# verses

text:
Edo demagun gerra sorrarazten dudala herrialdearen aurka eta, herrialde osoa igaroz, gizakiak eta abereak suntsitzeko agintzen diodala gudaroste etsaiari;


text:
hiru gizon horiek herrialde horretan baleude, nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, ez dutela beren seme-alabarik ere bizirik aterako; beraiek bakarrik geldituko dira bizirik.


text:
Edo demagun izurria bidaltzen dudala herrialdearen aurka eta heriotza zabaltzen dudala neure suminez, gizakiak eta abereak suntsituz;


text:
herrialde horretan Noe, Daniel eta Job baleude, nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, ez dutela seme-alabarik ere bizirik aterako. Beraiek bakarrik jarraituko dute bizirik beren zintzotasunagatik.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Are okerrago izango da, gizakiak eta abereak suntsitzeko lau zigor beldurgarriok —gerra, gosetea, basapiztiak eta izurria— Jerusalemen aurka bidaliko ditudanean. <f>ⓜ</f>


text:
Halere, geldituko dira batzuk bizirik, beren seme-alabekin hiritik irten eta zuengana, erbestera, etorriko direnak. Berorien jokabidea eta egintza txarrak ikusiz, Jerusalemen gainera erakarriko dudan zoritxarraz kontsolatu ahal izango zarete.


text:
Berorien jokabidea eta egintzak ikusi ondoren, gutxiago sufrituko duzue, konturatuko baitzarete ez nuela hirian egindako guztia arrazoirik gabe egin. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
<pb/><t>«Gizaseme, </t><t>zertan da mahatsondoa <f>[1]</f> </t><t>basoko beste zuhaitzak </t><t>baino hobea? <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Ematen al du egurrik ezer egiteko? </t><t>Egiten al da beraren zuraz kakorik </t><t>ezer zintzilikatzeko? </t>


text:
<t>Ez, sutara botatzen da erregai: </t><t>suak irensten du bi muturretatik, </t><t>eta erdia ere suak hartzen dio; </t><t>balioko ote du ezertarako? </t>


text:
<t>Osorik zegoenean ere </t><t>ezin bazen harekin ezer egin, </t><t>are gutxiago balioko du ezertarako, </t><t>suak irentsi eta erre ondoren. </t>


text:
<t>Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Mahatsondoa, </t><t>basoko beste zuhaitzen antzera, </t><t>sutara botatzen dudan bezala, </t><t>horrelaxe botako ditut </t><t>Jerusalemgo biztanleak. </t>


text:
<t>Aurpegi emango diet; </t><t>sutatik ihes egin dute orain arte, </t><t>baina suak irentsiko ditu laster <f>[2]</f>; </t><t>orduan jakingo dute </t><t>ni naizela Jauna, </t><t>aurpegi emango diedanean. </t>


text:
<t>Herrialde hau </t><t>hondamendi bihurtuko dut, </t><t>desleial izan zaidalako. </t><t>Nik, Jainko Jaunak, esana».</t>


text:
Adierazi berari nire, Jainko Jaun honen, mezua: Jerusalem! Kanaandarra zara jatorriz eta jaiotzaz; aita amortarra zenuen, ama hitita <f>[1]</f>.


text:
Jaio zinen egunean, ez zizuten zilborrestea ebaki, ez zintuzten uretan garbitu, ezta gatzez igurtzi <f>[2]</f> edo zapitan bildu ere.


text:
Inor ez zen zutaz errukitu, gupidaz gauza horietako bat ere egiteko. Ematen zenuen nazkarengatik, landa zabalera bota <f>[3]</f> zintuzten jaio zinen egunean.


text:
<pb/>«Zure ondotik pasatzean, odoletan ikusi zintudan mugitzen eta, odoletan etzanik zeundela, esan nizun: “Bizi! Bizi zaitez!”


text:
Zelaietako belarra bezain mardul hazarazi zintudan; hazi, handia egin eta sasoira iritsi zinen: bularrak hazi zitzaizkizun eta biloxka atera; baina jantzirik gabe zeunden, larrugorrian.


text:
Zure ondotik berriro pasatu eta amodio-garaian zeundela ikusi nuen. Zure gorputz biluzia estali eta zutaz arduratu nintzen <f>[4]</f>; ezkontza-hitzarmena egin nuen zurekin eta nirea izan zinen. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Urre eta zilarrezkoak ziren zure bitxiak, liho fin eta zetazkoak zure jantzi bordatuak. Irin garbiz, eztiz eta olioz elikatzen zinen. Ezin ederrago bihurtu zinen, erregina baten pareko. <f>ⓑ</f>


text:
Nazioartera zabaldu zen zure edertasunaren ospea, erabatekoa baitzen neuk eman nizkizun apaingarriengatik. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
<pb/>«Baina zeure edertasun eta ospeaz baliatuz, prostituzioan hasi zinen <f>[5]</f>, zeure gorputza edonori eskainiz.


text:
Zeure jantziak hartu eta sasikultu-lekuak apaintzeko erabili zenituen, beraietan prostituzioan jardunez —sekula gertatu behar ez zuen gauza <f>[6]</f>—.


text:
Nik emandako urre eta zilarrezko bitxi zoragarriak hartu eta gizon-irudiak egin zenituen, beraiekin prostituzioan jarduteko. <f>ⓒ</f>


text:
Zeure jantzi bordatuak hartu eta beraiekin estali zenituen irudiak <f>[7]</f>, eta nire olioa eta intsentsua eskaini.


text:
Nik emandako ogia, elikatzeko ematen nizkizun irin garbia, olioa eta eztia eskaini zenizkien opari atsegingarri gisa. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Niri sorturiko seme-alabak hartu eta hilarazi egin zenituen <f>[8]</f>, irudi haiei elikagai eskaintzeko. Ez al zenuen aski zeuk prostituzioan jardutearekin, <f>ⓓ</f>


text:
Zeure jokabide higuingarri eta lizunkeria guztietan ez zinen haurtzaroko egunez, biluzik eta zeure odoletan mugituz egon zineneko garaiaz, oroitu.


text:
eta bideburu guztietan; zeure edertasuna lohitzen zenuen, edonori zeure burua eskainiz eta lizunkerietan etengabe jardunez.


text:
Egiptoarrekin, zeure ondoko gizonkote horiekin, prostituzioan jardun zenuen; horrela, lizunkeriak ugalduz, iraindu egin ninduzun. <f>ⓔ</f>


text:
Orduan, eskua luzatu nuen zu zigortzeko. Zure bizigaiak murriztu eta zeure etsai filistear hirien esku utzi zintudan <f>[9]</f>, haiek ere lotsatu egiten zirelarik zure jokaera iraingarriaz.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: Ai, nola sumintzen nintzen zure kontra <f>[10]</f> gauza horiek guztiak burutzen zenituenean, emagaldu amorratuenak bezala jokatuz!


text:
Bideburu eta plaza guztietan prostituzio-lekuak eraiki zenituen; baina ez zenuen emagalduek ohi bezala jokatu, baztertu egiten baitzenuen lansaria.


text:
Emagaldu orori ematen zaio saria; zuk, ordea, zeuk eman zenizkien opariak zeure maitaleei; zeuk eskaini zenien dirua zuregana etor zitezen, zurekin lizunkeriak egitera. <f>ⓖ</f>


text:
Zuk, zeure prostituzioan, beste emakumeek ez bezala jokatu zenuen; ez ziren maitaleak zure bila ibiltzen; hartu ordez, zeuk ematen zenien dirua, ohi denaren kontrakoa eginez.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: Zeure xarmak guztiei banatu <f>[11]</f> eta zeure maitale eta idolo higuingarri horiekin guztiekin prostituzioan jarduteko zeure gorputza biluztu duzulako, eta zeure seme-alabak ere horien ohorez hil dituzulako,


text:
zuregandik atsegina hartu duten maitale guztiak elkartuko ditut, zuk maitaturiko guztiak eta gorrotaturikoak ere bai; alde guztietatik bilduko ditut zure kontra, eta beraien aurrean biluzik agerraraziko zaitut, goitik behera ikus zaitzaten. <f>ⓗ</f>


text:
Adulteriogileen eta hiltzaileen zigorra emango dizut eta, zeure desleialkeriagatik haserre eta amorruz, heriotzara kondenatuko.


text:
Zeure maitaleen esku utziko zaitut; zure prostituzio-lekuak suntsitu eta eraitsiko dituzte; soinekoak erantzi, bitxi zoragarriak kendu eta jantzirik gabe utziko zaituzte, larrugorrian.


text:
eta zure etxeak erreko. Zure aurkako epaia beteko dute, emakume askoren aurrean; nik amaiaraziko ditut zure prostituzioak, eta ez duzu gehiago saririk emango.


text:
Neure sumin guztia hustuko dut zure gain; gero, zure desleialkeriak niregan sortutako jeloskortasuna aldendu egingo da zuregandik, baretu egingo naiz eta ez naiz gehiago haserretuko.


text:
Haurtzaroko egunak gogoan izan ez dituzulako eta gauza horiekin guztiekin zirikatu nauzulako, nik ere zigortu egingo zaitut zeure jokabideagatik. Honela diot nik, Jainko Jaunak. Zeren eta iraindu egin bainauzu higuingarritasun hauekin guztiekin.


text:
Senarra eta haurrak zapuztu zituen amaren alaba zara zu, eta senarrak eta haurrak zapuztu zituzten ahizpen ahizpa. Zuen ama hitita zen eta aita amortarra. <f>ⓘ</f>


text:
Zure ahizpa zaharrena Samaria da, bere hiriekin zure iparraldera bizi dena. Zure ahizpa txikiena Sodoma <f>[12]</f>, bere hiriekin zure hegoaldera bizi dena.


text:
Zuk ez duzu aski izan haien bideetatik ibiltzearekin beraien higuingarritasunak eginez, baizik eta, horri gutxi iritziz, haiek baino ere jokabide txarragoa izan duzu.


text:
Nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, zure ahizpa Sodomak bere hiriekin ez zuela zuk eta zure alabek bezain txarto jokatu. <f>ⓙ</f>


text:
Hona zein izan zen zure ahizpa Sodomaren errua: harrokeria, sabelkeria eta erosotasun axolagabea izan zituzten berak eta beraren menpeko hiriek; ez zioten lagundu dohakabeari eta behartsuari.


text:
Harropuztu egin ziren eta higuingarri zaizkidan gauzak egin; beraz, desagerrarazi egin nituen, dakizun bezala.


text:
Samariak, berriz, ez zuen zure bekatuen erdirik ere egin; hark baino askoz jokabide higuingarriagoa izan duzu. Horregatik, zure aldean zuzenak ematen dute ahizpek.


text:
Beraz, hartu desohorea zeure gain, ahizpek baino bekatu higuingarriagoak eginez leku onean utzi baitituzu haiek; zuzenak dirudite zure aldean. Beraz, lotsa zaitez eta hartu desohorea zeure gain, errugabeak bailiran utzi baitituzu ahizpak.


text:
<pb/>«Haien zoria aldatuko dut, Sodoma eta hirien zoria, Samaria eta hirien zoria (zure zoria ere aldatuko dut haiena bezala),


text:
zeure desohorea har dezazun eta lotsa zaitezen egin duzun guztiaz; horrela, kontsolatu egingo dira haiek.


text:
Lehengo egoerara itzuliko dira zure ahizpa Sodoma eta beraren hiriak, Samaria eta beraren hiriak (zu eta zure hiriak ere lehengo egoerara itzuliko zarete).


text:
zure gaiztakeria agerian gelditu aurretik? Orain, edomdarren <f>[13]</f> eta berauen auzoko filistearren hirien iseka-gai zara, alde guztietatik mespretxatzen zaituztelarik.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Zuk jokatu duzun bezalaxe jokatuko dut nik ere zurekin, zina mespretxatu eta ituna hautsi baituzu.


text:
Baina gazte zinenean zurekin egin nuen itunaz oroituko naiz, eta betiko ituna burutuko dut zurekin. <f>ⓚ</f>


text:
Zu zeure jokabideaz oroituko zara eta lotsatu egingo, zeure ahizpak, zaharrenak eta gazteenak, har ditzazunean; nik emango dizkizut alabatzat, baina ez zurekin dudan itunak horretara behartzen nauelako <f>[14]</f>. <f>ⓛ</f>


text:
Egin duzun guztia barkatuko dizudanean, iraganaz oroituko zara eta, lotsaren lotsaz, ez zara ahoa zabaltzera <f>[15]</f> ausartuko. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
nire, Jainko Jaun honen, mezua adierazteko: <pb/><t>«Bazen arrano handi bat, </t><t>hegaltzar luzekoa, </t><t>lumaje trinko eta koloretsua zuena; </t><t>arranoa Libanora etorri zen </t><t>eta zedroaren adaburua moztu: </t>


text:
<t>adar-punta ebaki, </t><t>merkatari-herrialdera <f>[1]</f> eraman </t><t>eta tratularien hiri batean </t><t>landatu zuen. </t>


text:
<t>Gero, Israel lurraldeko hazia hartu </t><t>eta soroan erein zuen, </t><t>ur ugariren ondoan <f>[2]</f>. </t>


text:
<t>Erne zen hazia </t><t>eta mahatsondo mardul egin, </t><t>altuera txikikoa izan arren; </t><t>arranoagana </t><t>zuzentzen zituen adarrak, </t><t>sustraiak ere haren menpean zituen. </t><t>Mahatsondo egin zen, </t><t>aihenak bota zituen </t><t>eta abartsu egin. </t>


text:
<t>Bazen beste arrano handi bat ere, </t><t>hegaltzar luzekoa </t><t>eta lumaje ugarikoa. </t><t>Eta mahatsondoak </t><t>beronengana </t><t>zuzendu zituen sustraiak </t><t>eta adarrak luzatu zizkion, </t><t>zegoen sailean baino oparoago </t><t>urezta zezan. </t>


text:
<t>Soro jorian, ur ugariren ondoan, </t><t>zegoen landatua, </t><t>adarrak garatu eta fruitua emateko, </t><t>mahatsondo bikain izateko. </t>


text:
<t>Nik, Jainko Jaunak, galdetzen dut: </t><t>Garatuko ote da? </t><t>Ez ote dizkio lehenengo arranoak </t><t>sustraiak atera, </t><t>fruituak bota </t><t>eta kimu berriak iharraraziko? </t><t>Ez da ahalmen </t><t>edo jendetza handirik beharko </t><t>sustraitik ateratzeko! </t>


text:
<t>Horra hor, landatua: </t><t>garatuko ote da? </t><t>Ekialdeko haizeak jotzean, </t><t>ez ote da guztiz ihartuko? </t><t>Ernamuindu den sailean </t><t>ihartuko da». </t>


text:
«Galdegiozu herri errebelde horri: Ez al dakizue zer esan nahi duen alegia honek? Hara, Babiloniako erregea <f>[3]</f> etorri da Jerusalemera, erregeak eta buruzagiak hartu eta berekin eraman ditu Babiloniara.


text:
Errege-odoleko bat aukeratu <f>[4]</f> eta ituna egin du berarekin, leialtasun-zina eraginez. Herrialdeko handikiak eraman ditu,


text:
Baina printzea errebelatu <f>[5]</f> egin da Babiloniaren kontra eta mezulariak Egiptora bidali zaldi eta soldadu askoren bila. Izango ote du arrakastarik? Onik aterako ote, hori egin duena? Ituna hautsi eta onik aterako, halere?


text:
Nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, Babilonian hilko dela, erregetza eman dion erregearen herrialdean, egindako zina mespretxatu eta ituna hautsi baitu.


text:
Armada handiarekin eta gudaroste askorekin etorrita ere, faraoiak ezin izango dio lagundu, babiloniarrek lubetak egin eta eraso-dorreak eraikiko dituztenean jendetza handia sarraskitzeko.


text:
Zina mespretxatu du eta ituna hautsi; bere eskua eman zuen eta, gero, hutsegite hauek denak egin. Ez da onik aterako.


text:
<pb/>«Horregatik, nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, zigortu egingo dudala nirekiko leialtasun-zina mespretxatu eta ituna hautsi duelako.


text:
Sarea botako diot gainera eta tranpan geldituko da harrapatua. Babiloniara eramango dut eta han zigor-epaia emango <f>[6]</f> nire aurka egindako desleialkeriagatik. <f>ⓜ</f>


text:
Bere gudari-talde aukeratuenak gerran jausiko dira, eta bizirik gelditzen direnak alde guztietara sakabanatuak izango. Orduan jakingo duzue nik, Jaunak, hitz egin dudala».


text:
<pb/>Hau dio Jainko Jaunak: <pb/><t>«Zedro garaiaren adaburutik </t><t>hartuko dut neuk ere, </t><t>kimu berri bat hartuko dut </t><t>haren adar-puntatik, </t><t>eta neuk landatuko dut </t><t>mendi garai eta bikain batean <f>[7]</f>. </t>


text:
<t>Israelgo mendi garaian </t><t>landatuko dut; </t><t>adarrak luzatuko zaizkio </t><t>eta fruitua emango, </t><t>zedro bikain bihurtuko da. </t><t>Mota guztietako txoriek </t><t>egingo dute habia bertan. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Basoko zuhaitz guztiek <f>[8]</f> </t><t>jakingo dute </t><t>nik, Jaunak, </t><t>zuhaitz garaia beheratu </t><t>eta txikia goratu egiten dudala, </t><t>zuhaitz hezea ihartu </t><t>eta ihartua hezeberritu. </t><t>Nik, Jaunak, esandakoa </t><t>bete egingo dut». <f>ⓐ</f></t>


text:
«Zer dela-eta errepikatzen duzue esaera hau Israel herrian: “Gurasoek mahats gordina jan, eta semeek hozkia”? <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Har dezagun, adibidez, gizon zintzo bat, zuzenbidez eta justiziaz jokatzen duena; <f>ⓓ</f> <f>ⓔ</f>


text:
ez du sasikultu-lekuetako otorduetan parte hartzen <f>[1]</f>, ezta uste ona jartzen ere Israelgo idoloetan; ez du lagun hurkoaren emaztea desohoratzen, ez da hurbiltzen ere hilerokoa duen emakumeagana; <f>ⓕ</f>


text:
ez du inor zapaltzen eta bahituran hartua itzuli egiten du; ez du lapurretarik egiten, baizik eta jatekoa ematen dio gosetuari, eta jantzia biluzik dagoenari; <f>ⓖ</f>


text:
ez du mailegurik lukurreriaz edo interesak kobratzeko egiten; ez du esku hartzen bidegabekerian eta alderdikeriarik gabe epaitzen du auzietan; <f>ⓗ</f>


text:
nire legeen arabera ibiltzen da eta nire erabakiak betetzen, leial jokatuz. Honelakoa gizon zintzoa da; beraz, bizi egingo da. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
<pb/>«Eman dezagun honek seme gaizkile eta odolzale bat izan duela, gauza hauetakoren bat egiten duena, <f>ⓘ</f>


text:
aitak ez bezala: sasikultu-lekuetako otorduetan parte hartzen du, lagun hurkoaren emaztea desohoratzen;


text:
dohakabea eta behartsua zapaltzen ditu; lapurretak egin eta bahituran hartua ez du itzultzen; idoloetan uste ona jartzen du, higuingarritasuna eginez,


text:
eta mailegua lukurreriaz egin eta interesak kobratzen ditu. Zin dagit neure biziarengatik hori ez dela biziko; gauza higuingarri horiek guztiak egin dituenez, hil egingo da, eta bera izango da bere heriotzaren errudun.


text:
<pb/>«Demagun bigarren honek semea duela, aitak egin dituen bekatu guztiak ikusita ere, berdin jokatzen ez duena:


text:
ez du sasikultu-lekuetako otorduetan parte hartzen, ezta uste ona jartzen ere Israelgo idoloetan; ez du lagun hurkoaren emaztea desohoratzen;


text:
ez du inor zapaltzen, ezta bahituran hartua beretzat gordetzen edo lapurretarik egiten ere; jatekoa ematen dio gosetuari eta jantzia biluzik dagoenari;


text:
ez du esku hartzen bidegabekerian <f>[2]</f>; ez du mailegurik lukurreriaz edo interesak kobratzeko egiten; nire erabakiak bete eta nire legeen arabera ibiltzen da. Hori ez da hilko aitaren erruarengatik; aitzitik, bizi egingo da.


text:
Aitak, ordea, zapalkuntzak eta lapurretak egin eta bere herritarrak gaizki erabili zituen; beraz, bere erruarengatik hilko da.


text:
<pb/>«Galdetuko duzue: “Zergatik ez du semeak aitaren errua bere gain hartzen?” Baina semeak zuzenbidez eta justiziaz jokatu du, nire lege guztiak betetzen saiatu da; bizi egingo da, beraz.


text:
Bekatu egiten duena, hori hilko da; semeak ez ditu aitaren erruaren ondorenak jasan beharko, ezta aitak ere semearenak <f>[3]</f>. Gizon zintzoari bere zintzotasunaren ordaina emango zaio, gaiztoari bere gaiztakeriarena. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Gaiztoari dagokionez, egin dituen bekatu guztietatik aldentzen bada, nire lege guztiak bete eta zuzenbidez eta justiziaz jokatzen badu, bizi egingo da, bai, eta ez da hilko.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: Atsegin dudala uste al duzue gaiztoa hiltzea eta ez jokabidez aldatu eta bizitzea? <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Zintzoari dagokionez, berriz, bere justiziatik aldendu eta, gaiztoak egin ohi dituen gauza higuingarri guztien antzera, txarkeria egiten badu, bizi egingo ote da, halere? Haren egintza zuzenak ez ditut gogoan hartuko. Egin dituen desleialkeria eta bekatuengatik hil egingo da. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Esango duzue: “Ez da bidezkoa Jaunaren jokabidea”. Entzun, israeldarrok: Nire jokabidea ez dela bidezkoa? Zuena da bidezkoa ez dena.


text:
Zintzoa, bere justiziatik aldendu, txarkeria egin eta hiltzen denean, egin duen txarkeriagatik hiltzen da.


text:
Gaiztoak, berriz, egin duen gaiztakeriatik aldendu eta zuzenbidez eta justiziaz jokatzen badu, bizirik iraungo du.


text:
Halere, zuek, israeldarrok, diozue: “Ez da bidezkoa Jaunaren jokabidea”. Nire jokabidea bidezkoa ez dela diozue, israeldarrok? Zuena da bidezkoa ez dena. <f>ⓝ</f>


text:
Beraz, Israel herri, nor bere jokabidearen arabera epaituko dut nik. Hau diot nik, Jainko Jaunak. Itzul zaitezte, aldendu zeuen gaiztakeria guztietatik eta ez zarete errudun bihurtuko.


text:
Kendu gainetik egindako gaiztakeria guztiak, berritu zeuen bihotz-gogoak. Zergatik hil behar duzue, israeldarrok? <f>ⓐ</f>


text:
<pb/><t>«Hura lehoi emea zuen ama <f>[1]</f>, </t><t>lehoien artean! </t><t>Lehoikumeen artean etzanda, </t><t>bere kumeak elikatzen zituen. </t>


text:
<t>Bere kumeetako bat hazi zuen, </t><t>lehoi gazte egin zelarik; </t><t>harrapakinak sarraskitzen ikasi </t><t>eta gizakiak irensten zituen. </t>


text:
<t>Nazioak bildu ziren haren kontra; </t><t>beren zuloan harrapatu zuten </t><t>eta katepean Egiptora eraman <f>[2]</f>. </t>


text:
<t>Lehoi emea zain egon zitzaion, </t><t>itxaropena galdu zuen arte; </t><t>orduan, beste kumeetako bat <f>[3]</f> hartu </t><t>eta lehoi gazte egin zuen. </t>


text:
<t>Lehoi gazte bihurturik, </t><t>lehoi artean ibiltzen zen; </t><t>harrapakina sarraskitzen ikasi </t><t>eta gizakiak irensten zituen; </t>


text:
<t>jauregiak botatzen zituen <f>[4]</f>, </t><t>hiriak suntsitzen; </t><t>herrialdea eta biztanleak </t><t>ikaraturik zeuden haren orroez. </t>


text:
<t>Inguruko eskualdeetako jendea </t><t>beraren kontra altxatu zen; </t><t>sarea bota zioten gainera </t><t>eta beren zuloan harrapatu. </t>


text:
<t>Kaiolan sartu zuten katepean </t><t>eta Babiloniako erregeagana eraman. </t><t>Ziegan sartu zuten preso, </t><t>beraren orrorik </t><t>berriz entzun ez zedin </t><t>Israelgo mendietan. </t>


text:
<t>Mahatsondoa zirudien <f>[5]</f> zure amak, </t><t>ur-bazterrean landatua. </t><t>Emankor eta mardula zen </t><t>ur-ugaritasunagatik. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Adar sendoak zituen, </t><t>aginte-makila bihurtu zirenak; </t><t>hodeietaraino hazi zen: </t><t>nabarmena zen bere altueragatik </t><t>eta adar-ugaritasunagatik. </t>


text:
<t>Baina amorruz atera dute sustraitik </t><t>eta lurrera bota; </t><t>ekialdeko haizeak </t><t>fruituak bota dizkio </t><t>eta adarrak apurtu; </t><t>adar sendoak ihartu egin zaizkio </t><t>eta suak irentsi. </t>


text:
<t>Baina sua sortu da adar batetik, </t><t>aihenak eta fruituak irentsiz. </t><t>Ez du jadanik adar sendorik, </t><t>aginte-makila izango denik». </t> <pb/>(Hau eresia da, eta eresi bezala kantatu behar da).


text:
<pb/>Zazpigarren urtean, bosgarren hilaren <f>[1]</f> hamarrean, Israelgo arduradun batzuk Jaunari kontsulta egitera etorri eta nirekin eseri ziren. <f>ⓒ</f>


text:
«Gizaseme, hitz egin Israelgo arduradunei eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Niri kontsulta egitera etorri zarete? Nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, ez dizuedala utziko niri kontsulta egiten. <f>ⓓ</f>


text:
Eta zuk, epai itzazu, epaitu, gizaseme! Aurpegira iezaiezu beren gurasoen jokaera higuingarria. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Nire mezu hau adieraziko diezu: Israel aukeratu nuen egunean, zin eginez lotu nintzaien Jakoben ondorengoei: neure burua ezagutarazi nien Egipto herrialdean eta, zin eginez, Jauna, beraien Jainkoa, izango nintzela agindu nien. <f>ⓕ</f>


text:
Egun hartan, Egiptotik aterako nituela agindu nien zin eginez, eta beraientzat aukeratua nuen herrialdera, esnea eta eztia darizkion lurraldera <f>[2]</f>, guztien artean ederrenera, eramango nituela. <f>ⓖ</f>


text:
Hau eskatu nien: “Bazter itzazue liluratzen zaituzteten Egiptoko idolo higuingarriak, ez zaitezte horiekin kutsa; neu naiz Jauna, zuen Jainkoa”. <f>ⓗ</f>


text:
Baina nire kontra altxatu eta ez zidaten entzun nahi izan; inork ez zituen baztertu Egiptoko idolo higuingarriak <f>[3]</f>, haien lilurapean baitzeuden. Orduan, neure haserre-sumina beraien gain, Egipton bertan, hustu arte isurtzea pentsatu nuen.


text:
Halere, ez nuen egin, baizik eta neure izenaren ohorez jokatu nuen, nire izena belztua izan ez zedin israeldarrak bizi zireneko nazioen artean, hauen aurrean agertu bainintzaien haiei Egiptotik atera nituenean. <f>ⓘ</f>


text:
Neure legeak eman nizkien eta erabakiak ezagutarazi, betetzen dituenari bizia ematen diotenak. <f>ⓙ</f>


text:
Larunbata ere eman nien, atseden-eguna, nire eta haien arteko elkartasun-seinale izateko, eta jakin zezaten nik, Jaunak, sagaratu nituela. <f>ⓚ</f>


text:
Baina Israel herria kontra altxatu zitzaidan basamortuan; ez zuten nire legeen arabera jokatu, eta nire erabakiak —betetzen dituenari bizia ematen diotenak— mespretxatu zituzten; larunbata ere etengabe hautsi zuten. Orduan, neure sumina haien gain, basamortuan, isuri eta haiek suntsitzea pentsatu nuen. <f>ⓛ</f>


text:
Halere, ez nuen egin, baizik eta neure izenaren ohorez jokatu nuen, nire izena belztua izan ez zedin israeldarrak Egiptotik ateratzen ikusi ninduten nazioen artean.


text:
Basamortuan zin eginez agindu nien ez nituela sartuko eman nien lurraldean, esnea eta eztia zerizkion eta guztietan ederrena zen lurraldean. <f>ⓜ</f>


text:
Eta hori, nire erabakiak mespretxatu zituztelako, ez zutelako nire legeen arabera jokatu eta bai nire larunbatak hautsi; izan ere, haien bihotzak idoloei atxikiak zeuden guztiz.


text:
<pb/>«Orduan, esan nien haien seme-alabei basamortuan <f>[4]</f>: “Ez jokatu gurasoen legeen arabera, ez jarraitu horien ohiturei, ez kutsatu horien idoloekin.


text:
Sagaratu niri larunbata: nire eta zuen arteko elkartasun-seinale da, jakin dezazuen neu naizela Jauna, zuen Jainkoa”.


text:
Baina seme-alabak ere nire kontra altxatu ziren; ez zuten nire legeen arabera jokatu, ez ziren nire erabakiak —betetzen dituenari bizia ematen diotenak— betetzen saiatu. Nire larunbata hautsi zuten. Orduan, neure haserre-sumina beraien gain, basamortuan, hustu arte isurtzea pentsatu nuen.


text:
Basamortuan zin eginez agindu nien nazioen artean sakabanatu eta herrialdeen artean barreiatuko nituela.


text:
Eta hori, ez zituztelako nire erabakiak bete, eta bai nire legeak mespretxatu, larunbata hautsi eta idoloak gurtu.


text:
Orduan, nik ere onak ez ziren legeak <f>[5]</f> eman nizkien, eta bizira eramaten ez zuten erabakiak.


text:
Eta beren oparigaiez kutsatzen utzi nituen, eta lehen-semeak idoloen ohorez erretzen, horrela, izu-ikaraturik, ni naizela Jauna aitor zezaten.


text:
<pb/>«Horregatik, gizaseme, hitz egin Israel herriari eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Gainera, zuen gurasoek iraindu egin ninduten beren desleialkeriaz.


text:
Zin eginez agindu nien lurraldean sarrarazi nituenean, aurrean topatutako muino garai guztietan eta zuhaitz mardul guztien azpian aurkeztu zituzten beren sakrifizioak eta eskaintza iraingarriak, bertan eskaini opari atsegingarriak eta isur-opariak.


