek hilko zaituztenak Jainkoari kultu ematen diola uste izango duena. <f>ⓗ</f>


text:
Aurrez esaten dizuet, hori gertatzean esana nizuela gogora dezazuen. <pb/>«Ez nizuen hori hasieratik esan, ni zuekin nengoelako. <f>ⓙ</f>


text:
halere, egia diotsuet: Hobe da zuentzat ni joatea; izan ere, joaten ez banaiz, ez zaizue etorriko Laguntzailea; joaten banaiz, ordea, bidali egingo dizuet. <f>ⓜ</f>


text:
Baina egiaren Espiritua etortzean, egia beteraino gidatuko zaituzte. Ez da mintzatuko bere kabuz, baizik eta nik jakinaraziko diodana adierazi eta etorkizuna iragarriko dizue. <f>ⓓ</f>


text:
Aitak duen oro nirea da. Horregatik esan dizuet Espirituak niregandik hartuko duela adieraziko dizuena. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Gutxi barru ez nauzue gehiago ikusiko, baina pixka bat geroago, berriro ikusiko nauzue». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Orduan, ikasleetako batzuk honela ari ziren beren artean: «Zer ote da esaten digun hau: “Gutxi barru ez nauzue gehiago ikusiko, baina pixka bat geroago, berriro ikusiko nauzue” eta “Aitarengana noa”?


text:
<pb/>Konturatu zen Jesus galdetu egin nahi ziotela, eta esan zien: «Eztabaidan ari zarete zeuen artean nire hitz hauen esanahiaz: “Gutxi barru ez nauzue gehiago ikusiko, baina pixka bat geroago, berriro ikusiko nauzue”.


text:
Bene-benetan diotsuet: Negar egingo duzue eta aiene; mundua, ordea, poztu egingo da. Zuek triste egongo zarete, baina zuen tristura poz bilakatuko da.


text:
Emakumea, erditzerakoan, triste egoten da, ordua heldu zaiolako; haurra jaio ondoren, ordea, ahaztu egiten da larrialdiaz, mundura gizon bat ekarri duelako. <f>ⓖ</f>


text:
Zuek ere triste zaudete orain, baina berriro agertuko natzaizue, eta poztu egingo zarete, eta poz hori inork ez dizue kenduko. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Egun hartan ez duzue ezer galdetu beharrik izango. Bene-benetan diotsuet: Nire izenean Aitari eskatuko diozuen guztia eman egingo dizue. <f>ⓘ</f>


text:
Oraindainokoan ez duzue ezer eskatu nire izenean. Eskatu eta hartuko duzue, zuen poza bete-betea izan dadin. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Orain arte irudi bidez hitz egin dizuet; baina badator ordua irudi bidez hitz egingo ez dizuedana, baizik eta Aitaren berri argi eta garbi emango dizuedana. <f>ⓚ</f>


text:
zeren Aitak berak maite baitzaituzte, ni maite izan nauzuelako eta Jainkoarengandik etorri naizela sinetsi duzuelako. <f>ⓛ</f>


text:
Ziur dakigu orain dena dakizula eta ez duzula inork galdetu beharrik; honengatik sinesten dugu Jainkoarengandik etorri zarela.


text:
Hara, badator ordua —hobeto esan, heldua da—, nor bere aldetik sakabanatu eta bakarrik utziko nauzuena. Baina ni ez nago bakarrik, nirekin baitago Aita. <f>ⓜ</f>


text:
Hau guztia, nirekin elkarturik bakea izan dezazuen esan dizuet. Munduan larrialdirik izango duzue; baina izan adore! Nik garaitua dut mundua. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Honela mintzatu ondoren, Jesusek begiak zerurantz jaso eta esan zuen: «Aita, heldu da ordua. Azal ezazu zeure Semearen aintza, Semeak zure aintza azal dezan. <f>ⓐ</f>


text:
Gizon-emakume guztien gain aginpidea eman diozunez gero, berak betiko bizia eman diezaiela zuk berari emandakoei. <f>ⓑ</f>


text:
Honetan azaltzen da betiko bizia: zu, egiazko Jainko bakar hori, eta zuk bidalitako Jesus Mesias ezagutzean <f>[1]</f>. <f>ⓒ</f>


text:
Orain, Aita, emadazu aintza zeure ondoan, eman mundua mundu izan baino lehen zure ondoan nuen aintza. <f>ⓔ</f>


text:
Eman diet zure berri mundutik bereizi eta eman zenizkidan gizon-emakumeei. Zureak ziren, zuk neuri eman zenizkidan, eta hauek onartu dute zure mezua. <f>ⓕ</f>


text:
Niri eman dizkidazun irakatsiak eman dizkiet nik, eta hauek onartu egin dituzte. Eta benetan dakite zuregandik etorri naizela, baita sinetsi ere zuk bidali nauzula. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Hauen alde erregutzen dut; ez dut munduaren alde erregutzen, zuk eman dizkidazunon alde baizik, zureak direlako;


text:
<pb/>«Ez naiz aurrerantzean munduan egongo; hauek, ordea, bai, munduan jarraituko dute. Ni zuregana noa. Aita santu horrek, zaindu zeure ahalmenaz zuk eman dizkidazunok, bat izan daitezen gu geu bat garen bezala. <f>ⓘ</f>


text:
Hauekin izan naizen bitartean, neuk zaindu ditut eman dizkidazunok. Hauen ardura izan dut eta hauetako bat ere ez da galdu, galdu behar zuena <f>[2]</f> baizik; horrela, Liburu Santuek diotena bete da. <f>ⓙ</f>


text:
Orain, ordea, zuregana noa. Hau guztia, oraindik munduan nagoela esaten dut, nire poza berengan izan dezaten, eta bete-betea izan ere. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Zure mezua adierazi diet nik; baina munduak gorroto die, mundukoak ez direlako, neu ere mundukoa ez naizen bezala. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Ez dut erregutzen hauen alde bakarrik, baita berauen predikuaren bidez niregan sinetsiko dutenen alde ere. <f>ⓐ</f>


text:
Egizu guztiak bat izan daitezela. Aita, zu nirekin eta ni zurekin biok bat garen bezala, hauek ere bat izan daitezela gurekin. Horrela, munduak sinetsiko du zuk bidali nauzula. <f>ⓑ</f>


text:
ni hauekin bat eta zu nirekin bat. Horrela, guztiz bat izango dira, eta munduak ezagutu ahal izango du zuk bidali nauzula eta ni neu maitatu nauzun bezala maitatu dituzula berauek ere.


text:
Aita, zuk eman dizkidazunak ni nagoen lekuan nirekin egotea nahi dut, nire aintza, mundua sortu aurretik maite izan nauzulako eman didazun aintza, ikus dezaten. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Aita zuzen hori, munduak ez zaitu ezagutu; nik, ordea, ezagutu zaitut, eta hauek jakin dute zuk bidali nauzula. <f>ⓓ</f>


text:
Zu nor zaren jakinarazi diet, eta aurrerantzean ere jakinaraziko, zuk didazun maitasuna hauengan izan dadin, eta ni neu ere hauengan izan nadin». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Hitzaldi horiek bukaturik, Jesus eta ikasleak Zedron erreka <f>[1]</f> igaro eta beste aldean zegoen baratze batera sartu ziren. <f>ⓕ</f>


text:
Judasek ere, Jesus salduko zuenak, ezagutzen zuen leku hura, askotan bildua baitzen Jesus han bere ikasleekin. <f>ⓖ</f>


text:
Judas, beraz, tenpluko gudari-taldea <f>[2]</f> eta apaizburu eta fariseuen guardiak harturik, hara joan zen. Armaturik eta zuzi eta argiontziz horniturik zihoazen. <f>ⓗ</f>


text:
Jesusek, ongi baitzekien gertatuko zitzaion guztia, bidera irten eta esan zien: <pb/>—Noren bila zatozte? <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Erantzun zioten: <pb/>—Jesus Nazaretarraren bila. <pb/>Hark, orduan: <pb/>—Neu naiz. <pb/>Han zen guardiekin Judas saltzailea ere.


text:
Berriro galdegin zien Jesusek: <pb/>—Noren bila zatozte? <pb/>Haiek erantzun: <pb/>—Jesus Nazaretarraren bila.


text:
<pb/>Orduan, Simon Pedrok, aldean zuen ezpata atera, apaiz nagusiaren morroia jo eta eskuineko belarria moztu zion. Morroiak Malko zuen izena. <f>ⓚ</f>


text:
Jesusek esan zion Pedrori: «Itzuli ezpata zorrora. Ez ote dut, bada, edan behar Aitak leporatu didan edari samina <f>[3]</f>?» <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, gudari-taldeak bere buruzagiarekin eta judu-agintarien guardiek Jesus preso hartu zuten eta, loturik,


text:
Anasen etxera eraman zuten lehenengo. Anas urte hartako apaiz nagusi Kaifasen aitaginarreba <f>[4]</f> zen. <f>ⓜ</f>


text:
(Kaifas zen judu-agintariei aholku hau eman ziena: «Hobe da gizon bat herriarengatik hiltzea»). <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Simon Pedro eta beste ikasle bat <f>[5]</f> Jesusen ondoren joan ziren. Ikasle hau apaiz nagusiaren ezaguna zen, eta Jesusekin batera sartu zen apaiz nagusiaren jauregiko patiora; <f>ⓐ</f>


text:
Pedro, ordea, kanpoan gelditu zen, ate ondoan. Atera zen, orduan, apaiz nagusiaren ezaguna zen ikaslea eta, atezainari hitz egin ondoren, Pedro sarrarazi zuen. <f>ⓑ</f>


text:
Atezain zegoen neskameak esan zion Pedrori: <pb/>—Ez al haiz hi ere gizon horren ikasleetakoa? <pb/>Pedrok erantzun: <pb/>—Ez, ez naun. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Morroiak eta guardiak sua egin eta berotzen ari ziren, hotz baitzegoen. Pedro ere haiekin zegoen berotzen.


text:
Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ageri-agerian hitz egin izan diot nik mundu guztiari; sinagogetan eta tenpluan irakatsi izan dut beti, judu guztiak biltzen diren lekuan, eta ezer ere ez dut ezkutuan esan. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Hori esan zueneko, han zegoen guardia batek masaileko bat eman zion Jesusi, eta esan: <pb/>—Horrela erantzuten al zaio apaiz nagusiari? <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Gaizki hitz egin badut, esan zertan; baina ongi hitz egin badut, zergatik jotzen nauzu?


text:
<pb/>Bitartean, Simon Pedro sutondoan zegoen berotzen, eta galdetu zioten: <pb/>—Ez al haiz hi ere horren ikasleetakoa? <pb/>Hark ukatu egin zuen, esanez: <pb/>—Ez, ez nauk. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Apaiz nagusiaren morroietariko batek, Pedrok belarria moztu zionaren ahaideak, esan zion: <pb/>—Nola ezetz! Neuk ikusi hindudan baratzean horrekin. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Kaifasenetik gobernariaren jauregira <f>[6]</f> eraman zuten Jesus. Goizaldea zen. Judu-agintariak ez ziren sartu jauregira, ez kutsatzeko, ezin izango baitzuten bestela Pazko-afarian parte hartu.


text:
<pb/>Pilatok esan zien: <pb/>—Eraman zeuek eta epaitu zeuen legearen arabera. <pb/>Judu-agintariek erantzun: <pb/>—Guri ez zaigu zilegi inor heriotzara kondenatzea <f>[7]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Pilato barrura sartu zen berriro eta, Jesusi deituz, galdegin zion: <pb/>—Zu al zara juduen erregea? <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Pilatok erantzun zion: <pb/>—Judua ote naiz, bada, ni? Zeure herrikoek eta apaizburuek ekarri zaituzte niregana. Zer egin duzu? <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun: <pb/>—Nire erregetza ez da mundu honetakoa. Nire erregetza mundu honetakoa balitz, nire jendeak borroka egingo zuen ni judu-agintarien menpe ez erortzeko; nire erregetza, ordea, ez da hemengoa.


text:
<pb/>Orduan, Pilatok esan zion: <pb/>—Beraz, errege zara zu? <pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>— Errege naiz, zeuk diozun bezalaxe. Horretarakoxe jaio eta etorri naiz mundura: egiaren testigantza egitera. Egiarena denak entzuten du nire ahotsa. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Pilatok galdetu zion: <pb/>—Egia, zer da egia? <pb/>Hori esanik, Pilatok berriro irten eta judu-agintariei esan zien: <pb/>—Nik ez dut gizon hau kondenatzeko batere arrazoirik aurkitzen.


text:
Baina baduzue ohitura bat nik Pazko-jaietan preso bat askatzekoa. Nahi al duzue juduen erregea askatzea?


text:
<pb/>Haiek oihuka hasi ziren: <pb/>— Hori ez! Askatu Barrabas! <pb/>Barrabas hau bide-lapurra <f>[8]</f> zen. <f>ⓐ</f>


text:
Soldaduek, arantzazko koroa bat eginik, buruan ezarri zioten eta purpurazko mantu bat bota zioten gainera. <f>ⓑ</f>


text:
Eta bata bestearen ondoren hurbilduz, esaten zioten: «Agur, juduen errege!» Eta masailekoka zerabilten. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Atera zen berriro ere Pilato eta esan zien: <pb/>—Hara, kanpora dakarkizuet, jakin dezazuen gizon hau kondenatzeko arrazoirik ez dudala aurkitzen. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jesus kanpora irten zen arantzazko koroa eta purpurazko mantua zeramatzala. Pilatok esan zien: <pb/>—Hemen duzue gizona!


text:
<pb/>Ikusi zutenean, apaizburuak eta guardiak oihuka hasi ziren: <pb/>—Gurutzera, gurutzera hori! <pb/>Pilatok esan zien: <pb/>—Eraman zeuek eta gurutziltzatu; nik ez dut gizon hau kondenatzeko arrazoirik aurkitzen. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Judu-agintariek ihardetsi zioten: <pb/>—Guk badugu lege bat, eta lege horren arabera heriotza-zigorra merezi du, Jainkoaren semetzat jo baitu bere burua. <f>ⓕ</f>


text:
Berriro jauregira sartu eta galdetu zion Jesusi: <pb/>—Nongoa zara zu <f>[1]</f>? <pb/>Jesusek, ordea, ez zion erantzun ere egin. <f>ⓖ</f>


text:
Orduan, Pilatok esan zion: <pb/>—Ez didazu erantzun behar? Ez al dakizu aginpidea dudana zu askatzeko ala gurutziltzatzeko?


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ez zenuke nire aurka batere aginpiderik izango, Jainkoak eman ez balizu; horregatik, zure eskuetara eman nautenek bekatu handiagoa dute. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Ordudanik, Jesus askatu nahian zebilen Pilato. Baina judu-agintariak oihuka hasi zitzaizkion: <pb/>—Hori askatzen baduzu, ez zara enperadorearen adiskide; bere burua errege egiten duen oro enperadorearen aurka ari da. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Orduan, hitz hauek entzutean, Pilatok kanpora eraman zuen Jesus eta auzitegian <f>[2]</f> eseri zen, «Harlosatua» —hebreeraz Gabata— zeritzan tokian.


text:
Pazko-jairako prestaketak egiteko eguna zen, eguerdi aldea <f>[3]</f>. Pilatok esan zien juduei: <pb/>—Hemen duzue zeuen erregea.


text:
<pb/>Orduan, haiek oihuka: <pb/>—Kendu hori, kendu! Gurutzera! <pb/>Pilatok, berriro: <pb/>—Zuen erregea behar al dut gurutziltzatu? <pb/>Apaizburuek erantzun zuten: <pb/>—Ez dugu enperadorea beste erregerik.


text:
<pb/>Pilatok kartel bat idatzi eta gurutze gainean ezarri zuen. Hau zegoen idatzia: «Jesus Nazaretarra, juduen erregea».


text:
Judu askok irakurri zuen kartela, hiritik hurbil baitzegoen Jesus gurutziltzatu zuten lekua; gainera, hebreeraz, latinez eta grekoz zegoen idatzia.


text:
Juduen apaizburuek esan zioten Pilatori: <pb/>—Ez idatzi «juduen erregea», «juduen erregea dela dioena» baizik.


text:
<pb/>Soldaduek, Jesus gurutziltzatu ondoren, haren jantziak hartu eta lau zati egin zituzten, bakoitzarentzat bana; gero tunika hartu zuten, baina josturarik gabea zenez, goitik behera ehundua,


text:
akordio hau hartu zuten: «Ez dezagun urra; zotz egin dezagun ea zeini egokitzen zaion». Honela, Liburu Santuak dioena bete zen: <pb/><t> <i>Nire jantziak banatzen dituzte,</i> </t><t> <i>nire tunika zotz egiten.</i> </t> <pb/>Hain zuzen ere, horixe egin zuten soldaduek. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Jesusen gurutzearen ondoan zeuden haren ama, amaren ahizpa <f>[4]</f>, Maria Kleofasen emaztea, eta Magdalako Maria. <f>ⓚ</f>


text:
Jesusek, bere ama eta honen ondoan maite zuen ikaslea ikusirik, esan zion amari: «Emakume, horra hor zure semea». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Ondoren, Jesusek, guztia betea zegoela jakinik, Liburu Santuak esana erabat bete zedin, esan zuen: «Egarri naiz». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Bazen han pitxer bat ozpinez betea. Orduan, belaki bat ozpinetan busti eta, kanabera bati muturrean erantsirik, ahora hurbildu zioten. <f>ⓝ</f>


text:
Ozpina edan zuenean, Jesusek esan zuen: «Betea da dena». Eta, burua makurtuz, azken arnasa eman zuen.


text:
<pb/>Pazko-jairako prestaketak egiteko eguna zen, eta judu-agintariek ez zuten nahi gorpuak larunbatez gurutzean gelditzerik, larunbat hura oso jaiegun handia baitzen. Horregatik, gurutziltzatuei berna-hezurrak hautsi <f>[5]</f> eta handik kentzeko eskatu zioten Pilatori. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Joan ziren, bada, soldaduak eta hautsi zizkieten berna-hezurrak Jesusekin gurutziltzatu zituzten biei.


text:
<pb/>Ikusi zuenak berak testigatzen du eta haren testigantza egiazkoa da. Berak badaki egia dioena, zuek ere sinets dezazuen. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jose Arimateakoak Jesusen gorpua eramateko baimena eskatu zion Pilatori. Jose Jesusen ikasleetakoa zen, baina isilpean, judu-agintarien beldurrez. Pilatok baimena eman zion, eta Josek joan eta eraman egin zuen haren gorpua. <f>ⓕ</f>


text:
Etorri zen Nikodemo ere —behin batean gauez Jesus ikustera joan zen hura— hogeita hamarren bat kiloko mirra- eta aloe-nahastura <f>[6]</f> zekarrela. <f>ⓖ</f>


text:
Jesusen gorpua bien artean hartu eta oihal-zerrendaz lotu zuten, tartean lurringaiak ezarriz, juduek hobiratzeko zuten ohiturari jarraituz.


text:
<pb/>Jesus gurutziltzatu zuten lekutik hurbil baratze bat zegoen eta, baratzean, ordu arte inor ipini gabeko hilobi berri bat.


text:
Hilobia hurbil zegoenez, hantxe ezarri zuten Jesusen gorpua, juduen atseden-eguna hastear baitzegoen.


text:
<pb/>Asteko lehen egunean <f>[1]</f> Magdalako Maria hilobira joan zen goizean goiz, artean ilun zegoela, eta harria hilobitik kendua ikusi zuen. <f>ⓗ</f>


text:
Orduan, Simon Pedrorengana eta Jesusek maite zuen beste ikasleagana itzuli zen lasterka, eta esan zien: «Eraman egin dute Jauna hilobitik, eta ez dakigu non ipini duten». <f>ⓘ</f>


text:
Biak batera zihoazen korrika, baina beste ikaslea Pedro baino arinago zihoan, eta lehenago iritsi zen hilobira.


text:
Iritsi zen haren atzetik Simon Pedro eta sartu zen hilobira. Oihal-zerrendak lurrean ikusi zituen, <f>ⓙ</f>


text:
baita Jesusen burua biltzen egoniko zapia ere; baina hau ez zegoen oihal-zerrendekin batera jarria, beste toki batean aparte bildua baizik.


text:
Izan ere, ordu arte ez zuten ikasleek ulertu Liburu Santuak dioena, Jesusek hildakoen artetik piztu behar zuela, alegia. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Maria hilobi ondoan gelditu zen, kanpoan negarrez. Halako batean, oraindik ere negarrez, hilobirantz makurtu zen,


text:
eta bi aingeru ikusi zituen zuriz jantziak, Jesusen gorpua egon zen tokian eserita, bata burualdean eta bestea oinetan. <f>ⓛ</f>


text:
Aingeruek esan zioten: <pb/>—Emakume, zergatik ari zara negarrez? <pb/>Hark erantzun zien: <pb/>—Nire Jauna eraman dute, eta ez dakit non ipini duten. <pb/> <f>ⓜ</f>


text:
Jesusek esan zion: <pb/>—Emakume, zergatik ari zara negarrez? Noren bila zabiltza? <pb/>Hark, baratzezaina zelakoan, esan zion: <pb/>—Jauna, zuk eraman baldin baduzu, esadazu non ipini duzun, eta neuk jasoko dut.


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Maria! <pb/>Honek, hurbilduz, esan zion hebreeraz: <pb/>—Rabbuni! (hau da, Maisu).


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Utz nazazu <f>[2]</f>, oraindik ez bainaiz igo Aitarengana. Ea, zoaz nire senideengana eta esaiezu neure eta zuen Aitarengana noala, neure eta zuen Jainkoarengana. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Magdalako Mariak joan eta ikasleei berri hau eman zien: «Jauna ikusi dut». Eta hark esana kontatu zien.


text:
<pb/>Asteko lehen egun hartan bertan, arratsean, ikasleak etxe batean bildurik zeuden; judu-agintarien beldurrez, ateak itxirik zeuzkaten. Sartu zen Jesus eta, erdian jarririk, agurtu zituen esanez: «Bakea zuei». <f>ⓑ</f>


text:
Gero, eskuak eta saihetsa <f>[3]</f> erakutsi zizkien. Pozez bete ziren ikasleak Jauna ikustean. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek berriro esan zien: «Bakea zuei. Aitak ni bidali nauen bezala, nik zuek bidaltzen zaituztet». <f>ⓓ</f>


text:
Zuek bekatuak barkatzen dizkiezuenei barkatu egingo dizkie Jainkoak ere; zuek barkamena ukatzen diezuenei, ukatu egingo die». <f>ⓔ</f>


text:
Elkartu zirenean, beste ikasleek esan zioten: <pb/>—Jauna ikusi dugu. <pb/>Tomasek erantzun zien: <pb/>—Haren eskuetan iltzeen seinalea ikusten ez badut, eta nire atzamarra iltze-zuloetan eta nire eskua haren saihets-zuloan sartzen ez badut, ez dut inola ere sinetsiko. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Zortzi egunen buruan, etxean zeuden berriro ikasleak, eta Tomas ere bertan zen. Ateak itxirik zeuden arren, sartu zen Jesus eta, erdian jarririk, agurtu zituen esanez: «Bakea zuei». <f>ⓗ</f>


text:
Gero, esan zion Tomasi: <pb/>—Ekarri atzamarra eta aztertu nire eskuak; ekarri eskua eta sartu nire saihets-zuloan. Eta ez izan sinesgogor, sinestedun baizik.


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Ikusi nauzulako sinetsi al duzu? Zorionekoak ikusi gabe sinesten dutenak. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Mirarizko beste seinale asko egin zituen Jesusek bere ikasleen aurrean, liburu honetan idatzirik ez daudenak. <f>ⓙ</f>


text:
Hemen kontatuak Jesus Mesias eta Jainkoaren Semea dela sinets dezazuen idatzi dira eta, sinetsiz, betiko bizia izan dezazuen hari esker. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/><f>[1]</f> Geroxeago, berriro agertu zitzaien Jesus bere ikasleei Tiberiades aintzira-ertzean. Honela gertatu zen agerpena:


text:
Elkarrekin zeuden Simon Pedro, Tomas —Bikia zeritzana—, Natanael —Galileako Kanakoa—, Zebedeoren semeak eta beste bi ikasle. <f>ⓛ</f>


text:
Hortan, Simon Pedrok esan zien: <pb/>—Arrantzura noa. <pb/>Besteek erantzun zioten: <pb/>—Zurekin goaz gu ere. <pb/>Irten eta ontziratu egin ziren. Baina gau hartan ez zuten ezer harrapatu.


text:
<pb/>Eguna argitu zuenean, aintzira-ertzean agertu zen Jesus; baina ikasleak ez ziren konturatu Jesus zela. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: <pb/>—Bota sarea txaluparen eskuinera eta aurkituko duzue. <pb/>Hala egin zuten. Eta hainbeste arrain harrapatu zutenez, ez ziren sarea ateratzeko gauza. <f>ⓝ</f>


text:
Orduan, Jesusek maite zuen ikasle hark esan zion Pedrori: «Jauna da». Simon Pedrok, Jauna zela entzun bezain laster, soinekoa jantzi (erantzia baitzuen) eta salto egin zuen uretara. <f>ⓐ</f>


text:
Gainerako ikasleak txalupaz joan ziren, sarea arrainekin tiraka zekartela, lehorretik hurbil baitziren, ehunen bat metrora.


text:
<pb/>Igo zen ontzira Simon Pedro eta lehorrera atera zuen sarea, ehun eta berrogeita hamahiru arrain handiz betea. Eta, hainbeste izanik ere, ez zen sarea apurtu. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jesusek esan zien: «Etorri gosaltzera». <pb/>Ikasleetako inor ez zen ausartzen nor zen galdetzera, ongi baitzekiten Jauna zena.


text:
<pb/>Hirugarren aldia zen hau, Jesus, hildakoen artetik piztu ondoren, bere ikasleei agertzen zitzaiena. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Gosaldu zutenean, Jesusek esan zion Simon Pedrori: <pb/>—Simon, Joanen semea, maiteago al nauzu hauek baino? <pb/>Hark esan zion: <pb/>—Bai, Jauna, badakizu maite zaitudana. <pb/>Orduan, Jesusek: <pb/>—Larra itzazu nire bildotsak.


text:
<pb/>Bigarrenez galdetu zion Jesusek: <pb/>—Simon, Joanen semea, maite al nauzu? <pb/>Pedrok, berriro: <pb/>—Bai, Jauna, badakizu maite zaitudana. <pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Zaindu nire ardiak. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Hirugarrenez galdetu zion Jesusek: <pb/>—Simon, Joanen semea, maite al nauzu? <pb/>Pedro goibeldu egin zen maite al zuen hirugarrenez galdetu ziolako, eta erantzun zion: <pb/>—Jauna, zuk dena dakizu, zuk badakizu maite zaitudana. <pb/>Orduan, esan zion Jesusek: <pb/>—Larra itzazu nire ardiak. <f>ⓕ</f>


text:
Bene-benetan diotsut: Gazteago zinenean, zeuk lotzen zenuen gerrikoa eta nora joan erabakitzen; zahartzean, ordea, zuk besoak luzatu eta beste batek lotuko dizu gerrikoa eta nahi izango ez duzun lekura eramango zaitu. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Horrela, Jainkoari aintza zer-nolako heriotzaz <f>[2]</f> emango zion adierazi zuen Jesusek. Ondoren, esan zion: <pb/>—Jarraitu niri. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Pedrok itzuli eta Jesusek maite zuen ikaslea ondoren zetorrela ikusi zuen, afarikoan, Jesusen bular gainean jarririk, «Jauna, nor da salduko zaituena?» galdetu ziona. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Ni itzuli arte hori gelditzea nahi baldin badut, zuri zer? Zuk jarraitu niri. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Hitz hauek zirela eta, ikasle hura hilko ez zelako zurrumurrua zabaldu zen senideen artean. Jesusek, ordea, ez zion esan ez zela hilko, beste hau baizik: «Ni itzuli arte hori gelditzea nahi baldin badut, zuri zer?»