text:
Orduan, esan nien: “Zer da zuek joaten zareteneko muino hori <f>[6]</f>?” Eta “Muino” —sasikultu-leku— deitu izan dute gaur arte. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Horregatik, adierazi Israel herriari nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zuek ere kutsatu egin zarete gurasoen jokabideari jarraituz; beraien idolo higuingarriak gurtuz, desleial izan zarete:


text:
zeuen oparigaiak eskaini dizkiezue, zeuen seme-alabak haien ohorez erre. Zeuen idolo guztiekin kutsatu zarete gaur arte, eta zuek, israeldarrok, niri kontsulta egitea <f>[7]</f> onartu behar al dut? Nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik ez dizuedala utziko niri kontsulta egiten.


text:
<pb/>«Zuen buruetan dagoena ez da inoiz gertatuko. Beste herrialdeetako nazio eta leinuak bezalako izatea nahi duzue, zurezko eta harrizko jainkoak zerbitzatuz. <f>ⓐ</f>


text:
Nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, ahalmen handiz, esku indartsuz eta neure sumina isuriz erreinatuko dudala zuen gain.


text:
Herrien artetik aterako zaituztet eta sakabanaturik zaudeteneko herrialdeetatik bilduko ahalmen handiz, esku indartsuz eta neure sumina isuriz. <f>ⓑ</f>


text:
Zuen gurasoak Egipto ondoko basamortuan epaitu nituen bezala, hala egingo dut zuekin. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Nire aurka altxatzen diren erreboltariak kendu egingo ditut zuen artetik; erbesteraturik daudeneko herrialdetik aterako ditut, baina ez dira Israelen sartuko; orduan jakingo duzue ni naizela Jauna.


text:
<pb/>«Zuei buruz, israeldarrok, hau diot nik, Jainko Jaunak: Joan dadila nor bere idoloen zerbitzura; baina gero, egingo duzue, bai, nik esana, ez duzue nire izen santua belztuko zeuen idolatriazko opariekin. <f>ⓒ</f>


text:
Han, herrialdeko nire mendi santuan, Israelgo mendi handiaren <f>[9]</f> gainean, Israel herri oso-osoak zerbitzatuko nau. Han gogoz onartuko zaituztet, eta opari bereziak, eskaintza aukeratuak eta emaitza sakratuak eskatuko dizkizuet. Honela diot nik, Jainko Jaunak. <f>ⓓ</f>


text:
Opari atsegingarri gisa onartuko zaituztet, herrien artetik atera eta sakabanaturik zaudeteneko herrialdeetatik bilduko zaituztedanean. Zuen alde agertuko dut neure santutasuna jentil-herrien aurrean.


text:
Orduan, Israelera, zuen gurasoei zin eginez agindu nien lurraldera <f>[10]</f>, eramango zaituztedanean, jakingo duzue ni naizela Jauna. <f>ⓔ</f>


text:
Han zeuen jokabideaz oroituko zarete, zeuen buruak kutsatu zituzten egintza txar guztiez; orduan, zeuen buruaren nazka sentituko duzue egindako gaiztakeria guztiengatik.


text:
Israel herri, zuekin neure izenari dagokionez jokatuko dudanean, eta ez zuen jokabide txarraren eta egintza maltzurren arabera, orduan jakingo duzue ni naizela Jauna. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, itzuli hegoaldera eta mintza harantz begira; hitz egin nire izenean hegoaldeko basoaren <f>[1]</f> kontra.


text:
Esaiozu entzuteko nik, Jainko Jaunak, adierazten diodan mezua: Horra, sua piztuko dut zure erdian, eta zuhaitz guztiak, heze nahiz ihartuak, irentsiko ditu; sugarra ez da itzaliko, eta den-dena hartuko du suak, hegoaldetik iparralderaino. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Nik esan nion: «Ai Jainko Jauna! Zera ari dira nitaz esaten: “Ez al da hori beti parabolak kontatzen ari dena?”»


text:
«Gizaseme, itzuli Jerusalemerantz eta mintzatu toki santuei begira; hitz egin nire izenean Israel lurraldearen kontra.


text:
Adierazi Israel lurraldeari nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zure aurka nator; ezpata zorrotik atera eta guztiak, zintzo nahiz gaizto, garbituko ditut. <f>ⓖ</f>


text:
Zintzoak nahiz gaiztoak garbitu behar ditudalako, bizidun ororen aurka aterako da ezpata zorrotik, hegoaldetik iparralderaino.


text:
<pb/>«Eta zuk, gizaseme, egin negar eta intziri beraien aurrean, bihotza hautsia eta samindua bazenu bezala.


text:
“Zergatik ari zara negar-zotinka?” galdetzen dizutenean, erantzun: Laster iritsiko den albiste batengatik. Orduan, bihotz orok huts egingo du, beso guztiak erori, barne-indarrek porrot egingo eta belaunek dar-dar. Eta begira, badator, berehala gauzatuko da. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, hitz egin nire izenean nire, Jainko Jaun honen, mezua adieraziz: <pb/><t>«Ezpata! Ezpata zorrotza </t><t>eta ongi leundua! </t>


text:
<t>Leuntzera bidali zuten </t><t>eskuan hartu baino lehen; </t><t>zorroztu egin dute ezpata </t><t>eta leundu, </t><t>borreroaren eskuan ipintzeko. </t>


text:
<t>Egin garrasi eta ulu, gizaseme, </t><t>nire herria zigortzeko baita ezpata, </t><t>Israelgo printze guztiak zigortzeko, </t><t>printzeak herriarekin batera. </t><t>Beraz, jo bularra saminez, </t>


text:
<t>Zuk, gizaseme, hitz egin nire izenean </t><t>eta egin txalo. </t><t>Ezpatak behin, bitan, </t><t>hirutan joko du; </t><t>harrapaturik dauzka </t><t>hilketarako ezpatak, </t><t>triskantza handirako ezpatak. </t>


text:
<t>Bihotzei dar-dar eragiteko </t><t>eta hildako ugari egon dadin, </t><t>ate guztietara zuzendu dut </t><t>ezpata sarraskitzailea, </t><t>distira botatzeko egina, </t><t>sarraskirako leundua. </t>


text:
<t>Nik ere egingo dut txalo </t><t>eta neure sumina </t><t>azkeneraino hustuko. </t><t>Nik, Jaunak, hitz egin dut». </t>


text:
«Zuk, gizaseme, marraztu bi bide, Babiloniako erregearen ezpata etor dadin. Herrialde bakar batetik irtengo dira bi bideak. Bide bakoitzaren hasieran jarri seinale bat, ezpatak zein hiritara joan behar duen adieraziz:


text:
Babiloniako erregea gelditu egin da bidegurutzean, bi bideen hasieran, etorkizunari buruz galdegiteko: geziak astindu ditu, idoloei kontsulta egin eta abere-erraiak aztertu <f>[6]</f>.


text:
Eskuinean dauka Jerusalemera seinalatzen duen gezia. Beraz, eman sarraskirako agindua, bota guda-irrintzia, jarri eraso-tresnak ateen kontra, eraiki lubetak eta eraso-dorreak. <f>ⓗ</f>


text:
Jerusalemdarrei gezurrezkoa iruditu zitzaien iragarpen hau, hitzarmena egina baitzuten babiloniarrekin <f>[7]</f>; baina Babiloniako erregeak beren errua aurpegiratuko die, eta preso hartuko.


text:
Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Zeuek salatu duzue zeuen errua eta agerian jarri zeuen hobenak; zeuek nabarmendu dituzue zeuen bekatu eta egintza txarrak; zeuen buruak salatu dituzue; horregatik, preso hartuko zaituztete bortxaz.


text:
Zuri dagokizunez, Israelgo printze <f>[8]</f>, gaizkile zital hori, heldu da zure ordua, azken zigorraren eguna.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: Ken diezaiotela durbantea, kendu koroa; ezer ez da lehen bezala izango: behekoa goratua eta goikoa beheratua izango da. <f>ⓘ</f>


text:
Hondamendia! Hondamendia! Sekula gertatu ez den bezalako hondamendi bihurtuko dut dena; baina hau ez da gertatuko nik zigor-epaia betetzeko baimendu dudana <f>[9]</f> heldu arte. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Zuk, gizaseme, hitz egin nire izenean eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua, Israeli iseka egiten dioten amondarren kontra <f>[10]</f>: Ezpata! Ezpata! Zorrotik kanpo zaude sarraskirako, leundua distira botatzeko. <f>ⓚ</f>


text:
Ikuskari faltsuak eta gezurrezko iragarpenak dituzte zuri buruz. Erabil zaitzatela gaizkile maltzurren lepoak ebakitzeko, iritsi baita horien ordua, azken zigorraren eguna.


text:
Neure amorrua isuriko dut zure gain; neure haserrearen sua bidaliko dut zure aurka, eta suntsitzaile amorratua den jende basatiaren esku utziko zaitut.


text:
Suak irentsiko zaitu, zure odola zure herrialdean zabalduko da eta ez da zutaz inor oroituko. Nik, Jaunak, hitz egin dut».


text:
Adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zure biztanleek hilketak egiten dituzte, horrela zure ordua hurbilaraziz; idoloak egiten dituzte, horrela zu kutsatuz. <f>ⓛ</f>


text:
Hilketa horiengatik, errudun bihurtu zara; eginiko idoloengatik, kutsatu egin zara <f>[1]</f>; horrela, suntsipen-eguna hurbilarazi duzu eta zeure bizitzaren amaierara iritsi. Horregatik, nazio arrotzen iseka-gai egiten zaitut eta herrialde guztien barregarri. <f>ⓜ</f>


text:
Zure baitan aita-amak desohoratzen dituzte, etorkina gogor hartu eta umezurtza eta alarguna ustiatzen. <f>ⓝ</f>


text:
Zure baitan badira odola isurtzera bultzatzen duten iraintzaileak, sasikultu-lekuetako otorduetan <f>[2]</f> parte hartzen dutenak, gauza gaitzesgarriak egiten dituztenak. <f>ⓑ</f>


text:
Zure baitan bada aitaren emaztearekin sexu-harremanik duenik, eta hilerokoarekin dagoen emakumea errespetatzen ez duenik. <f>ⓒ</f>


text:
Batek adulterio egiten du lagun hurkoaren emaztearekin, beste batek harreman gaitzesgarriak ditu errainarekin, eta beste batek bere arrebaordea, aitaren alaba, bortxatzen du.


text:
Zure baitan bada bere burua diruz saltzen duenik, lukurreriaz interesak kobratzen dituenik, lagun hurkoa zapalduz aberasten denik. Eta nitaz ahazturik bizi zara! Honela diot nik, Jainko Jaunak. <f>ⓓ</f>


text:
Jasango ote du zure bihotzak eta egongo ote zure eskua tinko, zure aurka ekingo diodanean? Nik, Jaunak, esandakoa bete egiten dut.


text:
Atzerriko nazioen artean sakabanatuko zaitut eta herrialdeen artean barreiatuko; zure jokabide lotsagarria amaiaraziko dut. <f>ⓔ</f>


text:
«Gizaseme, Israel herria hondakin bilakatu zait, zilarra <f>[4]</f>, brontzea, eztainua, burdina edo beruna labearen erdira bota eta azkenean gelditzen den hondakina bezala. <f>ⓕ</f>


text:
Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Zuek denok hondakin bihurtu zarete; horregatik, metatu egingo zaituztet Jerusalemen erdian.


text:
Zilarra, brontzea, burdina, beruna edo eztainua labearen erdian metatu eta dena urtzeko sua suspertzen den bezala, hala metatuko zaituztet neure haserre-suminean, labean jarri eta urtzeko.


text:
Zilarra labearen erdian urtzen den bezala, hala urtuko zaituztet Jerusalemen erdian; orduan jakingo duzue ni naizela Jauna, zuen kontra bere sumina isurtzen duena».


text:
«Gizaseme, esan Jerusalemi garbitu gabeko lurraldea dela, nire haserrearen eraginez euririk izan ez duen lurraldea bezalakoa.


text:
Bertako buruzagiak <f>[5]</f> harrapakina sarraskitzen duen lehoi orrolaria bezalakoak dira: jendea irensten dute, altxorrak eta ondasunak lapurtzen, alargunak ugaltzen hirian. <f>ⓖ</f>


text:
Apaizek nire legea hausten dute eta nire gauza santuak profanatzen; ez dute bereizten sakratua eta profanoa, ez dute ezagutarazten garbiaren eta kutsatuaren arteko aldea; ez zaie axola nire larunbata; horrela, profanatu egiten naute. <f>ⓗ</f>


text:
Buruzagiak harrapakina urratzen duten otsoak bezalakoak dira: odola isurtzen eta jendea garbitzen dute, berak aberasteko.


text:
Profetek, berriz, kareorez estaltzen dituzte <f>[6]</f> hoben hauek guztiak; ikuskari hutsalak dituzte eta iragarpen faltsuak; “Jainko Jaunaren mezua” esaten dute, nik, Jaunak, hitzik egin ez dudanean. <f>ⓘ</f>


text:
Herriko jendeak bortizkeriak eta lapurretak egiten ditu; dohakabea eta behartsua ustiatzen dituzte, eta bere eskubidearen kontra gogor erabiltzen dute etorkina. <f>ⓙ</f>


text:
Herrialdea suntsi ez dezadan, babes-harresia eraiki eta beraren alde nire aurrean bitarteko izan zitekeen norbait bilatzen saiatu naiz haien artean, baina ez dut aurkitu. <f>ⓚ</f>


text:
Beraz, neure amorrua beraien gain isuri dut, neure suminaz suntsitu ditut, beraien jokabideak merezitako ordaina emanez. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
Egipton prostituzioan hasi ziren <f>[1]</f>, oso gazterik. Han laztandu zizkieten bularrak, eta altzo birjina ferekatu. <f>ⓜ</f>


text:
Zaharrenak, Samariak, Ohola zuen izena, eta gazteenak, Jerusalemek, Oholiba. Gero, nireak izan ziren eta seme-alabak izan zituzten.


text:
Oholak prostituzioan jardun zuen nirea izan arren; maitemindu egin zen bere maitaleez; asiriar gerlariak ziren denak: <f>ⓝ</f>


text:
Asiriarren arteko hoberenei eman zizkien bere mesedeak, eta bere maitaleen idolo guztiekin kutsatu zen.


text:
Jarraitu egin zuen Egipton hasitako lizunkeriekin; han gaztetan egin zuten larrutan berarekin, eta altzo birjina ferekatu lizunkeriak eginez.


text:
Larrugorritan utzi zuten <f>[2]</f>, seme-alabak kendu eta bera ezpataz hil zuten. Emakumeentzako ikasbide bihurtu zen, eman zioten zigorrarengatik.


text:
<pb/>«Ahizpa Oholibak ikusi zuen hura guztia, baina are biziotsuagoa izan zen eta ahizpak baino ere lizunkeria okerragoak egin zituen. <f>ⓐ</f>


text:
Asiriarrez maitemindu zen; gobernari eta agintariak, dotore jantzitako gerlariak, zaldun trebe eta gazte bikainak ziren denak.


text:
Oholibak areagotu egin zituen bere lizunkeriak: horman marrazturiko gizon-irudiak ikusi zituen, babiloniarren irudiak gorriz margotuak;


text:
gerrian uhalak eta buruan durbanteak zituzten, eta gerlari bikainen itxura guztiek ere; babiloniar jatorren irudiak ziren.


text:
Orduan, babiloniarrak etorri egin ziren berarekin oheratzeko eta kutsatu egin zuten beren lizunkeriez; baina haiekin kutsatu ondoren, nazka hartu zien.


text:
Agerian utzi zuen bere emagaldu-izaera, agerian bere gorputz biluzia; orduan, nazka bizia hartu nion, haren ahizpari hartua nion bezalaxe.


text:
Are gehiago ugaritu zituen lizunkeriak, gaztetan Egipton prostituzioan jardun zueneko egunak gogoratuz.


text:
<pb/>«Zeure gaztaroko likiskerietara jo duzu berriro, Egipton zure bularrak laztandu eta altzoa ferekatzen zizuten garaietara <f>[4]</f>.


text:
Beraz, Oholiba, hau diotsut nik, Jainko Jaunak: Horra, zure kontra xaxatuko ditut maitaleak, zuretzat nazkagarri izatera iritsi diren horiek; alde guztietatik ekarriko ditut zure aurka:


text:
babiloniarrak eta Pekod, Xoa eta Koako <f>[5]</f> leinuak, eta berauekin asiriar guztiak, gazte ederrak, gobernari eta agintariak, gerlari bikain eta zaldun trebeak.


text:
Iparraldetik erasoko dizute gudaroste handiz eta mota guztietako guda-gurdiz. Ezkutuz eta buru-oskolez ongi babesturik inguratuko zaituzte. Beraien esku utziko dut auzia eta beren legeen arabera <f>[6]</f> epaituko zaituzte.


text:
Neure amorru sutsua botako dut zure gain, eta suminez jokatuko dute zure kontra; sudurra eta belarriak moztuko dizkizute, eta gelditzen diren zutarrak gerran eroriko dira. Zure seme-alabak eraman egingo dituzte, eta gelditzen direnak suak irentsiko ditu.


text:
Amaiaraziko ditut, bai, Egipton hasitako zure likiskeria eta prostituzioak; ez dituzu berriro gutiziatuko, ez zara Egiptoz oroituko ere.


text:
Honela baitiot nik, Jainko Jaunak: Gorrotagarri eta nazkagarri egin zaizkizun haien esku utziko zaitut;


text:
gorrotoz erabiliko zaituzte, zure irabazi guztiez jabetuko dira, larrugorrian utziko zaituzte eta agerian geldituko dira zure emagaldukeriak. Zure likiskeria eta prostituzioek


text:
ekarri dizute hau guztia, nazio arrotzekin prostituzioan jardun duzulako, beraien idoloekin kutsatuz.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: <pb/><t>«Ahizparen kopa edango duzu, </t><t>kopa zabal eta sakona, </t><t>bete-betea. </t><t>(Irrigarri eta iseka-gai izango zara). <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Saminez mozkor-mozkor egingo zara; </t><t>izu- eta hondamen-kopa da </t><t>zure ahizpa Samariaren kopa; </t>


text:
<t>hondoraino edango duzu, </t><t>zeure hortzez apurtuko </t><t>eta zatiez bularrak urratuko dituzu <f>[7]</f>. </t><t>Nik, Jainko Jaunak, esana. </t>


text:
<pb/>«Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Ahaztu egin nauzulako eta bizkarra eman, eraman zuk ere zeure likiskeria eta prostituzioen zama».


text:
<pb/>Esan zidan Jaunak: «Gizaseme, epaitu Ohola eta Oholiba, aurpegira iezazkiezu beren jokabide higuingarriak. <f>ⓒ</f>


text:
Adulteriogile eta hiltzaile dira: beren idoloak gurtuz egin dute adulterio, eta mundura ekarri zizkidaten seme-alabak idolo horien ohorez erre dituzte. <f>ⓓ</f>


text:
Beren seme-alabak idoloen ohorez lepo egin ondoren, egun berean nire santutegira sartu eta kutsatu egin dute. Horra zer egin duten neure etxean bertan.


text:
Are gehiago <f>[8]</f>, urrutiko gizonei mezulariak bidali zizkieten, etortzeko esanez; eta haiek etorri ondoren, bainatu, begiak pintatu eta beren burua bitxiz apaindu zuten.


text:
Gero, etzaleku eder batean jarri ziren, ondoan mahaia prest zutela, eta bertan nik emaniko <f>[9]</f> intsentsua eta olioa.


text:
Jendearen atsegin-iskanbila entzuten zen; gizon asko ziren, basamortuko alde guztietatik etorriak. Eskumuturrekoak eta diadema bikainak jartzen zizkieten bi ahizpei.


text:
Baina gizon zintzoek epaitu egingo dituzte, adulteriogile eta hiltzaileei dagokien zigorra emanez; adulteriogile eta hiltzaile dira, izan ere.


text:
Nik amaiaraziko dut lurralde honetan likiskeria. Eskarmentu hartuko dute emakume guztiek eta ez dute zuek bezalako likiskeriarik egingo.


text:
Zuen likiskeriak merezitako ordaina emango dizuete, eta idoloekin egindako bekatuen ondorenak jasango dituzue. Orduan jakingo duzue ni naizela Jauna».


text:
<pb/>Bederatzigarren urtean, hamargarren hilaren <f>[1]</f> hamarrean, honela mintzatu zitzaidan Jauna:


text:
«Gizaseme, idatzi gaurko egunaren data; gaurko egunez, hain zuzen ere, eraso baitio Babiloniako erregeak Jerusalemi.


text:
Kontaiozu parabola bat herri errebelde honi eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: <pb/><t>«Jarri tupina sutan <f>[2]</f> </t><t>eta bota ura bertara. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Ipini okela-zatiak, </t><t>zatirik onenak, </t><t>izter eta bizkarraldea; </t><t>baita hezurrik onenak ere. </t>


text:
<t>Hartu arkume ederrena; </t><t>gero, pilatu azpian egurra <f>[3]</f>, </t><t>irakin dezala borbor, </t><t>hezurrak ere ongi egosteko. </t>


text:
<t>Izan ere, hau diot nik, </t><t>Jainko Jaunak: </t><t>Ai hiri odolzalea, </t><t>herdoildutako tupina, </t><t>herdoila galtzen ez duena! </t><t>Hustu ezazu zatirik zati, </t><t>bakar bat ere utzi gabe <f>[4]</f>. </t>


text:
<t>Izan ere, isuri duen odola </t><t>beraren baitan dago: </t><t>haitz soilaren gainean isuri du </t><t>eta ez lurrera, </t><t>hautsak estal ez dezan <f>[5]</f>. </t>


text:
<t>Nire sumina suspertu du; </t><t>mendeku gabe gera ez dadin, </t><t>haitz soilean, estali gabe, </t><t>utzi dut isuri duen odola. </t>


text:
<t>Beraz, </t><t>hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Ai hiri odolzalea! </t><t>Su handia egingo dut nik ere. </t>


text:
<t>Pilatu egurra erruz </t><t>eta piztu sua; </t><t>egosi ongi haragia, </t><t>bota gozagarriak, </t><t>eta desegin daitezela hezurrak. </t>


text:
<t>Utzi txinparta gainean </t><t>tupina hutsik, </t><t>berotu brontzea goritu arte, </t><t>ea zikinkeria urtu </t><t>eta herdoila joaten zaion. </t>


text:
Jerusalem! Kutsaturik zaude zeure likiskeriaz; garbitu nahi izan zaitut, baina ez didazu zikinkeria garbitzen utzi. Ez zara, bada, garbi geldituko nire sumina zure gain zeharo hustu arte.


text:
Nik, Jaunak, hitz egin dut eta bete egingo dut, atzera egin gabe; ez naiz errukituko, ez damutuko. Zure jokabidearen eta egintza txarren arabera epaituko zaitut. Nik, Jainko Jaunak, esana». <f>ⓖ</f>


text:
«Gizaseme, zure begien pozgarri dena kenduko dizut bat-batean. Baina zuk ez egin dolu, ez hasi aieneka edo negarrez.


text:
Egin negar isilean, baina ez egin ohiko dolurik; jarri buruzapia, jantzi sandaliak, ez estali aurpegia eta ez jan hileta-ogirik <f>[7]</f>».


text:
<pb/>Goizean herriari hitz egin nion; arratsean emaztea hil zitzaidan eta, biharamunean, agindutako guztia bete nuen.


text:
Hitz egiozu Israel herriari eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zuen babesleku eta harrogarri, begien pozgarri eta bihotzen xarma den neure santutegia profanatuko dut. Jerusalemen utzi zenituzten seme-alabak <f>[8]</f> gerran hilko dira.


text:
Eta orduan, Ezekielek egin duena egingo duzue: ez duzue aurpegia estaliko, ezta hileta-ogirik jango ere.


text:
Buruzapiekin eta sandaliekin jarraituko duzue, ez duzue dolu egingo, ezta negarrik ere, baizik eta zeuen erruengatik galduko zarete eta elkarren artean jardungo negar-zotinka.


text:
Ezekiel seinale izango da zuentzat; berak egin duen guztia egingo duzue. Eta hori gertatzean, orduan jakingo duzue ni naizela Jainko Jauna». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Esan zidan Jaunak: «Hara, gizaseme, babesleku eta alaitasun zoragarri, begien pozgarri eta bihotzen xarma zutena kenduko diet, baita seme-alabak ere.


text:
Iheslaria iristeaz bat, zure ahoa zabalduko da eta hitz egingo duzu, ez duzu mutu jarraituko. Beraientzat seinale izango zara eta jakingo dute ni naizela Jauna». <f>ⓘ</f>


text:
Esaiezu entzuteko nik, Jainko Jaunak, adierazten diedan mezua: “Bai ederki!”, esan zenuten nire santutegia profanatu zutenean, Israelgo lurraldea hondatu eta Juda herria erbesteratu zutenean;


text:
horregatik, ekialdeko leinuak <f>[2]</f> egingo ditut zuen jabe, zuen baitan ezarriko dituzte beren kanpalekuak eta bertan jarriko bizitzen; haiek jango dituzte zuen fruituak, eta zuen esnea edango.


text:
Raba <f>[3]</f>, gameluen esparru bihurtuko dut eta amondarren herrialdea artaldeentzako eskorta; orduan jakingo duzue ni naizela Jauna.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Txaloka eta saltoka, poztu egin zarete Israel herriari gertatuaz, biziki mespretxatzen duzuelako;


text:
horregatik, nik zuen kontra ekingo diot, nazio arrotzen harrapakin bihurtu eta herrien artetik ezabatuko zaituztet, herrialdeen artetik desagerrarazi eta suntsituko; orduan jakingo duzue ni naizela Jauna.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: “Juda herria beste nazio guztiak bezalakoa da” esan dute moabdarrek <f>[4]</f>; <f>ⓚ</f>


text:
horregatik, Moabeko mugei erasoko diet eta hiririk gabe utziko, herrialdeko hiri preziatuenak ere suntsituz: Bet-Jeximot, Baal-Meon eta Kiriataim.


text:
Amondarrez bezalaxe, moabdarrez ere jabetuko dira ekialdeko leinuak, eta ez da beraien oroitzapenik ere geldituko nazioen artean.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Edom <f>[5]</f> Judaren kontra gogor mendekatu da eta errudun bihurtu; <f>ⓛ</f>


text:
horregatik, hau diot nik, Jainko Jaunak: Edomen kontra ekingo diot, gizakiak eta abereak erauzi eta herrialdea hondamendi bihurtuko dut; Temandik Dedaneraino <f>[6]</f> denak guduan hilko dira.


text:
Edomen aurkako mendekua neure herri Israelen bidez burutuko dut: nire haserre-suminaren arabera erabiliko dut Edom; orduan ezagutuko dute nire mendekua. Nik, Jainko Jaunak, esana.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Filistearrek mendekuz jokatu dute, gogor eta mespretxu biziz mendekatu dira, beren betidaniko etsaiak <f>[7]</f> suntsitzeraino; <f>ⓜ</f>


text:
horregatik, hau diot nik, Jainko Jaunak: Filistearren kontra ekingo diot, keretarrak erauziko ditut eta itsasertzeko gainerako herriak suntsituko.


text:
Gogor mendekatuko naiz beraien kontra, zigor-sumina jasanaraziko diet, eta beraien aurka mendekatuko naizenean, orduan jakingo dute ni naizela Jauna».


text:
«Gizaseme, Tirok <f>[2]</f> zera esan du Jerusalemi buruz: <pb/><t>«“Bai ederki! Errausturik dago </t><t>herrien sarleku zen hiria. </t><t>Orain da nire txanda, </t><t>aberastu egingo naiz </t><t>hori hondatua dagoen bitartean!” </t>


text:
<t>Horregatik, </t><t>hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Zure aurka nator, Tiro. </t><t>Nazio ugari altxaraziko dut </t><t>zure kontra, itsasoak uhinak </t><t>harrotzen dituen bezala. </t>


text:
<t>Tiroren harresiak </t><t>desegingo dituzte </t><t>eta dorreak eraitsiko; </t><t>hautsik ere ez dut han utziko, </t><t>harkaitz soila besterik ez. </t>


text:
<t>Itsasoaren erdian geldituko da, </t><t>sareak lehortzeko leku egina. </t><t>Honela diot nik, Jainko Jaunak. </t><t>Nazioen harrapakin </t><t>bihurtuko da Tiro, </t>


text:
<t>eta lehorrean dituen hiriak </t><t>gerrak suntsituko dizkio. </t><t>Orduan jakingo dute </t><t>ni naizela Jauna. </t>


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Babiloniako errege Nabukodonosor, munduko erregerik ahaltsuena <f>[3]</f>, etorraraziko dut iparraldetik Tiroren aurka; zaldi, gurdi eta zaldizkoekin etorriko da, gudaroste handiarekin. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/><t>«Lehorrean dituzun hiriak </t><t>suntsituko dizkizu gerraz; </t><t>gerlariek eraso-dorreak </t><t>jarriko dituzte zure kontra, </t><t>lubetak eraikiko zuri erasotzeko </t><t>eta ezkutu-hesia jarriko </t><t>beren babeserako. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Zulatua izan den hirira bezala </t><t>zure ateetatik erregea sartzean, </t><t>haren zalditeria ugariak </t><t>harroturiko hautsak </t><t>estali egingo zaitu; </t><t>zalditeriaren harrabots </t><t>eta gurdien burrunbadaz </t><t>zure harresiek </t><t>dardara egingo dute. </t>


text:
<t>Bere zaldien apatxez </t><t>kale guztiak zanpatuko dizkizu, </t><t>bizilagunak ezpataz garbituko </t><t>eta zutabe sendoak <f>[4]</f> </t><t>botako behera. </t>


text:
<t>Aberastasunak </t><t>harrapatu egingo dizkizute </t><t>eta salgaiak ostuko; </t><t>harresiak eraitsi </t><t>eta jauregi bikainak botako behera; </t><t>harriak, habeak eta hondakinak ere </t><t>itsasora botako dituzte. </t>


text:
<t>Zure kanta-hotsa isilaraziko dut, </t><t>zure zitara-soinua </t><t>ez da berriro entzungo. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Harkaitz soil bihurtuko zaitut, </t><t>sareak lehortzeko leku, </t><t>eta ez zaituzte berreraikiko. </t><t>Nik, Jainko Jaunak, esana. </t>


text:
<pb/>«Hau diotsot nik, Jainko Jaunak, Tirori: Ez al dute itsas herrietakoek <f>[5]</f> dardara egingo zure erorketaren burrunbaz, zaurituen intziriez eta zure jendeak jasandako sarraskiaz?