text:
<pb/>Ikasle huraxe da gauza hauetaz guztiez testigantza egin duena eta idatzi dituena, eta guk ongi dakigu egiazkoa dela haren testigantza. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Beste gauza asko ere egin zituen Jesusek. Guztiak banan-banan bilduko balira, nik uste mundu osoan ere ez liratekeela sartuko idatz litezkeen liburuak. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/> <n>[1-2]</n> Teofilo maitea: Neure lehen liburuan, hasieratik <f>[1]</f> zerura jasoa izan zen eguna arte Jesusek egin eta irakatsi zuen guztiaz idatzi nuen. Zerura igo aurretik, Espiritu Santuaren eraginez azken <f>ⓜ</f> aginduak eman zizkien berak aukeratutako apostoluei.


text:
Jesus apostoluei agertu zitzaien bere heriotzaren ondoren eta bizirik zegoeneko froga asko eman zizkien, berrogei egunez bere burua ikustera emanez eta Jainkoaren erregetzaz hitz eginez. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Haiekin bazkaltzen ari zen batean, honela agindu zien: «Ez alde egin Jerusalemdik, zaudete nik Aitaren partetik egin dizuedan agintzariaren zain. <f>ⓐ</f>


text:
Joanek <f>[2]</f> <f>ⓑ</f> urez bataiatu zuen, baina zuek egun gutxi barru Espiritu Santuaz bataiatuak izango zarete».


text:
<pb/>Orduan, Jesusekin bildurik zeudenek galdetu zioten: <pb/>—Jauna, orain ezarriko al duzu berriro Israelgo erreinua? <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zien: <pb/>—Aitak bakarrik du hori erabakitzeko ahalmena, eta ez dago zuen esku <f>ⓓ</f> zein aldi edo unetan gertatuko den jakitea.


text:
Baina zuen gain jaitsiko den Espiritu Santuaren <f>ⓔ</f> indarra hartuko duzue, eta nire lekuko izango zarete Jerusalemen, Judea osoan, Samarian eta lurraren bazterreraino <f>[3]</f>.


text:
<pb/>Hau esanik, gorantz igo zen Jesus haien begi aurrean, hodei batek begietatik ezkutatu zien arte. <f>ⓕ</f>


text:
Oraindik zerura nola zihoan begira-begira zeudela, zuriz jantzitako bi gizaseme <f>ⓖ</f> azaldu zitzaizkien ondoan,


text:
eta esan zieten: «Galilearrok, zertan zaudete hor zerura begira? Zuen ondotik zerura jasoa izan den Jesus hori, zerura joaten ikusi duzuen bezalaxe etorriko da berriro». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Orduan, apostoluak Jerusalemera itzuli ziren Oliamenditik —mendi hau Jerusalemdik hurbil dago, kilometro batera eskas <f>[4]</f> —. <f>ⓘ</f>


text:
Etxeraturik, bizi zireneko goiko gelara igo ziren. Hona zein ziren: Pedro eta Joan, Santiago eta Andres, Felipe eta Tomas, Bartolome eta Mateo, Santiago Alfeorena, Simon Zelote eta Judas Santiagorena. <f>ⓙ</f>


text:
Guztiok, emakume batzuekin eta Jesusen ama Maria eta anai-arrebekin, bihotz batez otoitzari emanak bizi ziren. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Egun haietako batean, Pedrok, senideak <f>[5]</f> <f>ⓛ</f> bildurik zeudela —ehun eta hogeiren bat laguneko taldea—, jaiki eta esan zuen:


text:
«Senideok, bete beharrekoa zen Espiritu Santuak Liburu Santuan Daviden ahoz iragarria, Jesus atzeman zutenen gidari gertatu zen Judasi buruz esana, alegia.


text:
Baina bere hobenaren ordain-diruaz soro bat erosi zuen eta, buruz behera amildurik, erditik lehertu zen eta haren erraiak lurrean zabaldu ziren. <f>ⓜ</f>


text:
Jerusalemdar guztiek izan zuten honen berri, eta soro hari “Hakeldama” eman zioten izena beren hizkuntzan, hots, “Odol-soro”.


text:
Hau dago idatzia, hain zuzen, Salmoen liburuan: <pb/><t> <i>«Bihur bedi</i> <f>ⓝ</f> <i>haren bizilekua</i> </t><t> <i>basamortu,</i> </t><t> <i>geldi bedi inor gabe.</i> </t> <pb/>«Eta beste hau ere bai: <pb/><t> <i>«Har beza beste batek haren kargua.</i> </t>


text:
<pb/> <n>[21-22]</n> «Beharrezkoa da, beraz, norbait gure taldeari elkartzea. Jesus Jauna gure artean bizi izan den denbora guztian —Joanek bataiatu <f>ⓐ</f> zuenetik zerura jasoa izan den arte, alegia— gurekin ibili direnetakoa izan behar du, gurekin batera haren piztueraren lekuko izan dadin».


text:
Ondoren, honela egin zuten otoitz: «Jauna, guztien barrua ezagutzen duzun horrek, erakuts iezaguzu biotarik zein hautatu duzun, <f>ⓑ</f>


text:
apostolu-zerbitzu <f>ⓒ</f> honetan Judasek utzi duen tokia betetzeko, zegokion tokira joan baita hura».


text:
Bat-batean, haize-boladarena bezalako burrunba etorri zen zerutik eta beraiek zeuden etxe guztian durundi egin zuen.


text:
Denak Espiritu Santuaz bete <f>ⓕ</f> ziren eta hizkuntza arrotzez hitz egiten hasi, bakoitza Espirituak eragiten zion eran.


text:
<pb/>Egun haietan judu jainkozale asko ziren Jerusalemen, eguzkiaren azpian diren nazio guztietatik etorriak.


text:
Burrunba hura entzutean, hara bildu zen jendea samaldan, eta txunditurik gelditu ziren, nork bere hizkuntzan hitz egiten entzuten baitzien.


text:
Baditugu gurekin partiar, mediar nahiz elamdarrak; baita Mesopotamian, Judean nahiz Kapadozian, Ponton nahiz Asian bizi direnak ere;


text:
badira gure artean Frigia nahiz Panfiliakoak, Egipto nahiz Zirene inguruko Libia aldekoak, baita erromatarrak ere <f>[2]</f>;


text:
eta denok, judu eta juduberri <f>[3]</f> <f>ⓗ</f> , kretar eta arabiar, Jainkoaren egintza miragarriak geure hizkuntzetan aipatzen entzuten diegu».


text:
<pb/>Orduan, Pedrok, hamaika apostoluen artean zutik, honela hitz egin zien <f>[4]</f>: «Juduok eta Jerusalemen zaudeten guztiok: entzun arretaz nire hitzak, otoi, hemen gertatzen denaz ongi jabe zaitezten.


text:
<pb/><t> <i>«Hau dio Jainkoak: Azken egunetan</i> </t><t> <i>neure espiritua</i> <f>ⓘ</f> <i>isuriko diet</i> </t><t> <i>gizaki guztiei.</i> </t><t> <i>Zuen seme-alabek</i> </t><t> <i>profetizatu egingo dute,</i> </t><t> <i>zuen gazteek ikuskariak izango,</i> </t><t> <i>zuen zaharrek ametsak egingo.</i> </t>


text:
<t> <i>Neure morroi eta mirabeei ere</i> </t><t> <i>neure espiritua isuriko diet</i> </t><t> <i>egun haietan</i> </t><t>eta profetizatu egingo dute. </t>


text:
<t> <i>Gauza harrigarriak egingo ditut</i> </t><t> <i>goian, zeruan,</i> </t><t> <i>eta mirariak behean, lurrean:</i> </t><t> <i>odola eta sua eta ke-lainoa.</i> </t>


text:
<t> <i>Eguzkia ilunpe bihurtuko da,</i> </t><t> <i>ilargiak odol-itxura hartuko du,</i> </t><t> <i>Jaunaren eguna,</i> </t><t> <i>egun handi eta ospetsua,</i> </t><t> <i>iritsi baino lehen.</i> </t>


text:
<pb/>«Entzun hau, israeldarrok: Guztiok dakizuenez, Jainkoak Jesus Nazaretarra zuen aurrean sinesgarri egin zuen, mirariak eta egintza ahaltsu eta harrigarriak haren eskuz eginez. <f>ⓚ</f>


text:
Jainkoak zuen eskuetara eman zuen, bere asmoaren eta aurrez hartutako erabakiaren arabera, eta zuek gurutzean josi eta hil egin zenuten sinesgabeen <f>[6]</f> eskuz. <f>ⓛ</f>


text:
Baina Jainkoak piztu <f>ⓜ</f> egin zuen, Herioaren <f>[7]</f> lokarrietatik askatuz, Herioak ezin baitzuen hura bere menpe eduki.


text:
Izan ere, honela dio Davidek hartaz: <pb/><t> <i>«Begi aurrean</i> <f>ⓝ</f> <i>dut Jauna etengabe;</i> </t><t> <i>bera ondoan dudala,</i> </t><t> <i>ez naiteke koloka.</i> </t>


text:
<t> <i>Horregatik, alai daukat bihotza,</i> </t><t> <i>pozez kantari mihia,</i> </t><t> <i>itxaropenean lasai gorputza.</i> </t>


text:
<t> <i>Ez bainauzu Herio Leizera botako,</i> </t><t> <i>zure fededuna ez duzu</i> </t><t> <i>hilobian galtzen</i> <f>[8]</f> <i>utziko.</i> <f>ⓐ</f> </t>


text:
<pb/>«Senideok, uztazue argi eta garbi esaten David <f>ⓑ</f> gure arbasoa hil egin zela eta lur eman ziotela, eta hor dugu gaur ere haren hilobia.


text:
Baina profeta zen eta bazekien hark Jainkoak zin eginez hitzeman ziona: <i>beraren odoleko bat ezarriko zuela bere tronuan.</i> <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, aurrez ikusi zuen Mesias piztuko zela, eta honetaz mintzo zen hau esatean: <i>ez zuela Jainkoak Herio Leizera botako eta ez zela</i> haren gorputza <i>hilobian galduko.</i>


text:
Jainkoak bere eskuinaldera altxatu duelarik <f>[9]</f>, hitzemandako Espiritu Santua hartu du Aitarengandik eta guri isuri; hauxe da zuek ikusten eta entzuten ari zaretena. <f>ⓔ</f>


text:
David ez zen zerura igo; hala ere, hau dio: <pb/><t> <i>«Hona Jaunak ene Jaunari esana:</i> </t><t> <i>“Eseri nire eskuinean,</i> <f>ⓕ</f> </t>


text:
<pb/>«Jakin beza ongi, beraz, Israel herri osoak Jaun <f>ⓖ</f> eta Mesias egin duela Jainkoak, zuek gurutziltzatu zenuten Jesus hau».


text:
<pb/>Hitz hauek bihotzean zirrara egin zieten, eta Pedrori eta gainerako apostoluei galdetu zieten: <pb/>—Zer egin behar dugu <f>ⓗ</f>, anaiok?


text:
<pb/>Pedrok erantzun zien: <pb/>—Bihozberri <f>ⓘ</f> zaitezte eta bataiatu guztiok, Jesus Mesiasen izenean bekatuak barka dakizkizuen, eta Espiritu Santua hartuko duzue dohain.


text:
Zuentzat eta zuen seme-alabentzat agindu baitzuen Jainkoak dohain hau, baita Jainko gure Jaunak deituko dituen atzerritar <f>[10]</f> guztientzat ere. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Beste hitz askoren bidez egiten zien Pedrok testigantza eta arren eskatzen zien: «Salba zaitezte gizaldi <f>ⓚ</f> honi datorkion hondamenditik».


text:
<pb/>Pedroren hitza onartu zutenak bataiatu egin ziren, eta egun hartan hiruren bat mila lagun elkartu zitzaizkion taldeari. <f>ⓛ</f>


text:
Denak apostoluen irakaspenak entzuteari eta elkarte-bizitzari emanak bizi ziren, ogi-zatitzea eta otoitza elkarrekin egiten zituztelarik <f>[11]</f>. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/><f>[12]</f> Mundu guztia izuturik <f>ⓝ</f> zegoen, apostoluek egiten zuten hainbat egintza harrigarri eta mirarirengatik.


text:
beren lur eta ondasunak saldurik, guztien artean banatzen zuten dirua, nork zer behar zuen. <f>ⓑ</f>


text:
Egunero bildu ohi ziren tenpluan, baina ogia etxeetan zatitzen zuten, otorduak elkarrekin pozik eta bihotz xaloz eginez. <f>ⓒ</f>


text:
Jainkoa goresten zuten, eta herri osoaren estimazioa zuten. Eta Jaunak egunetik egunera gehitzen zizkion elkarteari salbatzen zirenak <f>[13]</f>. <f>ⓓ</f>


text:
Tenpluko «Ate Eder <f>[2]</f>» esaten zioten sarreran, jaiotzatik herrena zen gizon bat zegoen. Egunero ezarri ohi zuten han, tenplura sartzen zirenei limosna eskatzeko.


text:
Orduan, Pedrok esan zion: «Ez dut ez urrerik, ez zilarrik, baina dudana emango dizut: Jesu Kristo Nazaretarraren izenean, jaiki eta ibili!» <f>ⓕ</f>


text:
Eta, eskuineko eskutik harturik, altxarazi egin zuen. <pb/>Bat-batean, gizonaren oinak eta orpoak indartu egin ziren;


text:
salto batez zutitu eta ibiltzen hasi zen. Eta apostoluekin batera tenplura sartu zen bere kasa oinez, saltoka eta Jainkoari goraka. <f>ⓖ</f>


text:
eta, Ate Eder ondoan eserita limosna eske egoten zena bera zela oharturik, denak zur eta lur <f>ⓗ</f> gelditu ziren gertatutakoaz.