text:
Itsas herrietako printze guztiak beren tronuetatik jaitsiko dira, beren soingainekoak kendu eta jantzi bordatuak erantziko dituzte; ikaraz beteko dira eta, lurrean eseririk, dardara egingo dute etengabe, zuregatik txundituta. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Erosta kantatuko dizute: <pb/><t>«“Nola dagoen hondatua, </t><t>itsasoetako erregina <f>[6]</f>, </t><t>hiri ospetsua! </t><t>Bera eta bertako bizilagunak </t><t>indartsu ziren itsasoan </t><t>eta izua sorrarazten zuten </t><t>alde guztietan”. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Orain, eroria zaudenean, </t><t>urrutiko uharteetakoak </t><t>dardaratu egiten dira, </t><t>itsas herriak izuturik daude </t><t>zure amaieraz. </t>


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Hondaturiko hiri bihurtuko zaitudanean —jenderik gabeko hiriak bezala—, itsas leizea zure aurka altxarazi eta ur handiek estaliko zaituztenean,


text:
hildakoen tokira jaitsaraziko zaitut, antzinako jendearengana, eta lur azpiko munduan biziaraziko zaitut, betiko hondakinen antzeko den mundu horretan, hildako guztiekin batera; ez duzu berriz bizilagunik izango, eta ez zaituzte berreraikiko <f>[7]</f> ere bizidunen lurraldean. <f>ⓕ</f>


text:
Izugarri bihurtuko zaitut, eta kito zurea; zure bila ibiliko dira, baina sekula ez aurkituko. Nik, Jainko Jaunak, esana». <f>ⓖ</f>


text:
<pb/><t>«Oi Tiro, itsas portuetako erregina, </t><t>itsas herri askorekin </t><t>merkataritzan aritzen zaren hori, </t><t>honela diotsu Jainko Jaunak: </t><t>Oi Tiro, </t><t>“Ezin ederragoa naiz” </t><t>esan zenuen; </t>


text:
<t>itsasoan jaun eta jabe zinen, </t><t>ontzi eder bat bezalakoa </t><t>eraiki zintuzten zeure egileek: </t>


text:
<t>Senir-eko <f>[1]</f> zipresez </t><t>egin zizuten zurajea, </t><t>Libanoko zedroz goi-masta; </t>


text:
<t>Baxango <f>[2]</f> haritzez arraunak, </t><t>boliz tartekaturiko </t><t>Zipreko zipresez zubia; </t>


text:
<t>haize-oihalak, zure ezaugarri </t><t>zirenak, Egiptoko liho bordatuz; </t><t>zure gainestalkiak </t><t>Elixa uharteetako purpura </t><t>eta gorriminezko oihalez. </t>


text:
<t>Sidon eta Arbadeko <f>[3]</f> jendea </t><t>zenuen arraunlari, </t><t>eta zeure gizonik trebeenak, </t><t>oi Tiro, lemazain. </t>


text:
<t>Bibloseko artisau trebatuenak </t><t>zenituen zeure itsas arotz; </t><t>itsasontzi guztietako marinelek </t><t>erosten zizuten merkantzia. </t>


text:
<pb/>«Pertsia, Lud eta Put <f>[4]</f> herrialdeetako gerlariak zeneuzkan zeure armadan, babeski eta buru-oskolak zintzilikatuz apaintzen zintuzten.


text:
Arbadeko gizonak, zure armadarekin, zure harresietan zeuden zainketan, eta Gamad-ekoak <f>[5]</f> zure dorre-gainetan. Beren babeskiak zure harresietan zintzilikatzen zituzten, inguru guztian, zure edertasuna bikainduz.


text:
<pb/>«Tarsiseko <f>[6]</f> jendeak zurekin egiten zuen salerosketan, hain ugaria baitzen zure aberastasuna, eta zeure salgaien truke zilarra, burdina, eztainua eta beruna ematen zizkizuten. <f>ⓗ</f>


text:
Grezia, Tubal eta Mexek-eko <f>[7]</f> jendea ere bezero zenuen, eta esklaboz eta brontzezko tresnez ordaintzen zizuten.


text:
Dedangoak <f>[9]</f> ere bezero zenituen; itsas herri askok zurekin egiten zituen tratuak, boliz eta ebanoz ordainduz.


text:
Aramgoek <f>[10]</f> zure eskulan ugariak erosten zituzten eta trukean esmeraldak, purpurazko oihalak, bordatuak eta lihozko ehunak, koralak eta errubiak ematen zizkizuten.


text:
Judak eta Israelek ere zurekin egiten zuten salerosketan, eta Minit-eko garia, artatxikia <f>[11]</f>, eztia, olioa eta erretxina usaintsua ematen zizkizuten ordainetan.


text:
Damaskokoek ere produktu asko, mota guztietako ondasunak, erosten zizkizuten, eta Helbongo ardoz eta Tzahar-eko <f>[12]</f> artilez ordaintzen zizuten.


text:
Uzal eskualdetik <f>[13]</f> burdina landua, kanela eta kanabera usaintsua ekartzen zituzten zure azokara.


text:
Arabiakoek eta Kedarko printze guztiek zurekin egiten zituzten tratuak, arkume, ahari eta akerrak salerosiz.


text:
Saba eta Raemako merkatariak ere bezero zenituen, trukean lurrinik onenak, mota guztietako harribitxiak eta urrea emanez. <f>ⓘ</f>


text:
Haran, Kane eta Eden hirietakoek, Sabako merkatariek, Axur eta Kilmad <f>[14]</f> hirietakoek ere zurekin egiten zituzten tratuak.


text:
Zure azoketara luxuzko jantziak, purpurazko soingainekoak, bordatuak, kolore anitzeko tapizak eta soka txirikordatuak ekartzen zituzten.


text:
<pb/><t>«Itsas zabaleko ontziek </t><t>garraiatzen zituzten </t><t>zure merkantziak. </t><t>Aberastasunez bete-beteriko </t><t>ontzia bezalakoa zinen </t><t>itsasoaren erdian; <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>arraunlariek ur handitan barrena </t><t>eraman zintuzten, </t><t>baina ekialdeko haizeak </t><t>suntsitu egin zaitu </t><t>itsasoaren erdian. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Zure aberastasunak, </t><t>merkantziak eta salgaiak, </t><t>zure marinel eta lemazainak, </t><t>zure itsas arotz, </t><t>merkatari eta gerlariak, </t><t>daramazun tripulazio guztia, </t><t>itsasoaren erdian urperatuko dira </t><t>zeu hondoratzean. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Arraunlari guztiek </t><t>bertan behera utziko dute ontzia, </t><t>marinel eta itsasgizonak </t><t>lehorrean geldituko dira. </t>


text:
<t>Deiadar egingo dute zuregatik, </t><t>garratz egingo garrasi, </t><t>errautsez burua estali </t><t>eta lurrean iraulkatuko. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Burua soilduko dute zuregatik </t><t>eta dolu-jantzia hartuko soinean; </t><t>bihotz-saminez egingo dute negar, </t><t>aiene egingo garratz <f>[15]</f>. </t>


text:
<t>Hileta joko dute zuregatik, </t><t>eresi hau kantatuz: </t><t>“Nor Tiroren pareko, </t><t>itsas erdian gotorleku </t><t>zenaren pareko?” </t>


text:
<t>Zure merkantziak lehorreratzean, </t><t>herri asko hornitzen zenuen; </t><t>zeure ondasun </t><t>eta merkantzia ugariz </t><t>munduko erregeak </t><t>aberasten zenituen. </t>


text:
<t>Orain itsasoak suntsiturik zaude, </t><t>urpean galdurik, zure merkantziak </t><t>eta tripulazio guztia ere </t><t>hondoratuta. </t>


text:
<t>Itsas herrietako jendea </t><t>txunditurik dago zuri gertatutakoaz, </t><t>erregeak ere izuak jota, </t><t>aurpegia zurbil. </t>


text:
<t>Zu ikustean, atzerriko merkatariak </t><t>harri eta zur gelditzen dira, </t><t>beldurgarria baita zure patua: </t><t>zureak egin du betiko!»</t>


text:
«Gizaseme, adierazi Tiroko erregeari nire, Jainko Jaun honen, mezua: Harropuzturik, esan duzu: “Jainko naiz eta jainko-tronuan nago eseria, itsas erdian”; baina zu gizaki huts zara, eta ez jainko, nahiz eta Jainkoaren pareko zarela uste izan. <f>ⓝ</f>


text:
Zeure jakinduria eta trebetasunaz egin zara aberats, urrea eta zilarra pilatu dituzu zeure altxorretan;


text:
merkataritzarako zenuen abileziaz erruz ugaldu dituzu ondasunak, eta aberastasunak harropuztu egin zaitu.


text:
atzerriko jenderik ankerrena etorraraziko dut zure kontra; zure jakinduria bikainaren emaitzak desegingo dituzte ezpataz, eta zure ospe distiratsua belztuko.


text:
Zeure hiltzaileen eskumendean, jarraituko ote duzu jainko zarela esaten, zuk, gizaki huts zaren horrek?


text:
Sinesgabeei dagokien heriotza lotsagarria izango duzu atzerritarren eskutik. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, kanta eresia Tiroko erregeari eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Bikaintasunaren eredu zinen, jakinduriaz eta edertasun paregabez jantzia;


text:
paradisuan bizi zinen, Jainkoaren baratzean, mota guztietako harribitxiz apaindua, kornalina, topazio eta beriloz, krisolito, onize eta jaspez, zafiro, errubi eta esmeraldaz apaindua; urrez landuak ziren zure bitxi eta apaingailuak <f>[2]</f>, sortu zintuzten egun berean prestatuak. <f>ⓐ</f>


text:
Zu, beso zabalik dagoen kerubin babesle zinen, Jainkoaren mendi santuan <f>[3]</f> zeunden eta ikatz gorien artean ibiltzen zinen.


text:
Zeure merkataritza oparoagatik, indarkeriaz bete eta bekatu egin zenuen. Horregatik, zeure postutik kendu eta bota egin zintudan menditik, eta kerubin babesle zinen hori ikatz gorien artetik kendu <f>[4]</f>.


text:
Zeure edertasunak harropuztu egin zintuen, zeure distirak burua nahastu. Horregatik bota zaitut lurrera <f>[5]</f>, eta erregeen aurrean barregarri utzi.


text:
Erru asko eta bidegabeko merkataritzaz profanatu duzu zeure santutegia. Zeure baitatik sua sorrarazi dut eta irentsi egin zaitu; errauts bihurtu zaitut, guztien begi aurrean.


text:
Ezagutzen zintuzten herri guztiak txunditurik daude, beldurgarria baita zure patua: zureak egin du betiko!»


text:
Adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zure aurka nator, Sidon, zure kontura jantziko naiz ospez. Zure aurka epaia bete eta neure santutasuna agertzean, denek jakingo dute ni naizela Jauna. <f>ⓒ</f>


text:
Izurritea bidaliko dizut, odola isuriko da zure kaleetan; hildakoak hiri erdian eroriko dira alde guztietatik egingo dizuten erasopean. Orduan, denek jakingo dute ni naizela Jauna.


text:
<pb/>«Ez dute jada auzoko herriek Israel mespretxatuko, ez dute arantza zorrotz eta lahar mingarriek bezala zulatuko. Eta jakingo dute ni naizela Jauna.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: Barreiaturik egon deneko herrien artetik Israel bilduko dudanean, neure santutasuna agertuko dut nazioen aurrean, eta israeldarrak neure zerbitzari Jakobi eman nion lurraldean biziko dira berriro. <f>ⓓ</f>


text:
Seguru biziko dira bertan, etxeak eraiki eta mahastiak landatuko dituzte. Israel mespretxatzen duten auzokoen kontra epaia beteko dudanean, seguru biziko dira; orduan jakingo dute ni naizela Jauna». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Hamargarren urtean, hamargarren hilaren <f>[1]</f> hamabian, honela mintzatu zitzaidan Jauna: <f>ⓕ</f>


text:
«Gizaseme, zuzendu faraoiagana, Egiptoko erregeagana, eta hitz egin nire izenean beraren eta Egipto osoaren kontra.


text:
Adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: <pb/><t>«Zure aurka nator, faraoi, </t><t>Egiptoko errege, Niloren erdian </t><t>zauden krokodilotzarra, </t><t>“Neurea dut Nilo ibaia, </t><t>neuk egina da eta <f>[2]</f>”, diozuna. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Kakoak jarriko dizkizut muturretan, </t><t>Niloko arrainak </t><t>zure ezkatetan erantsaraziko ditut; </t><t>ibaiaren erditik kanpora </t><t>aterako zaitut, </t><t>Niloko arrain guztiak </t><t>ezkatetan erantsiak dituzula. </t>


text:
<t>Basamortura jaurtiko zaitut </t><t>Niloko arrain guztiekin; </t><t>han geldituko zara lur gainean, </t><t>inork ez zaitu jasoko hilobiratzeko <f>[3]</f>; </t><t>basapiztien eta hegazti harraparien </t><t>janari bihurtuko zaitut; </t>


text:
<t>horrela jakingo dute </t><t>Egiptoko bizilagun guztiek </t><t>ni naizela Jauna, </t><t>kanabera bezain euskarri ahula </t><t>izan baitzara Israel herriarentzat; <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>eskuetan hartzean, apurtu </t><t>eta eskuzabala zulatzen zenien; </t><t>zure gainean jartzen zirenean, hautsi </t><t>eta erorarazi egiten zenituen <f>[4]</f>. </t>


text:
<pb/>«Beraz, honela diot nik, Jainko Jaunak: Nik sorraraziko dut gerra zure kontra, eta gizakiak eta abereak erauziko ditu. <f>ⓘ</f>


text:
Egipto hondamendi eta basamortu bihurtuko da, eta orduan jakingo dute ni naizela Jauna. “Neurea dut Nilo ibaia, neuk egina da-eta” esan duzulako,


text:
zure kontra eta Niloren kontra nator. Basamortu eta hondamendi bihurtuko dut Egipto, Migdoletik Asuaneraino <f>[5]</f> eta Etiopiako mugaraino.


text:
Basamorturik basamortuen bihurtuko dut Egipto, bertako hiriak hiri guztien artean hondatuenak izango dira berrogei urtez, eta atzerriko nazio eta herrialdeen artean sakabanatuko ditut egiptoarrak.


text:
<pb/>«Baina hau diot nik, Jainko Jaunak: Berrogei urteren buruan, bildu egingo ditut egiptoarrak, sakabanaturik ibili direneko herrien artetik.


text:
Egiptoren zoria aldatuko dut: Patros eskualdera <f>[7]</f> itzularaziko ditut, beren sorterrira. Han erresuma apal bat eratuko dute,


text:
beste erresumak baino apalagoa, eta ez da berriro nazioen gain jarriko. Txiki egingo dut, nazioak mendera ez ditzan.


text:
Ez da berriro israeldarrentzat euskarri izango, egiptoarrengana joz <f>[8]</f> bekatu egitera bultzatzen zituena. Orduan jakingo dute ni naizela Jauna».


text:
«Gizaseme, Babiloniako errege Nabukodonosorrek ahalegin handia eragin dio bere gudarosteari Tiroren aurka <f>[10]</f>; soldadu guztiak burusoil gelditu dira eta bizkarraldeak zauriturik, baina ez du, ez beretzat, ez armadarentzat, batere irabazirik lortu Tiroren aurkako erasotik.


text:
Horregatik, hau diot nik, Jainko Jaunak: Babiloniako errege Nabukodonosorri emango diot Egipto herrialdea; hango aberastasunak ostuko ditu, dena soildu eta ondasunak harrapakin gisa hartuko ditu bere gudarosteari saritzat emateko. <f>ⓙ</f>


text:
Tiroren aurkako ekintzaren ordaintzat emango diot Egipto, niretzat lan egin baitute berak eta gudarosteak. Nik, Jainko Jaunak, esana.


text:
<pb/>«Egun hartan, berritu egingo dut israeldarren indarra, eta zuri, Ezekiel, beraiei hitz egiteko ahalmena emango. Orduan jakingo dute ni naizela Jauna». <f>ⓚ</f>


text:
«Gizaseme, hitz egin nire izenean eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: <pb/><t>«Egin aiene </t><t>zoritxarreko egunarengatik! </t>


text:
<t>Hurbil da eguna, </t><t>hurbil Jaunaren eguna; </t><t>egun goibela izango da, </t><t>nazioen zigor-garaia. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Gerra etorriko da Egiptora, </t><t>eta izu-ikara izango Etiopian, </t><t>Egipton hildakoak erortzean; </t><t>hango aberastasunak lapurtu </t><t>eta oinarrietaraino suntsituko dute. </t>


text:
<t>Etiopia, Put, Lud eta Arabia osoa, </t><t>Libia <f>[1]</f> eta herrialde aliatu honetako </t><t>jendea gerran eroriko da </t><t>egiptoarrekin batera. </t>


text:
<t>Hau diot nik, Jaunak: </t><t>Gerran eroriko dira </t><t>Egiptoren laguntzaileak </t><t>Migdoletik Asuaneraino <f>[2]</f>, </t><t>eta Egiptoren indar harroa </t><t>lur jota geldituko. </t><t>Nik, Jainko Jaunak, esana. </t>


text:
<pb/>«Basamorturik basamortuena izango da Egipto, hiri guztien artean hondatuenak bertako hiriak. <f>ⓜ</f>


text:
Egun hartan, mezulariak bidaliko ditut itsasontziz, lasai dagoen Etiopia izutzeko, eta beldurrez dardara egingo du, Egipto zigortuko dudan egunean. Hurbil da egun hori!


text:
<pb/><t>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Babiloniako errege </t><t>Nabukodonosorren bitartez </t><t>amaiaraziko dut </t><t>Egiptoren harropuzkeria. </t>


text:
<t>Erregea eta bere armada, </t><t>munduko ankerrenak, </t><t>etorriko dira herrialdea hondatzera. </t><t>Egiptoren kontra egingo dute gerra, </t><t>hildakoz beteko herrialdea. </t>


text:
<t>Lehortu egingo dut Nilo ibaia, </t><t>jende maltzurrari </t><t>salduko diot herrialdea: </t><t>hondatu egingo dut </t><t>herrialdea eta bertako guztia </t><t>arrotzen bidez. </t><t>Nik, Jaunak, esana. <f>ⓝ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Idoloak desegingo ditut, </t><t>Menfiseko <f>[3]</f> sasijainkoak </t><t>amaiaraziko; </t><t>ez da Egipton gobernaririk geldituko, </t><t>beldurra zabalduko dut bertan. </t>


text:
<t>Hondamendi bihurtuko dut Patros, </t><t>su emango Tanis hiriari </t><t>eta Tebasen <f>[4]</f> aurkako </t><t>epaia beteko. </t>


text:
<pb/>«Neure sumina isuriko dut Egiptoko hiri gotor zen Sinen gainera, eta Tebasen harropuzkeria deuseztatuko.


text:
Su emango diot Egiptori, minez bihurrituko da Sin; zulatu egingo dituzte Tebaseko harresiak, eta hiria urperatua izango <f>[5]</f>.


text:
Tafnes <f>[7]</f> hirian eguna ilundu egingo da, nik Egiptoren agintea apurtu eta beraren indar harroa amaiaraziko dudanean; hodei batek estaliko du hiria, eta bizilagunak gatibu eramango dituzte.


text:
«Gizaseme, nik hautsi dut Egiptoko errege faraoiaren besoa, eta inork ez dio lotu eta sendatu, indarberriturik ezpata hartu ahal izan dezan berriro.


text:
Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Egiptoko errege faraoiaren kontra nator. Bi besoak hautsiko dizkiot, ongi duena eta jadanik hautsia duena, eta ezpata eroraraziko diot eskutik.


text:
Babiloniako erregearen besoak indartuko ditut eta neure ezpata jarriko diot eskuan; faraoiari, berriz, besoak hautsiko dizkiot, eta hilzorian intziri egingo du haren aurrean. <f>ⓐ</f>


text:
Babiloniako erregearen besoak indartuko ditut, faraoiarenak ahulduta eroriko diren bitartean. Nire ezpata Babiloniako erregearen eskuan jarri eta hark Egiptoren kontra astinduko duenean, orduan jakingo dute ni naizela Jauna.


text:
Egiptoarrak atzerriko nazio eta herrialdeen artean sakabanatuko ditudanean, orduan jakingo dute ni naizela Jauna».


text:
«Gizaseme, esan Egiptoko errege faraoiari eta haren jendetzari: <pb/><t>«Noren pareko zu, </t><t>zeure handitasunean? </t>


text:
<t>Libanoko zedro baten antzeko zara: </t><t>adar bikainak </t><t>eta gerizpe ederreko hostaila ditu, </t><t>eta enbor luzea, </t><t>adaburua hodeietaraino </t><t>iristen zaiona. </t>


text:
<t>Euriek hazarazi zuten, </t><t>lurpeko urek luzarazi: </t><t>hauek haren ingurua </t><t>ureztatzen zuten lehenengo, </t><t>landako beste zuhaitzen artetik </t><t>isurtzen gero. </t>


text:
<t>Beste zuhaitzak baino garaiago </t><t>egin zen, </t><t>adarrak ugaritu </t><t>eta luzatu egin zitzaizkion, </t><t>ura oparo baitzuen hazteko. </t>


text:
<t>Hegazti guztiek </t><t>egiten zituzten habiak </t><t>haren adarretan, </t><t>basapiztia guztiek kumeak azpian, </t><t>herri guztietako jendea bizi zen </t><t>beraren babespean. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Bikaina zen bere handitasunagatik, </t><t>bere adarren luzeragatik, </t><t>ura oparo baitzuten </t><t>haren sustraiek. </t>


text:
<t>Jainkoaren baratzeko <f>[2]</f> zedroak </t><t>ez ziren haren pareko, </t><t>zipresek ez zuten </t><t>hark bezalako adarrik, </t><t>ezta platanoek ere </t><t>halako hostailarik; </t><t>Jainkoaren baratzean </t><t>ez zen hura bezain zuhaitz ederrik. </t>


text:
<t>Nik edertu nuen hostaila mardulez, </t><t>eta inbidia zioten </t><t>Edengo zuhaitz guztiek, </t><t>Jainkoaren baratzeko zuhaitzek. </t>


text:
<pb/>«Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Asko luzatu, adaburua hodeietaraino goratu eta harrotu egin delako, <f>ⓒ</f>


text:
zapuztu egin dut eta munduko erregerik ahaltsuenaren <f>[3]</f> esku utzi, beraren gaiztakeriak merezi bezala erabil dezan.


text:
Atzerritarrek, nazioen arteko ankerrenek, eraitsi dute eta bertan behera utzi mendietan. Haren adar hostotsuak haran eta erreka-zuloetara erori dira hautsita; haren gerizpean bizi ziren herriek ihes egin eta bakarrik utzi dute.


text:
Hau dena, ur-bazterreko zuhaitzik hodeietaraino goratu ez dadin gertatu da, eta ongi ureztaturiko arbolarik besteen gain altxa ez dadin. Izan ere, denek hil behar baitute, gizakiek bezalaxe, eta lur azpiko mundura joan, hildakoen tokian daudenekin elkartzera.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Zedroa Hildakoen Egoitzara jaitsi zen egunean, dolu eragin nion naturari: itsas leizea itxi nuen, haren ur-lasterrak eta ur handiak geldiaraziz; beragatik Libano mendia ilundu nuen, eta landa zabaleko zuhaitzak ihartu.


text:
Hildakoekin elkartzera Hildakoen Egoitzara jaitsarazi nuenean, haren erorketaren burrunbaz dardara eragin nien nazioei. Lur azpiko munduan, Edengo zuhaitz guztiak, Libanoko aukeratuen eta ederrenak, ongi ureztatuak, poztu egin ziren haren kontura. <f>ⓓ</f>


text:
Hauek ere, berarekin batera, Hildakoen Egoitzara jaitsi ziren, gerran hildakoak bezalaxe; haren euskarri ziren eta haren gerizpean bizi ziren nazioen artean.


text:
Edengo zuhaitzen artean, zein zu bezalakoa ospe eta handitasunean? Halere, Edengo zuhaitzekin batera bota zaituzte lur azpiko mundura; sinesgabeen artean zaude, gerran hildakoekin batera. Hauxe da faraoiaren eta haren jendetzaren amaiera. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, kanta eresi hau Egiptoko errege faraoiari buruz: <pb/><t>«“Lehoikumea ematen zenuen </t><t>nazioen artean, </t><t>baina uretako krokodiloa </t><t>bezalakoa zara: </t><t>plisti-plasta zabiltza zeure ibaian, </t><t>hankekin ur-lasterrari eragin </t><t>eta ura zikintzen duzu”. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Inguruan nazio asko bildu </t><t>eta neure sarea </t><t>botako dizut gainera; </t><t>nire sarean aterako zaituzte. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Lurrera botako zaitut </t><t>eta bertan behera utziko </t><t>landa zabalean; </t><t>hegazti guztiak pausaraziko ditut </t><t>zure gainean </t><t>eta basapiztia guztiak asebeteko </t><t>zure haratustelaz. </t>


text:
<t>zure odolaz blai egingo dut lurra, </t><t>mendi gainetatik isuri </t><t>eta erreka-zuloak ere beteko. </t>


text:
<t>Zu itzaltzean, zerua estaliko dut: </t><t>izarrak ilundu </t><t>eta eguzkia lainoz estaliko; </t><t>ilargiak ez du distirarik egingo. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Zuregatik ilunduko ditut </t><t>zeruko argizagi guztiak, </t><t>eta ilunpea ekarriko </t><t>zure herrialdera. </t><t>Honela diot nik, Jainko Jaunak. </t>


text:
<t>Herri asko atsekabez beteko da, </t><t>zure amaieraren berri nazioei </t><t>eta ezagutzen ere ez dituzun </t><t>herrialdeei ematean. </t>


text:
<t>Herri asko utziko dut txundituta </t><t>zuri gertatuaz; </t><t>izuak hartuko ditu </t><t>haietako erregeak </t><t>nik ezpata astintzean </t><t>beraien aurrean. </t><t>Etengabe egingo dute dardara, </t><t>bizia galtzeko beldurrez, </t><t>zu eroriko zaren egunean. <pb/> </t>


text:
<t>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Babiloniako erregearen gudarosteak </t><t>harrapatuko zaitu. </t>


text:
<t>Munduko naziorik ankerrenetako </t><t>gerlarien ezpatapean </t><t>eroraraziko dut </t><t>zure gudaroste ugaria; </t><t>Egiptoren harrokeria </t><t>deuseztatuko dute </t><t>eta jendetza guztia suntsituko. </t>


text:
<t>Ibai handiaren <f>[2]</f> ertzeko </t><t>ganadu guztia akabatuko dut; </t><t>ez giza oinek, ez abere-hankek, </t><t>ez dituzte hango urak </t><t>berriro zikinduko. </t>


text:
<t>Orduan baretuko ditut ibaiko urak </t><t>eta olioa bezain leunkiro </t><t>joango dira. </t><t>Honela diot nik, Jainko Jaunak. </t>


text:
<t>Egipto hondamendi </t><t>bihurtuko dudanean </t><t>eta herrialdea huts-hutsik utzi, </t><t>bizilagun guztiak jo </t><t>eta garbituko ditudanean, </t><t>orduan jakingo dute denek </t><t>ni naizela Jauna. </t>


text:
<t>Hau da abestuko duten eresia: </t><t>nazio orotako emakumeek </t><t>abestuko dute, </t><t>Egipto eta hango </t><t>jende guztiarengatik abestuko. </t><t>Nik, Jainko Jaunak, esana». </t>


text:
«Gizaseme, kanta eresia Egiptoko jende guztiarengatik eta jaitsarazi bera eta munduko beste nazio ahaltsuak lur azpiko mundura, hildakoekin elkartzera <f>[4]</f>. <f>ⓗ</f>


text:
gerran hildakoekin batera. Prest dago ezpata, atera dute Egiptoren eta bertako jendearen aurka. <f>ⓘ</f>


text:
Hildakoen Egoitzan, heroirik adoretsuenek esango dute: “Jaitsi da Egipto bere aliatuekin eta hemen dautza sinesgabe horiek, gerran hilak”.


text:
<pb/>«Han datza Asiriako erregea <f>[5]</f>, bere gerlari guztien hilobiez inguratua; gerran hilak dira denak.


text:
Hildakoen tokiko barrunbeetan daude asiriarren hilobiak, erregearenaren inguruan; gerran eroriak dira denak, bizidunen artean izu-ikara ezartzen zutenak.


text:
<pb/>«Han datza Elamgo <f>[6]</f> erregea bere gerlari guztien hilobiez inguratua; gerran hilak dira denak. Sinesgabe horiek, bizien artean izu-ikara ezartzen zutenak, lur azpiko mundura jaitsi dira, desohorez beterik, hildakoekin elkartzera.


text:
Elamgo erregea gerran hildakoen artean datza, bere gerlarien hilobiez inguratua. Gerran hilak dira sinesgabe horiek guztiak. Izu-ikara ezartzen zuten bizidunen artean; denak desohorez beterik dautza hildako guztiekin batera, gerran hildakoen artean.


text:
<pb/>«Han dautza Mexek eta Tubalgo <f>[7]</f> erregeak ere, beren gerlari guztien hilobiez inguratuak; gerran hilak dira sinesgabe horiek. Izu-ikara ezartzen zuten bizidunen artean.


text:
Ez daude antzina eroritako heroiekin, beren armaz horniturik Hildakoen Egoitzara jaitsi zirenekin; hauei ezpata burupean eta babeskia <f>[8]</f> bular gainean jarri zizkieten. Heroi hauek ere bizidunen artean izu-ikara ezarri zuten.


text:
<pb/>«Han datza Edom <f>[9]</f> ere: bertako errege eta buruzagiak oso ahaltsuak izan arren, fedegabeekin, gerran hildako guztiekin batera daude.


text:
<pb/>«Han daude iparraldeko herrien buruzagi guztiak, baita sidondar guztiak ere. Izu-ikara ezartzen zuten, baina orain gerran hildakoekin dautza sinesgabe horiek, desohorez beterik eta beren egintzengatik lotsatuak; hildako guztiekin batera daude.


text:
<pb/>«Jendetza hori ikustean, kontsolatu egingo da faraoia bere gudarostea gerran galdu izanaz. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Izu-ikara ezarri baitzuen bizidunen artean, faraoia eta bere gudarostea sinesgabeen artean geldituko dira etzanik, gerran hildakoekin batera. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, esan zeure herritarrei: Demagun gerra sorrarazten dudala herrialde baten kontra; orduan, hango jendeak beren arteko bat aukeratu eta jagole izendatzen du. <f>ⓙ</f>


text:
Norbaitek, adar-hotsa garbi entzun arren, ez badio jaramonik egiten, bera izango da bere heriotzaren erantzule, etsaiak ustekabean harrapatzen badu.


text:
Entzun du adar-hotsa eta ez dio jaramonik egin; beraz, bere erruz hil da. Jaramon egin izan balio, salbatu egingo zukeen bizia.


text:
Baina jagoleak arerioa datorrela ikusi eta ez badu adarra jotzen jendea ohartarazteko, etsaiak ustekabean harrapatzen duena, bere erruarengatik hilko da, baina nik jagoleari eskatuko diot heriotza horren kontu.


text:
Zu, Ezekiel, Israel herriaren jagole izendatu zaitut; nik esandakoa entzutean, ohartarazi egin behar dituzu nire izenean. <f>ⓛ</f>


text:
Gaiztoren batek hil egin behar duela esaten badut, eta bere jokabidea alda dezan zuk ez baduzu ohartarazten, hil egingo da bere erruarengatik, baina zuri eskatuko dizut haren heriotzaren kontu.


text:
Aitzitik, bere jokabidea alda dezan gaiztoa ohartarazten baduzu, eta berak ez badu aldatzen, hil egingo da bere erruarengatik, baina zuk onik aterako duzu zeure bizia.


text:
<pb/>«Gizaseme, esan israeldarrei: Zera ari zarete esaten: “Galdurik gaude geure gaiztakeria eta bekatuen zamapean. Nola bizi gintezke?” <f>ⓜ</f>


text:
Esaiezu nire mezua: Ala ni, Jainko Jauna! Nik ez dut atsegin gaiztoa hiltzea, jokabidez aldatu eta bizitzea baino. Itzul zaitezte, beraz, itzul jokabide gaiztotik; zergatik hil behar duzue, israeldarrok? <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Zuk, gizaseme, esan zeure herritarrei: Zintzoa, okerbideratzen bada, ez du ordu arteko bere zuzentasunak salbatuko, ezta gaiztoa ere bere gaiztakeriak eroraraziko, jokabide gaiztotik aldentzen bada. Zintzoak ez dio biziari eutsiko aurreko bere zuzentasunagatik, bekatu egiten hasten bada. <f>ⓐ</f>


text:
Zintzoari bizi egingo dela esaten badiot, eta hark, bere zuzentasunaz fidatuz, bidegabekeria egiten badu, ez zaizkio bere egintza zuzenak kontuan hartuko eta hil egingo da bere bidegabekeriagatik.


text:
Gaiztoari hil egingo dela esaten badiot, eta hark bekatutik aldendu eta zuzenbidez eta justiziaz jokatzen badu,


text:
bahituran hartutakoa bueltatu, ostutakoa itzuli eta, bidegabekeria egiteari utziz, bizia ematen duten aginduetan badabil, bizi egingo da, bai, eta ez da hilko.


text:
<pb/>«Zure herritarrek erantzungo dute: “Ez da bidezkoa Jaunaren jokabidea”. Beraiena da bidezkoa ez dena.


text:
Eta oraindik ere Jaunaren jokabidea bidezkoa ez dela esango ote duzue? Israeldarrok, nor bere jokabidearen arabera epaituko zaituztet».


text:
<pb/>Gure erbestealdiko hamabigarren urtean, hamargarren hilaren <f>[1]</f> bostean, Jerusalemdik ihes egindako bat iritsi zitzaidan, esanez: «Hartu dute hiria».


text:
Iheslaria iritsi aurreko arratsean, Jaunaren indarra jabetu zen nitaz; eta goizean, gizon hura iristean, ahoa zabaldu zitzaidan eta ez nuen mutu jarraitu. <f>ⓑ</f>


text:
«Gizaseme, Israelen hirietako hondakinen artean bizi direnek esaten dute: “Abrahamek, bakarra izanik, lurraldearen jabetza izan bazuen, are gehiago guk, hain ugari izanik <f>[2]</f>”. <f>ⓒ</f>


text:
Beraz, adieraz iezaiezu nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zuek haragia odolarekin <f>[3]</f> jaten duzue, idoloetan uste ona jarri eta hilketak egiten dituzue. Nola nahi duzue, bada, lurralde honen jabetza izan? <f>ⓓ</f>


text:
Armen indarkeria-zale zarete, egintza higuingarriak egin eta lagun hurkoaren emaztea desohoratzen duzue. Nola nahi duzue, bada, lurralde honen jabetza izan? <f>ⓔ</f>


text:
Adieraz iezaiezu nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zin dagit neure biziarengatik: Hirietako hondakinen artean bizi direnak gerran hilko dira; landan daudenak basapiztien janari bihurtuko ditut, eta harkaitz eta koba-zuloetan daudenak izurriz hilko dira. <f>ⓕ</f>


text:
Basamortu eta hondamendi bihurtuko dut herrialdea, beraren indar harroa desegingo; Israelgo mendiak hondamendi bihurtuko ditut, eta ez da handik inor igaroko.


text:
Egintza higuingarri guztiak zigortzeko, herrialdea basamortu eta hondamendi bihurtuko dudanean, orduan jakingo dute ni naizela Jauna. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Gizaseme, zure herritarrak zutaz ari dira harresi ondoan eta etxe-atarietan, elkarri esanez: “Goazen, ea zein mezu ematen digun Jaunak”.


text:
Eta multzoan etortzen dira zuregana, eta nire herria zure aurrean esertzen da; entzuten dituzte zure hitzak, baina bete ez; atsegin dituzte zure hitzak, baina beren probetxu bila dabiltza barruan.


text:
Azken batean, ahots politaz eta musika ederraren laguntzaz amodio-kantak abesten dituena bezala zara zu berorientzat: entzuten dituzte, bai, zure hitzak; bete, ordea, ez dituzte betetzen. <f>ⓗ</f>


text:
Baina zuk iragarria beteko denean, eta betetzear dago, orduan jakingo dute bazutela profeta bat beren artean». <f>ⓘ</f>


text:
«Gizaseme, hitz egin nire izenean Israelgo artzainen <f>[1]</f> kontra eta adieraz iezaiezu nire, Jainko Jaun honen, mezua: Zoritxarrekoak beren buruak bazkatzen dituzten Israelgo artzainak! Ez ote da artaldea artzainek bazkatu beharrekoa? <f>ⓙ</f>


text:
Ardikiz elikatzen zarete, artilez janzten eta arkumerik ederrenak hiltzen dituzue, baina ez duzue artaldea zaintzen.


text:
Ez dituzue ardi ahulak indartzen, ez gaixoa sendatzen, ezta hanka lotu ere hautsia duenari; ez duzue desbideratua artaldera ekartzen, ezta galdutakoaren bila joaten ere, baizik eta indarrez eta gogorkeriaz ezarri diezue zeuen agintea. <f>ⓚ</f>


text:
Mendi eta muinoetan noraezean dabil nire artaldea <f>[2]</f>; lurralde osoan dago sakabanatua, eta inor ez da berorretaz arduratu eta bila joaten.


text:
Ala ni, Jainko Jauna! Nire artaldea larrutua eta basapiztia guztien harrapakin izan da artzainik ez zuelako, eta artzainak ez dira nire artaldeaz arduratu; aitzitik, artzainek beren buruak zaindu dituzte eta ez nire artaldea;


text:
Artzainen kontra ekingo diot: neure artaldea itzultzera behartuko ditut eta artzain-kargutik botako, ez dituzte aurrerantzean beren buruak bazkatuko; horien hortz artetik aterako ditut ardiak eta ez dituzte berriro elikagai izango.


text:
Hau baitiot nik, Jainko Jaunak: Ni neu egingo naiz artaldearen kargu, neu arduratuko hartaz. <f>ⓜ</f>


text:
Artaldea sakabanatu zaionean, artzaina bere ardiez arduratzen den bezala, halaxe arduratuko naiz ni neure ardiez; egun lainotsu eta ilunean <f>[3]</f> sakabanaturiko leku guztietatik aterako ditut.


text:
Herri eta lurralde arrotzetatik atera eta bilduko ditut, eta beren lurraldera eramango; Israelgo mendietan bazkatuko ditut, haran eta herrialdeko bizileku guztietan. <f>ⓝ</f>


text:
Larre oparotan bazkatuko ditut, Israelgo mendi garaietan izango dituzte eskortak. Han hartuko dute atseden eskorta ederretan, eta larre oparotan bazkatuko dira Israelgo mendietan.


text:
Ardi galduaren bila joango naiz, desbideraturik dabilena artalderatuko, hautsia duenari hanka lotuko, gaixoa indartu egingo dut. (Baina ardi gizenak eta indartsuak suntsitu egingo ditut <f>[4]</f>). Zuzen zainduko ditut neure ardiak. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Zuei, nire artaldekoei, hau diotsuet nik, Jainko Jaunak: Nik erabakiko dut ardien arteko auzia, ahari eta akerren artekoa. <f>ⓑ</f>


text:
Ez al duzue nahikoa larre bikainetan bazkatzea? Zergatik zapaldu hankapean gainerako larrea? Ez al duzue nahikoa ur garbia edatea? Zergatik zikindu gainerakoa zeuen hankaz?


text:
Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Nik neuk erabakiko dut ardi gizenaren eta argalaren arteko auzia.


text:
neure ardiei laguntzera etorriko naiz, luzaroagoan suntsi ez ditzaten; nik neuk erabakiko dut ardien arteko auzia.


text:
Artzain bakar bat jarriko dut artaldearen buru, David neure zerbitzaria <f>[5]</f>; berak bazkatuko ditu, bera izango dute artzain. <f>ⓒ</f>


text:
Bakea ekarriko dien ituna egingo dut neure artaldearekin: basapiztiak desagerraraziko ditut herrialdetik, seguru biziko dira landa zabalean eta lasai lo egingo basoetan. <f>ⓓ</f>


text:
Neure mendi santuaren inguruan ezarriko ditut <f>[6]</f> eta sasoian sasoiko euria bidaliko diet, neure bedeinkazioaren ezaugarri.


text:
Landako zuhaitzek fruitua emango dute, lurrak uzta, eta nitarrak lasai biziko dira lurraldean. Beraien uztarriaren lokarriak apurtu eta esklabo bihurtu dituztenen eskupetik libratuko ditudanean, orduan jakingo dute ni naizela Jauna. <f>ⓔ</f>


text:
Ez dituzte berriro beste nazioek larrutuko, ezta basapiztiek irentsiko ere. Seguru biziko dira, inork izutu gabe.


text:
Herrialdea baratzea jori bihurtuko diet; ez ditu berriro goseak joko eta beste nazioek ez dituzte lotsaraziko.


text:
Orduan jakingo dute ni, Jauna, beren Jainkoa, berekin nautela, eta beraiek, Israel herria, nire herri direla. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: <pb/><t>«Zure kontra nator, </t><t>Seir mendialde hori, </t><t>zure aurka ekin </t><t>eta basamortu soil bihurtuko zaitut. </t>


text:
<t>Zure hiriak hondaturik utziko ditut, </t><t>eta zu zeu basamortu bihurtuko; </t><t>orduan jakingo duzu </t><t>ni naizela Jauna. </t>


text:
<pb/>«Betidanik izan zara israeldarren etsai <f>[2]</f>, eta gerra egin zenien beren hondamendi-egunean, azken zigorraren egunean;


text:
horregatik, nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, heriotzara emango zaitudala eta heriotza atzetik jarraika izango duzula; heriotza gorrotatu ez duzunez, bera izango duzu atzetik jarraika.


text:
Hildakoz beteko ditut zure mendiak. Muino, haran eta erreka-zoko guztietan geldituko dira gerran hildakoak.


text:
Betiko basamortu bihurtuko zaitut eta zure hirietan ez da inor biziko. Orduan jakingo duzu ni naizela Jauna.


text:
<pb/>«“Israel eta Juda herrialdeak gureak dira, gu jabetuko gara horietaz” esan duzu —nahiz eta ni, Jauna, bertan bizi—;


text:
horregatik, nik, Jainko Jaunak, zin dagit neure biziarengatik, zuk gorrotoaren eraginez israeldarren kontra azaldu duzun amorru eta grina berberaz jokatuko dudala. Zigortuko zaitudanean, orduan aitortuko naute israeldarrek.


text:
Orduan jakingo duzu nik, Jaunak, entzun ditudala zuk Israelgo mendien kontra botatako irain guztiak. Esan duzu: “Hutsik daude, geuk irensteko eman dizkigute”.


text:
Zu poztu egin zinen Israel herriaren ondarea basamortu bihurtzean; bada, gauza bera egingo dizut: Seir mendialdea, Edom osoa, basamortu bihurtuko zaitut. Orduan, denek jakingo dute ni naizela Jauna.


text:
nik, Jainko Jaunak, adierazten diedan mezua: “Bai ederki! —zioen etsaiak zuei buruz—. Antzinako mendion jabe bihurtu gara”. <f>ⓖ</f>


text:
Horregatik, hitz egin nire izenean eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Hondaturik utzi zaituztete eta zuek berenganatzeko irrikaz zeuden beste nazioak zuetaz jabetu dira, isekaz eta irainez bete zaituztete;


text:
horregatik, Israelgo mendiok, entzun nik, Jainko Jaunak, zuei guztioi —mendi eta muino, erreka eta haran, hondaturiko toki eta hutsik zaudeten hiri, inguruko nazio guztien harrapakin eta iseka-gai izan zaretenoi— adierazten dizuedan mezua:


text:
Jakizue ongi, suminaren suminez mintzo naiz beste nazio guztien aurka, Edomen kontra batez ere; pozez gainezka eta mespretxu biziz nire herrialdeaz jabetu baitziren, bertako lurrak pipiltzeko. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Beraz, hitz egin nire izenean Israel lurraldeari, eta adierazi mendi eta muinoei, erreka eta haranei, nik, Jainko Jaunak, diodana: Suminaren suminez eta amorruz mintzo naiz beste nazioek egin dizueten laidoarengatik.


text:
Horregatik, zinez agintzen dut nik, Jainko Jaunak, zuen inguruko nazioek ere beren laidoa jasoko dutela.


text:
Eta zuek, Israelgo mendiok, landareak sortuko dituzue eta fruituak emango nire herri Israelentzat, laster itzuliko baita.


text:
Zuen jendea ugalduko dut <f>[1]</f>, Israel herri osoa. Hiri hondatuak berreraiki eta berriz jendea biziko da berorietan. <f>ⓘ</f>


text:
Zuen gizaki eta abereak ugalduko ditut, umeak sortu eta ugaldu egingo dira. Lehen bezain jendetsu egingo zaituztet, eta lehen baino ere egoera hobean jarriko; orduan jakingo duzue ni naizela Jauna. <f>ⓙ</f>


text:
Israelgo mendiok, nire herritarrak zuen gainetik ibilaraziko ditut; lurraldeaz jabetuko dira eta beren ondare izango dute; herrialdea ez da berriz seme-alabarik gabe geldituko.


text:
Hau diot nik, Jainko Jaunak: Israel lurraldeak gizakiak irensten eta herria jenderik gabe uzten duela esan izan dute.


text:
Baina aurrerantzean ez duzu gizakirik irentsiko, ezta herria jenderik gabe utziko <f>[2]</f> ere. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Ez duzu entzun beharko atzerritarren irainik, ezta beste herrien isekarik jasango ere; ez duzu zeure herria jenderik gabe utziko. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, artean beren herrialdean bizi zirenean, israeldarrek kutsatu egin zuten lurraldea <f>[3]</f> beren jokabide eta egintza txarrez; kutsatua zen haien portaera, hilerokoan botatako odola bezain kutsatua. <f>ⓚ</f>


text:
Beraz, odola isuri eta herrialdea idolatriaz kutsatu zutelako, neure sumina isuri nuen haien gainera.


text:
Atzerriko nazio eta herrialdeen artean sakabanatu nituen, beren jokabide eta egintza txarren arabera epaitu.


text:
Eta nazio haietara iritsi zirenean ere, nire izen santua belztu zuten, jendea zera esatera bultzatuz: “Jaunaren herria dira, baina beren lurraldetik irten behar izan dute!” <f>ⓛ</f>


text:
Orduan, neure izen santua garbitu nahi izan nuen, israeldarren erruz, beraiek zeudeneko nazioetan belztua baitzegoen.


text:
Beraz, adierazi Israel herriari nire, Jainko Jaun honen, mezua: Ez dut hau zuengatik, israeldarrongatik, egiten, baizik eta zuek egon zareteneko nazioetan belztu duzuen nire izenaren ohoreagatik. <f>ⓜ</f>


text:
Nazio horietan egon bitartean zuek belztutako neure izen handiaren santutasuna agertuko dut beraien aurrean. Eta zuen bidez nire santutasuna beraien aurrean agertuko dudanean, orduan jakingo dute ni naizela Jauna. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Nazio eta herrialde horietatik guztietatik bilduko zaituztet, eta zeuen lurraldera eramango. <f>ⓝ</f>


text:
Ur garbiz zipriztinduko zaituztet eta garbi geldituko zarete; zuen kutsadura eta idolatria guztietatik garbituko zaituztet. <f>ⓐ</f>


text:
Bihotz berria emango dizuet eta espiritu berria ezarriko: harrizko bihotza kenduko dizuet eta haragizkoa emango. <f>ⓑ</f>


text:
Neure espiritua ezarriko dut zuengan, nire legeen arabera jokatzeko eta nire aginduak arretaz betetzeko gai bihurtuz. <f>ⓒ</f>


text:
Zuen arbasoei eman nien lurraldean biziko zarete; nire herri izango zarete eta ni zuen Jainko <f>[4]</f>. <f>ⓓ</f>


text:
Zeuen kutsadura guztietatik libratuko zaituztet, garia erne eta ugalaraziko dut, ez dizuet berriro gosea pasatzen utziko.


text:
Arboletako fruituak eta soroetako uztak ugalaraziko ditut, beste nazioen aurrean gosearen lotsa jasan beharrik izan ez dezazuen.


text:
Zeuen jokabide gaiztoa eta egintza txarrak gogoratuko dituzue; zeuen buruaz nazka sentituko duzue zeuen erru eta jokabide higuingarriengatik. <f>ⓔ</f>


text:
Hau diotsuet nik, Jainko Jaunak: Jakizue ongi, ez dut honela zuengatik jokatzen. Israeldarrok, zeuek egon behar duzue lotsaz gorri zeuen jokabideagatik.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Zeuen erru guztietatik garbituko zaituztedanean, hiri hondatuak berreraiki eta bizilagunez beteko ditut.


text:
Orduan esango dute: “Hondatua zegoen lurralde hau Edengo baratzea bezala dago orain. Hondatuak, erraustuak eta eroriak zeuden hiriak gotorturik daude eta jendez beterik”. <f>ⓕ</f>


text:
Eta zuen inguruan gelditutako herriek orduan jakingo dute ni naizela Jauna, hiri eroriak berreraiki eta lur erraustuak berriro landatzen dituena. Nik, Jaunak, esandakoa bete egiten dut.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Gainera, laguntza eske niregana etortzen utziko diet israeldarrei eta artaldea bezala ugalaraziko ditut.


text:
Festaburuetan Jaunari sagaratzeko Jerusalemera eramaten diren ardiak bezain ugari izango dira hiri hondatuak beteko dituzten gizataldeak; orduan jakingo dute denek ni naizela Jauna».


text:
<pb/>Jaunaren indarra nitaz jabetu zen; beraren espirituak hartu eta hezurrez betea zegoen haran baten erdian utzi ninduen. <f>ⓖ</f>


text:
Batera eta bestera ibilarazi ninduen haran guztian zehar: hezur-pila izugarria zegoen, guztiz ihartuak.


text:
Esan zidan Jaunak: <pb/>—Gizaseme, bizi ote daitezke hezur hauek berriro? <pb/>Erantzun nion: <pb/>—Jainko Jauna, zeuk jakingo duzu!


text:
Hau diotset nik, Jainko Jaunak, hezur ihartu horiei: Bizi-arnasa <f>[1]</f> jarriko dut zuengan, bizi zaitezten. <f>ⓗ</f>


text:
Zainez inguratuko zaituztet, haragia eratuko dut zuen gainean, larruazalez jantzi eta bizi-arnasa emango dizuet, bizi zaitezten; orduan jakingo duzue ni naizela Jauna.


text:
<pb/>Hitz egin nuen Jaunaren izenean berak agindu bezala, eta hitz egin bitartean hots bat izan zen: lurrak dardara egin zuen eta hezurrak bata bestearekin elkartzen hasi.


text:
Gainean zainak eta haragia zituztela ikusi nuen, eta larruazalez estaltzen ari zirela; baina ez zuten bizi-arnasarik.


text:
Esan zidan Jaunak: «Hitz egin nire izenean bizi-arnasari; hitz egin, gizaseme, eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Bizi-arnasa, zatoz lurraren lau aldeetatik eta haize eman gorpu hauei, bizi daitezen».


text:
Agindu bezala hitz egin nuen. Bizi-arnasa sartu zen hezurretan, bizira itzuli ziren eta zutik jarri: ikaragarrizko gudaroste baten antza zuten. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Esan zidan Jaunak: «Gizaseme, hezur horiek Israel herri osoa dira. Hau diote: “Gure hezurrak iharturik daude, galdua dugu itxaropena. Egin du gureak!” <f>[2]</f>


text:
Horregatik, hitz egin nire izenean eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Nik irekiko ditut zuen hilobiak, nik irtenaraziko zaituztet hilobitik, oi ene herri, eta Israelgo lurraldera eramango.


text:
Zuen hilobiak ireki eta berorietatik irtenaraziko zaituztedanean, oi ene herri, orduan jakingo duzue ni naizela Jauna.


text:
Neure espiritua ezarriko dut zuengan, bizi zaitezten. Zeuen lurraldera eramango zaituztet. Orduan jakingo duzue nik, Jaunak, esandakoa bete egiten dudala. Nik, Jainko Jaunak, esana».


text:
«Gizaseme, hartu makila bat eta idatzi gainean “Juda eta berarekin elkarturiko israeldarrak”. Gero, hartu beste makila bat eta idatzi gainean “Jose eta berarekin elkarturiko gainerako israeldarrak” —makila hau Efraimi <f>[3]</f> dagokio—.


text:
adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Joseren makila eta beronekin elkarturiko Israelgo leinuena —Efraimi dagokiona— hartuko dut eta Judaren makilaren kontra ipiniko, eta biak bat izango dira nire eskuan. <f>ⓙ</f>


text:
Gero, adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Egon direneko nazioen artetik batuko ditut israeldarrak; alde guztietatik bildu eta beren lurraldera eramango ditut.


text:
Nazio bakar bihurtuko ditut lurralde honetan, Israelgo mendietan; errege bakarra izango dute guztiek; ez dituzte berriro bi naziotan bereiziko, ezta bi erresumatan banatuko ere.


text:
Ez dira gehiago beren idolatria higuingarri eta gaiztakeriez kutsatuko. Errudun bihurtu dituen desleialkeria orotatik <f>[4]</f> askatuko ditut. Garbitu egingo ditut, eta nire herri izango dira eta ni beraien Jainko. <f>ⓚ</f>


text:
David nire zerbitzaria izango dute errege, guztien artzain <f>[5]</f> bakar; nire erabakien arabera jokatuko dute eta nire legeak arretaz beteko.


text:
Jakob nire zerbitzariari eman nion lurraldean biziko dira, non bizi izan baitziren haien gurasoak ere. Han biziko dira beraiek eta beraien ondorengoak betiko, eta David nire zerbitzaria izango dute buruzagi betiko. <f>ⓛ</f>


text:
Bakea ekarriko dien ituna egingo dut beraiekin, betiko balioko duena. Herrialdean ezarri eta ugaldu egingo ditut. Neure santutegia beraien artean jarriko dut betiko. <f>ⓜ</f>


text:
Neure santutegia beraien artean betiko jarriko dudanean, orduan jakingo dute nazioek ni naizela Jauna, Israel beretzat sagaratu duena». <f>ⓝ</f>


text:
«Gizaseme, zuzendu Magog herrialdeko Gog-engana, Mexek eta Tubal <f>[1]</f> herrien buruzagi nagusiagana, eta hitz egin nire izenean beraren aurka. <f>ⓐ</f>


text:
Adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Gog, zure kontra nator, Mexek eta Tubalgo buruzagi nagusi horren kontra.


text:
Itzularazi egingo zaitut, muturretakoa ipini <f>[2]</f> eta zeure gudaroste osoarekin irtenaraziko zaitut: zaldi eta dotore jantzitako zaldizkoekin, babeskiz eta bular-oskolez hornituriko gudaroste handiarekin, denak ezpata eskuetan dutela.


text:
Pertsia, Etiopia eta Put <f>[3]</f> herrialdeetako jendea ere haiekin da, denak babeskiz eta buru-oskolez hornituak;


text:
baita Gomer-ko eta iparraldeko muturreko Bet-Togarmako <f>[4]</f> gudari-taldeak ere: gudaroste kontaezinak dira zurekin.


text:
<pb/>«Urte askoren buruan, kontuak eskatuko dizkizuete. Garai hartan, Israel herrialdera etorriko zara, gerran suntsitua izan ondoren, berriztaturik egongo den herrialdera; berau herri askotan sakabanaturik egon ondoren, luzaroan hondaturik izandako Israelgo mendietan egongo da bilduta. Beste nazioetatik aske, herritar guztiak seguru biziko dira han.


text:
Baina zuk, zeure gudaroste eta herri aliatu askorekin, ekaitzak bezala egingo diozu eraso, lurraldea estaltzen duen hodei beltza bezala sartuko zara han».


text:
Herrialde babesgabeari erasotzea erabakiko duzu, harresi, ate eta morroilorik gabeko hirietan lasai eta seguru bizi den jendearen kontra joatea, alegia.


text:
Dena harrapatu eta larrutzera joango zara, berreraikiak izan diren hiri hondatuak eta beraietan bizi den herria larrutzera, nazio arrotzetatik etorri eta herrialdean bildu ondoren, abereak eta beste ondasunak lortu dituen herria, munduaren erdian <f>[5]</f> bizi den herria, larrutzera.


text:
Saba eta Dedango jendeak, Tarsiseko merkatariek eta inguruko hirietakoek <f>[6]</f> esango dizute: “Harrapakin bila etorri zara? Zilarra, urrea, ganadua eta ondasun handiak pipildu eta harrapatzeko bildu duzu gudarostea?”


text:
<pb/>«Beraz, gizaseme, hitz egin nire izenean eta adierazi Gogi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Nire herri Israel seguru biziko denean, altxatu <f>[7]</f> eta


text:
zeure herrialdetik, iparraldeko muturretik, irtengo zara herri asko lagun dituzula: gerlari guztiek zaldi gainean jendetza handia, gudaroste izugarria, osatuko dute.


text:
Lurraldea estaltzen duen hodei beltzak bezala, nire herri Israeli erasoko diozu. Azken garaia iristean, neure herriaren kontra etorraraziko zaitut, neure santutasuna zure bitartez, oi Gog, beraien aurrean agertuko dudanean, nazioek aitor nazaten.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Zu zara neure zerbitzari Israelgo profeten bidez nik aspaldi aipatua: haiek luzaroan iragarri zuten zu etorraraziko zintudala israeldarren kontra.


text:
<pb/>«Egun hartan, Gog Israel lurraldera etorriko denean, nire haserre-sumina piztuko da. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Itsasoko arrain, zeruko hegazti, basapiztia, narrasti eta munduko gizaki guztiek dardara egingo dute nire aurrean. Mendiak erori egingo dira, harkaitz-labarrak amildu eta harresi guztiek lur joko <f>[8]</f>.


text:
Gerra sorraraziko dut Gogen kontra nire mendi guztietan. Honela diot nik, Jainko Jaunak. Eta haren gerlariek elkar hilko dute. <f>ⓒ</f>


text:
Izurriz eta heriotzaz zigortuko dut. Haren, gudarostearen eta lagun izango dituen herri askoren gain euri-jasa isuraraziko dut, kazkabar, su eta sufrez. <f>ⓓ</f>


text:
Jainko handi eta santua naizela agertuko dut eta nazio askok aitortuko naute. Orduan jakingo dute ni naizela Jauna.


text:
<pb/>«Zuk, gizaseme, hitz egin nire izenean Gogen aurka eta adierazi nire, Jainko Jaun honen, mezua: Gog, zure kontra nator, Mexek eta Tubal herrien buruzagi nagusi horren kontra. <f>ⓔ</f>


text:
Itzularazi egingo zaitut, iparraldeko muturretik abiatzera behartu eta Israelgo mendietara ekarriko.


text:
Israelgo mendietan eroriko zarete hilik, zu zeu, gudarostea eta lagun dituzun herriak. Hegazti harrapari eta basapiztien janari bihurtuko zaituztet <f>[1]</f>. <f>ⓕ</f>


text:
Su emango diet Magogi eta itsas herriei, non lasai bizi baita jendea; orduan jakingo dute ni naizela Jauna.


text:
Neure herri Israeli santu naizela aitorraraziko diot, eta ez diot utziko neure izen santua gehiago belzten. Orduan jakingo dute nazioek ni naizela Jauna, Israelen Santua. <f>ⓖ</f>


text:
Orduan, Israelgo hirietako jendeak, irten, sua egin eta erre egingo ditu armak: babeski eta bular-oskolak, uztai eta geziak, lantza eta azkonak; zazpi urterako erregaia izango dute.


text:
Ez dute landan egur bila edo basoetan egurketan ibili beharrik izango, arma horiekin egingo baitute sua. Beren harrapariak harrapakin bihurtuko dituzte eta larrutzaileak larrutu egingo. Nik, Jainko Jaunak, esana. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Egun hartan, Gogi leku bat emango diot hilobitzat Israelen, Bidaiarien bailaran <f>[2]</f> —bidaiariei pasabidea mozten dien bailaran—, Itsaso Hilaren ekialdean. Gog eta gudaroste osoa lurperatuko dute han, eta Gogen gudarostearen bailara deituko dute aurrerantzean.


text:
Herritar guztiek jardungo dute horretan; gogoangarri izango dute ni ospetsu agertuko naizen egun hori.


text:
Gero, zazpi hilabeteak igarota, gizataldeak aukeratuko dituzte etengabe harat-honat ibil daitezen, lur gainean gelditutako gorpuak lurperatu eta herrialdea garbitzen <f>[3]</f>.


text:
Herrialdean zehar dabiltzala giza hezurren bat ikusten badute, harri-pilatxo bat jarriko dute ondoan, seinale gisa, hobiratzaileek Gogen gudarostearen bailaran lur eman arte.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Gizaseme, esan hegazti eta basapiztia orori biltzeko, etortzeko alde guztietatik, Israelgo mendietan eskainiko diedan sakrifizioan parte hartzera; sekulako otordua izango da, okela jan eta odola edango dute; <f>ⓘ</f>


text:
gerlari adoretsuen haragia jan eta munduko buruzagien odola edango dute, Baxango <f>[4]</f> ahari, arkume, aker eta zezen gizenena balitz bezala.


text:
Asebete arte jango duzue haien okela guria eta mozkortu arte edango odola, zuentzat prestatzen ari naizen sakrifizio honetan.


text:
Nire mahaian, zaldien eta zaldizkoen, gerlari adoretsu eta mota guztietako soldaduen haragiz asebeteko zarete.


text:
Horrela, neure aintza agertuko diet nazioei, eta nazio guztiek ikusiko dute nola juzgatu eta beteko dudan epaia.