text:
<pb/>Gizona oraindik Pedro eta Joanekin zegoela, jende guztia, harriturik, haiengana joan zen lasterka, Salomonen aterpera <f>[3]</f>. <f>ⓘ</f>


text:
Herria biltzen ari zela ikustean, honela mintzatu zitzaien Pedro: «Israeldarrok, zergatik harritzen zaituzte gertatu den honek? Edo zergatik zaudete guri begira, gizon hau geure ahalmenaz edo erlijiotasunaz ibilarazi bagenu bezala?


text:
<pb/>«<i>Abrahamen</i> <f>ⓙ</f><i>, Isaaken eta Jakoben Jainkoak, gure arbasoen Jainkoak,</i> aintzaz bete du Jesus bere zerbitzaria, zuek agintarien eskuetara eman eta Pilatoren aurrean ukatu zenutena, honek askatzea erabaki zuen arren.


text:
biziaren sorburua <f>[4]</f> <f>ⓛ</f> hil zenuten, baina Jainkoak piztu egin du hildakoen artetik; gu gara horren testigu.


text:
Bada, Jesusenganako sinesmenari esker, haren indarrak <f>[5]</f> sendatu du zuek ezagutzen eta hemen ikusten duzuen gizon hau; Jesusek ematen duen sinesmenak ekarri dio osasun betea, denok ikus dezakezuenez. <f>ⓜ</f>


text:
Baina horrela bete zuen Jainkoak, profeta guztien ahoz aurrez iragarria, hots, haren Mesiasek sufritu egin beharko zuela. <f>ⓐ</f>


text:
horrela iritsiko zaizue Jaunaren kontsolazio-garaia <f>ⓒ</f>, eta hark berriro bidaliko dizue Jesus, zuentzat izendatua zeukan Mesias.


text:
Honek zeruan egon behar du oraindik, harik eta gauza guztiak eraberrituko diren garaia, Jainkoak antzinatik bere profeta santuen ahoz iragarria, iritsi arte. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Moisesek, hain zuzen, esan zuen: <i>Ni bezalako profeta sorraraziko dizue Jaunak, zeuen Jainkoak, herritarren artetik; onartu hark esango dizuen guztia.</i> <f>ⓔ</f>


text:
Zeuentzako <f>[6]</f> dituzue profeten agintzariak, baita Jainkoak zuen arbasoekin egin zuen ituna ere <f>ⓕ</f>; hau esan baitzion Abrahami: <i>Zure ondorengoen bidez lurreko herri guztiak bedeinkatuko ditut.</i>


text:
Lehenik zuentzat <f>ⓖ</f> sorrarazi eta piztu <f>[7]</f> du Jainkoak Jesus bere zerbitzaria, eta zuei bedeinkazioa ematera bidali du, zuetako bakoitza bere gaiztakerietatik aldentzen bada».


text:
<pb/>Oraindik Pedro eta Joan herriari mintzatzen ari zitzaizkiola, apaizak, tenpluko guardiaburua <f>[1]</f> <f>ⓗ</f> eta saduzearrak agertu zitzaizkien.


text:
Oso haserre zeuden, apostoluek Jesusengan hildakoen piztuera <f>ⓘ</f> gertatu zela herriari irakasten eta hots egiten ziotelako <f>[2]</f>.


text:
Baina predikua entzuniko askok sinetsi egin zuten, eta gizonezko fededunak bost milaren bat izatera iritsi ziren <f>[3]</f>. <f>ⓙ</f>


text:
han ziren Anas apaiz nagusia, Kaifas <f>[5]</f>, Joan, Alexandro eta apaizburuen familietako guztiak.


text:
Pedro eta Joan beren aurrera ekarrarazi eta galdetu zieten: «Zer ahalmenez <f>ⓚ</f> egin duzue hori? Nork eman dizue eskubidea?»


text:
Bego argi, bada, zuentzat eta Israel herri osoarentzat, zuek gurutziltzatu eta Jainkoak hildakoen artetik piztu zuen Jesu Kristo Nazaretarraren ahalmenaz daukazuela gizon hau zeuen aurrean sendaturik. <f>ⓜ</f>


text:
Honengan bakarrik dugu salbamena, ez baitigu Jainkoak gizon-emakumeoi beste inor <f>[6]</f> eman eguzkiaren azpian, salba gaitzakeenik». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Pedroren eta Joanen ausardia ikusi eta gizon eskolagabe eta arruntak zirela jabeturik, harrituak zeuden. Bazekiten, alde batetik, Jesusen lagun izanak zirela, <f>ⓑ</f>


text:
eta han zeukaten, bestetik, beren aurrean zutik, sendaturiko gizona. Ez zuten, beraz, aurka egiterik.


text:
«Zer egin gizon hauekin? Izan ere, ageri-ageriko miraria egin dute: ongi daki hori Jerusalem osoak, eta ezin dugu ukatu.


text:
Alabaina, herrian hori gehiago zabal ez dadin, mehatxatu egingo ditugu, gaurdanik Jesusen izena inori aipa ez diezaioten». <f>ⓒ</f>


text:
Baina Pedrok eta Joanek erantzun zieten: «Zeuek ikusi Jainkoarentzat zuzena ote den guk zuen esana egitea harena egin ordez. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Berriro mehatxatu ondoren, askatu egin zituzten. Ez zuten aurkitzen haiek zigortzeko erarik, herriaren beldurrez, jende guztiak Jainkoa goresten <f>ⓕ</f> baitzuen gertatu zenarengatik.


text:
<pb/>Libre utzi zituztenean, senideengana itzuli ziren, eta apaizburu eta zaharrek esandako guztia kontatu zieten.


text:
Entzutean, denek otoitz egin zioten goraki eta aho batez Jainkoari: «Jauna, zuk egin zenituen zeru-lurrak eta itsasoa, eta horietan bizi diren guztiak; <f>ⓖ</f>


text:
zuk esan zenuen Espiritu Santuaren bidez eta gure aita David zeure zerbitzariaren ahoz: <pb/><t> <i>«Zergatik</i> <f>ⓗ</f> <i>dabiltza</i> </t><t> <i>iskanbilan nazioak,</i> </t><t> <i>eta asmo ustelak asmatzen herriak?</i> </t>


text:
<t> <i>Mundu honetako erregeak</i> </t><t> <i>altxatu dira,</i> </t><t> <i>eta agintedunek elkar hartu dute</i> </t><t> <i>Jaunaren eta berak aukeraturiko</i> </t><t> <i>Mesiasen aurka.</i> </t>


text:
<pb/>«Bai, hala elkartu dira hiri honetan Herodes eta Pontzio Pilato atzerriko nazioekin eta Israel herriarekin, zuk Mesias egin zenuen Jesus zure zerbitzari santuaren aurka. <f>ⓘ</f>


text:
Begira orain, Jauna, nola mehatxatzen gaituzten; emaguzu zeure zerbitzarioi zure hitza ausardia osoz predikatzea. <f>ⓚ</f>


text:
Eta luzatu eskua, zure zerbitzari Jesusen bidez sendakuntza, mirari eta egintza <f>ⓛ</f> harrigarriak gerta daitezen».


text:
<pb/>Otoitza bukatzearekin batera, bilduak zeudeneko tokia dardaratu egin zen; denak Espiritu Santuaz beterik gelditu ziren, eta Jainkoaren hitza ausardiaz predikatzen zuten. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/><f>[7]</f> Fededun <f>ⓝ</f> guztiak bat ziren bihotzez eta gogoz, eta inork ez zuen esaten zeukana berea zuenik, baizik eta dena denena zuten.


text:
Apostoluek indar eta eragin handiz egiten zuten Jesus Jaunaren piztueraren testigantza. Jendeak oso estimatuak <f>ⓐ</f> zituen <f>[8]</f>;


text:
izan ere, ez zen haien artean behartsurik, zeren lurrik edo etxerik zutenek, dena saldu eta salmentaren ordaina


text:
Hala egin zuen Josek, apostoluek Bernabe <f>ⓒ</f> —hau da, Adore-emaile— deitu zutenak; lebitarra zen eta jaiotzez zipretarra.


text:
Hartutako dirutik zerbait beretzat gorde zuen Ananiasek, bere emaztearekin ados, eta gainerakoa apostoluen esku jarri.


text:
Pedrok esan zion: «Ananias, zergatik utzi diozu Satanasi zure gogoaz nagusitzen Espiritu Santuari gezurra esateko, soroaren ordainetik zati bat zeuretzat gordez? <f>ⓓ</f>


text:
Saldu aurretik zeurea zenuen, eta saldu ondoren ez ote zinen hartutakoaren jabe? Nolatan sartu zaizu buruan horrelakorik egitea? Gizakiei ez, Jainkoari berari esan diozu gezurra».


text:
<pb/>Hitz hauek entzutean, Ananias lurrera erori zen eta hil. Jakin zuten guztiak beldur-ikaraz gelditu ziren.


text:
Pedrok galdetu zion: <pb/>—Esadazu, honenbestean saldu al zenuten soroa? <pb/>—Bai, horrenbestean —erantzun zuen hark.


text:
<pb/>Pedrok esan zion: <pb/>—Zergatik hartu duzue elkar Jaunaren Espiritua tentatzeko <f>[1]</f>? Hara, atean dira dagoeneko zure senarrari lur eman diotenak; zu eramango zaituzte orain. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Pedroren oinetara bat-batean erori eta hil egin zen. Sartu ziren gazteak eta, hilda aurkiturik, senarraren ondoan lur ematera eraman zuten.


text:
Eliz elkarte <f>ⓕ</f> osoa erabat beldurturik gelditu zen, baita gertatuaren berri izan zuten guztiak ere.


text:
<pb/><f>[2]</f> Anitz mirari eta egintza harrigarri <f>ⓖ</f> gertatzen ziren herrian apostoluen eskuz. Fededun guztiak Salomonen aterpean <f>[3]</f> bildu ohi ziren gogo batez;


text:
baina beste inor ez zen haiekin elkartzera ausartzen, herriak asko goraipatzen bazituen ere. <f>ⓗ</f>


text:
Gero eta ugariagoa zen fedearen bidez Jaunari elkartzen zitzaizkionen taldea, gizon eta emakume <f>[4]</f>. <f>ⓘ</f>


text:
Gaixoak kalera ateratzen zituen jendeak eta ohe nahiz ohatiletan ezartzen zituzten, Pedro igarotzean beronen itzalak bederen bat edo beste uki zezan. <f>ⓙ</f>


text:
Jerusalem inguruko herrietatik ere jende-talde handiak etorri ohi ziren gaixoak eta espiritu gaiztoen menpe zeudenak berekin ekarriz, eta denak sendatzen ziren.


text:
<pb/>Apaiz nagusiak eta honen alderdiko guztiek —saduzearrek <f>ⓚ</f>, alegia—, haserre bizian <f>[5]</f>,


text:
<pb/>Esan zitzaien bezala, egunsentian tenplura joan eta irakasten hasi ziren. <pb/>Bitartean, apaiz nagusiak eta honen alderdikoek israeldar buruzagien Biltzar Nagusia <f>[7]</f> bilarazi zuten eta apostoluak kartzelatik ekartzeko agindu.


text:
«Kartzela arreta guztiaz itxia aurkitu dugu eta zaintzaileak ateetan erne, baina irekitzean barruan ez dugu inor aurkitu».


text:
<pb/>Berria entzunik, tenpluko guardiaburua eta apaizburuak <f>ⓜ</f> zer gertatu ote zen asmatu ezinik zebiltzan.


text:
Hartan, norbait etorri zen albiste honekin: «Kartzelan sartu zenituzten gizonak tenpluan daude eta herriari irakasten dihardute».


text:
<pb/>Joan zen, orduan, guardiaburua bere mutilekin eta ekarri egin zituen, baina indarrik erabili gabe, herriak harrika emango ote zien beldur baitziren.


text:
<pb/>—Ez al genizuen zorrotz agindu Jesusen izenean ez irakasteko? Zuek, ordea, Jerusalem osoa bete duzue zeuen irakaspenez; gainera, gizon horren heriotzaren erantzukizuna leporatu nahi diguzue. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Pedrok eta beste apostoluek erantzun zuten: <pb/>—Jainkoaren esana egin <f>ⓐ</f> behar da lehenik, ez gizakiena.


text:
Jainkoak bere eskuinaldera altxatu du, buru eta salbatzaile eginez, Israeli bihozberritzea eta bekatuen barkamena emateko. <f>ⓒ</f>


text:
Gu gara honen guztiaren lekuko <f>ⓓ</f>, gu eta esaneko zaizkionei Jainkoak ematen dien Espiritu Santua.


text:
Baina bazen Biltzar Nagusian Gamaliel <f>[8]</f> zeritzan fariseu bat, herri osoan itzal handia zuen lege-irakaslea; apostoluak kanpora ateratzeko agindu ondoren, biltzarrean zutik,


text:
Oraindik orain atera zen Teudas <f>[9]</f> ere, norbait bazelako ustetan, eta laurehunen bat gizon bilduak zituen; baina hil egin zuten, eta haren jarraitzaile guztiak sakabanatu egin ziren, eta dena hutsean gelditu.


text:
Haren ondoren, erroldatzea egin zen garaian, Judas galilearra* atera zen, eta hainbat jende bereganatu zuen; baina hil egin zuten hura ere, eta jarraitzaile guztiak sakabanatu ziren.


text:
Beraz, hona nire aholkua: ez zaiteztela sar gizon hauekin; doazela. Hauen asmoa eta jarduera gizakiengandikoak badira, beren kasa desegingo dira;


text:
Jainkoarengandikoak badira, berriz, ezin izango dituzue desegin. Ez dakizuela gerta Jainkoarekin borrokan <f>ⓔ</f> aritzea!» <pb/>Haren iritzia onartu zuten.


text:
Eta, apostoluak deitu eta zigorkatu ondoren, Jesusi buruz hitzik esatea zorrotz debekatu zieten. Ondoren, askatu egin zituzten. <f>ⓕ</f>


text:
Apostoluak Biltzar Nagusitik pozik atera ziren, Jainkoak Jesusengatik sufritzeko duin aurkitu zituelako. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Eta, tenpluan nahiz etxez etxe <f>ⓗ</f>, etengabe irakasten eta hots egiten zuten Jesus Mesias delako berri ona.