text:
<pb/>«Jakingo dute nazioek bere erruengatik erbesteratu zutela Israel, desleial izan zitzaidalako; horregatik, bizkarra eman nien, etsaien esku utzi eta gerran erori ziren denak.


text:
Baina hau diot nik, Jainko Jaunak: Orain, Jakoben herriaren zoria aldatuko dut <f>[5]</f>: gupidaz hartuko dut Israel herri osoa eta erbestetik itzularaziko, neure izen santuaren ohoreaz arduraturik. <f>ⓙ</f>


text:
Beren lurraldean, inork izutu gabe, seguru biziko direnean, nire kontra egin dituzten lotsagarrikeria eta desleialkeria guztiak ahaztuko dituzte. <f>ⓚ</f>


text:
Atzerritarren artetik etorrarazi eta etsaien herrialdeetatik bilduko ditudanean, beraien bidez neure santutasuna agertuko dut nazio askoren aurrean. <f>ⓛ</f>


text:
Orduan jakingo dute ni naizela Jauna, beren Jainkoa, nazio artera erbesteratu ondoren, beren lurraldean elkartuko baititut berriro, bat bera ere han utzi gabe. <f>ⓜ</f>


text:
Ez diet gehiago bizkarra emango, neure espiritua isuriko baitut Israel herriaren gain. Nik, Jainko Jaunak, esana». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Gure erbestealdiko hogeita bosgarren urtean, urtearen hasieran, hilaren <f>[1]</f> hamarrean, Jerusalem erori zela hamalau urte bete ziren egun berean, Jaunaren indarra jabetu zen nitaz. <f>ⓐ</f>


text:
Jainkozko ikuskaritan Israel lurraldera eraman eta mendi garai baten gainean utzi ninduen, eta haren gailurrean, hegoaldera, eraikin-multzo bat zegoen, hiri baten antzekoa. <f>ⓑ</f>


text:
Hara eraman ninduen, eta gizon bat ikusi nuen, brontzezkoa zirudiena. Lihozko kordela eta neurtzeko makila zeuzkan eskuan; zutik zegoen ate ondoan. <f>ⓒ</f>


text:
Esan zidan gizonak: «Gizaseme, begira erne, entzun adi eta jarri arreta erakutsiko dizudan guztiari, erakuts diezazudan ekarri baitzaituzte hona. Gero, kontatu israeldarrei ikusiko duzun guztia».


text:
<pb/>Tenplua ikusarazi zidan: bira osoan harresiz inguratua zegoen. Gizonak eskuan zeukan makila hiru metrokoa <f>[2]</f> zen; harresia neurtu, eta hiru metroko lodiera eta hiru metroko altuera zuen.


text:
Ekialdera dagoen sarrerara <f>[3]</f> joan, harmailak igo eta atalasea neurtu zuen: hiru metro zen zabal.


text:
Alde bietan, zaingelak zeuden: hiru metro ziren luze eta hiru metro zabal, eta gelatik gelara, bi metro eta erdiko tartea zegoen. Atalasea barnealdetik, atalondo aldera, hiru metro zen zabal.


text:
lau metroko sakonera zuen, eta kanpoko hormek metro bateko lodiera. Sarrerako azken lokala zen, tenplurantz.


text:
Ekialdeko sarrerak sei zaingela zituen, hiruna alde bakoitzean, denak neurri berekoak, eta tarteko hormak ere denak neurri berekoak.


text:
Atearen zabalera neurtu zuen: bost metrokoa zen, eta erdiko pasabidearen zabalera <f>[4]</f> sei metro eta erdikoa.


text:
Zaingelen aurrean, pasabidearen alde bietan, horma bat zegoen, metro erdikoa; zaingelak hiru metrokoak ziren luze-zabalean.


text:
Zaingela haietako baten barreneko hormatik, aurrez aurre pasabidearen beste aldean zegoen gelaren barreneko hormaraino neurtu zuen: hamabi metro eta erdiko tartea zegoen.


text:
Zaingeletako kanpo- eta tarte-hormek saredun leihoak zituzten inguru guztian, atalondoko hormek bezalaxe <f>[6]</f>. Geletako barne-hormetan palmondoak zeuden zizelkatuak. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Gero, kanpoko atarira eraman ninduen gizonak. Atariak hogeita hamar gela zituen, eta harrizko espaloia inguru guztian.


text:
Sarreren alboetan zegoen espaloia, eta honen zabalera haien luzera bestekoa zen; barneko patioa baino beherago zegoen mailaz.


text:
Gizonak ataria neurtu zuen, eta kanpoko atariko lehen ataurretik barneko atariko ataurreraino berrogeita hamar metro zeuden.


text:
Alde bietan zeuden hiru zaingelak, tarteko hormak eta atalondoa ekialdeko sarrerakoen neurri berekoak ziren: hogeita bost metro luze eta hamabi eta erdi zabal.


text:
Atalondoa, leihoak eta palmondoak ekialdeko sarrerakoen neurri berekoak ziren. Zazpi harmaila igo behar ziren, eta atalondoa azkenean zegoen.


text:
Iparraldeko sarreraren aurrez aurre, barneko atarirako sarrera zegoen, ekialdetik bezalaxe; sarrera batetik besterako tartea neurtu zuen gizonak: berrogeita hamar metro.


text:
<pb/>Gero, hegoaldera eraman ninduen, non beste sarrera bat baitzegoen; hormen eta atalondoaren neurriak beste sarreretakoak bezalakoak ziren.


text:
Sarrerak, atalondoa barne, leihoak zituen inguru guztian, besteenak bezalakoak. Hogeita bost metro zen luze, eta hamabi eta erdi zabal.


text:
Zazpi harmaila igo behar ziren, eta atalondoa azkenean zegoen; hormetan palmondoak zeuden zizelkaturik, bana alde bakoitzean.


text:
Barneko atariak ere bazuen sarrera bat hegoaldera. Bi sarreren arteko distantzia neurtu zuen gizonak: berrogeita hamar metro.


text:
<pb/>Gero, barneko atarira eraman ninduen hegoaldeko sarreratik. Sarrera hura neurtu, eta besteen neurri berekoa zen.


text:
Zaingelek, hormek eta atalondoak besteen neurri berberak zituzten. Sarrerak, atalondoa barne, leihoak zituen inguru guztian, eta hogeita bost metro zen luze eta hamabi eta erdi zabal. (


text:
Atalondoak kanpoko atarirantz jotzen zuen; hormek palmondoak zituzten alde banatan zizelkatuta. Zortzi harmaila igo behar ziren sarrerara iristeko.


text:
<pb/>Ondoren, barneko atarira eraman ninduen ekialdeko atetik. Sarrera neurtu, eta besteen neurrikoa zen.


text:
Zaingelek, hormek eta atalondoak besteen neurri berberak zituzten. Sarrerak, atalondoa barne, leihoak zituen inguru guztian, eta hogeita bost metro zen luze eta hamabi eta erdi zabal.


text:
Bazituen zaingelak, hormak, atalondoa eta, inguruan, leihoak. Sarrera hogeita bost metro zen luze eta hamabi eta erdi zabal.


text:
<pb/>Gela bat zegoen sarrerako atalondora jotzen zuena: han garbitzen ziren erre-oparitarako abereak. <f>ⓔ</f>


text:
Sarrerako atalondoan bina mahai zeuden alde bietan, eta haietan hiltzen ziren erre-oparitarako nahiz barkamen- eta ordain-oparitarako abereak.


text:
Beraz, lau mahai zeuden sarreraren barnealdean, eta lau kanpoaldean: zortzi guztira, abereak hiltzeko erabiltzen zirenak.


text:
<n>[42-43]</n> Erre-oparitarako abereak hiltzeko lau mahaiak harlanduzkoak ziren: hirurogeita hamabost zentimetro ziren luze-zabal eta berrogeita hamar gora; mahai gainean oparigaiak ipintzen ziren. Gelaren bira guztian sei zentimetroko apaltxo bat zegoen, eta bertan ipintzen zen oparitarako abereak hiltzeko tresneria.


text:
<pb/>Gizonak barneko atarira eraman ninduen, non bi gela baitzeuden <f>[8]</f>: bata iparraldeko sarreraren ondoan, hegoaldera jotzen zuena, eta bestea hegoaldeko sarreraren ondoan, iparraldera jotzen zuena.


text:
Eta esan zidan gizonak: «Hegoaldera begira dagoen gela hau tenpluko zerbitzuaz arduratzen diren apaizentzat da,


text:
eta iparraldera begira dagoena aldareko zerbitzuaz arduratzen direnentzat; hauek Tzadoken <f>[9]</f> ondorengoak dira, lebitarren artetik Jaunaren zerbitzurako aukeratuak». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Gizonak barneko ataria neurtu zuen: karratua zen, berrogeita hamar metro luze-zabal. Aldarea tenplu aurrean zegoen.


text:
Tenpluko atalondora eraman ninduen gizonak eta neurtu egin zuen: sarrerako hormek, atearen bi aldeetakoek, bi metro eta erdiko lodiera zuten, ateak zazpi metroko zabalera eta atearen muntagek <f>[10]</f> metro eta erdiko zabalera bakoitzak. <f>ⓖ</f>


text:
Atalondoaren luzera hamar metrokoa zen, eta zabalera seikoa; hamar harmaila igo behar ziren hara iristeko. Atearen bi aldeetara zutabe bana <f>[11]</f> zegoen.


text:
<pb/>Tenpluko sala handira eraman ninduen eta neurtu egin zuen: sarrerako hormek hiru metroko lodiera zuten <f>[1]</f>; <f>ⓗ</f>


text:
ateak bost metroko zabalera, eta sarrerako albo-hormek bi metro eta erdikoa. Sala bera ere neurtu zuen: hogei metro zen luze eta hamar zabal.


text:
Gero, barreneko gelara <f>[2]</f> sartu eta sarrerako hormak neurtu zituen: metro bateko lodiera zuten, ateak hiru metroko zabalera, eta sarrerako albo-hormek hiru metro eta erdikoa. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Gizonak tenpluko horma neurtu zuen: hiru metroko lodiera zuen. Inguru guztian, eranskinak zeuden eraikita, bi metroko zabaleraz.


text:
Gela haiek bata bestearen gain zeuden, hiru oinetan, eta bakoitzean hogeita hamar gela. Tenpluko hormak maila-moduko batzuk zituen, eta haien gainean zeuden ezarriak geletako habeak, eta ez tenpluaren beraren horman sartuak. <f>ⓙ</f>


text:
Oin bakoitzean gelak zabalagoak ziren, eta tenpluko horma, berriz, estuagoa. Barreneko oinetik bitartekora igarotzen zen, eta honetatik gorenekora.


text:
Eta tenpluaren inguru guztian, hiru metroko ezponda ikusi nuen, eta haren gainean zeuden oinarrituak eranskin edo gelak.


text:
Geletatik bi ate zeuden hutsarte hartara: bata iparraldera eta bestea hegoaldera. Hutsartearen inguruko hormaren lodiera bi metro eta erdikoa zen.


text:
Tenpluaren mendebaldean, eraikin bat zegoen hutsartearen azkenean: berrogeita bost metro zen luze eta hogeita hamabost zabal; hormak, berriz, bi metro eta erdi lodi.


text:
Gizonak tenplua neurtu zuen: berrogeita hamar metro zen zabal. Hutsartearen, mendebaldeko eraikinaren eta hormen luzera, guztira, berrogeita hamar metrokoa zen.


text:
Tenpluaren atzealdean zegoen eraikinaren luzera ere neurtu zuen: berrogeita hamar metro, alde bietan zeuden galeriak barne. <pb/>Barneko sala handia eta atarira jotzen zuten atalondoak


text:
zurez estaliak zeuden, baita atalaseak eta saredun leihoak ere; dena zegoen zurez estalia, zorutik leihoetaraino; leiho-arteak ere zurez estaliak zeuden. <f>ⓚ</f>


text:
Tenpluaren kanpoan eta barnean, sarrerako atetik barreneko gelaraino, hormak apainduta zeuden <f>[3]</f>


text:
zizelkaturiko izaki hegaldun eta palmondoz; txandaka zeuden izaki hegaldun eta palmondoak. Izaki bakoitzak bi aurpegi zituen:


text:
giza aurpegia alde bateko palmondora begira, lehoi-aurpegia beste aldeko palmondora begira. Apaingarri haiek tenpluaren inguru guztian zeuden,


text:
zurezko aldare baten itxura zuena, metro eta erdi altu eta metro bat luze. Ertzak zituen, eta oinarria eta alboak zurezkoak. Esan zidan gizonak: «Jaunaren aurrean dagoen mahaia <f>[4]</f> da hau».


text:
<pb/>Bi orriko ate batetik sala handira sartzen zen, eta beste ate batetik toki santu-santura. <f>ⓛ</f>


text:
Gela handiko ateetan, hormetan zeuden izaki hegaldun eta palmondoak bezalakoxeak zeuden zizelkatuak. Sarrerako atalondoaren fatxadan, kanpoaldetik, zurezko aterpetxoa <f>[5]</f> zegoen.


text:
Atalondoaren albo-hormetan, saredun leihoak eta palmondo-irudiak zeuden, baita tenpluko eranskinetan eta aterpetxoetan ere.


text:
<pb/>Gizonak kanpoko atarirantz eraman ninduen, iparralderantz, eta hutsartearen eta tenplu atzeko eraikinaren aurrean dauden geletara sarrarazi ninduen.


text:
Eraikin-multzo hark, iparraldetik, berrogeita hamar metroko luzera zuen, eta hogeita bosteko zabalera.


text:
Alde batetik, hamar metroko zabaleraz tenplua inguratzen zuen hutsartera jotzen zuen, eta, beste aldetik, kanpoko atariko harrizko espaloira. Hiru galeria zituen bata bestearen gain <f>[1]</f>.


text:
Gela aurrean, barneko atariaren aldetik, pasabide bat zegoen, bost metro zabal eta berrogeita hamar metro luze <f>[2]</f>; iparraldetik zuen sarrera.


text:
Gelak hiru oinetan zeuden, baina ez zuten zutaberik atarikoek bezala, baizik eta gero eta estuagoak ziren gorantz.


text:
Izan ere, kanpoko atari aldera jotzen zuten gela haien luzera ere hogeita bost metrokoa zen; tenplura jotzen zuten gelena, berriz, berrogeita hamarrekoa.


text:
Sarrera hura atariko horma hasten zen tokian zegoen. <pb/>Hegoaldetik <f>[3]</f> ere, hutsartearen eta tenplu atzeko eraikinaren aurrez aurre, beste gela-multzo bat zegoen.


text:
Pasabidea zuten aurrean, eta neurri, antolamendu eta sarrera-irteerei zegokienez iparraldekoak bezalakoxeak ziren.


text:
Hegoaldeko gelen azpian, pasabidearen muturrean, sarrera bat zegoen, babes-hormaren aurrez aurre; ekialdetik sartzen zen.


text:
Esan zidan gizonak: «Hutsartera jotzen duten ipar eta hegoaldeko gelak sakratuak dira. Jaunari sakrifizioak eskainiko dizkioten apaizek hor jango dituzte opari guztiz sakratuak, eta hor ipiniko dituzte beste opari sakratuak ere, labore-opariak nahiz barkamen- eta ordain-opariak, toki sakratua baita. <f>ⓜ</f>


text:
Santutegira sartuko diren apaizak ezin izango dira kanpoko atarira irten, Jaunaren zerbitzuan erabilitako jantziak aurrez gela horietan utzi gabe, sakratuak baitira jantzi horiek. Arropaz aldatuko dira herriari dagokion esparrura ateratzeko». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Gizonak, tenplu barneko eraikinen neurketak amaitu zituenean, ekialdeko atetik irtenarazi ninduen, eta tenpluaren inguruak neurtzeari ekin zion.


text:
Ekialdeko alderdia neurtu zuen makilaz, eta ekialdeak berrehun eta berrogeita hamar metroko luzera zuen. <f>ⓐ</f>


text:
<n>[17-19]</n> Gauza bera egin zuen iparralde, hegoalde eta mendebaldeko alderdiekin, eta denek luzera bera zuten: berrehun eta berrogeita hamar metro.


text:
Horrela neurtu zituen lau alderdiak. Dena hormaz inguratua zegoen: berrehun eta berrogeita hamar metroko karratua zen, eta Jainkoari sagaraturiko esparrua eta esparru profanoa bereizten zituen. <f>ⓑ</f>


text:
Eta Israelen Jainkoaren aintza <f>[1]</f> ikusi nuen ekialdetik etortzen, ur handiena bezalako burrunbaz; haren aintzaren distirak lurra argitzen zuen. <f>ⓒ</f>


text:
Ikuskari hura Jerusalem suntsitzera etorri zenean izan nuena bezalakoa zen, Kebar ibaiaren <f>[2]</f> ondoan izana bezalakoa. Orduan, ahuspez erori nintzen. <f>ⓓ</f>


text:
Jainkoaren espirituak gora jaso eta barneko atarira eraman ninduen: Jaunaren aintzak tenplua betetzen zuen. <f>ⓔ</f>


text:
Esan zidan: «Gizaseme, nire tronuaren lekua da hau, oinak jartzen ditudan lekua; hemen biziko naiz israeldarren erdian betiko. Ez herriak, ez erregeek, ez dute berriro nire izena desohoratuko, idolatria eginez edo beren erregeen gorpuak hemen hilobiratuz <f>[3]</f>. <f>ⓕ</f>


text:
Erregeen jauregia atez ate zegoen nire tenpluaren kontra, haien eta nire artean horma bat besterik ez zegoelarik; horrela, nire izen santua desohoratu zuten beren egintza higuingarrien bidez, eta suntsitu egin nituen neure haserre-suminaz.


text:
Baina orain, ez dute israeldarrek idolatria gehiago egingo eta beren erregeen gorpuak urrundu egingo dituzte niregandik, eta ni berorien artean biziko naiz betiko.


text:
<pb/>«Zuk, gizaseme, esan israeldarrei nolakoa izan behar duen tenpluak, beren erruez lotsa daitezen. Eraikuntza-planaz ohartzean,


text:
lotsa izango dira egin duten guztiaz. Ezagutaraz iezazkiezu tenpluaren egitura eta banaketa, sarrera-irteerak eta antolamendu osoa; jakinarazi eta eman idatziz tenpluari buruzko lege eta arauak, arretaz bete ditzaten.


text:
Hona hemen tenpluari buruzko lege nagusia: Mendi-gainean, tenplua inguratzen duen esparru osoa guztiz sakratua da».


text:
<pb/>Hona hemen aldarearen neurriak, orain arteko neurketa-unitate berberaz <f>[4]</f> hartuak. Aldare inguruan erretena zegoen, sakon eta zabal metro erdi zena; ertzeko zintarria metro laurdena zen gora, eta ertzaren eta aldarearen artean metro erdiko tartea zegoen. Aldarearen altuera, <f>ⓖ</f>


text:
metro batekoa zen zoruan zegoen oinarritik lehen plataformaraino; hau metro erdi bat zen zabal. Bi metroko altuera zegoen plataforma hartatik hurrengora, hura ere metro erdi bat zabal zelarik.


text:
Goiko plataformara ere, sutegia zegoenekora, bi metro zeuden; lau ertzetan, adar moduko batzuk zeuden gorantz.


text:
Plataforma ere karratua zen, zazpi metrokoa alde bakoitzetik; kanpoaldetik metro laurdeneko zintarria zuen eta inguru guztian metro erdiko zanga. Ekialdetik zeuden hara iristeko harmailak.


text:
<pb/>Esan zidan Jaunak: «Gizaseme, hau diot nik, Jainko Jaunak: Hona hemen aldareari buruzko arauak, sakrifizioak eskaini eta oparigaien odola isurtzeko eraikiko den egunerako. <f>ⓗ</f>


text:
Zezen bat emango diezu apaiz lebitarrei —Tzadoken ondorengoei, nire liturgi zerbitzurako nik, Jainko Jaunak, izendaturikoei—, barkamen-oparia eskaintzeko. <f>ⓘ</f>


text:
Zuk oparigaiaren odola hartu eta aldareko lau adarrak zipriztinduko dituzu, plataformetako lau kantoiak eta inguruko zintarri guztia. Horrela garbitu eta sagaratuko duzu aldarea.


text:
Gero, barkamen-opariko zezena hartu eta erre egingo duzu horretarako ezarritako lekuan, santutegitik kanpo.


text:
Bigarren egunean, akats gabeko ahuntz bat eskainiko duzu barkamen-oparitzat, eta aldarearen garbikuntza-ohikunea egingo duzu, zezenarekin bezalaxe.


text:
eta niri, Jaunari, eskainiko dizkidazu. Apaizek beraien gainera gatza bota <f>[5]</f> eta erre-oparitzat eskainiko dituzte nire ohorez.


text:
Zazpi egunez, ahuntz, zezen eta ahari bana eskainiko dituzu egunero, denak akats gabeak, barkamen-oparitzat. <f>ⓙ</f>


text:
Behin astea igaro ondoren, zortzigarren egunetik aurrera, zuen erre-opariak eta elkartasun-opariak eskainiko dituzte apaizek aldarean, eta nik begiko izango zaituztet. Nik, Jainko Jaunak, esana». <f>ⓚ</f>


text:
Esan zidan Jaunak: «Ate honek itxirik jarraitu behar du; ez da irekiko; ez da hortik inor sartuko, ni, Jauna, Israelen Jainkoa, sartu bainaiz hortik. Itxirik jarraituko du, beraz. <f>ⓛ</f>


text:
Baina karguan dagoen printzea sar daiteke hortik otordu sakratua <f>[1]</f> nire aurrean egitera. Atalondotik sartuko da eta bide beretik irtengo». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Gero, iparraldeko atetik tenpluaren aurrera eraman ninduen gizonak. Jaunaren aintzak tenplua betetzen zuela ikusi nuen, eta ahuspez erori nintzen. <f>ⓝ</f>


text:
Esan zidan Jaunak: «Gizaseme, jarri arreta, begira erne eta entzun adi tenpluari buruz emango dizkizudan lege eta arau guztiak; hartu gogoan, batez ere, tenpluan sartzeko eskubideari buruzkoak.


text:
<pb/>«Adierazi israeldarrei, herri errebelde horri, nire, Jainko Jaun honen, mezua: Israeldarrok, aski da! Gehiegizkoak dira zuen egintza higuingarriak.


text:
Nire tenplua profanatzen ari zarete, oparietan neuri dagokidana —gantzak eta odola— eskaintzean, atzerritarrak, jende erdaingabe eta sinesgogor hori, bertara sarraraziz; horrela, nire ituna hautsi duzue zeuen jokabide higuingarriarekin. <f>ⓐ</f>


text:
Beraz, hau diot nik, Jainko Jaunak: Berriro ez da atzerritarrik, jende erdaingabe eta sinesgogorrik, nire santutegira sartuko, nahiz eta israeldarren artean bizi.


text:
<pb/>«Lebitarrei dagokienez, berriz, beren erruaren ondorioak jasan beharko dituzte; horiek ere baztertu egin baininduten, Israel herria niregandik aldendu zenean berorren idoloen atzetik joateko <f>[3]</f>.


text:
Horiek tenpluko ateak zaintzeaz arduratuko dira, eta beste zenbait zerbitzu beteko; beroriek hilko dituzte erre-oparietako abereak eta herriaren beste sakrifizioetakoak; herriaren zerbitzura egongo dira. <f>ⓑ</f>


text:
Izan ere, herriaren zerbitzura egon dira idoloak gurtzean, israeldarrei bekatu eraginez; horregatik, berorien kontra ekingo diot, beren erruaren ondorioak jasan beharko dituzte. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Ez dira niregana hurbilduko apaiz-zerbitzuan jarduteko, ezta nire gauza sakratuetara ere hurbilduko, eta are gutxiago guztiz sakratu direnetara. Izan duten jokabide higuingarriaren ondorio lotsagarriak jasan beharko dituzte.


text:
<pb/>«Apaiz lebitarrek <f>[4]</f>, Tzadoken ondorengoek, ordea, zintzo bete zuten nire santutegiko zerbitzua, israeldarrak niregandik aldendu zirenean. Beraz, horiek hurbilduko zaizkit zerbitzatzera eta oparietako gantzak eta odola aurkeztera. Honela diot nik, Jainko Jaunak. <f>ⓒ</f>


text:
Horiek sartuko dira nire santutegira, eta nire mahaira hurbilduko. Horiek beteko dute nire zerbitzua.


text:
Barneko atariko ateetatik sartzean, lihozko jantziak eramango dituzte soinean; ez dute artilezko jantzirik eramango <f>[5]</f> zerbitzugintzan barneko atarian eta tenpluan ari direnean. <f>ⓓ</f>


text:
Kanpoko atarira herriarengana irtetean, zerbitzugintzan erabilitako jantziak kendu eta santutegiko geletan utziko dituzte. Beste jantzi batzuk jarriko dituzte, bestela beren jantzi sakratuez herria sagaratuko bailukete <f>[6]</f>.


text:
Ezin izango dira alargunekin nahiz senarrak zapuztutakoekin ezkondu, baizik eta israeldar neskatxa birjinekin bakarrik edota beste apaizen baten alargunarekin. <f>ⓖ</f>


text:
Zer den sakratu eta zer profano, zer garbi eta zer kutsatu, bereizten irakatsiko diote nire herriari. <f>ⓗ</f>


text:
Epaile izango dira auzietan, eta nire legeen arabera egingo dute epaiketa. Nik emandako lege eta arauen arabera ospatuko dituzte jaiegunak, eta sagaratuko larunbatak. <f>ⓘ</f>


text:
Ez dute gorpurik ukituko, kutsa ez daitezen, aita edo amarena, seme edo alabarena, anaia edo ezkongabeko arrebarena izan ezik. <f>ⓙ</f>


text:
Gero, santutegiko zerbitzugintzarako barneko atarira sartzean, bekatuen barkamenerako oparia eskainiko didate. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Ez dute inolako ondarerik izango: ni neu izango naute ondare. Ez zaie Israelen jabetzarik emango: ni neu izango naute jabetza. <f>ⓚ</f>


text:
Labore-opariak eta barkamen- nahiz ordain-oparitzat eskainitako abereak izango dituzte mantenu-bide. Israeldarrek erabat eta betiko niri sagaraturiko guztia <f>[7]</f> berorientzat izango da.


text:
Lurreko lehen emaitza eta fruituen eta niretzat bereizitako opari guztien zatirik onena apaizentzat izango da. Labealdi bakoitzeko ogirik onenak emango dizkiete israeldarrek, berauen etxeak bedeinka ditzadan.


text:
Baina apaizek ezin izango dute jan berez hildako nahiz sarraskituriko hegazti edo abererik». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Lurraldea israeldar leinuen artean banatzean, zati bat Jaunarentzat bereiziko duzue, eremu sakratu gisa: hamabi kilometro eta erdi izango da luze eta hamar kilometro <f>[1]</f> zabal. Sakratua izango da eremu osoa. <f>ⓜ</f>


text:
Eremu horretatik, zati bat, karratua —berrehun eta berrogeita hamar metrokoa luze-zabalean—, tenpluarentzat izango da, eta hogeita bost metro zabaleko hutsartea izango du inguru guztian.


text:
Jaunarentzat gordetako zati horren erdia, hamabi kilometro eta erdi luze eta bost kilometro zabal, mugatu egingo duzue. Hor eraikiko da santutegia, toki santua.


text:
Lurraldearen zati hori sakratua izango da, eta santutegian Jaunaren zerbitzuan jardungo duten apaizentzako gordea; bertan beren etxeak eraikiko dituzte eta santutegiarentzako leku sakratua izango dute.


text:
Beste erdia, hamabi kilometro eta erdi luze eta bost kilometro zabal, tenpluko zerbitzuan jardungo duten lebitarrentzat izango da, bizitzeko hiriak <f>[2]</f> izan ditzaten. <f>ⓝ</f>


text:
Eremu sakratu bezala bereizitako zatiaren ondoan, hamabi kilometro eta erdi luzeko eta bi kilometro eta erdi zabaleko beste zati bat mugatuko da hiri-barruti bezala: zati hori israeldar guztientzat izango da. <f>ⓐ</f>


text:
Printzearentzat ere bereiziko da zati bat, eremu sakratu eta hiri-barrutiaren bi aldeetara: mendebaldetik Mediterraneo itsasoraino hedatuko da, eta ekialdetik Israelgo ekialdeko mugaraino. Guztira, leinu bakoitzaren lurraldearen luzera berbera izango du. <f>ⓑ</f>


text:
Printzeak hori izango du bere jabetza Israelen. Horrela, nire printzeek ez dute herria gehiago zapalduko, eta Israelgo leinuei utziko diete gainerako lurraldea.


text:
<pb/><t>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: </t><t>Aski da, Israelgo printzeok! </t><t>Bazter itzazue </t><t>indarkeria eta lapurreta, </t><t>jokatu zuzenbidez eta justiziaz, </t><t>ez zurrupatu </t><t>nire herriaren ondasunak. </t><t>Nik, Jainko Jaunak, esana. <f>ⓒ</f> </t>


text:
Solidoak neurtzeko <i>efa</i>-k eta likidoak neurtzeko <i>bat</i>-ak edukiera bera izan behar dute, oinarrizko neurria izango den <i>homer</i> baten hamarrena.


text:
Zilarrezko <i>siklo</i> batek hogei <i>gera</i> balioko ditu. Bost <i>siklo</i> beti bost <i>siklo</i> izango dira; hamar <i>siklo</i> beti hamar, eta berrogeita hamar <i>siklok mina</i> <f>[3]</f> bat balioko dute.


text:
<pb/>«Hona printzearentzat egin beharreko ekarpenak: hartuko duzuen gari eta garagarretik hirurogeiko bat, <f>ⓔ</f>


text:
eta oliotik ehuneko bat. <i>Bat</i>-a erabiliz neurtuko duzue olioa, <i>homer</i>-aren eta <i>kor</i>-aren hamarrena delarik.


text:
Israelgo zelaietan dauden ardi edo ahuntzetatik berrehuneko bat eskainiko duzue. Hau guztia labore-oparitzat, erre-oparitzat nahiz elkartasun-oparitzat aurkeztuko duzue bekatuen barkamen-ohikunea egiteko. Honela diot nik, Jainko Jaunak.


text:
Izan ere, beronek arduratu behar du jaiegun, ilargi berri, larunbat eta israeldarren festaburuetan egin beharreko erre-oparietarako eta labore- eta isur-oparietarako beharrezkoa hornitzeaz. Beroni dagokio israeldarren bekatuen barkamen-ohikunea egitea, barkamen-opari, labore-opari, erre-opari eta elkartasun-opariak eskainiz.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Lehen hilaren <f>[4]</f> batean, akats gabeko zezen bat eskainiko duzue santutegiaren garbikuntza-ohikunea egiteko.