text:
<pb/>Garai hartan, ikasleak gero eta gehiago zirelarik, marmarra sortu zen greko-hizkuntzakoen artean hebreera-hizkuntzakoen aurka, haien andre alargunak eguneroko janari-banaketan <f>[1]</f> <f>ⓘ</f> bazterrera gelditzen zirelako.


text:
Hamabiek, ikasleen biltzar <f>ⓙ</f> orokorra bildurik, esan zuten: «Ez da egoki guk Jainkoaren hitzaren predikua alde batera uztea janari-banaketaz arduratzeko.


text:
Beraz, senideok, aukera itzazue zeuen artean izen oneko zazpi gizon, Espiritu Santuaz eta jakinduriaz beteak, eta haiei emango diegu egiteko hori. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Biltzar osoak ontzat eman zuen proposamena, eta Esteban —fedez eta Espiritu Santuaz betea zegoen gizona—, Felipe, Prokoro, Nikanor, Timon, Parmenas eta Nikolas, Antiokiako juduberria <f>[2]</f> <f>ⓛ</f>, hautatu zituzten;


text:
aurkeztu zizkieten apostoluei, eta hauek, otoitz eginez <f>ⓜ</f>, eskuak buruan ezarri <f>[3]</f> zizkieten.


text:
<pb/>Jainkoaren hitza zabaltzen <f>ⓝ</f> ari zen; ikasleen taldea franko ugalduz zihoan Jerusalemen, eta apaiz asko ere sinestedun egiten zen <f>[4]</f>.


text:
<pb/>Estebanek, Jainkoaren laguntza eta indarra oparo baitzituen berekin, egintza harrigarri eta mirari handiak egiten zituen herrian. <f>ⓐ</f>


text:
Hartan, zirenear eta alexandriarrez osatua zegoen eta «Askatuena <f>[5]</f>» zeritzan sinagogakoak, ziliziar eta asiar batzuekin batera, Estebanekin eztabaidan hasi ziren.


text:
gizon batzuk erosi zituzten, zurrumurru hau zabal zezaten: Estebani Moisesen eta Jainkoaren kontra hitz egiten entzun ziotela, alegia.


text:
Horrela, herria, zaharrak eta lege-maisuak asaldatu zituzten; gero, Esteban ustekabean harrapatu eta Biltzar Nagusira eraman zuten.


text:
Gezurrezko lekukoak <f>ⓒ</f> aurkeztu zituzten, honela ziotenak: «Gizon hau legearen eta toki santuaren <f>[6]</f> kontra mintzo da etengabe;


text:
geuk entzun diogu esaten, Jesus Nazaretarra delako horrek tenplua suntsituko <f>ⓓ</f> duela eta Moisesek eman zizkigun ohiturak aldatuko dituela».


text:
<pb/>Biltzar Nagusian zeuden guztiek begiak Estebanengan jarriak zituzten, eta haren aurpegia <f>ⓔ</f> aingeru batena bezain distiratsu ikusi zuten.


text:
<pb/>Estebanek erantzun zuen: «Senide eta gurasook, entzun: Jainko aintzatsua gure arbaso Abrahami agertu zitzaion, artean Mesopotamian zegoela, Haranen bizitzen jarri aurretik <f>[1]</f>,


text:
<i>eta esan zion</i> <f>ⓖ</f><i>: Utzi zeure lurra eta zeure ahaideak eta zoaz nik erakutsiko dizudan lurraldera.</i>


text:
Abraham, orduan, kaldearren lurraldea utzirik, Haranen <f>ⓗ</f> jarri zen bizitzen. Eta handik, aita hil zitzaionean, orain zuek bizi zareteneko lurralde honetara aldatu zuen Jainkoak.


text:
Hala ere, ez zion ondaretzat lurrik eman <f>ⓘ</f>, ezta oin bat ere; baina <i>berari eta beraren ondorengoei emango ziela</i> agindu zion, oraindik Abrahamek seme-alabarik ez zuen arren.


text:
Honela mintzatu zitzaion Jainkoa: <i>Zure</i> <f>ⓙ</f><i>ondorengoak atzerritar gisa biziko dira berena ez duten lurraldean. Esklabotza eta zapalkuntzapean edukiko dituzte laurehun urtez.</i>


text:
<i>Alabaina, zigortu egingo dut</i> —esan zion, gainera, Jainkoak— <i>esklabo bihurtuko dituen herria, eta ondoren atera egingo dira eta toki honetan</i> <f>[2]</f><i>gurtuko naute.</i>


text:
Ondoren, erdainkuntza eman zion itunaren ezaugarri <f>ⓚ</f>; hala, Isaak jaio zitzaionean, zortzigarren egunean erdaindu egin zuen Abrahamek; berdin egin zuen Isaakek ere Jakobekin, eta Jakobek hamabi patriarkekin.


text:
<pb/>«Patriarkek, ezinikusiagatik, saldu egin zuten beren anaia Jose, eta Egiptora eramana izan zen. Baina Jainkoa berekin zuen Josek, <f>ⓛ</f>


text:
eta larrialdi guztietatik onik atera zuen. Jakinduria eman zion eta Egiptoko errege faraoiaren aurrean begiko egin; hala, Egiptoko eta bere jauregiko buru jarri zuen faraoiak. <f>ⓜ</f>


text:
Gero, gosetea <f>ⓝ</f> gertatu zen Egipto osoan eta Kanaanen. Larria zen egoera eta gure arbasoek ez zuten jatekorik.


text:
Bigarren aldiz joan zirenean, Josek bere burua ezagutzera eman <f>ⓑ</f> zien anaiei, eta Joseren jatorriaren berri jakin zuen faraoiak.


text:
Orduan, Josek bere aita Jakob eta etxeko guztiak ekartzeko agindu zuen: hirurogeita hamabost <f>[3]</f> lagun ziren guztira. <f>ⓒ</f>


text:
Gero, haien gorpuak Sikemera eraman zituzten eta, bertan, Abrahamek Hamorren ondorengoei diruz erositako hilobian <f>ⓔ</f> ezarri <f>[4]</f>.


text:
<pb/>«Jainkoak Abrahami zin eginiko agintzaria betetzeko garaia hurbildu ahala, herria haziz eta ugalduz joan zen Egipton. <f>ⓕ</f>


text:
Hark gure herriaren aurka maltzurkeriaz jokatu zuen eta tratu txarra eman zien gure arbasoei, beren haurrak zapuztera behartuz, bizi ez zitezen. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Garai hartan jaio zen Moises. Guztiz ume ederra <f>[5]</f> <f>ⓘ</f> zen eta hiru hilabetez gurasoek etxean hazi zuten.


text:
<pb/>«Berrogei urte bete zituenean, bere senide israeldarrekin harremanetan <f>ⓚ</f> jartzea erabaki zuen.


text:
Egiptoar batek israeldar bat gaizki zerabilela ikusirik, honen alde atera zen eta, anaia zapaldua mendekatu nahirik, hil egin zuen egiptoarra. <f>ⓛ</f>


text:
Uste zuen bere senideek ulertuko zutela beraren eskuz askatu nahi zituela Jainkoak; baina ez zuten ulertu.


text:
Biharamunean, israeldar batzuk borrokan ari zirela, haien artera sartu zen bakeak egitera, esanez: “Adiskideok, zergatik ari zarete elkar joka, anaiak izanik?” <f>ⓜ</f>


text:
Baina laguna jotzen ari zenak bultza egin zion, esanez: <i>Nork jarri</i> <f>ⓝ</f><i>hau hi gure arteko buruzagi eta epaile?</i>


text:
Hau entzutean, Moisesek ihes egin <f>ⓐ</f> zuen eta Madianen jarri zen bizitzen, eta han bi seme izan zituen.


text:
<pb/>«Berrogei urteren buruan, <i>aingeru bat</i> <f>ⓑ</f><i>agertu zitzaion sasi artean pizturiko sugarretan, Sinai mendiko basamortuan.</i>


text:
Moises harriturik gelditu zen ikusten zuenaz eta, hobeto ikusteko bertara hurbiltzean, Jaunaren ahotsa entzun zuen:


text:
<i>Ni zure</i> <f>ⓒ</f><i>arbasoen Jainkoa naiz, Abraham, Isaak eta Jakoben Jainkoa.</i> Beldurrez dar-dar, Moises ez zen begiratzera ere ausartzen.


text:
Orduan, Jaunak esan zion: <i>Erantzi</i> <f>ⓓ</f><i>oinetakoak, zu zauden lekua lur santua baita.</i>


text:
<i>Ongi ikusia dut</i> <f>ⓔ</f><i>neure herriaren atsekabea Egipton eta entzunak ditut haren intziriak. Haiek salbatzera etorri naiz. Orain, zatoz hona, Egiptora bidali behar zaitut eta.</i>


text:
<pb/>«<i>Nork jarri hau hi gure arteko buruzagi eta epaile?</i> esanez israeldarrek ukatu zuten Moises bera bidali zien, bada, Jainkoak buruzagi eta askatzaile, sasian agertu zitzaion aingeruaren bidez. <f>ⓕ</f>


text:
Moisesek atera zituen Egiptotik, egintza harrigarri eta mirariak <f>ⓖ</f> eginez Egipton, Itsaso Gorrian eta berrogei urtez basamortuan.


text:
Moisesek berak esan zien israeldarrei: <i>Ni bezalako</i> <f>ⓗ</f><i>profeta sorraraziko dizue Jainkoak herritarren artetik.</i>


text:
Basamortuko batzarrean, bera izan zen bitarteko Sinai mendian hitz egiten zien aingeruaren <f>[6]</f> <f>ⓘ</f> eta gure arbasoen artean; berak jaso zituen bizia dakarten hitzak, guri emateko.


text:
Baina gure arbasoek ez zuten haren esanik egin nahi izan; aitzitik, baztertu egin zuten eta, Egiptora itzulminez <f>ⓙ</f>,


text:
Aaroni esan zioten: <i>Egizkiguzu</i> <f>ⓚ</f><i>bidean gidatuko gaituzten jainkoak, ez baitakigu zer gertatu zaion Egiptotik atera gintuen Moises horri.</i>


text:
Orduan, zekor-irudia <f>ⓛ</f>egin eta idolo honi sakrifizioa eskaini zioten, eta jai egin zuten beren eskuz eginaren omenez.


text:
Horregatik, Jainkoak bizkarra eman zien, eta, beren kasa utzi zituelarik, ortziko izarrak gurtu zituzten, profeten liburuan <f>[7]</f> idatzia dagoen bezala: <pb/><t>«<i>Israel</i> <f>ⓜ</f><i>herria,</i> </t><t> <i>basamortuan berrogei urtez</i> </t><t> <i>abererik hil eta oparitzat</i> </t><t> <i>eskaini ote zenidan?</i> <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t> <i>Ez! Molok-en oihal-etxola</i> </t><t> <i>eta zeuen jainko Refanen izarra</i> </t><t> <i>eraman zenituzten zeuekin,</i> </t><t> <i>gurtzeko zeuek eginiko irudiak.</i> </t><t> <i>Bada, Babiloniaz haraindi</i> </t><t> <i>erbesteratuko zaituztet.</i> </t>


text:
<pb/>«Gure arbasoek bazuten basamortuan itun-agiriaren etxola <f>ⓐ</f>, Jainkoak Moisesi agindu bezala egina, erakutsi zion ereduaren arabera, alegia.


text:
Ondoren, gure arbasoek, aurrekoengandik etxola hura hartu eta kanaandarren lurraldera sartu zuten, Josueren gidaritzapean <f>ⓑ</f> lurralde hartaz jabetu zirenean, Jainkoak haien aurretik kanaandarrak bota ondoren. Honela Daviden garaia arte.


text:
David gogoko izan zitzaion Jainkoari, eta Jakoben Jainkoarentzat <f>[8]</f> bizilekua egin ahal izatea eskatu zion Davidek Jainkoari. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/><t> <i>«Neure tronu</i> <f>ⓕ</f> <i>dut zerua,</i> </t><t> <i>neure oin-aulki lurra.</i> </t><t> <i>Hala diot nik, Jaunak:</i> </t><t> <i>Zer etxe egingo didazue, bada,</i> </t><t> <i>edo zein toki nire atsedenerako?</i> </t>


text:
<pb/>«Burugogorrok <f>ⓖ</f>, jentilak bezain bihotz- eta belarri-gogor zaretenok <f>[9]</f>! Espiritu Santuari kontra egiten diozue beti. Zeuen arbasoen antzeko zuek ere!


text:
Zein profeta ez zuten zuen arbasoek pertsegitu? Haiek Zintzoaren <f>[10]</f> etorrera aurrez iragartzen zutenak hil zituzten; zuek, berriz, Zintzoa bera saldu duzue eta hil, <f>ⓗ</f>


text:
Baina hark, Espiritu Santuaz beterik, zerura begiratu eta Jainkoaren aintza ikusi zuen, eta Jesus zutik Jainkoaren eskuinaldean. <f>ⓙ</f>


text:
Eta honela esan zuen: «Hara, zerua zabalik <f>ⓚ</f> ikusten dut eta Gizonaren Semea zutik Jainkoaren eskuinaldean».


text:
Atera zuten hiritik eta harrika hasi zitzaizkion. Testiguek Saulo zeritzan gazte baten ondoan utzi zituzten beren jantziak. <f>ⓛ</f>


text:
Harrika ari zitzaizkion bitartean, Estebanek honela egiten zuen otoitz: «Jesus Jauna, hartzazu nire bizia <f>ⓜ</f>».


text:
<pb/>Gero, belauniko erorita, goraki esan zuen: «Jauna, ez leporatu horiei bekatu hau <f>[12]</f>». <pb/>Eta, hau esanik, hil egin zen. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Saulo han zen, eta ontzat ematen zuen Estebanen hilketa. <pb/>Egun hartan bertan, erasoaldi latza sortu zen Jerusalemgo eliz elkartearen aurka. Apostoluak ez beste guztiak Judean eta Samarian barrena sakabanatu ziren. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Gizon jainkozale batzuek Estebanen gorpuari lur eman zioten eta dolu handia egin zuten harengatik.


text:
<pb/>Saulo <f>ⓑ</f> triskantza ikaragarria egiten ari zen eliz elkartean: etxeetan sartu, gizon-emakumeak atxilotu eta kartzelara eramaten zituen.


text:
Felipek esaten zuena entzun eta egiten zituen mirariak <f>ⓔ</f> ikustean, gogo batez lotzen zitzaion jendea haren predikuari;


text:
izan ere, deabrudun askorengandik ateratzen ziren espiritu gaiztoak <f>ⓕ</f> deiadarka eta elbarri eta herren asko sendatzen ziren.


text:
<pb/>Bazen hirian Simon zeritzan gizon bat, aspalditik aztikeriara emana <f>ⓗ</f>; Samariako jende guztia txunditurik zeukan, norbait apartekotzat agertzen baitzuen bere burua.


text:
Denak, handi eta txiki, hari lotuak zeuden, hau ziotelarik: «Jainkoaren ahalmena dugu gizon hau, “Ahalmen Handi” deritzana».


text:
Baina Felipek Jainkoaren erregetza <f>ⓘ</f> eta Jesu Kristoren berri ona hots egitean, sinetsi egin zioten eta bataioa hartu denek, gizon eta emakume.


text:
Simonek berak ere sinetsi egin zuen eta bataioa hartu, eta ez zen Feliperen ondotik aldentzen. Gertatzen ziren mirariak eta egintza ahaltsuak <f>ⓙ</f> ikusirik, erabat txunditurik zegoen.


text:
<pb/>Jerusalemen zeuden apostoluek, Samariak Jainkoaren hitza onartu zuela jakitean, Pedro eta Joan bidali zituzten hara. <f>ⓚ</f>


text:
Izan ere, artean haietako inorengana jaitsi gabe zegoen Espiritua; Jesus Jaunaren izenean bataiaturik bakarrik zeuden.


text:
Beraz, Pedrok eta Joanek eskuak buruan ezarri <f>[2]</f> zizkieten, eta Espiritu Santua hartu zuten.


text:
<pb/>Simonek, apostoluek jendeari eskuak ezartzean Espiritua etortzen zitzaiela ikusirik, dirua eskaini zien,


text:
esanez: <pb/>—Emadazue niri ere ahalmen hori, eskuak ezartzen dizkiedan guztiek Espiritu Santua har dezaten.


text:
<pb/>Pedrok erantzun zion: <pb/>—Lehertuko ahal haiz heure diruarekin, Jainkoaren dohaina diruz erosten dela uste izateagatik! <f>[3]</f> <f>ⓜ</f>


text:
Hik ez duk honetan eskurik, ez parterik, hire kontzientzia ez baita zuzena Jainkoaren aurrean. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Simonek erantzun zuen: <pb/>—Otoitz egiozue Jaunari nire alde, zuek esandakorik gerta ez dakidan.


text:
<pb/>Jaunaren testigantza egin eta haren mezua adierazi ondoren, Pedro eta Joan Jerusalemera itzuli ziren, Samariako auzo askotan berri ona zabalduz. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jaunaren aingeruak <f>[4]</f> <f>ⓒ</f> esan zion Feliperi: «Ea, abia zaitez hegoalderantz, Jerusalemdik Gazara jaisten den bidetik. Basamortuan zehar doa bidea».


text:
<pb/>Berehala abiatu zen Felipe. Eta han ikusi zuen etiopiar iren <f>[5]</f> bat: Etiopiako Kandaze* edo erreginaren ministroa zen, haren ondasun guztien administratzailea. Jerusalemera etorria zen erromes


text:
eta berriro etxera zihoan. Bere karrozan eserita, Isaias profetaren liburua irakurtzen <f>[6]</f> ari zen.


text:
<pb/>Felipe lasterka hurbildu zitzaion eta, Isaias profeta irakurtzen entzunik, galdetu zion irenari: <pb/>—Ulertzen al duzu irakurtzen ari zarena?


text:
<pb/>Hark erantzun: <pb/>—Nola ulertuko dut, bada, inork ulerpiderik ematen ez badit? <pb/>Eta igo eta bere ondoan jartzeko eskatu zion Feliperi.


text:
Irakurtzen ziharduen pasartea <f>[7]</f> honako hauxe zen: <pb/><t> <i>Hiltzera</i> <f>ⓔ</f> <i>daramaten</i> </t><t> <i>arkumeak bezala,</i> </t><t> <i>moztaileen aurrean</i> </t><t> <i>isilik dagoen ardiak bezala,</i> </t><t> <i>ez zuen ahorik zabaldu.</i> </t>


text:
<t> <i>Gizon ezereza zelako</i> </t><t> <i>ez zioten justiziarik egin.</i> </t><t> <i>Nork aipatuko du</i> </t><t> <i>haren ondorengotza?</i> </t><t> <i>Erauzi egin baitzuten</i> </t><t> <i>haren bizia lurretik.</i> </t>


text:
<pb/>Galdetu zion irenak Feliperi: <pb/>—Esadazu, mesedez: Nortaz dio hori profetak, bere buruaz ala beste norbaitez?


text:
Zihoazela, ura zegoen toki batera iritsi ziren, eta irenak esan zuen: «Horra hor ura! Zer eragozpen <f>ⓖ</f> da ni bataiatzeko?» (


text:
<pb/>Karroza gelditzeko agindu zuen; Felipe eta irena, biak uretara jaitsi ziren eta Felipek bataiatu <f>ⓗ</f> egin zuen.


text:
Uretatik atera zirenean, Jaunaren Espirituak hartu eta eraman egin zuen Felipe. Irenak ez zuen gehiago ikusi, eta poz-pozik jarraitu zuen bidean aurrera. <f>ⓘ</f>


text:
Felipe <f>ⓙ</f>, berriz, Azoton gertatu zen, eta herriz herri berri ona adieraziz joan zen, Zesareara <f>[9]</f> iritsi arte.


text:
<pb/>Saulok, oraindik Jaunaren ikasleen aurka heriotza-mehatxua zeriola, apaiz nagusiagana joan eta <f>ⓚ</f>


text:
Damaskoko sinagogetarako gutunak eskatu zizkion, aurkitzen zituen kristau-bidearen <f>[1]</f> jarraitzaileak, gizaseme nahiz emakume, Jerusalemera preso eraman ahal izateko. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Damaskorantz zihoala, bertatik hurbil, bat-batean zerutiko argi batek distiraz inguratu zuen. <f>ⓜ</f>


text:
Lurrera erori zen eta mintzo hau entzun zuen: <pb/>—Saulo, Saulo <f>[2]</f>, zergatik pertsegitzen nauzu?


text:
Saulo lurretik altxatu zen eta, begiak zabalik zituen arren, ez zuen deus ere ikusten. Eskutik hartuta eraman zuten Damaskora,


text:
<pb/>Bazen Damaskon Ananias zeritzan ikasle bat. Jaunak ikuskari batean dei egin zion: <pb/>—Ananias! <pb/>—Hemen nauzu, Jauna —erantzun zuen hark.


text:
<pb/>Jaunak esan zion: <pb/>—Zoaz berehala Kale Zuzenera, Judasen etxera, eta galdegizu Tarsoko <f>ⓐ</f> Saulo delakoaz; otoitzean ari da


text:
eta ikuskari batean <f>[3]</f> Ananias izeneko gizon bat ikusi du etxean sartzen eta eskuak gainean ezartzen, berriro ikusi ahal izan dezan.


text:
<pb/>Ananiasek erantzun zion: <pb/>—Jauna, askori entzuna diot gizon horrek zenbat kalte egin dien zure fededunei <f>[4]</f> <f>ⓑ</f> Jerusalemen.


text:
Eta hemen bertan ere badu aginpide, apaiz nagusiak emanik, zuri dei egiten dizuten guztiak <f>ⓒ</f> atxilotzeko.


text:
<pb/>Jaunak, ordea, esan zion: <pb/>—Zoaz, neure zerbitzurako hautatua baitut gizon hori, bai jentilei eta haien erregeei, bai israeldarrei, nire izena ezagutaraz diezaien. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Joan zen Ananias eta, etxean sarturik, eskuak ezarri <f>[5]</f> zizkion Saulori, esanez: «Anaia Saulo, Jaunak, bidean zentozela agertu zitzaizun Jesusek, bidali nau, berriro ikus dezazun eta Espiritu Santuaz <f>ⓕ</f> bete zaitezen».


text:
<pb/>Bat-batean <f>ⓖ</f>, begietatik ezkata bezalako batzuk erori zitzaizkion eta ikusten hasi zen berriro; berehala, bataiatu egin zen.


text:
Gero, jan eta indarrak berritu zitzaizkion. <pb/>Saulo Damaskoko ikasleekin <f>ⓗ</f> gelditu zen zenbait egunez;


text:
Entzuten zioten guztiak txunditurik <f>ⓙ</f> gelditzen ziren eta zioten: «Ez al da, bada, hau Jerusalemen Jesus delako horri dei egiten diotenak halako amorruz pertsegitzen zituena? Eta ez al da etorri hona, hemengoak ere atxilotu eta apaizburuengana eramateko?»


text:
Saulo, ordea, gero eta kementsuago agertzen zen eta nahasturik uzten zituen Damaskoko juduak, argi frogatzen baitzuen Jesus Mesias <f>ⓚ</f> zela.


text:
baina Saulok haien asmoen berri izan zuen. Eta, bera hiltzeko, juduek hiriko ateak gau eta egun zaindurik zeuzkaten arren,


text:
<pb/>Jerusalemera iritsi zenean, Saulo ikasleekin elkartu nahirik zebilen, baina beldur zioten denek, ez baitzuten sinesten benetako ikasle zenik. <f>ⓜ</f>


text:
Orduan, Bernabek Saulo berekin hartu eta apostoluei aurkeztu zien. Eta kontatu zien nola Damaskora bidean Saulok Jauna ikusi zuen, nola Jauna mintzatu zitzaion eta nolako ausardiaz hitz egin zuen Damaskon Jesusi buruz. <f>ⓝ</f>


text:
Greko-hizkuntzako juduekin <f>[6]</f> ere hizketan eta eztabaidan jarduten zuen; baina haiek Saulo hiltzeko asmotan zebiltzan.


text:
<pb/>Bitarte hartan, Eliza <f>ⓑ</f> bakean bizi zen Judea, Galilea eta Samaria guztian; Jaunarenganako leialtasunean bizi zen, eta finkatuz eta ugalduz zihoan <f>[8]</f>, Espiritu Santuarengandiko adoreari esker.


text:
<pb/>Pedro harat-honat zebilen etengabe. Joan zen Lidako <f>[9]</f> fededunak <f>ⓒ</f> ikustera ere,


text:
eta han Eneas zeritzan gizon bat aurkitu zuen, zortzi urte hartan ohatila batean etzana zegoena elbarri.


text:
Pedrok esan zion: «Eneas, Jesu Kristok sendatzen zaitu. Jaiki eta bildu ohea». Bat-batean jaiki egin zen. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Bazen Jopen <f>[10]</f> emakume fededun bat, Tabita izenekoa (grekoz «Dorkas» —hau da, «Basahuntza»—). On egitera eta behartsuei laguntzera <f>ⓔ</f> emana bizi zen erabat.


text:
Egun haietako batean, gaixotu egin zen eta hil; eta gorpua, garbitu ondoren, goiko gela batean ezarri zuten.


text:
Lida Jopetik hurbil dago, eta ikasleek, Pedro han zela jakinik, bi mandatari bidali zizkioten, lehenbailehen beren hirira etortzeko erregutuz.


text:
<pb/>Pedro berehala atera zen haiekin. Iritsi zenean, goiko gelara eraman zuten; emakume alargun guztiak negarrez hurbildu zitzaizkion eta Dorkas zenak egin ohi zizkien jantzi eta soingainekoak erakutsi zizkioten.


text:
Pedrok denak irtenarazi zituen eta, belaunikaturik, otoitz egin <f>ⓕ</f> zuen; gero, gorpura bihurturik, esan zuen: «Tabita, jaiki!» <pb/>Hark begiak ireki zituen eta, Pedro ikustean, eseri egin zen.


text:
Pedrok eskutik hartu eta zutiarazi egin zuen eta, alargunei eta fededunei deiturik, bizirik aurkeztu zien.


text:
<pb/>Bazen Zesarean <f>[1]</f> Kornelio izeneko gizon bat, «Italika» zeritzan gudari-taldeko ehuntaria.


text:
Bere etxeko guztiak <f>ⓗ</f> bezala, Israelen Jainkoa gurtzen zuen <f>[2]</f> eta jainkozalea zen; limosna asko ematen zizkion judu-herriari eta otoitz egiten zion Jainkoari ohiko orduetan.


text:
Egun batean, arratsaldeko hirurak aldera, ikuskari bat izan zuen: argi ikusi zuen, nola Jainkoaren aingeruak zegoen lekura sartu eta bere izenez deitzen zion. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Kornelio begira gelditu zitzaion eta, beldurrak harturik, galdetu zion: <pb/>—Zer duzu, Jauna? <pb/>Aingeruak erantzun zion: <pb/>—Zure otoitz eta limosnak atsegin izan zaizkio Jainkoari eta gogoan ditu. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Hitz egin zion aingeruak alde egin orduko, bere konfiantzako bi morroiri eta laguntzaile zuen soldadu jainkozale bati deitu


text:
<pb/>Biharamunean, mandatariok bidez zihoazela eta jadanik hiritik hurbil zirela, Pedro terrazara igo zen eguerdi aldera otoitz egitera. <f>ⓜ</f>


text:
Goseturik, zerbait hartu nahi izan zuen. Prestatzen ari zitzaizkion bitartean, goi-ikuskari <f>ⓝ</f> hau izan zuen:


text:
zerua zabalik <f>ⓐ</f> ikusi zuen eta oihal handi baten antzeko zerbait, lau puntetatik zintzilik, lurreraino jaisten.