text:
Garbikuntzarako aberearen odola hartuko du apaizak eta tenpluko ate-muntagak, aldarearen lau ertzak eta barneko atariko ate-muntagak igurtziko ditu.


text:
Hilaren zazpian, gauza bera egingo duzue nahi edo jakin gabe bekatu egin duenaren alde. Horrela egingo da tenpluaren garbikuntza.


text:
<pb/>«Lehen hilaren hamalauan, Pazko-jaia ospatzen hasiko zarete. Zazpi egunez legamia gabeko ogia jango duzue <f>[5]</f>. <f>ⓕ</f>


text:
Jaiaren lehen egunean, printzeak zezen bat eskainiko du bere eta herri osoaren bekatuen barkamen-ohikunea egiteko.


text:
Jaietako beste zazpi egunetako bakoitzean, akats gabeko zazpi zezen eta zazpi ahari eskainiko dizkio Jaunari erre-oparitzat, eta aker bat barkamen-oparitzat.


text:
Azkenik, zezen eta ahari bakoitzeko berrogei kilo irin eta sei litro olio eskainiko ditu labore-oparitzat.


text:
<pb/>«Zazpigarren hilaren hamabostean hasten den jairako <f>[6]</f>, Pazko-jaiko zazpi egunetan bezala jokatuko du printzeak, barkamen-opari, erre-opari eta labore- eta olio-opari berdinak eginez. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Ekialdera jotzen duen barne-atariko sarrera itxirik egongo da sei lanegunetan, baina zabalik larunbat eta ilberri-jaietan. <f>ⓗ</f>


text:
Printzea atalondora sartuko da kanpoko ataritik eta ate-muntagaren kontra geldituko. Apaizek printzearen erre-oparia eta elkartasun-opariak eskainiko dituzte; gero, printzea atalasean ahuspeztu eta irten egingo da, baina atea ez da arratsa arte itxiko.


text:
Larunbat eta ilberri-egunetan, jendea sarrera honetara etorriko da nire, Jaun honen, aurrean ahuspeztera.


text:
Larunbatetan, printzeak sei arkume akats gabe eta ahari akats gabe bat eskainiko dizkit erre-oparitzat.


text:
Ahariagatik berrogei kilo irin aurkeztuko ditu labore-oparitzat, eta arkumeengatik berak nahi beste. Gainera, sei litro olio berrogei kilo irineko.


text:
Baita zezenagatik berrogei kilo irineko labore-oparia ere, eta beste horrenbeste ahari bakoitzeko; arkumeengatik, berriz, berak nahi beste. Gainera, sei litro olio berrogei kilo irineko.


text:
Baina festaburuetan nire aurrean ahuspeztera etortzean, iparraldeko sarreratik sartutakoak hegoaldekotik irtengo dira, eta hegoaldekotik sartutakoak iparraldekotik. Inor ez da irtengo sartzeko erabilitako sarrera beretik, kontrakotik baizik <f>[1]</f>.


text:
<pb/>«Jaiegun eta gainerako festaburuetan berrogei kilo irin eskainiko dira labore-oparitzat zezen bakoitzeko, eta beste horrenbeste ahari bakoitzeko; arkumeengatik, berriz, nahi beste. Gainera, sei litro olio berrogei kilo irineko.


text:
<pb/>«Printzeak, bere borondatez, erre-opari edo elkartasun-opariak eskaini nahi badizkio Jaunari, ekialdeko sarrera zabalduko zaio, eta larunbatetan bezalaxe egingo ditu bere opariak. Hura irten ondoren, itxi egingo da berriro sarrera.


text:
gainera, goizero, sei kilo eta erdi irin labore-oparitzat, eta bi litro olio, irinarekin nahasteko. Arau hauek betiko balio izango dute.


text:
<pb/>«Hau diot nik, Jainko Jaunak: Printzeak bere ondarearen zati bat bere semeetakoren bati ematen badio, zati hori semearen herentzi ondare bihurtuko da.


text:
Baina printzeak emaitza bere menpekoren bati egiten badio, ondare-zati hori askapen-urtera <f>[2]</f> arte bakarrik izango da menpekoarena; gero, printzeari itzuliko zaio. Izan ere, beronen semeei bakarrik dagokie herentzian ondare hori.


text:
Bestalde, printzea ezin izango da jabetu herriko jendearen ondareaz, beronek jabetzan hartutakoa zurrupatuz. Bere jabetzatik bakarrik emango die semeei senipartea. Horrela, ez da nire herriko inor bere etxaldetik kanporatua izango. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Gero, atearen ondoko sarreratik, iparralderantz dauden apaizen gela sakratuetara eraman ninduen gizonak. Barren-barrenean mendebaldera zegoen leku bat erakutsiz, <f>ⓙ</f>


text:
esan zidan: “Hor egosiko dute apaizek barkamen- eta ordain-oparietako abereen haragia, baita erreko ere labore-oparia. Horrela, ez dute ezer kanpoko atarira eraman beharko; bestela, oparigai sakratuez herria sagaratuko <f>[3]</f> bailukete”».


text:
<pb/>Ondoren, kanpoko atarira eraman eta hango lau kantoien aurretik pasarazi ninduen: kantoi bakoitzean patio txiki <f>[4]</f> bat zegoen.


text:
Esan zidan gizonak: «Tenpluko zerbitzariek sutegi horietan egosiko dute herriak oparitan eskainitako abereen haragia».


text:
<pb/>Ondoren, tenpluko sarrerara eraman ninduen gizonak. Ura ikusi nuen tenpluko ate azpitik irten eta ekialdera joaten, tenplua ekialdera begira baitzegoen. Ura tenpluaren hegoaldetik, aldarearen hegoaldetik, behera isurtzen zen. <f>ⓚ</f>


text:
Gizonak tenplutik irtenarazi ninduen iparraldeko atetik, eta kanpotik itzulia eginarazi zidan ekialdeko sarreraraino. Eskuinaldetik zihoan ura isurian.


text:
Ekialderantz egin zuen gizonak, eta eskuan zeukan kordeltxoaz bostehun metro neurtu zituen. Gero, uretatik pasarazi ninduen: orkatilaraino iristen zitzaidan.


text:
Beste bostehun metro neurtu eta berriro uretatik pasarazi ninduen: belauneraino iristen zitzaidan. Beste bostehun metro neurtu eta berriro pasarazi ninduen: gerriraino iristen zitzaidan.


text:
Beste bostehun metro neurtu zituen: pasaezineko erreka zen, hain baitziren handiak urak; erreka hura ezin nuen igerian baizik pasatu.


text:
Esan zidan gizonak: «Ur hauek ekialdera doaz, Araba haraneraino jaisten dira eta Itsaso Hilean <f>[1]</f> amaitzen. Itsasoratzean, hango ur ustelak ondu egingo dituzte. <f>ⓛ</f>


text:
Erreka helduko den edonon, mota guztietako piztiak biziko dira eta arrain asko izango; itsasoko urak on bihurtuko dira, eta bizia sortuko du doan leku guztietan.


text:
Arrantzaleak izango dira ur-bazterrean eta En-Geditik En-Eglaimeraino <f>[2]</f> sareak jarriko dituzte lehortzen, eta han Mediterraneo itsasoan bezain ugari izango dira arrainak.


text:
Errekaren bi ertzetan, mota guztietako fruta-arbolak haziko dira; ez zaizkie hostoak sekula zimelduko, eta etengabe emango dituzte fruituak, hilero emanaldi bat, santutegitik ateratzen den urak ureztatzen baititu. Fruituak elikagai izango dira, eta hostoak sendagai». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Hau dio Jainko Jaunak: «Hona hemen, Israelgo hamabi leinuen artean banatuko duzuen lurraldearen mugak (Joseren ondorengoek bi zati hartuko dituzte <f>[4]</f>).


text:
Zati berdinetan banatuko duzue lurraldea. Zin eginez agindu nien zuen arbasoei beraiei emango niela eta, beraz, zuei dagokizue ondaretzat.


text:
<pb/>«Iparraldeko muga <f>[5]</f> Mediterraneo itsasotik hasiko da, eta Hetlon, Hamateko sarrera eta Tzedadatik igarotzen den bideari jarraituko dio.


text:
Gero, Berota eta Damasko eta Hamat herrialdeen arteko mugan dagoen Sibraim hirietatik joko du, eta Hatzer-Tikon hiriraino helduko, Haurango mugatik hurbil.


text:
Horrela, iparraldeko muga Mediterraneo itsasotik Hatzar-Enon hiriraino iritsiko da, iparraldean Damasko eta Hamat herrialdeak dituelarik.


text:
<pb/>«Ekialdeko muga, Hauran eta Damasko artetik abiatuko da eta, Jordaneko ibarrari jarraituz, Galaad eta Israel lurraldeen artetik, Itsaso Hileraino eta Tamar hiriraino <f>[6]</f> helduko da.


text:
<pb/>«Hegoaldeko muga, Tamar-etik Meriba-Kadexeko oasiraino iritsiko da, eta gero, Egiptoko errekari jarraituz, Mediterraneo itsasoraino.


text:
<pb/>«Mendebaldeko muga Mediterraneo itsasoa izango da, hegoaldeko mugatik Hamateko sarreraraino iparraldean.


text:
Zotz eginez banatuko duzue, zuen artean bizi diren eta seme-alabak izan dituzten etorkinak ahaztu gabe. Hauek jatorrizko israeldar bailiran hartuko dituzue, eta beren ondare-zatia hartuko dute Israelgo leinuen artean. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Hona hemen leinuen izenak, dagozkien zatiekin <f>[1]</f>. Danen zatia iparraldeko muturrean dago, Hetlon, Hamateko sarrera eta Hatzar-Enonetik igarotzen den mugaren kontra, Damasko eta Hamat herrialdeen artean; ekialdeko mugatik Mediterraneo itsasoraino hedatzen da.


text:
<n>[2-7]</n> Eta jarraian, ondorengo leinu hauen zatiak, ekialdetik mendebaldera hedatuz, ordena honetan: Axer, Neftali, Manases, Efraim, Ruben eta Juda.


text:
<pb/>«Judaren zatiaren ondoren, ekialdeko mugatik Mediterraneo itsasoraino, Jaunarentzat bereizitako zatia egongo da: hamabi kilometro eta erdi izango da luze, leinu bakoitzaren zatia bezalaxe; erdian santutegia egongo da. <f>ⓐ</f>


text:
Jaunarentzat bereiziko den zatia hamabi kilometro eta erdi izango da luze, eta hamar zabal <f>[2]</f>.


text:
Eremu sakratu honetatik zati bat apaizentzako izango da: ekialdetik mendebaldera hamabi kilometro eta erdi izango da luze, eta bost kilometro zabal iparraldetik hegoaldera. Erdian nire santutegia egongo da.


text:
Eremu hau apaiz sagaratuentzat, Tzadoken ondorengoentzat, izango da, zintzo bete baitzuten Jaunaren zerbitzua eta, lebitarrek ez bezala, ez zuten Jainkoa baztertu, israeldarrak harengandik aldendu zirenean. <f>ⓑ</f>


text:
Horregatik, Jaunarentzako bereizitako eremu guztiz sakratuaren zati bat dagokie, lebitarrenaren ondoan.


text:
Lebitarren zatia apaizena bezalakoa izango da, hamabi kilometro eta erdi luze eta bost kilometro zabal. <f>ⓒ</f>


text:
Lurralde osoko alderdirik onena den horretan ezin izango da lurzatirik trukatu, ez saldu, ez laga, Jaunari sagaratua baita.


text:
<pb/>«Gainerako zatia, bi kilometro eta erdi zabal eta hamabi kilometro eta erdi luze, alde profanoa izango da, hiritarren bizileku eta abereen bazkaleku. Erdian hiria kokatuko da: <f>ⓓ</f>


text:
Eremu sakratuaren ondoan, bost kilometro luzeko bi zati geldituko dira: bata hiriaren ekialdean, eta bestea mendebaldean. Zati horietako emaitzez, hirian lan egiten dutenak mantenduko dira.


text:
Oro har, Jaunarentzat eta hiriarentzat bereiziriko zatia karratua izango da, hamabi kilometro eta erdi alde bakoitzetik.


text:
Gainerakoa printzearentzat izango da. Hari dagokiona, eremu sakratu eta hiri-barruti izateko bereizitakoaren alde bietan egongo da: batetik, hamabi kilometro eta erdiko zati horren mugetatik ekialdeko mugaraino, eta, bestetik, Mediterraneo itsasoraino. Printzeari dagokion zati honen erdian egongo dira Jaunari sagaraturiko zatia eta santutegia, <f>ⓕ</f>


text:
baita lebitarrentzako eta hiriarentzako bereizitako lurzatiak ere, Judaren zatia izango duelarik iparraldean, eta Benjaminena hegoaldean.


text:
<pb/> <n>[23-27]</n> «Hegoalderantz, ondorengo beste leinu hauen zatiak daude, ekialdeko mugatik Mediterraneo itsasoraino hedatuz, ordena honetan: Benjamin, Simeon, Isakar, Zabulon eta Gad.


text:
<pb/>«Gaden hegoaldeko muga lurralde guztiaren muga izango da: ekialdetik, Tamar-tik Meriba-Kadexeko oasiraino eta handik, Egiptoko errekari jarraituz, Mediterraneo itsasoraino.


text:
Hau da Israelgo leinuen artean banatuko duzuen lurraldea, hauek leinuei dagozkien ondare-zatiak. Nik, Jainko Jaunak, esana.


text:
<pb/> <n>[30-31]</n> «Jerusalemgo hiriak hamabi ate izango ditu, eta bakoitzak Israelgo leinu baten izena izango du. Iparraldeko harresiak, bi kilometro eta laurden luze, hiru ate izango ditu: Ruben, Juda eta Lebirenak. <f>ⓖ</f>


text:
Ekialdeko harresiak ere, beste bi kilometro eta laurden luze, beste hiru ate izango ditu: Jose, Benjamin eta Danenak.


text:
Azkenik, mendebaldeko harresiak ere luzera bera eta beste hiru ate izango ditu: Gad, Axer eta Neftalirenak.


text:
Hiriaren perimetroa bederatzi kilometrokoa izango da. <pb/>«Aurrerantzean, “Jauna bertan dago” <f>[3]</f> deituko da hiria». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Judako errege Joiakimen erregealdiko hirugarren urtean <f>[1]</f>, Babiloniako errege Nabukodonosorrek setiatu egin zuen Jerusalem.


text:
Jaunak honen eskuetara eman zituen Joiakim Judako erregea eta Jaunaren etxeko ontzi asko, eta Nabukodonosorrek Babiloniara eraman zituen, bere jainkoen jauretxeko altxortegian gordetzeko.


text:
<pb/>Gero, errege edo handikien familietako israeldar gazte batzuk aukeratzeko agindu zion jauregiko funtzionarioburu zen Axpenazi.


text:
Akatsik gabeak izan behar zuten, itxura ederrekoak, jakinduriaz, adimenez eta zuhurtasunez beteak, erregearen jauregian zerbitzatzeko modukoak. Babiloniarren hizkera eta idazkera irakatsiko zizkieten <f>[2]</f>.


text:
Gainera, bere janari eta edari beretik emateko agindu zuen erregeak. Hiru urtez horrela hezi ondoren, erregearen zerbitzari izango ziren.


text:
Jauregiko funtzionarioburuak izen berriak eman zizkien: Danieli <f>[3]</f> Beltxatzar izena eman zion, Hananiasi Xadrak, Mixaeli Mexak eta Azariasi Abed-Nego.


text:
Baina Danielek, bere burua erregearen jan-edariz ez kutsatzea <f>[4]</f> erabakia zuenez, janari kutsatu haietara ez behartzeko eskatu zion jauregiko funtzionarioburuari.


text:
hala ere, hau erantzun zion hark: «Erregeak berak erabaki du zuek zer jan behar duzuen; horregatik naiz beldur, zeren eta, beste gazteei baino itxura txarragoa ikusiko balizue, nire bizia jarriko baitzenukete arriskuan».


text:
<pb/>Funtzionarioburuak Daniel, Hananias, Mixael eta Azarias zaintzaile baten ardurapean jarriak zituen, eta Danielek proposamen hau egin zion zaintzaileari:


text:
Epe horren ondoren konparatu gure itxura eta erregearen janaritik jaten duten gazteena, eta jokatu orduan gurekin ikusitakoaren arabera».


text:
Hamar egunen buruan, erregearen janaritik jan zuten beste gazteak baino ederrago eta mardulago aurkitu zituen.


text:
Jainkoak lau gazte haiei idazki eta jakintza oro ulertzeko adimena eta buru argia eman zizkien. Bazuen Danielek ametsak eta ikuskarien esanahia argitzeko gaitasuna ere. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Aukeraturiko gazteak prestatzeko erregeak ezarri zuen epea betetzean, funtzionario-buruak Nabukodonosorri aurkeztu zizkion.


text:
Haiekin hitz egiten jardun zuen erregeak, eta Daniel, Hananias, Mixael eta Azarias adinakorik ez zuen aurkitu. Harrezkero, beraz, bere zerbitzurako hartu zituen.


text:
Jakinduria eta buru argia eskatzen zuten arazoetan erregeak iritzia eskatzen zienean, haien erantzunak erreinuko azti eta igarle guztienak baino hamar aldiz hobeak iruditzen zitzaizkion.


text:
<pb/>Gau batez, bere erregealdiko bigarren urtean, amets egin zuen Nabukodonosorrek. Erabat urduri utzi zuen ametsak, eta ezin izan zuen loak hartu. <f>ⓙ</f>


text:
Orduan, azti, igarle eta astrologoei <f>[1]</f> dei egin zien, ametsaren esanahia azal ziezaioten. <f>ⓚ</f>


text:
Erregeagana aurkeztu zirenean, honek esan zien: <pb/>—Amets egin dut, eta oso urduri nago esanahia jakin nahiz.


text:
<pb/>Erantzun zioten aztiek erregeari: <pb/>—Bizi zaitez luzaroan <f>[2]</f>, errege jauna! Kontaguzu ametsa zeure zerbitzarioi eta azalduko dizugu esanahia. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Erregeak esan zien: <pb/>—Erabaki hau hartu dut: ametsa eta beronen esanahia argitzen eta azaltzen ez badizkidazue, txiki-txiki egingo zaituztet eta zuen etxeak zabortegi bihurtuko.


text:
Argitzen eta azaltzen badizkidazue, ordea, emaitzez, erregaluz eta ohorez beteko zaituztet. Azaldu, beraz, ametsa eta beronen esanahia.


text:
<pb/>Aztiek, berriro ere, erregeari: <pb/>—Errege jauna, kontaguzu zer amets egin duzun eta azalduko dizugu esanahia.


text:
Ametsa argitzen ez badidazue, zori bera izango duzue guztiok. Bat etorri zarete niri hitz zuri eta gezurrezkoak esateko, egoera aldatu zain. Esadazue berehala zein izan den ametsa. Horrela jakingo dut ametsaren esanahia ere azaltzeko gai zareten ala ez.


text:
<pb/>Aztiek erantzun zioten: <pb/>—Errege jauna, ez dago munduan gizonik eskatzen duzuna egin dezakeenik. Inongo erregek, handiena eta ahaltsuena izanik ere, ez dio inoiz antzeko gauzarik eskatu igarle edo azti bati.


text:
Gehiegizkoa da eskatzen duzuna: ezin dizu inork erantzunik eman, jainkoek izan ezik; baina jainkoak ez dira gizonen artean bizi. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Orduan, erregea haserre gorritan jarri zen, eta Babiloniako jakitun <f>[3]</f> guztiak hiltzeko agindu zuen.


text:
<pb/>Ariok, erregearen guardiaburua, prest zegoen jakitunak hiltzen hasteko. Orduan, Danielek Ariokengana jo eta zentzuz hitz egin zion.


text:
Daniel berehala joan zen erregeagana, eta denbora pixka bat emateko erregutu zion, ametsaren esanahia azaldu ahal izateko.


text:
zeruko Jainkoari laguntza eskatzeko esan zien, misterioa <f>[4]</f> argitu ahal izateko, Babiloniako beste jakitunekin batera hil ez zitzaten. <f>ⓝ</f>


text:
Gau hartan, ordea, ikuskari baten bidez misterioa argitu zion Jainkoak Danieli. Orduan, honela goretsi zuen Danielek Jainkoa: <f>ⓐ</f>


text:
<pb/><t>«Bedeinkatua Jainkoa betikotasunean, </t><t>bereak baititu </t><t>jakinduria eta ahalmena! </t>


text:
<t>Berak aldatzen ditu </t><t>urtaroak eta garaiak; </t><t>berak jartzen eta kentzen erregeak; </t><t>berak ematen jakinduria jakintsuei </t><t>eta ezaguera burutsuei. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Berak azaltzen ditu </t><t>gauza sakon eta gordeak; </t><t>berak ezagutzen ilunpetan dagoena, </t><t>argiz inguratua baitago. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Eskerrak zuri, gorespen zuri, </t><t>gure arbasoen aita, </t><t>jakinduria eta ahalmena </t><t>eman baitizkidazu! </t><t>Entzun duzu gure eskabidea </t><t>eta ezagutarazi diguzu </t><t>erregearen kezka». </t>


text:
<pb/>Ondoren, Daniel, Babiloniako jakitunak hiltzeko erregearen agindua hartua zuen Ariokengana joan zen, esanez: «Ez hil Babiloniako jakitunik! Aurkez nazazu erregeagana, neuk argituko baitiot ametsa».


text:
<pb/>Ariokek berehala eraman zuen Daniel erregeagana, eta esan zion honi: «Jauna, ametsaren esanahia azalduko omen dizun gizon bat aurkitu dut Judatik erbesteratuen artean».


text:
<pb/>Orduan, galdetu zion erregeak Danieli, Beltxatzar ere deituari: <pb/>—Egia al da ametsa argitu eta esanahia azalduko didazula? <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Danielek erantzun: <pb/>—Errege jauna, ez dago jakitunik, ez aztirik, ez igarlerik edo astrologorik ametsaren misterioa azal diezazukeenik.


text:
Bada, ostera, zeruan misterioak azaltzen dituen Jainkoa. Honexek jakinaraziko dizu, Nabukodonosor errege, gerora gertatuko dena. Hona, bada, lo zeundela ametsetan ikusi zenuena: <f>ⓔ</f>


text:
Ohean etorkizunaz pentsatzen hasi zinen, eta misterioak argitzen dituen Jainkoak zer gertatuko den eman dizu aditzera.


text:
Niri dagokidanez, ez zait misterioa adierazi beste inor baino jakitunago naizelako, errege jaunari ametsaren esanahia azaltzeko baizik, eta bere barne-gogoetak argitzeko.


text:
<pb/>«Hauxe da ikusi duzuna, errege jauna: Irudi erraldoi bat zegoen, guztiz distiratsua eta itxura beldurgarrikoa.


text:
Irudiaren burua urre finezkoa zen; bularra eta besoak zilarrezkoak; sabela eta izterrak brontzezkoak;


text:
Zu hari begira zeundela, harri bat atera zen menditik <f>[5]</f>, inork ere bultzatu gabe, eta irudiaren burdinazko eta buztinezko oinak jo eta txiki-txiki egin zituen.


text:
Une berean, burdina eta buztina ez ezik, brontzea, zilarra eta urrea ere hauts eginda gelditu ziren, eta haizeak eraman zituen, udan larraineko lastoa bezala, arrastorik ere utzi gabe. Bitartean, irudia jo zuen harria mendi handi bilakatu zen, eta mundu osoa bete zuen.


text:
<pb/>«Zeu zara denetan erregerik handiena. Zeuri eman dizkizu zeruko Jainkoak erregetza, agintea, ahalmena eta ohorea;


text:
zure menpe utzi ditu gizon-emakumeak, piztiak eta hegaztiak, nonahi bizi direla ere; guztien nagusi egin zaitu. Urrezko burua zeu zara! <f>ⓕ</f>


text:
Zure ondoren, beste erreinu bat sortuko da, zurea baino txikiagoa. Gero hirugarren bat, brontzezkoa, mundu osoa menderatuko duena.


text:
Laugarren erreinu bat ere izango da, burdina bezain gogorra; nola burdinak dena puskatu eta apurtzen duen, hala puskatu eta apurtuko ditu hark beste erreinuak <f>[6]</f>. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>«Ikusi duzunez, oinak eta behatzak burdinazkoak eta zeramika-buztinezkoak ziren; erreinua zatitua izango dela esan nahi du horrek. Izango du, bai, burdinaren gogortasunik ere, burdina buztinarekin nahasia baitago, ikusi duzun bezala.


text:
Burdinaz eta buztinez egindako oinetako behatzek hauxe esan nahi dute: aldi berean indartsua eta ahula izango dela erreinua.


text:
Eta burdina buztinarekin nahasia ikusteak beste hau ere adierazten du: ezkontzaz batuko direla <f>[7]</f> erreinu horietako erregeak, baina ez dutela batasun iraunkorrik lortuko, burdinak eta buztinak elkarrekin bat egiten ez duten bezala.


text:
<pb/>«Errege horien garaian, erreinu bat ezarriko du zeruko Jainkoak: ez dute inoiz ere hondatuko eta haren agintea ez da beste herri baten eskuetara aldatuko. Beste guztiak suntsitu eta desagerturik ere, erreinu horrek betiko iraungo du. <f>ⓗ</f>


text:
Horixe esan nahi du, inork ere bultzatu gabe, menditik atera eta buztina, burdina, brontzea, zilarra eta urrea txikitzen ikusi duzun harriak. Horrela, errege, gerora gertatuko dena jakinarazi dizu Jainko handiak. Egia da ametsa, eta sinesgarria eman dizudan azalpena».


text:
<pb/>Orduan, Nabukodonosor erregeak, lurreraino ahuspezturik, ohore eman zion Danieli, eta opariak eta intsentsua eskaintzeko agindu zuen.


text:
Gero, esan zion: <pb/>—Egiaz jainko guztietan handiena da zuen Jainkoa; erregeen jaun da eta misterioen agertzaile, gauza izan baitzara zu misterioa niri agertzeko. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Berehala, ohore handiz eta erregalu ederrez bete zuen erregeak Daniel; Babilonia eskualdeko gobernari egin zuen eta erreinuko jakitun guztien buru goren.


text:
<pb/>Danielek eskaturik, Xadrak, Mexak eta Abed-Nego Babilonia eskualdeko administratzaile egin zituen erregeak. Daniel, aldiz, erregearen jauregian geratu zen.


text:
<pb/>Nabukodonosor erregeak urrezko irudi bat egiteko agindu zuen, hogeita hamar metro gora eta hiru metro zabal, eta Babilonia eskualdeko Dura lautadan ipini zuen.


text:
Gero, erregeak mandatariak bidali zituen eskualdeko funtzionario guztiak biltzeko: eskualdeburu, gudalburu, gobernari, kontseilari, diruzain, epaile, legegizon eta agintariak <f>[1]</f>. Berak eraikitako urrezko irudiaren sagarapen-festarako deitzen zituen.


text:
Etorri ziren, beraz, goi-funtzionario guztiok, eta irudiaren aurrean bildu ziren sagarapen-festa egiteko.


text:
<pb/>Bozeramaileak honela aldarrikatu zuen: «Entzun agindu hau, herri, nazio eta hizkuntza guztietako jendeok: <f>ⓙ</f>


text:
Turuta, txirula, zitara, alboka, harpa eta beste musika-tresnen hotsa entzun orduko, lurreraino ahuspeztuz, Nabukodonosor erregeak eraiki duen urrezko irudia gurtuko duzue.


text:
<pb/>Horrela, bada, herri, nazio eta hizkuntza guztietako jendeak, turuta, txirula, zitara, alboka, harpa eta beste musika-tresnen hotsa entzun zueneko, lurreraino ahuspeztuz, Nabukodonosor erregeak eraikitako irudia gurtu zuen.


text:
Zeuk, errege, agindu duzu, turuta, txirula, zitara, alboka, harpa eta beste musika-tresnen hotsa entzun orduko, denek, lurreraino ahuspeztuz, irudia gurtzeko,


text:
Ba, judu batzuek, Xadrak, Mexak eta Abed-Negok, Babilonia eskualdean administratzaile jarri dituzunok hain zuzen, ez dute zure agindua bete nahi: ez dituzte gure jainkoak zerbitzatzen, eta ez dute gurtzen eraiki duzun irudia». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Nabukodonosor sutan jarri zen, eta Xadrak, Mexak eta Abed-Nego bere aurrera ekartzeko agindu zuen. Etorri zirenean,


text:
honela galdetu zien erregeak: <pb/>—Egia al da, Xadrak, Mexak eta Abed-Nego, ez duzuela nire jainkoak zerbitzatu eta nik eraiki dudan irudia gurtu nahi?


text:
Prest al zaudete orain, turuta, txirula, zitara, alboka, harpa eta beste musika-tresnen hotsa entzutean, lurreraino ahuspeztuz, nik eraikitako irudia gurtzeko? Gurtu nahi ez baduzue, berehala labeko su bizira jaurtiaraziko zaituztet. Eta orduan, zein jainkok libratuko zaituzte nire menpetik?


text:
<pb/>Xadrak, Mexak eta Abed-Negok erantzun zioten: <pb/>—Errege jauna, ez daukagu gai horretan zertan erantzunik.


text:
Eta hala ez balitz ere, jakin ezazu, errege jauna, ez ditugula zerbitzatuko zure jainkoak, ezta gurtuko ere zuk eraiki duzun urrezko irudia.


text:
<pb/>Hitz horiek entzutean, haserre gorritan jarri zen Nabukodonosor Xadrak, Mexak eta Abed-Negoren kontra, eta labea bestetan halako zazpi berotzeko agindu zuen.


text:
Ondoren, Xadrak, Mexak eta Abed-Nego lotzeko agindu zien bere gudaririk indartsuenei, eta labeko su bizira botatzeko.


text:
Eta loturik, beren jantzi eta guzti, praka, soingaineko eta burukoekin, labeko su bizira jaurti zituzten.


text:
Erregearen agindu zorrotzaren arabera labea bizi-bizi piztu baitzuten, Xadrak, Mexak eta Abed-Nego jaurtitzeko labera hurbildu ziren gudariak berak suak kiskalita hil ziren.


text:
<pb/>Nabukodonosor erregea jauzi batez zutitu zen eta, harriturik, bere kontseilariei galdetu zien: <pb/>—Ez al ziren hiru, lotu eta sutara botatako gizonak? <pb/>—Halaxe da, errege jauna —erantzun zioten.


text:
<pb/>Eta erregeak: <pb/>—Ba, nik lau gizon ikusten ditut, suaren erdian libre dabiltzala; ez die suak kalterik egin, eta laugarrenak aingerua <f>[3]</f> dirudi.


text:
<pb/>Nabukodonosorrek, sutan zegoen labera hurbildurik, oihu egin zuen: «Xadrak, Mexak eta Abed-Nego, goi-goiko Jainkoaren zerbitzariok, atera kanpora!» <pb/>Berehala irten ziren labe barrutik. <f>ⓜ</f>


text:
Eskualdeburu, ministro, gobernari eta kontseilari guztiak bildu ziren gizon haiek ikusteko: suak ez zien ezer egin gorputzean, ileak ere ez zitzaizkien kiskali, jantziak ukitu gabe zeuzkaten eta ez zerien erre-usainik.


text:
<pb/>Orduan, oihu egin zuen erregeak: «Bedeinkatua Xadrak, Mexak eta Abed-Negoren Jainkoa! Aingerua bidali du berarengan uste osoa zuten zerbitzariak libratzera. Nahiago izan baitute erregearen agindua hautsi eta beren bizia arriskatu, berena ez duten jainko bat zerbitzatu eta gurtu baino. <f>ⓝ</f>


text:
Horregatik, hauxe agintzen dut: Xadrak, Mexak eta Abed-Negoren Jainkoaren kontra gaizki hitz egiten duena, edozein herri, nazio edo hizkuntzatakoa delarik ere, txiki-txiki egina izango da, eta halakoaren etxea zabortegi bihurtua. Ez baita gizona horrela libra dezakeen beste jainkorik».


text:
<pb/>Ondoren, erregeak kargu handiagoak eman zizkien Xadrak, Mexak eta Abed-Negori Babilonia eskualdean.


text:
<pb/>Nabukodonosor erregeak, mundu osoan bizi zen herri, nazio eta hizkuntza guztietako jendeari mezu hau bidali zion: <pb/>«Bake osoa! <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Egoki iruditu zait goi-goiko Jainkoak nire alde egin dituen egintza harrigarri eta mirariak zuei jakinaraztea: <f>ⓑ</f>


text:
<pb/><t>«“Bai handiak </t><t>haren egintza harrigarriak! </t><t>Bai ahaltsuak haren mirariak! </t><t>Haren erreinuak beti iraunen du, </t><t>haren aginteak </t><t>menderen mendetan!” <f>ⓒ</f></t>


text:
Baina, gau batez, ohean nengoela, amets bat egin nuen, zeharo izutu ninduena, eta erabat beldurtu ninduten amesgaizto eta ikuskariak izan nituen.


text:
Etorri ziren, bada, aztiak, igarleak eta astrologoak, eta ametsa kontatu nien; baina ez ziren esanahia azaltzeko gauza izan. <f>ⓓ</f>


text:
Azkenean, Daniel aurkeztu zen. Gizon hau, nire jainkoaren ohorez Beltxatzar ere deitua, jainko santuen espirituz <f>[1]</f> beterik dago. Kontatu nion ametsa, esanez:


text:
Beltxatzar, aztien buru zaren hori, badakit jainko santuen espirituak gidatzen zaituela eta misterio zailik ez dagoela zuretzat. Azal iezadazu, bada, ametsaren esanahia. <f>ⓔ</f>


text:
Ohean nengoela, ikuskari hau izan dut: <pb/><t>«Zuhaitz guztiz garaia </t><t>zegoen munduaren erdian. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Zuhaitza </t><t>handia eta sendoa egin zen: </t><t>zeruraino iristen zen, </t><t>munduaren azken ertzetik ere </t><t>ikus zitekeen. </t>


text:
<t>Haren hostoak ederrak ziren, </t><t>eta fruituak ugari, </t><t>sorkari guztiak asetzeko adina. </t><t>Basapiztiek haren itzalean </t><t>egiten zuten abaro </t><t>eta hegaztiek haren adarretan habia. </t><t>Bizidun ororen janari zen. </t>


text:
<pb/>«Oraindik ohean nengoela, zerutik zetorren aingeru zaindari bat <f>[2]</f> ikusi nuen ikuskarian.


text:
Ozenki egin zuen oihu, esanez: <pb/><t>«Bota zuhaitza, </t><t>moztu adarrak, </t><t>kendu hostoak, </t><t>jaurti behera fruituak! </t><t>Ihes egin bezate </t><t>honen azpitik piztiek, </t><t>baita adarretatik hegaztiek ere. </t>


text:
<t>Utzi lurrean, ostera, </t><t>zuhaitzondoa bere erroekin, </t><t>lotu burdinazko </t><t>eta brontzezko kateez, </t><t>eta geldi bedi zelaiko belarretan. </t><t>Busti beza ortziko ihintzak, </t><t>janaritu bedi belarrez, </t><t>abereak bezala. </t>


text:
<t>Ez du giza adimenik izango, </t><t>abereen sena baizik. </t><t>Zazpi urtez <f>[3]</f> biziko da horrela! </t>


text:
<t>Aingeru santuak erabakia da hau, </t><t>bizidun guztiek jakin dezaten </t><t>Goi-goikoa dela </t><t>giza erreinu guztien jabea: </t><t>nahi duenari </t><t>ematen dio berak erregetza </t><t>eta gizakietan apalena </t><t>errege-aulkira jasotzen. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<pb/>«Hauxe da nik, Nabukodonosor erregeak, izan dudan ametsa. Orain zuk, Beltxatzar, azaldu ametsaren esanahia. Erreinuko jakitun guztiak ez dira gai izan hori azaltzeko; zuk, ordea, egin dezakezu, jainko santuen espirituak gidatzen baitzaitu».


text:
<pb/>Daniel, Beltxatzar ere deitua, harri eta zur gelditu zen une batez, bere burutazioek beldurtuta. Erregeak esan zion: <pb/>—Beltxatzar, ez izutu ametsa eta beronen esanahia direla eta. <pb/>Beltxatzarrek erantzun zion: <pb/>—Izan bedi zure etsaientzat amets honek adierazten duena.


text:
Zuhaitz handia eta sendoa ikusi duzu, garaieraz zerurainokoa, munduaren azken ertzetik ikus zitekeena.


text:
Haren hostoak ederrak ziren eta sorkari guztiak asetzeko adina fruitu zuen. Basapiztiek abaro egiten zuten haren itzalean eta hegaztiek habia adarretan.


text:
Errege jauna, zeu zara zuhaitz hori! Handi eta sendo egin zara zeu ere; zeruraino iritsi da zure handitasuna, lurraren ertzeraino zabaldu zure boterea.


text:
Gero, aingeru zaindaria ikusi duzu zerutik jaisten; honela zioen: «Bota zuhaitza eta txikitu! Zuhaitzondoa, ostera, utzi lurrean bere erroekin eta lotu burdinazko eta brontzezko kateez zelaiko belarretan. Busti beza zeruko ihintzak eta bizi bedi horrela zazpi urtez basapiztien antzera».


text:
Gizartetik botako zaituzte, basapiztien artean biziko zara, belarra jango duzu idiek bezala eta ortziko ihintzak bustiko zaitu. Zazpi urtez egongo zara horrela, Goi-goikoa giza erreinu guztien jabea dela eta berak nahi duena ezartzen duela errege aitortuko duzun arte.


text:
Zuhaitzondoa eta erroak uzteko aginduak, berriz, hauxe esan nahi du: denen jabea zeruko Jainkoa dela aitortuko duzunean, errege izango zarela berriro.


text:
Beraz, errege jauna, onar ezazu nire aholkua: Utzi zeure bekatuak zuzenbide eginez <f>[4]</f>, uko egin gaiztakeriari, behartsuekin errukitsu izanez. Agian, luzaroan eta zoriontsu biziko zara. <f>ⓗ</f>


text:
esan zuen erregeak: <pb/><t>«Hona hemen Babilonia handia, </t><t>erregeen bizileku izateko eraikia, </t><t>nire boterearen </t><t>eta aintza paregabearen </t><t>ezaugarri!» <f>ⓘ</f> </t>


text:
<pb/>Hitz hauek esatearekin batera, mintzo hau entzun zen zerutik: «Nabukodonosor errege, entzun: Galdua duzu zeure erregetza!


text:
Bota egingo zaituzte gizartetik! Basapiztien artean biziko zara, belarra jango duzu idiek bezala! Zazpi urtez biziko zara horrela, Goi-goikoa dela erreinu guztien jabea eta berak nahi duena ezartzen duela errege aitortuko duzun arte».


text:
<pb/>Berehala bete ziren hitzok: bota egin zuten Nabukodonosor gizartetik, belarra jaten hasi zen idiek bezala eta haren gorputza ortziko ihintzak bustitzen zuen. Ilea arranoaren lumak bezain luze egin zitzaion eta atzazalak hegazti harraparienak bezalako.


text:
<pb/>Erregeak esan zuen: «Zazpi urteak bete zirenean, nik, Nabukodonosorrek, begiak zerurantz jaso nituen eta berriro giza adimena eman zitzaidan. Goi-goikoari eskerrak eman nizkion eta beti bizi denari gorespena eta aintza: <pb/><t>«Haren aginteak beti iraungo du, </t><t>haren erreinuak </t><t>menderen mendetan. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Haren aurrean ezdeus dira </t><t>lurrean bizi diren guztiak; </t><t>nahi bezala darabiltza </t><t>zeru-lurretako izakiak. </t><t>Ez da inor </t><t>haren ahalmenari </t><t>aurka egingo dionik; </t><t>ez da inor </t><t>egiten duenaz ezer esango dionik. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<pb/>«Une berean, adimena eman zitzaidan berriro, eta neure erregetzaren aintzarako, neure ohore eta ospe guztiaz jabetu nintzen. Bila etorri zitzaizkidan kontseilari eta handikiak. Errege-aulkian jarri ninduten berriro eta lehen baino ohore handiagoa izan nuen.


text:
Horregatik, nik, Nabukodonosorrek, handietsi, goretsi eta ospatu egiten dut orain zeruko Erregea: <pb/><t>«Haren egintza guztiak </t><t>egiazkoak dira, </t><t>haren jokabideak zuzenak! </t><t>Badaki harro dabiltzanak </t><t>beheratzen!» <f>ⓛ</f></t>


text:
<pb/>Belxatzar <f>[1]</f> erregeak mila goi-funtzionario gonbidatu zituen otordu handi baterako, eta haiekin batera ardoa edaten hasi zen.


text:
<n>[2-3]</n> Ardoak beroturik, bere aita Nabukodonosorrek Jerusalemgo tenplutik hartu zituen urre eta zilarrezko ontziak <f>[2]</f> ekartzeko agindu zuen, bere funtzionario, emazte eta ohaideekin batera beraietatik edateko asmoz. Ekarri zituzten, bada, Jerusalemgo Jainkoaren etxetik hartutako urre eta zilarrezko ontziak eta guztiek beraietatik edan zuten. <f>ⓜ</f>


text:
Ardoa edaten zuten bitartean, urre, zilar, brontze, burdina, zur eta harrizko jainko-irudiak goresten hasi ziren. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Bat-batean, giza esku bat agertu zen eta aretoko paretan, argimutilaren atzean, behatzez idazten hasi zen. Idazten ari zen eskua ikustean,


text:
zuri-zuri jarri zen erregea eta, bere burutazioek beldurturik, indarrik gabe eta belaunak dardaraz gelditu zen.


text:
Deiadarka hasi zen, aztiak, astrologoak eta igarleak ekartzeko aginduz. Honela esan zien: «Hor idatzia eta berorren esanahia azalduko didana purpuraz jantziko dut, lepoan urrezko katea jarriko diot eta agintez hirugarrena <f>[3]</f> izango da nire erreinuan».


text:
<pb/>Aurkeztu ziren, bada, erregearen zerbitzura zeuden jakitun guztiak; baina ez ziren idatzia irakurtzeko gauza izan, ezta haren esanahia erregeari azaltzeko ere. <f>ⓐ</f>


text:
Izu-ikaraturik zegoen Belxatzar eta erabat zurbildurik. Funtzionarioak ere guztiz izuturik zeuden, zer egin ez zekitela.


text:
<pb/>Ama erreginak entzun zituen erregearen eta funtzionarioen deiadarrak eta, otorduko aretoan sarturik, esan zuen: «Bizi zaitez luzaro, jauna! Ez zaitzatela zeure burutazioek izutu; ez daukazu zertan zurbildurik.


text:
Badago zure erreinuan jainko santuen espiritua duen gizon bat. Zure aitaren garaian, jainkoek bakarrik dauzkaten buru argia, trebetasuna eta jakinduria aurkitu genituen delako horrengan. Hain zuzen, zure aita Nabukodonosorrek aztien, igarleen eta astrologoen buru izendatu zuen bera. <f>ⓑ</f>


text:
Berebiziko espiritua, ezaguera eta trebetasuna ditu ametsen esanahia argitzeko, asmakizunak igartzeko eta gauza korapilotsuak erabakitzeko. Daniel da, erregeak Beltxatzar izena ezarri ziona. Ekar ezazu, bada, gizon hori: berak azalduko dizu idatziaren esanahia».


text:
<pb/>Ekarri zuten, bada, Daniel erregeagana eta honek galdetu zion: <pb/>—Zu al zaitugu Daniel, nire aitak Judatik gatibu ekarri zituen juduetakoa?


text:
Jainkoen espiritua duzula eta berebiziko buruargitasun, trebetasun eta jakinduriaren jabe zarela entzun dut.


text:
Arestian ekarri ditut jakitun eta aztiak, hor idatzirik dagoena irakurri eta esanahia azal diezadaten; baina ez dira gauza izan.


text:
Zuk ba omen dakizu honelako asmakizunak igartzen eta gauza korapilatsuak erabakitzen. Hor idatzia irakurri eta esanahia azaltzen badidazu, purpuraz jantziko zaitut, lepoan urrezko katea jarriko, eta agintez hirugarrena izango zara nire erreinuan.


text:
<pb/>Danielek erantzun zion: <pb/>—Errege jauna, ez dut erregalu edo sari beharrik, gorde zeuretzat edo eman besteren bati. Baina hor idatzia irakurriko dizut eta esanahia azalduko.


text:
Eta Jainkoak emaniko handitasun horrengatik, herri, nazio eta hizkuntza guztietako jendea beldur zen haren aurrean. Izan ere, bere nahierara ematen zuen heriotza edo bizia, bere nahierara jasotzen edo beheratzen.


text:
Baina harrokeriaz eta handiustez bete zen, eta erregetzatik eraitsi egin zuten eta bere aintza galdu zuen. <f>ⓒ</f>


text:
Gizartetik bota egin zuten eta basapiztien antzeko bihurtu zen: basastoekin bizi izan zen, belarra jaten zuen idiek bezala eta haren gorputza ihintzak bustitzen. Horrela bizi izan zen, goi-goiko Jainkoa dela giza erreinu guztien jabea eta berak nahi duena ezartzen duela errege aitortu zuen arte.


text:
Zeruko Jauna mespretxatu duzu, haren tenpluko ontziak ekarri eta zeure funtzionario, emazte eta ohaideekin ardoa edateko erabiliz. Bitartean, zilar, urre, brontze, burdina, zur eta harriz eginiko jainko-irudiak, ezer ikusten, entzuten eta ulertzen ez dutenak, goretsi dituzu; baina ez duzu goretsi zure bizia eta etorkizuna bere esku dituen Jainkoa, diren guztiak egin dituena. <f>ⓓ</f>


text:
Hitzen esanahia, berriz, hauxe: MENEk «zenbatua» esan nahi du, hau da, zenbatu ditu Jainkoak zure erregetzako egunak eta muga ipini die;


text:
PARSINek <f>[4]</f> «zatitua» esan nahi du, hau da, zure erreinua zatitua izan da eta mediarrei eta pertsiarrei emana.


text:
<pb/>Orduan, Daniel purpuraz janzteko eta lepoan urrezko katea jartzeko agindu zuen Belxatzarrek, eta agintez hirugarren zela erreinuan aldarrikatu zuen.


text:
<pb/>Bere erreinuan ehun eta hogei eskualdeburu jartzea erabaki zuen Dariok, eskualde bakoitzean ordezkari bat izateko.


text:
Haien buru hiru ministro ezarri zituen; hauei eman behar zieten eskualdeburuek beren administrazioaren kontua, erregearen kaltetan ibil ez zitezen. Daniel zen hiru ministro horietako bat


text:
eta, berebiziko gaitasunak zituelako, beste ministro eta eskualdeburuen artean nabarmendu egiten zen; horregatik, erreinu guztiko gobernu-erantzukizuna berari emateko asmotan zebilen erregea.


text:
Hargatik, beste bi ministroak eta eskualdeburuak, erreinuaren administrazioan Danieli erruren bat nola aurkitu zebiltzan; baina ezin zuten lortu, leiala baitzen, zabarkeriarik gabea.


text:
Beraz, hau ziotsoten elkarri: «Ezin izango diogu aurkitu zertan salaturik, bere erlijioari buruzko zerbaitetan <f>[2]</f> izan ezik».


text:
<pb/>Horrela, bada, ministroek eta eskualdeburuek zalapartaka erregeagana jo zuten, esanez: «Bizi zaitez luzaro, Dario errege!


text:
Erreinuko ministro, eskualdeburu, kontseilari eta gobernariek aho batez eskatzen dizute errege-agindu hau eman eta aldarrika dezazun: Errege jauna, hogeita hamar egun hauetan, zuri ez beste jainko nahiz gizonen bati otoitz egingo diona, jaurti dezatela lehoien zulora.


text:
Beraz, eman agindu hori eta sinatu, aldatua izan ez dadin, mediarren eta pertsiarren aldaezineko beste legeak bezala». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Agindua sinatua zegoela jakitean, Daniel bere etxera erretiratu zen. Goiko gelako leihoak Jerusalem aldera ematen zuen eta han belaunikatzen zen, egunean hiru aldiz otoitz egin eta Jainkoa goresteko <f>[3]</f>. Hala egin ohi zuen beti.


text:
Orduan, Danielen etsaiak zalapartaka sartu ziren haren etxean, eta bere Jainkoari otoitzean aurkitu zuten.


text:
Orduan, erregeagana joan eta esan zioten: <pb/>—Errege jauna, ez al duzu agindu, hogeita hamar egun hauetan, zuri ez beste jainko nahiz gizonen bati otoitz egingo diona, jaurti dezatela lehoien zulora? <pb/>Erregeak erantzun zuen: <pb/>—Halaxe da! Mediarren eta pertsiarren legeen arabera, emandako agindua aldaezina da.


text:
<pb/>Orduan, haiek erregeari: <pb/>—Ba, errege jauna, Judatik gatibu ekarritako Daniel horrek ez dizue batere begirunerik, ez zuri, ez zure aginduei: bere Jainkoari hiru aldiz egiten dio otoitz egunean.


text:
<pb/>Hau entzutean, erregea biziki nahigabetu zen eta Daniel libratzea erabaki zuen. Iluntzera arte ibili zen hura salbatu nahian.


text:
Baina etorri ziren berriro ere gizon haiek eta esan zioten: <pb/>—Errege jauna, ondo dakizu, mediarren eta pertsiarren legeen arabera, erregeak sinaturiko debekuak nahiz aginduak aldaezinak direla.


text:
<pb/>Orduan, Daniel ekarri eta lehoien zulora jaurtitzeko agindu zuen. Erregeak esan zion: «Halako iraupen handiz zerbitzatzen duzun Jainkoak bakarrik salba zaitzake!» <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Harri bat ekarriz, lehoi-zuloaren sarreran jarri zuten, eta erregeak bere errege-zigiluz eta funtzionarioen zigiluz zigilatu zuen, Danieli buruz erabakitakoa inork alda ez zezan.


text:
Gero, erregeak bere jauregira itzuli eta emakumerik gabe <f>[4]</f> eta baraurik igaro zuen gaua. Ezin izan zuen gau osoan lorik egin.


text:
Lehoi-zulora hurbiltzean, Danieli hots egin zion ahots saminez: <pb/>—Daniel, Jainko biziaren zerbitzaria! Hain iraupen handiz zerbitzatzen duzun Jainkoak libratu al zaitu lehoiengandik?


text:
Nire Jainkoak aingerua bidali du lehoien ahoak ixtera, eta ez didate kalterik egin. Izan ere, badaki nire Jainkoak errugabe naizela eta zure aurka, errege jauna, ez dudala hobenik egin. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Orduan, erregeak, pozaren pozez, Daniel zulotik ateratzeko agindu zuen. Atera zutenean, ez zuen urratu bat ere, Jainkoarengan jarri baitzuen bere uste ona.


text:
Gero, Danielen salatzaileak ekartzeko agindu zuen erregeak, eta lehoi-zulora jaurti zituzten beren emazte eta seme-alabekin batera. Eta zulo barrenera heldu baino lehen, lehoiek beren atzaparretan hartu eta txiki-txiki egin zituzten.


text:
<pb/>Dario erregeak, orduan, herri, nazio eta hizkuntza guztietako jendeari mezu hau bidali zion: <pb/>«Bake osoa! <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Hauxe agintzen dizuet: Nire erreinu guztian Danielen Jainkoari begirune osoa izan diezaiotela guztiek. <pb/><t>«Hura Jainko bizia baita, </t><t>hura betiko dirauena. </t><t>Haren erregetza ez da hondatuko, </t><t>haren ahalmenak ez du azkenik. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Hura da askatzaile, </t><t>hura salbatzaile; </t><t>egintza harrigarriak eta mirariak </t><t>egiten ditu zeru-lurretan. </t><t>Hark askatu du Daniel </t><t>lehoien atzaparretatik». </t>


text:
<pb/>Danielek, berriz, kargu handiak izan zituen Dario eta Ziro <f>[5]</f> pertsiarraren erregealdietan.


text:
<pb/>Babiloniako errege Belxatzarren <f>[1]</f> erregealdiko lehen urtean, ametsa eta ikuskariak izan zituen Danielek ohean zegoela. Gero, idatzi egin zuen ametsa.


text:
Hona Danielen kontakizuna: «Ikuskari bat <f>[2]</f> izan nuen gauez: Ortziko lau ertzetatik haize indartsu batek itsaso handia harrotzen zuen.


text:
Lehenengoak lehoia zirudien, baina arranoaren hegalak zituen; hari begira nengoela, kendu egin zizkioten hegoak eta, lurretik altxaraziz, bi hanken gainean jarrarazi zuten, gizakia bezala, eta giza adimena eman zioten. <f>ⓚ</f>


text:
Bigarren piztiak hartza zirudien: erdi jaikita zegoen eta ahoan, hortz artean, hiru saihets-hezur zituen. Honela esan zioten: “Jaiki eta jan haragia ugari!”


text:
Gero, begira nengoela, beste piztia bat ikusi nuen, lehoinabarraren antzekoa: bizkarraldean lau hego zituen eta lau buru, eta boterea eman zioten.


text:
Nire gau-ikuskarietan laugarren piztia bat ikusi nuen: beldurgarria zen, izugarria eta guztiz indartsua; burdinazko hagin handiak zituen; dena irensten eta txikitzen zuen, jan gabe uzten zuena hankapean apurtzen zuelarik. Beste piztiak ez bezalakoa zen; hamar adar <f>[3]</f> zituen. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Adarrei begira nengoela, adar txikiago bat <f>[4]</f> atera zitzaion beste adarren artean, eta hauetako hiru erauzi zizkion. Adar berri hark gizakiarenak bezalako begiak eta harrokeriaz hitz egiten zuen ahoa zituen. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Begira nengoela, hona hemen zer ikusi nuen: Errege-aulki batzuk jarri zituzten eta gizon zahar bat <f>[5]</f> jesarri zen. <pb/><t>«Haren jantzia elurra bezain zuri, </t><t>buruko ileak artilea bezain garbi! </t><t>Haren aulkia eta gurpilak </t><t>sugar kiskalgarri! <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Suzko ibai bat </t><t>ateratzen zen haren aurretik. </t><t>Jendetza izugarria <f>[6]</f> zuen zerbitzari, </t><t>milaka eta milaka zeuden </t><t>haren aurrean zutik. </t><t>Auzia hasi </t><t>eta zabaldu ziren liburuak. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<pb/>«Oraindik begira nengoen, adar txiki hark esaten zituen hitz harroengatik harriturik. Honetan, akabatu egin zuten laugarren piztitzarra; haren gorpua txikitu eta sutara bota zuten. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Nire gau-ikuskarietan, gizaseme antzeko bat <f>[7]</f> ikusi nuen zeruetako hodeietan etortzen. Gizon zaharrarengana hurbildu zenean, honi aurkeztu zioten. <f>ⓒ</f>


text:
Agintea, aintza eta erregetza eman zizkioten: herri, nazio eta hizkuntza guztietako jendeak zerbitzatzen zuen. <pb/><t>«Haren aginteak beti iraungo du, </t><t>ez du azkenik izango, </t><t>haren erregetza </t><t>ez da inoiz hondatuko. <f>ⓓ</f> </t>


text:
Zutik zeuden haietako batengana hurbildu eta ikusi nuen guztiaren egiazko esanahia azaltzeko eskatu nion. Guztiaren argitasuna eman zidan hark:


text:
Baina horien ondoren, Goi-goikoaren herri santuari <f>[9]</f> emango zaio erreinua, eta harena izango da betiko. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Gero, laugarren piztitzar hura zer izan zitekeen jakin nahi nuen, hain baitzen besteak ez bezalakoa: guztiz ikaragarria zen, burdinazko haginak eta brontzezko atzaparrak zituena; dena irensten eta txikitzen zuen, jan gabe uzten zuena hankapean apurtzen zuelarik.


text:
Jakin nahi nuen orobat zer esan nahi ote zuten haren buruko hamar adarrek, baita besteen artean atera eta hauetariko hiru erauzi zizkion adar txikiak ere; baita zergatik zituen adar txikiak begiak eta harrokeriazko hitzak zerizkion ahoa, eta zergatik agertzen zen besteak baino handiago.


text:
<pb/>«Begira nengoela, adar hura Jainkoaren herri santuaren kontra borrokan ari zen eta ia menderaturik zeukan; <f>ⓕ</f>


text:
baina etorri zen gizon zaharra eta goi-goiko Jainkoaren herri santuaren alde atera zen <f>[10]</f>, heldua baitzen herri santua erreinuaren jabe egiteko garaia.


text:
<pb/>«Ondoren, honela hitz egin zidan: Laugarren piztia lur gainean izango den laugarren erreinua da, beste hirurak ez bezalakoa. Mundu osoa irentsiko du, hanka azpian hartuko eta txikituko.


text:
Hamar adarrak, erreinu honetan izango diren hamar errege dira. Ondoren, beste bat etorriko da, aurrekoak ez bezalakoa, haietako hiru errege menderatu eta gero. <f>ⓖ</f>


text:
Goi-goikoaren aurka biraoka arituko da eta herri santua gaizki erabiliko du: jaiak eta legea aldatu nahi izango ditu. Hiru urte eta erdiz <f>[11]</f> egongo da herri santua haren menpean. <f>ⓗ</f>


text:
Baina etorriko zaio auzi-garaia, eta kendu egingo diote agintea, eta erabat hondatua eta ezereztua utziko dute.


text:
<pb/>«Orduan, Goi-goikoaren herri santuari emango zaizkio zerupean dauden erreinu guztietako erregetza, agintea eta handitasuna. Beti iraungo du herri horren erregetzak, eta munduko botere guztiek obedituko diote eta zerbitzatuko. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Hemen amaitzen da kontaera. Ni, Daniel, neure burutazioak zirela eta, oso beldurturik gelditu nintzen, aurpegia zurbil; baina hauek guztiak barruan gorde nituen.


text:
<pb/>«Belxatzar <f>[1]</f> erregearen hirugarren urtean, nik, Danielek, beste ikuskari bat izan nuen, lehen izandakoaz gainera.


text:
Hona zer ikusi nuen: Elam eskualdean dagoen Susa <f>[2]</f> gotorlekuan aurkitzen nintzen, Ulai ibai ondoan. <f>ⓙ</f>


text:
Ikuskarian ahari bat <f>[3]</f> ikusi nuen zutik ibai ondoan. Bi adar luze zituen, baina bat beranduago atera zitzaion eta luzeagoa zen. <f>ⓚ</f>


text:
Aharia mendebalderantz, iparralderantz eta hegoalderantz adarka ari zela ikusi nuen. Eta ez zegoen hari aurre egingo zion piztiarik, ezta haren menpetik aterako zenik ere. Nahi zuena egiten zuen eta gero eta indartsuagoa egiten ari zen.


text:
<pb/>«Ikusi nuenaz gogoetaka ari nintzela, aker bat <f>[4]</f> ikusi nuen: lur gaina ukitu gabe mundu guztia zeharkatuz, mendebaldetik zetorren. Akerrak adar handi bat zeukan begien artean.


text:
Ibai ondoan zutik ikusi nuen adar biko ahariagana hurbildu eta lasterka batean haren aurka joan zen bere indar guztiaz.


text:
Ahariagana hurbiltzen ikusi nuen: ahariari eraso eta bi adarrak hautsi zizkion. Ahariak ez zuen indarrik akerrari kontra egiteko. Gero, lurrera bota eta hankazpian zapaldu zuen. Ez zen haren menpetik hura aterako zuenik.


text:
Baina bere boterearen hoberenean zegoela, hautsi egin zitzaion adar handia eta haren tokian beste lau adar <f>[5]</f> handi atera zitzaizkion ortziaren lau ertzetara begira.


text:
<pb/>«Haietako batetik beste adar txiki bat sortu zen; izugarri hazi zen hegoalderantz, ekialderantz eta Guztiz Ederra den Lurralderantz <f>[6]</f>. <f>ⓛ</f>


text:
Zeruko izakietaraino <f>[7]</f> ere heldu zen, eta haietako zenbait eta izar batzuk lurrera bota eta zapaldu egin zituen. <f>ⓜ</f>


text:
Zeruko izakien buruzagiaganaino ere heldu zen: egunero eskaintzen zitzaion oparia kendu eta haren santutegia profanatu zuen. <f>ⓝ</f>


text:
Lehen oparia eskaintzen zen tokian bere gudarostea kokatu zuen maltzurkeriaz. Egiazko kultua oinperatu zuen <f>[8]</f>. Nahi zuen guztia egin eta ongi atera zen adarra bere egintza guztietan.


text:
<pb/>«Orduan, bi aingeru elkarri hitz egiten ikusi nituen. Batak besteari galdetu zion: “Noiz arte iraungo ote dute ikuskari honetan iragarritako gertakariek? Noiz arte egongo ote da bazterturik eguneroko oparia, noiz arte gaiztakeria izugarri hau, noiz arte santutegia profanatua eta zeruko izakiak hankapean?” <f>ⓐ</f>


text:
Beste aingeruak ihardetsi zion: “Bi mila eta hirurehun <f>[9]</f> arratsalde eta goiz igaro beharko dira. Gero, santutegia berriro sagaratua izango da”.


text:
<pb/>«Nik, Danielek, ikuskariari begira eta haren esanahia ulertu nahian nenbilela, gizon antzeko bat <f>[10]</f> ikusi nuen zutik neure aurrean.