text:
<pb/>Pedrok erantzun zuen: <pb/>—Inola ere ez, Jauna! Ez dut egundaino ezer lohirik edo kutsaturik jan. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Eta mintzoak bigarrenez esan zion: <pb/>—Jainkoak garbi egin duena <f>ⓒ</f>, zuk ez esan kutsatua denik.


text:
<pb/>Pedro ikuskari hark zer esan nahi ote zuen asmatu ezinik zegoen. Hartan, Simonen etxeaz galdezka ibili ondoren, atarian agertu ziren Korneliok bidalitako gizonak,


text:
Pedro oraindik bere ikuskariaz gogoetan ari zen. Eta Espirituak esan zion: «Hor dituzu hiru gizonezko zeure bila.


text:
<pb/>Jaitsi zen Pedro haiengana, eta esan zien: <pb/>—Neu naiz bilatzen duzuena. Zerk ekarri zaituzte hona?


text:
<pb/>Haiek erantzun zioten: <pb/>—Kornelio <f>ⓓ</f> ehuntariaren partetik gatoz. Gizon zuzena da eta Israelen Jainkoa gurtzen duena <f>[3]</f>, eta judu guztien artean izen onekoa. Jaunaren aingeruak agindu dio, zu bere etxera eramateko eta zure hitzak entzuteko.


text:
<pb/>Orduan, etxean sartu eta ostatu eman zien Pedrok. <pb/>Biharamunean, beraiekin abiatu zen, Jopeko zenbait senide <f>ⓔ</f> lagun harturik.


text:
Hurrengo egunean Zesareara iritsi ziren. Kornelio zain zegoen, bere ahaideak eta adiskiderik minenak bildurik.


text:
eta esan zien: «Dakizuen bezala, judu batek debekatua dauka atzerritarrekin inolako harremanik izatea nahiz haien etxean sartzea. Baina niri Jainkoak erakutsi dit ez dudala inor lohi edo kutsatutzat hartu behar. <f>ⓖ</f>


text:
Horregatik, ez dut eragozpenik izan etortzeko, deitu didazuenean. Esadazue, bada, zergatik ekarri nauzuen».


text:
<pb/>Korneliok erantzun zion: «Duela lau egun, ordu honetantxe, arratsaldeko hiruretan, otoitzean ari nintzen etxean. Bat-batean, gizon bat agertu zitzaidan aurrean, jantzi distiratsuz, <f>ⓗ</f> <f>ⓘ</f>


text:
Bidal ezazu, bada, norbait Jopera, Simoni, Pedro ere deituari, etortzeko esatera. Simon larruginaren etxean dago ostatuz, itsasertzean”.


text:
Berehala bidali nizun mandatua, eta zuk etortzeko borondatea izan duzu. Hemen gaituzu, bada, orain guztiok Jainkoaren aurrean <f>[4]</f>; prest gaude Jaunak guri esateko agindu dizun guztia entzuteko».


text:
<pb/>Orduan, honela mintzatu zen <f>[5]</f> Pedro: «Orain jabetzen naiz benetan Jainkoak ez duela bereizketarik egiten, <f>ⓙ</f>


text:
baizik eta berari begirune dion eta beraren nahia betetzen duen edonor duela gogoko <f>ⓚ</f>, herri batekoa nahiz bestekoa izan.


text:
Hark bere mezua <f>ⓛ</f> bidali die israeldarrei, guztien Jauna den Jesu Kristoren bidez bakearen berri ona iragarriz.


text:
Badakizue, Galilean hasi eta Judea osoan, Joanek predikatu eta bataiatu ondoren, gertatu zena, <f>ⓜ</f>


text:
Nazareteko Jesusena, alegia: Jainkoak Espiritu Santuaz eta indarrez gantzutu zuen, eta hark on egiten eta deabruaren menpe zeuden guztiak sendatzen igaro zuen bere bizitza, Jainkoa berekin baitzuen. <f>ⓝ</f>


text:
Eta gu gara <f>ⓐ</f> hark juduen lurralde osoan eta Jerusalemen egindako guztien lekuko. Jesus hau egur batetik zintzilik hil zuten;


text:
ez herriko guztiei, Jainkoak aurrez testigutzat aukeratutakoei baizik, guri alegia, hura hildakoen artetik piztu ondoren berarekin jan eta edan dugunoi. <f>ⓒ</f>


text:
Jesusek berak agindu zigun herriari predikatzeko, bera dela Jainkoak bizien eta hildakoen epaile <f>ⓓ</f> ezarri duena aitortuz.


text:
Profeta guztiek testigantza hau egiten <f>ⓔ</f> dute hartaz: harengan sinets dezaten guztiek bekatuen barkamena hartuko dutela beraren bitartez».


text:
<pb/>Oraindik Pedro hizketan ari zela, Espiritu Santua jaitsi <f>ⓕ</f> zen mezua entzuten ari ziren guztien gainera.


text:
Pedrorekin etorritako fededun juduak txunditurik zeuden, Espiritu Santuaren dohaina <f>ⓖ</f> jentilen gain ere isurtzen zela ikustean <f>[6]</f>.


text:
Izan ere, hizketa arrotzez hitz egiten <f>[7]</f> <f>ⓗ</f> eta Jainkoa handiesten entzuten zieten. Orduan, Pedrok esan zuen:


text:
<pb/>Eta Jesu Kristoren izenean bataia zitzatela agindu zuen. Ondoren, egun batzuetan bertan gelditzeko eskatu zioten Pedrori. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jakin zuten apostoluek <f>ⓙ</f> eta Judeako senideek, jentilek ere Jainkoaren hitza onartu zutela.


text:
<n>[2-3]</n> Pedro Jerusalemera itzuli zenean, erdainkuntzaren aldeko <f>ⓚ</f> fededun juduek erdaingabeen etxean sartu eta beraiekin jan zuela bota zioten aurpegira.


text:
«Jopen otoitzean ari nintzela, goi-ikuskari bat izan nuen: oihal handi baten antzeko zerbait ikusi nuen, lau puntetatik zintzilik, zerutik ni nengoen tokiraino jaisten.


text:
Begira-begira jarri nintzaion, eta lauoinekoak, basapiztiak, narrastiak eta hegaztiak ikusi nituen barruan.


text:
Eta une horretan hiru gizonezko agertu ziren gu geunden etxera; Zesareatik bidalita zetozen niregana.


text:
Kezkarik gabe haiekin joateko agindu zidan Espirituak. Sei senide <f>ⓜ</f> hauek joan ziren nirekin, eta gizon haren etxean sartu ginen.


text:
Hark kontatu zigun <f>ⓝ</f> nola aingeru bat agertu zitzaion etxean eta esan zion: “Bidal ezazu norbait Jopera, Simoni, Pedro ere deituari, etortzeko esatera.


text:
Hitz egiten hasi nintzen orduko, Espiritu Santua jaitsi zen haiengana, hasieran guregana jaitsi zen bezala. <f>ⓑ</f>


text:
Orduan, Jaunak esana gogoratu nuen: “Joanek urez bataiatu zuen, baina zuek Espiritu Santuaz izango zarete bataiatuak”. <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, Jainkoak guri Jesu Kristo Jaunarengan <f>ⓓ</f> sinesteagatik eman zigun dohain bera eman badie horiei ere, nor nintzen ni Jainkoari aurka egiteko?»


text:
<pb/>Hau entzutean, baretu egin ziren entzuleak eta Jainkoa goretsi zuten, esanez: «Jentilei ere eman die, beraz, Jainkoak bizira daraman <f>ⓔ</f> bihozberritzea!»


text:
<pb/>Bitartean, Esteban hil zutenean sortutako erasoaldikoan sakabanatu ziren fededunak Fenizia, Zipre eta Antiokiaraino <f>[1]</f> heldu ziren; juduei baizik ez zieten, ordea, mezua iragartzen. <f>ⓕ</f>


text:
Baina haien arteko batzuk, Zipreko eta Zirenekoak, Antiokiara <f>ⓖ</f> heldu zirenean, jentilei <f>[2]</f> ere Jesus Jaunaren berri ona iragartzen hasi ziren.


text:
Jerusalemgo eliz elkarteak honen guztiaren berri jakin zuen <f>ⓗ</f>, eta Bernabe bidali zuten Antiokiara.


text:
Hara iritsi eta, Jainkoak bere onginahiaz haien artean egina ikustean, biziki poztu <f>ⓘ</f> zen Bernabe, eta bihotz-bihotzez Jaunarekiko leial irauteko adore ematen zien.


text:
Bernabe gizon ona baitzen, eta Espiritu Santuaz eta fedez betea, jende asko elkartu zitzaion Jaunari. <f>ⓙ</f>


text:
eta, aurkitu zuenean, Antiokiara eraman zuen. Urtebete osoa egin zuten eliz elkarte hartan elkarrekin lanean, jende askori irakatsiz. Antiokian eman zitzaien lehendabizikoz ikasleei «kristau» <f>[4]</f> <f>ⓛ</f> izena.


text:
<pb/>Garai hartan, profezi dohaina zuten senide batzuk jaitsi ziren Jerusalemdik Antiokiara. <f>ⓜ</f>


text:
Haietako batek, Agabo <f>ⓝ</f> zeritzanak, Espirituak eraginik, mundu guztian gosete handia izango zela adierazi zuen. Hala gertatu zen Klaudio <f>[5]</f> enperadorearen garaian.


text:
Atxilotu eta kartzelan sarrarazi zuen, bada, eta launa gudariko lau talderen zainpean jarri, Pazko ondoren herriaren aurrean agerrarazteko asmotan.


text:
Pedro kartzelan zaindua zeukaten bitartean, eliz elkartea Jainkoari otoitzean <f>ⓔ</f> ari zitzaion kartsuki haren alde.


text:
<pb/>Herodesek hura atera behar zuen aurreko gauean, Pedro lo zegoen bi soldaduren artean, bi katez loturik, eta guardiak atean kartzela zaintzen.


text:
Bat-batean, Jaunaren aingerua <f>[2]</f> <f>ⓕ</f> agertu eta gela guztia argiz bete zen. Aingeruak, saihetsean ukituz, Pedro esnarazi eta esan zion: «Jaiki, bizkor!» Bat-batean, kateak eskuetatik erori zitzaizkion.


text:
Gero, aingeruak esan zion: «Lotu gerrikoa eta jantzi oinetakoak». Hala egin zuen, eta aingeruak, berriro: «Jantzi soingainekoa eta jarraitu niri».


text:
<pb/>Pedro haren ondoren atera zen; ez zekien aingeruaren bitartez gertatzen ari zena egia zen ala ez; ametsa zirudion.


text:
Lehenengo eta bigarren zaintzaile-taldeen ondotik igarota, kalera zeraman burdinazko ateraino iritsi ziren. Atea berez zabaldu eta kanpora irten ziren. Kale bat igaro ondoren, aingeruak bakarrik utzi zuen Pedro. <f>ⓖ</f>


text:
Gertatuaz jabeturik, Pedrok esan zuen: «Orain bai dakidala Jaunak bere aingerua bidali duela, ni Herodesen eskuetatik eta judu-herriak niretzat zituen asmoetatik askatzera».


text:
<pb/>Bere egoeraz oharturik, Markos izeneko Joanen <f>[3]</f> ama Mariaren etxera joan zen; lagun asko zegoen han bildua otoitzean.


text:
Pedroren ahotsa ezagutzean, pozaren pozez, atea irekitzea ahaztuta, barrura joan zen lasterka, Pedro atean zegoela iragartzera.


text:
«Burutik zaude zu!», esan zioten. Baina hark baietz, egia zela. Orduan, esan zuten: «Haren aingerua izango da».


text:
Hark isiltzeko keinu egin zien eskuaz, eta Jaunak kartzelatik nola atera zuen kontatu zien. Azkenean, esan zien: «Jakinarazi hau Santiagori <f>[4]</f> eta beste senideei». Ondoren, atera eta beste toki batera joan zen. <f>ⓗ</f>


text:
Herodesek bilatzeko agindu zuen, baina ezin izan zuen aurkitu. Orduan, guardiak juzgatu eta hilarazi <f>[5]</f> egin zituen. Ondoren, Judeatik Zesareara jaitsi eta bertan gelditu zen Herodes aldi batean.


text:
<pb/>Herodes <f>ⓘ</f> oso haserre zegoen garai hartan Tiro eta Sidongoekin. Hauek elkar hartu zuten erregeagana aurkezteko, eta, Blasto, erregearen etxezaina, beren alde jartzea lortu ondoren, bakezko konponbide bat eskatu zioten erregeari; izan ere, Herodesen lurraldetik hartzen zuten bizitzeko behar zutena.


text:
<pb/>Baina bat-batean, Jaunaren aingeruak <f>ⓚ</f> jo zuen Herodes, Jainkoaren ohorea beretzat hartu zuelako, eta harrek jana hil zen <f>[6]</f>.


text:
Bernabe eta Saulo, berriz, Jerusalemen beren egitekoa bete ondoren, itzuli egin ziren, Joan Markos berekin harturik. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Antiokiako eliz elkartean bazen zenbait profeta <f>ⓝ</f> eta irakasle <f>[1]</f>, hala nola, Bernabe, Simeon —izengoitiz Beltza—, Luzio Zirenearra, Manaen —umetan Herodes erregearekin batera hazia— eta Saulo.


text:
Behin, barau-egunez, Jaunaren kultu-ospakizun batean zeudela, Espiritu Santuak honela esan zien: «Bereizi niretzat Bernabe eta Saulo, nik dei egin diedan egitekorako». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Orduan, barau eta otoitz egin ondoren, haiei eskuak buruan ezarri <f>[2]</f> eta bidali egin zituzten. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Beraz, Bernabe eta Saulo, Espiritu Santuak bidalirik, Seleuziara <f>[3]</f> jaitsi ziren, eta handik Ziprera <f>ⓒ</f> jo zuten itsasoz.


text:
Salaminara heldurik, juduen sinagogetan <f>ⓓ</f> Jainkoaren mezua hots egiten hasi ziren; Joan <f>[4]</f> ere berekin zuten laguntzaile.


text:
Uharte guztia zeharkatu zuten Pafoseraino, eta lanbidez aztia zen sasiprofeta judu bat aurkitu zuten han, Barjesus zeritzana. <f>ⓔ</f>


text:
Uhartean gobernatzen zuen Sergio Paulo kontsulordearen <f>[5]</f> ingurukoa zen. Kontsulordea zentzuzko gizona zen, eta Bernaberi eta Saulori deitu zien, Jainkoaren mezua <f>ⓕ</f> entzun nahirik.


text:
Baina Elimas, Aztia —horixe esan nahi baitu izenak—, aurka atera zitzaien, kontsulordea sinesmenetik aldentzeko.


text:
esan zion: «Hi, iruzurti eta gezurrontzi, deabrukume eta zuzenbide ororen etsai hori, ez ote haiz Jaunaren bide zuzenak okertzen aspertuko? <f>ⓖ</f>


text:
Hor duk, bada, gainean Jaunaren zigorra: itsu geldituko haiz eta ez duk aldi batean eguzkiaren argirik ikusiko». <pb/>Eta bertan, ilunperik beltzenean gelditu zen Elimas, eta itsumustuka zebilen, eskutik nork eramango. <f>ⓗ</f>


text:
Gertatua ikusirik, kontsulordeak sinetsi egin zuen, Jaunari buruzko doktrinaz ere biziki harriturik baitzegoen.


text:
<pb/>Paulo eta beronen lagunak Pafostik itsasoz atera eta Panfiliako Pergera <f>[7]</f> iritsi ziren. Han Joanek alde egin zien, eta Jerusalemera itzuli zen. <f>ⓘ</f>


text:
Besteak, berriz, Pergetik Pisidiako Antiokiaraino joan ziren. Eta larunbatez sinagogan <f>ⓙ</f> sartu ziren eta eseri.


text:
Legearen eta profeten irakurgaiak egin ondoren, sinagogako buruzagiek ohar hau bidali zieten: «Anaiok, herriari adore emateko zerbait esateko baldin baduzue, mintza zaitezte». <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Jaiki zen Paulo eta, eskuaz isiltzeko keinu <f>ⓛ</f> eginik, honela mintzatu zen: «Israeldarrok eta Israelen Jainkoa gurtzen duzuen guztiok <f>[8]</f>, entzun.


text:
Israel herriaren Jainkoak gure arbasoak aukeratu zituen, Egiptoko atzerrian bizi zirela herri handi bihurtu <f>ⓜ</f> eta, ondoren, ahalmen handiz atera zituen handik.


text:
Horretan guztian laurehun eta berrogeita hamarren bat urte <f>ⓑ</f> igaro ziren. Ondoren, buruzagiak eman zizkien, Samuel profetaren garaia arte.


text:
Orduan, erregea eskatu zuten <f>ⓒ</f>, eta Jainkoak Saul eman zien, Kixen semea, Benjaminen leinukoa; berrogei urtez izan zen errege.


text:
Gero, Saul kendu <f>ⓓ</f> eta David jarri zuen errege, eta aitorpen hau egin zuen honetaz: <i>“David, Jeseren semea, aurkitu dut neure gogoko gizon;</i> nik nahi guztia egingo du honek”.


text:
Hitzemana zuenez, honen ondorengotik <f>ⓔ</f> sortu zion Jainkoak Israeli Salbatzailea, Jesus alegia.


text:
Hau etorri aurretik, bihozberritzeko eta bataiatzeko <f>[10]</f> hots egin zion Joan Bataiatzaileak Israel herri osoari. <f>ⓕ</f>


text:
Eta bizitzaren azken aldera, honela zioen Joanek: “Ni ez naiz zuek uste duzuena; badator nire atzetik beste bat, eta ni ez naiz inor horri oinetakoak askatzeko ere”. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Senideok, Abrahamen odoleko zaretenok eta zuek, Israelen Jainkoa gurtzen duzuenok, guri <f>[11]</f> <f>ⓗ</f> bidali zaigu salbamen-mezu hau.


text:
Jerusalemdarrek eta beraien agintariek ez zuten Jesus aintzat hartu <f>ⓘ</f> eta, berau kondenatuz, larunbatero sinagogan irakurtzen dituzten profeziak bete zituzten.


text:
Eta Liburu Santuak hartaz zioen guztia bete zutenean, egurretik eraitsi eta hilobian ezarri <f>ⓚ</f> zuten.


text:
Egun askotan zehar agertu zitzaien Galileatik Jerusalemera berarekin igo zirenei, eta horiek ditu orain bere testigu herriaren aurrean. <f>ⓜ</f>


text:
guretzat, haien ondorengoontzat, bete duela Jainkoak, Jesus hildakoen artetik piztuz. Hala dago idatzia bigarren Salmoan: <pb/><t> <i>«Nire</i> <f>ⓐ</f> <i>semea zara zu,</i> </t><t> <i>gaur zaitut nik sortu.</i> </t>


text:
<pb/>«Eta heriotzara gehiago ez itzultzeko piztu duela hildakoen artetik, honela zuen esana Jainkoak: <i>Davidi</i> <f>ⓑ</f><i>eginiko agintzari santu eta fidagarriak beteko dizkizuet</i>.


text:
<pb/>«Horregatik, beste toki batean ere honela dio: <i>Zeure fededuna</i> <f>ⓒ</f><i>ez duzu hilobian galtzen utziko.</i>


text:
<pb/>«Baina David, bere aldian Jainkoak emandako egitekoa zintzoki bete ondoren, hil egin zen eta bere arbasoekin bildu; usteldu egin zen, bada, haren gorputza. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Jakizue, beraz, senideok, Jesusi esker hots egiten zaizuela bekatuen barkamena <f>ⓔ</f> <f>ⓕ</f>; Moisesen legeaz lorrezina izan duzuen Jainkoarekiko adiskidetasuna


text:
<pb/><t> <i>«Ikusazue</i> <f>ⓗ</f> <i>, harro sinesgogorrok,</i> </t><t> <i>harri zaitezte eta desagertu betiko!</i> </t><t> <i>Egintza harrigarri bat</i> </t><t> <i>egingo baitut zuen egunotan,</i> </t><t> <i>inork kontatuko balizue</i> </t><t> <i>sinetsiko ez zenuketena».</i> </t>


text:
Batzarra banatu zenean, judu eta juduberri <f>ⓘ</f> jainkozale <f>[12]</f> asko Paulo eta Bernaberekin joan ziren; hauek Jainkoaren dohainari atxikirik irauteko adore ematen zieten beren hitzez.


text:
Jendetza hura ikusirik, juduak <f>ⓙ</f> bekaizkeriaz bete ziren, eta irainez egiten zieten kontra Pauloren hitzei.


text:
Orduan, Paulok eta Bernabek ausarki esan zuten: «Zuei adierazi behar genizuen lehenengo Jainkoaren mezua! Baina mezua baztertu eta zeuen buruak betiko bizirako gai ikusten ez dituzuenez gero, jentilengana joko dugu. <f>ⓚ</f>


text:
Honela esan baitigu Jaunak: <pb/><t> <i>«Nazioen</i> <f>ⓛ</f> <i>argitzat ezarri zaitut,</i> </t><t> <i>salbamena lurraren bazterreraino</i> </t><t> <i>eraman dezazun».</i> </t>


text:
<pb/>Hori entzunik, biziki poztu ziren <f>ⓜ</f> jentilak eta Jaunaren mezua goraipatzen zuten. Eta betiko bizirako zirenek sinetsi egin zuten.


text:
Baina juduek andere handiki <f>ⓐ</f> jainkozaleak eta hiriko jauntxoak berotu zituzten, eta Pauloren eta Bernaberen aurka erasoaldi bat sortu eta beren lurraldetik kanpora bota zituzten.


text:
Pauloren eta Bernabe, beren oinetako hautsa <f>ⓑ</f> protesta gisa haien aurka astindurik, Ikoniora <f>[13]</f> joan ziren.


text:
<pb/>Ikonion ere, Paulo eta Bernabe juduen sinagogan sartu ziren eta, hain ongi hitz egin zutenez, judu eta greziar <f>[1]</f> <f>ⓓ</f> askok sinetsi zuen.


text:
Hala eta guztiz ere, Paulo eta Bernabe luzaroan egon ziren bertan, Jaunari buruz ausarki <f>ⓕ</f> hitz eginez; eta Jaunak, mirariak eta egintza harrigarriak egiteko dohaina haiei emanez, bere onginahiari buruzko mezua baiesten zuen.


text:
<pb/>Hiriko jendea bi aldetara jarri zen, batzuk juduen alde eta besteak apostoluen <f>[2]</f> <f>ⓖ</f> alde.


text:
Halako batean, ordea, jentilek eta juduek, agintariekin batera, gogorrera jo eta apostoluak harrika hiltzea <f>ⓗ</f> erabaki zuten;


text:
baina Paulok eta Bernabek, horretaz jabeturik, Likaoniako Listra eta Derbe <f>[3]</f> herrixka eta inguruetara ihes egin zuten,


text:
<pb/>Bazen Listran oinak elbarri zituen gizon bat; sekula oinez ibili gabea zen, jaiotzatik baitzegoen elbarri.


text:
Paulori entzuten zegoen batean, Paulo begira-begira jarri zitzaion eta, sendatzeko adinako fedea <f>ⓙ</f> bazuela ikusirik,


text:
oihu handiz esan zion: «Jarri tente oinen gainean!» <f>ⓚ</f> <pb/>Salto batean zutitu eta ibiltzen hasi zen.


text:
Paulok egina ikustean, oihuka hasi zen jendea Likaoniako hizkuntzan: «Jainkoak jaitsi zaizkigu geure artera giza itxuran!» <f>ⓛ</f>


text:
Hiriko sarreran zegoen Zeusen tenpluko apaizak zezenak ekarrarazi zituen, lore-sortaz apaindurik, hiriko ateetara, eta jendearekin batean oparitzat hil nahi zituen apostoluen omenez.


text:
<pb/>Ohartu zirenean, Bernabe eta Paulo apostoluak beren soingainekoak urratu <f>[5]</f> <f>ⓜ</f> eta jendartera oldartu ziren, deiadarka:


text:
«Zer ari zarete? Gu ere gizakiak gara zuek bezalaxe, eta berri on hau adierazten dizuegu, hain zuzen: utz ditzazuela idolo hutsalak eta bihur zaiteztela Jainko biziarengana, zeru-lurrak eta itsasoa eta horietan dagoen guztia egin zituenagana. <f>ⓝ</f>


text:
baina ez bere burua ezagutzera eman gabe, egin dituen mesedeen bidez: euria eta urtaro aberatsak <f>ⓑ</f> bidali dizkizue zerutik, eta janariz ase eta pozez bete zaituzte».


text:
<pb/>Orduan, Antiokiatik eta Ikoniotik judu batzuk etorri ziren eta, jendea beren iritzira bildurik, Paulori harrika eman zioten, eta hiritik kanpora atera zuten arrastaka, hilda zegoelakoan. <f>ⓒ</f>


text:
Baina, ikasleak ondora bildu zitzaizkionean, Paulo jaiki eta berriro hirian sartu zen. Biharamunean, Derberantz atera zen Bernaberekin.


text:
<pb/>Hiri hartan berri ona zabaldu <f>ⓓ</f> eta ikasle asko egin ondoren, Listrara, Ikoniora eta Antiokiara itzuli ziren.


text:
Ikasleen gogoak bizkortzen zituzten bidenabar, fedean sendo irauteko adore emanez <f>ⓔ</f>. «Larrialdi asko eraman behar dugu —esaten zieten— Jainkoaren erreinuan sartzeko».


text:
Eliz elkarte bakoitzean arduradunak <f>ⓕ</f> izendatu zituzten eta, otoitz eta barau egin ondoren, Jaunari gomendatu zizkioten, harengan sinetsi baitzuten.


text:
Han ontzia hartu zuten Antiokiarako, handik izan baitziren bidaliak <f>ⓖ</f> burutu berria zuten egitekorako, Jainkoaren onginahiari gomendatuak izan ondoren.


text:
<pb/>Antiokiara iritsi zirenean, eliz elkartea bildu zuten eta Jainkoak beraien bidez egindako guztia azaldu zieten, baita jentilei federako atea nola ireki zien ere. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Judeatik Antiokiara <f>[1]</f> jaitsi ziren batzuk hango senideei irakaspen hau ematen hasi ziren: «Moisesengandiko usadioaren arabera erdaintzen ez bazarete, ez zaitezkete salba». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Hori zela eta, sesioa sortu zen, eta Paulok eta Bernabek eztabaida gogorra izan zuten haiekin. Orduan, Paulo, Bernabe eta beste batzuk <f>[2]</f> Jerusalemera igo zitezela erabaki zuten, apostolu eta arduradunengana, auzi hori argitzera.


text:
<pb/>Antiokiako eliz elkarteak biderako beharrezkoak eman zizkien. Fenizia eta Samarian barrena igarotzean, jentilak ere konbertitzen <f>ⓙ</f> ari zirela jakinarazten zieten senideei, horrela, guztiei poz handia emanez.


text:
Jerusalemera iritsi zirenean, eliz elkarteak, apostoluek eta arduradunek harrera ona egin zieten, eta Jainkoak beraien bidez egindako guztiaren berri eman zieten.


text:
Baina sinestedun egindako fariseuen alderdiko batzuk <f>[3]</f> atera ziren, esanez jentilak ere erdaindu egin behar zirela eta Moisesen legea betetzera behartu. <f>ⓚ</f>


text:
Eztabaida luzearen ondoren, zutitu zen Pedro <f>ⓛ</f> eta esan zuen: «Anaiok, dakizuenez, aspaldi aukeratu ninduen Jainkoak zuen artetik, jentilek nire ahotik berri onaren mezua entzun zezaten eta sinetsi.