text:
Eta Ulai ibaitik zetorren giza ahots bat entzun nuen deiadarka: “Gabriel, argi iezaiozu gizon horri ikuskaria”. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Orduan, Gabriel ondora hurbildu zitzaidan. Izuturik ahuspez erori nintzen; baina hark esan zidan: “Gizona, uler ezazu ikuskaria azken aldiari buruz ari dela”. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Hitz egiten ari zitzaidan bitartean, zorabiaturik ahuspez erori nintzen. Hark ukitu eta altxarazi egin ninduen.


text:
Gero, esan zidan: “Jainkoaren haserrea bere betera iristean gertatuko dena agertuko dizut, azkena erabakia baitago.


text:
Adar hura haustean, haren ordez atera zitzaizkion beste lau adarrek haren jatorritik sorturiko lau erreinuak adierazten dituzte. Haren tokia hartuko dute, baina ez dute izango haren indarrik.


text:
Haien erregetzaren amaieran, gaiztakeriak gainezka egitean, errege lotsagabe eta maltzur bat <f>[11]</f> sortuko da. <f>ⓓ</f>


text:
Indar handia izango du eta izugarrizko hondamena egingo. Ongi aterako da bere egintza guztietan, jende ahaltsua eta herri santua bera ere suntsitu arte.


text:
Denak engainatuko ditu bere maltzurkeriaz. Harropuztu egingo da eta lasai zeuden herri asko suntsituko ditu. Printzeen Printzearen <f>[12]</f> beraren aurka jaikiko da. Baina desegina izango da, giza laguntzarik gabe.


text:
Arratsaldeko eta goizeko opariari buruz izandako ikuskaria egiazkoa da. Zuk, ordea, gorde isilpean ikusi duzuna, hemendik denbora askora gertatuko baita!” <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Orduan, ni, Daniel, zorabiatu egin nintzen eta egunetan egon nintzen gaixo. Ongi jarri nintzenean, erregearen arazoen ardura berriro hartu nuen neure gain. Baina artean oso txunditurik nengoen ikuskariagatik, ez bainuen ulertzen <f>[13]</f> haren esanahia.


text:
Haren erregealdiko lehen urtean, ni, Daniel, Liburu Santuak aztertzen ari nintzen, Jaunak Jeremiasi esan zion hura ulertu nahian, hau da, Jerusalem hirurogeita hamar urtez egongo zela hondatua. <f>ⓕ</f>


text:
Jainko Jaunarengana itzuli nintzen eta otoitz eta erreguak zuzendu nizkion, barau eginez, dolu-jantzia hartuz eta burua hautsez estaliz <f>[2]</f>.


text:
Otoitz egin nion Jaunari, neure Jainkoari, eta bekatuak aitortu nizkion, esanez: <pb/>«Jauna, Jainko handi eta ikaragarria, zuk itunari eusten diozu eta leiala zara maite zaituztenekin eta zure aginduak betetzen dituztenekin. <f>ⓖ</f>


text:
Baina guk bekatu egin dugu, gaiztoak izan gara eta zure aurka atera, zure agindu eta erabakietatik urrunduz.


text:
Ez diegu jaramonik egin zure zerbitzari profetei, zure izenean gure errege eta buruzagiei, gure arbaso eta herri osoari hitz egin dietenean. <f>ⓗ</f>


text:
Jauna, zu bakarrik zuzena! Gu, ordea, lotsa gorrian gaude: Jerusalemgo bizilagunok, Judako herria, israeldar guztiak, hemen bizi garenok eta urrutikoak, zurekiko desleial izateagatik beste lurraldeetara sakabanatu dituzunak.


text:
<pb/>«Bai, Jauna, lotsaturik gaude, geu eta gure erregeak, gure buruzagi eta gurasoak, bekatu egin baitugu zure aurka!


text:
Baina zure aurka jaiki bagara ere, zu, Jainko Jaun hori, gupidatsua zara eta barkatzen dakizuna! <f>ⓘ</f>


text:
Israel herri osoak hautsi egin du zure legea, eta bizkarra eman dizu zure esana ez betetzearren. Horregatik erori zaigu gainera zure zerbitzari Moisesen legean idatzitako madarikazioa, zure aurka bekatu egin dugulako. <f>ⓙ</f>


text:
Bete egin duzu, gure eta gure gobernarien aurka eman zenuen hitza, beste inon ere ikusi ez den bezalako zoritxar izugarria Jerusalemera bidaliz.


text:
Moisesen legean idatzirik dagoen bezalaxe, hain zuzen, etorri zaigu gainera hainbesteko zoritxar hau; hala ere, Jauna, ez gara zure haserrea baretzen ahalegindu, gure bekatuetatik urrunduz eta zure leialtasuna aitortuz.


text:
Horregatik, erne egon zara guri zoritxar hau bidaltzeko. Izan ere, zu, Jauna, gure Jainkoa, zuzena zara egiten duzun guztian; baina guk entzungor egin diogu zure esanari. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>«Jauna, gure Jainkoa, ahalmen handiz atera zenuen herria Egiptotik eta izen handia zeureganatu duzu gaurdaino; guk, berriz, bekatu egin dugu eta gaizki jokatu. <f>ⓛ</f>


text:
Zuzena zarelako, Jauna, urrundu Jerusalemdik, zeure hiri eta mendi santutik, zeure haserrea eta sumina. Gure hoben eta gurasoen egintza gaiztoengatik irainez betetzen dituzte Jerusalem eta zure herria inguruan bizi diren guztiek. <f>ⓜ</f>


text:
Entzun, bada, Jauna, gure Jainkoa, nire otoitza eta erregua. Begira onginahiz zeure santutegi hondatuari. Zarena zarelako, Jauna! <f>ⓝ</f>


text:
Ene Jainko, entzun eta begira: ikusi zeuri sagaraturiko hiriaren hondamena. Ez dizkizugu egiten erreguok ezer merezi dugulakoan, zure errukia handia delako baizik.


text:
Entzun, Jauna! Barkatu, Jauna! Begira, Jauna! Zarena zarelako, ekin luzatzeke zeuri sagaraturiko hiri eta herri honen alde.


text:
<pb/>«Artean otoitzean ari nintzen, neure bekatuak eta Israelenak aitortzen, eta Jaunari, neure Jainkoari, bere mendi santuaren <f>[3]</f> alde erreguka.


text:
Eta bat-batean, aurreko ikuskarian agertu zitzaidan Gabriel aingerua bera etorri zitzaidan hegan. Arratsaldeko oparia eskaintzen den ordua <f>[4]</f> zen. <f>ⓐ</f>


text:
Zu otoitzean hasi bezain laster, mezu bat eman du Jainkoak, eta horren berri ematera natorkizu, bereziki maite baitzaitu Jainkoak. Ahalegin zaitez, beraz, mezua eta ikuskariaren esanahia ulertzen. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Zazpi urteko hirurogeita hamar denboraldi daude erabakita zure herriarentzat eta hiri santuarentzat. Beharrezkoa da denboraldi hori, errebeldiari amaiera emateko, bekatuen barkamena lortzeko eta zuzentasun iraunkorra ezartzeko, ikuskariak eta profeziak beren betera eramateko eta toki santu-santua sagaratzeko <f>[5]</f>.


text:
Hauxe da jakin eta ulertu behar duzuna: Erbestetik itzuli eta Jerusalem berreraikitzeko mezua agertu zenetik buruzagi sagaratua agertu arte <f>[6]</f>, zazpi urteko zazpi denboraldi igaroko dira; zazpi urteko hirurogeita bi denboralditan erbestetik etorri eta hiria eta honen kale eta harresiak egingo dituzte, baina garai zailak izango dira.


text:
Hirurogeita bi denboraldien buruan gizon sagaratu bat hilko dute, inork ere lagunduko ez diolarik. Gero, buruzagi bat <f>[7]</f> etorriko da bere gudarostearekin, hiria eta santutegia erraustuz. Uholde baten antzera etorriko da azkena. Gerrak eta hondamena izango dira ordu arte, Jainkoak erabaki bezala.


text:
<pb/>«Buruzagiak ituna egingo du jende askorekin zazpi urteko denboraldian. Denboraldi honen erdian geldiaraziko ditu sakrifizioa eta eskaintza; ikaragarrizko idolo higuingarria <f>[8]</f> ezarriko du aldare gainean, hondatzaileari ere erabakitako azkena iritsi arte». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Pertsiako errege Ziroren hirugarren urtean, mezu bat bidali zion Jainkoak Danieli, Beltxatzar ere deituari; mezu fidagarria zen, baina zailtasun handiak iragartzen zituena <f>[1]</f>. Ikuskari batean ulertu zuen Danielek horren esanahia.


text:
Ez nuen hartu janari goxorik, ez haragirik, ez ardorik, eta ez nuen erabili usain gozoko lurrinik ere, hiru asteak amaitu arte. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/><t>«Haren gorputzak </t><t>harribitxia zirudien, </t><t>aurpegiak tximistaren distira zuen; </t><t>begiak suzko zuziak </t><t>bezalakoak zituen, </t><t>beso eta zangoak </t><t>brontze leundua bezain distiratsuak. </t><t>Haren ahotsak jendetza handi baten </t><t>zarata-hotsa zirudien. </t>


text:
<pb/>«Ikuskaria neuk bakarrik ikusi nuen. Nirekin zeudenek ez zuten ezer ikusi; baizik eta, ikara handiak harturik, ihesi joan ziren eta ezkutatu. <f>ⓕ</f>


text:
Neu bakarrik gelditu nintzen aparteko ikuskari hari begira. Indar gabe gelditu nintzen, aurpegia zurbil.


text:
Honela esan zidan: “Daniel, bereziki maite zaitu Jainkoak! Adi ongi esango dizudana. Zuti zaitez, zuregana bidali bainaute!” Hitzok esan zizkidanean zutik jarri nintzen, ikaraz dar-dar.


text:
Honela jarraitu zuen: “Ez beldurtu, Daniel! Gertatzen zena ulertu eta Jainkoaren aurrean apaltzeko gogoa izan zenuen egun beretik entzun du hark zure otoitza. Horregatik etorri natzaizu.


text:
Baina Pertsia erreinuko aingeru zaindaria aurka jarri zait hogeita bat egunez, Mikael, aingeru nagusietako bat <f>[2]</f>, laguntzera etorri zaidan arte. Horregatik, han egon beharra izan dut, Pertsiako erregeen ondoan.


text:
Eta orain, zure herriari azken egunetan gertatuko zaiona azaltzera etorri natzaizu, egun horietarako baita ikuskaria”. <f>ⓘ</f>


text:
Baina gizon antzeko batek ezpainak ukitu zizkidan, eta berriro ere ahoa ireki eta hitz egin ahal izan nuen. Aurrean neukanari esan nion: “Nire jauna, zeharo larriturik nago ikuskari honengatik eta indarrik gabe gelditu naiz. <f>ⓙ</f>


text:
Eta esan zidan: “Ez beldurtu, Jainkoak bereziki maite zaitu! Egon lasai! Izan bihotz eta indarberritu!” Haren hitzak bizkortu egin ninduen. Orduan, honela esan nion: “Ene Jauna, mintza zaitez, indarberritu nauzu eta”. <f>ⓚ</f>


text:
<n>[20-21]</n> Hark esan zidan: “Ba al dakizu zergatik etorri naizen zuregana? Egiaren liburuan <f>[3]</f> idatzia dagoena iragartzera etorri natzaizu. Orain, berriro Pertsiako aingeru zaindariarekin borrokatu behar dut; harekiko borroka bukatzean, Greziako aingeru zaindaria etorriko da. Mikaelek, zuen aingeru zaindariak, baizik ez dit laguntzen etsai horien aurkako borrokan.


text:
<pb/>«“Neuk ere lagundu eta suspertu nuen bera, Dario mediarraren <f>[1]</f> erregealdiko lehen urtean.


text:
Eta orain, hona agertu behar dizudan egiazko mezua: <pb/>«“Begira, hiru errege izango dira oraindik Pertsian. Eta horien ondoren, aurrekoak baino aberastasun gehiago izango duen laugarren bat. Bere aberastasunek nahiko indarra emango diotenean, inon direnak egingo ditu Greziako erregeari erasotzeko.


text:
<f>[2]</f> Baina errege ausart bat <f>[3]</f> sortuko da Grezian. Erreinu txit handia jaso eta nahi duena egingo du.


text:
Hala ere, bere nagusitza nahiko finkatua dukeenean, zatitua eta ortziko lau ertzetara sakabanatua izango da. Ez dute errege haren jatorrikoek beraren oinordekotza hartuko; beste jende batzuen artean <f>[4]</f> banatuko dute, eta ez du lehengo indarrik izango. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«“Hegoaldeko erregea ahaltsua izango da; haren gudalburuetako bat <f>[5]</f> indartsuago egingo da, ordea, eta aginte handiagoa izango du.


text:
Urte batzuen buruan elkartasuna egingo dute: hegoaldeko erregearen alaba iparraldeko erregearekin ezkonduko da <f>[6]</f>, bakezkoak egiteko. Baina asmo honek porrot egingo du. Izan ere, bizia galduko dute, bai berak, baita beraren senar, seme eta zerbitzariek ere.


text:
Hala ere, haren jatorriko bat <f>[7]</f> jaikiko da. Iparraldeko erregearen gudarosteari erasoko dio, haren gotorlekua hartu eta menderatu egingo du.


text:
Gainera, lurralde hartako jainkoen irudiak eta tenpluetako zilar eta urrezko ontzi baliotsuak Egiptora eramango ditu. Urte batzuetan bakean utziko du iparraldeko erregea.


text:
<pb/>«“Iparraldeko erregearen semeak <f>[8]</f> gerrarako prestatuko dira, gudaroste handiak bilduz. Seme horietako bat uholde baten antzera sartuko da bere gudariekin hegoaldeko mugetan barrena. Itzultzean, etsaiaren gotorleku bati erasoko dio.


text:
Amorru bizian, kontraerasoa <f>[9]</f> antolatuko du hegoaldeko erregeak iparraldekoaren kontra. Honek gudaroste handi batekin egingo dio aurre, baina haren menpe eroriko da gudarostea.


text:
Iparraldeko gudarostea suntsitzean, hegoaldeko erregea harropuztu egingo da; baina, etsaiari milaka gudari hilagatik, ez du luzaroan iraungo agintean.


text:
Urte batzuk geroago, iparraldeko erregeak lehen baino gudaroste handiagoa bildu eta berriro erasoko dio guda-tresna ugariz.


text:
Garai hartan asko jaikiko dira hegoaldeko erregearen aurka; haien artean zure herriko gizon <f>[10]</f> oldarkor batzuk ere bai, goi-ikuskariren bat betetzen dutelakoan, baina porrot egingo dute.


text:
Iparraldeko erregea izango da berriro erasoan eta hiri gotor bat <f>[11]</f> hartuko du. Hegoaldeko indarrek ezin izango diote aurre egin, ezta gudari aukeratuenek ere.


text:
Nahi duena egingo du iparraldekoak, ezin izango baitio inork eutsi. Lurralde Guztiz Ederrean <f>[12]</f> geratuko da, hondamena ekarriz.


text:
Bere indar guztiekin hegoaldeko erreinuaz jabetzea erabakiko du. Horretarako, hegoaldeko erregearekin hitzarmena egingo du, alaba emaztetzat emanez, haren erreinua hondatzeko asmoz; baina ez du lortuko bere xedea <f>[13]</f>.


text:
Gero, kostaldeko lurraldeetara joko du eta haietako asko hartuko ditu menpean; baina atzerriko buruzagi batek bukaraziko ditu haren harrokeriak, eta berak erantzuterik ez du izango <f>[14]</f> .


text:
Orduan, bere herrialdeko gotorlekuak hartzera joango da, baina arrakastarik gabe; bertan eroriko da, eta arrastorik ere utzi gabe desagertuko.


text:
Beste errege bat izango da haren ordez; honek ordezkari bat bidaliko du Jerusalemgo tenpluko <f>[15]</f> altxorraz jabetzera; denbora gutxiren barruan hau ere hil egingo dute, baina ez jendearen aurrean, ezta gerratean ere.


text:
<pb/>«“Honen ondoren gizon zital bat <f>[16]</f> etorriko da, errege izateko eskubiderik gabea. Maltzurkeriaz eta azpikeriaz jabetuko da erreinuaz. <f>ⓜ</f>


text:
Erasoko dioten gudaroste guztiak suntsituko ditu, eta itunaren herriko buruzagi bat <f>[17]</f> ere hilko du.


text:
Aldeko dituenez baliatuz eta maltzurkeriaz jokatuz, gero eta indartsuago egingo da, berekin lagun gutxi izanik ere.


text:
Inork gutxien uste duenean, eskualdeko lurrik aberatsenetara sartuko da eta beraren arbasoak egiten ausartu ez zirena egingo du: bere gizonen artean banatuko ditu lapurtutako harrapakinak eta aberastasunak. Azpijokoz gotorlekuak hartzeko asmotan ibiliko da. Baina denbora gutxirako izango da.


text:
<pb/>«“Bere indar eta ausardiaz fidaturik, hegoaldeko erregeari erasoko dio <f>[18]</f> gudaroste handi batez. Hegoaldeko erregea, berriz, gudaroste guztiz handiarekin aterako zaio aurka; baina honek ezin izango dio aurre egin, haren azpijokoek hondatuko dute eta;


text:
laguntzailerik gertukoenek salduko dute, beraren gudarostea hondatua izango da eta gudari asko hilak.


text:
Gero, mahaian eseriko dira bi erregeak; baina asmo txarrez beterik egongo direnez, gezurra besterik ez diote elkarri esango. Ez dute ezer onik aterako, ez baita artean azken epea betea izango.


text:
Iparraldeko erregea bere lurraldera itzuliko da aberastasun handirekin, eta itun santuko herria <f>[19]</f> hondatzea erabakiko du, eta, erabakia betetzean, bere herrira itzuliko da.


text:
<pb/>«“Bere garaian, hegoaldeko erreinuaren aurka joango da berriro <f>[20]</f>; baina orduan ez zaizkio aterako gauzak lehen bezala.


text:
Mendebaldetik erromatarren itsasontziek erasoko diote. Adorea galdurik, atzera egin beharko du; orduan, itun santuko herriaren aurka <f>[21]</f> hustuko du bere amorrua; horretarako, itun santua alde batera utzi dutenen laguntzaz baliatuko da.


text:
Santutegia eta tenpluko gotorlekua profanatu egingo dituzte haren gudariek, eguneroko oparia kendu eta idolo higuingarria <f>[22]</f> ezarriko aldare gainean. <f>ⓝ</f>


text:
Bide okerrera eramango ditu zurikeriazko promesez ituna hautsi dutenak. Baina sendo iraungo dute eta gogor ekingo Jainkoa aintzakotzat hartzen dutenek. <f>ⓐ</f>


text:
Herriko jakintsuek jende askori irakatsiko diote; baina epe baten barruan, hil edo erre egingo dituzte, gatibu eraman edo ondasunak kendu. <f>ⓑ</f>


text:
Laguntza gutxi <f>[23]</f> hartuko dute erasoaldi hauetan, elkartuko zaizkienek ere maltzurkeriaz jokatuko baitute.


text:
Jakintsuen artetik batzuk erortzen badira, azkenaldia heldu aurretik herria probatzeko, garbitzeko eta berritzeko izango da, epea erabakia baitago. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«“Nahi duena egingo du iparraldeko erregeak. Harrokeriaz puzturik, jainkoak baino handiagoa dela pentsatuko du eta irain izugarriak botako ditu jainkoen Jainkoaren aurka. Ongi aterako zaio dena, Jainkoaren zigorra iritsiko den arte. Beteko baita erabakita dagoena.


text:
Errege honek ez die izango begirunerik beraren arbasoek gurtu zituzten jainkoei, ez emakumeek begiko duten jainkoari, ezta beste edozein jainkori ere; jainko guztiak baino handiagotzat joko baitu bere burua <f>[24]</f>.


text:
Horien ordez, gotorlekuetako jainkoa <f>[25]</f> gurtuko du, eta beraren gurasoek ezagutu ez zuten jainkoari urrea, zilarra, harribitxiak eta gauzarik baliotsuenak eskainiko dizkio.


text:
Jainko arrotz horren laguntzaz erasoko die gotorlekuei. Ohorez beteko ditu jainko hori onartzen dutenak, jende askoren agintari egingo ditu eta lurrak emango dizkie sari.


text:
<pb/>«“Azken garaia iristean, hegoaldeko erregeak erasoko dio; baina iparraldeko erregea gainera jausiko zaio gurdi, zaldizko eta itsasontzi askorekin; uholdea bezala igaroko da.


text:
Lurralde Guztiz Ederrera ere iritsiko da, eta jende asko eroriko da bertan; edomdarrak, moabdarrak eta amondarren <f>[26]</f> buruzagiak, ordea, libratu egingo dira.


text:
Egiptoko urre, zilar eta altxor guztien jabe egingo da. Libiarren eta etiopiarren txanda izango da hurrengoa.


text:
Baina iparraldetik eta ekialdetik etorriko zaizkion albisteek asaldatu egingo dute; orduan, amorru bizian irtengo da jende asko suntsitzeko asmoz.


text:
Itsasoaren eta mendi santu ederraren artean jarriko du errege-kanpalekua. Hantxe iritsiko zaio azkena <f>[27]</f>; ez zaio etorriko inortxo ere laguntzera. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«“Garai hartan, Mikael <f>[1]</f>, aingeruen buruzagia eta zure herriaren zaindaria, agertuko da. Larrialdi-garaia izango da, nazioak nazio direnez geroztik parekorik gabea. Orduan, salbatu egingo da zure herria, biziaren liburuan beren izena idatzia duten guztiak, alegia. <f>ⓔ</f>


text:
Iratzarri egingo dira hilobietan dauden asko: batzuk betiko bizirako, besteak betiko lotsarako <f>[2]</f>. <f>ⓕ</f>


text:
Jakintsuek ortziak bezala distiratuko dute, eta besteei bide zuzenetik ibiltzen lagundu dietenek izarrak bezala betikotasunean. <f>ⓖ</f>


text:
Eta zuk, Daniel, gorde isilpean mezu hau eta itxi zigiluz liburua azken garaia arte. Orduan, askok aztertuko dute eta beren jakinduria sakonduko <f>[3]</f>”. <f>ⓗ</f>


text:
Haietako batek, ibaiko ur gainean zegoen ehunez jantzitako gizonari esan zion: “Noiz izango da gauza harrigarri hauen azkena <f>[4]</f>?” <f>ⓘ</f>


text:
Ibaiko ur gainean zegoen ehunez jantzitako gizonak, bi eskuak jaso eta betikotasunean bizi den Jainkoaren izenean zin egin zuen: “Hiru urte eta erdi <f>[5]</f> iraungo dute gauza hauek. Herri santuaren indar guztia erabat desegingo denean amaituko dira”. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>«Nik, Danielek, entzun nituen hitzok, baina ez nituen ulertu. Orduan, galdetu nion: Ene jauna, zein izango da gauza hauen azkena? <f>ⓚ</f>


text:
Eta hark erantzun: “Zoaz orain, Daniel! Mezu hau isilean gordea eta zigilatua egongo da azken garaia arte.


text:
Asko izango dira probatuak, garbituak eta berrituak. Gaiztoek, ulertzeko gauza ez direnez, gaiztakeriak egiten jarraituko dute. Jakintsuek, ordea, dena ulertuko dute. <f>ⓛ</f>


text:
Eguneroko oparia kendu eta aldare gainean idolo higuingarria jarriko denetik mila berrehun eta laurogeita hamar egun <f>[6]</f> igaroko dira.


text:
Eta zu, Daniel, izan leial azkena arte. Orduan hartuko duzu atseden, eta garaiaren azkenean altxatuko zara saria jasotzeko”».


text:
<pb/>Hona Beeri-ren seme Oseasi Jaunak zuzendu zion mezua, Uzias, Jotam, Akaz eta Ezekias Judako errege eta Joaxen seme Jeroboam Israelgo errege <f>[1]</f> zirela. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Hona nola hasi zen Jauna Oseasen bitartez herriari hitz egiten. Jaunak agindu zion Oseasi: «Ea, hartzazu emagaldu bat emaztetzat eta izan harekin sasiko haurrak, herri hau ere prostituzioan <f>[2]</f> baitabil, niregandik, Jaun honengandik, urruti». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Oseasek Diblaim-en alaba Gomer hartu zuen emaztetzat. Gomer-ek haurdun gelditu eta semea eman zion. <f>ⓐ</f>


text:
Orduan, Jaunak esan zion Oseasi: «Jarriozu izena “Izreel”, zeren, luzatu gabe, Izreelen isuritako odolaren kontuak eskatuko baitizkiot Jehu-ren jatorriari, eta Israelgo errege-jatorria bukaraziko dut. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Gomer-ek berriro haurdun gelditu eta alaba izan zuen. Eta Jaunak esan zion Oseasi: «Jarriozu izena “Ez-maitea”, gaurdanik ez baitut Israel herria maite izango, ez diot barkatuko. <f>ⓒ</f>


text:
Juda herria, ordea, bai, maite izango dut, eta nik, beren Jainko Jaun honek, salbatu egingo ditut. Baina ez ditut salbatuko gudu eginez, ez armaz eta ez gerraz, ez zaldiz eta ez zaldunez». <f>ⓓ</f>


text:
Eta Jaunak esan zion Oseasi: «Jarriozu izena “Ez-nire-herria”, zuek ez baitzarete jadanik nire herria eta ni ez bainaiz zuen Jainkoa». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/><t>Egun batez, israeldarrak, </t><t>itsas hondarra bezala, </t><t>neurtezin eta kontaezin izango dira. </t><t>Eta «Zuek ez zarete nire herria» </t><t>esan beharrean, </t><t>«Jainko biziaren seme-alaba» </t><t>deituko die Jainkoak. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Judatarrak eta israeldarrak </t><t>bateratu egingo dira, </t><t>buruzagi bakar bat hautatuko dute, </t><t>eta beren lurraldean haziko. </t><t>Handia izango da Izreelen <f>[1]</f> eguna! <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Eraman auzitara zeuen ama, </t><t>sala ezazue, </t><t>ez baita jadanik nire emazte, </t><t>ezta ni ere haren senar. </t><t>Uxa bitza aurpegitik </t><t>bere prostituzioak </t><t>eta bular artetik bere maitaleak <f>[2]</f>. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Bestela, larrugorrian utziko dut, </t><t>jaio zen egunean bezala biluzik. </t><t>Basamortuaren antzeko egingo dut, </t><t>lur idor bihurtuko </t><t>eta egarriz hilaraziko. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Bai, emagaldua dute ama, </t><t>lotsagarri dabil </t><t>mundura ekarri dituena. </t><t>Honela baitio: </t><t>“Noan maitaleen atzetik, </t><t>haiek ematen dizkidate ogia eta ura, </t><t>artilea eta lihoa, olioa eta edaria”. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, bidea sasiz itxiko diot, </t><t>inguruan hesia jarriko, </t><t>bere bidezidorrik gehiago </t><t>aurki ez dezan. </t>


text:
<t>Maitaleei segika ibiliko da, </t><t>baina ez ditu atzemango. </t><t>Bila ibiliko da, </t><t>baina ez ditu aurkituko. </t><t>Orduan, esango du: </t><t>“Bihur nadin </t><t>lehenengo senarrarengana, </t><t>orain baino hobeto nengoen eta”. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Ez zuen ikusten </t><t>nik ematen nizkiola </t><t>garia, ardoa eta olioa. </t><t>Eta esku beteka ematen nizkion </t><t>zilarra eta urrea </t><t>Baalen zerbitzurako </t><t>erabiltzen zituen. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, kendu egingo diot </t><t>neure garia bere garaian, </t><t>baita ardoa ere bere sasoian. </t><t>Kendu egingo dizkiot </t><t>neure artilea eta lihoa, </t><t>haren larrugorriaren estalgarriak. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Larrugorri azalduko dut </t><t>bere maitaleen aurrean, </t><t>eta ez du inork </t><t>nire eskutik askatuko. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Haren festa guztiak </t><t>bukaraziko ditut: </t><t>urteko jai, ilberri eta larunbatak, </t><t>eta ospakizun guztiak. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Mahastia eta pikondoa </t><t>hondatu egingo dizkiot, </t><t>haietaz baitzioen: </t><t>“Maitaleek emandako sari ditut”. </t><t>Sastraka bihurtuko ditut </t><t>eta basapiztiek jango dituzte. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Kontuak eskatuko dizkiot </t><t>Baalei intsentsua </t><t>eskaintzen zien egunengatik. </t><t>Eraztun eta lepokoz apaindurik, </t><t>bere maitaleen atzetik ibili ohi zen </t><t>eta ni ahaztu egiten ninduen. </t><t>Hala diot nik, Jaunak. <pb/> </t>


text:
<t>«Hala bada, </t><t>nik neuk liluratuko dut, </t><t>basamortura eraman, </t><t>eta bihotzera mintzatuko natzaio <f>[3]</f>. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Han bere mahastiak itzuliko dizkiot, </t><t>Ezbehar-ibarra <f>[4]</f> </t><t>itxaropen-ate bihurtuko. </t><t>Han bere gaztaroan bezala </t><t>erantzungo dit, </t><t>Egiptotik atera zenean bezala. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan </t><t>—hala diot nik, Jaunak— </t><t>“Ene senar” esango didazu, </t><t>eta ez “Ene Baal <f>[5]</f>”. </t>


text:
<t>Baalen izenak ere </t><t>ahotik kenduko dizkiot, </t><t>eta ez da gehiago </t><t>haien izenik aipatuko. </t>


text:
<t>Egun hartan ituna egingo dut </t><t>neure herriaren alde, </t><t>basapiztia, hegazti eta narrastiekin. </t><t>Uztaiak eta ezpatak hautsiko ditut, </t><t>lur honetan ez da gehiago </t><t>gudurik izango. </t><t>Lasai biziaraziko dut neure herria. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Neure emazte egingo zaitut betiko. </t><t>Gure ezkontza zuzena </t><t>eta legezkoa izango da, </t><t>maitasuna eta errukia </t><t>izango ditu oinarri. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Neure emazte egingo zaitut </t><t>leialtasun iraunkorrez. </t><t>Orduan ezagutuko duzu </t><t>zeure Jaun hau. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan </t><t>—hala diot nik, Jaunak— </t><t>erantzun egingo dut: </t><t>zeruari euria emango diot, </t><t>eta zeruak lurrari ura emango dio; <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>lurrak gari, ardo eta olioari </t><t>ugaritasuna emango die, </t><t>eta hauek “Izreel”en <f>[6]</f> beharrari </t><t>erantzungo diote. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Neure herria </t><t>lurraldean landatuko dut, </t><t>“Ez-maitea” maiteko, </t><t>eta “Ez-nire-herria”ri </t><t>“Zu-nire-herria” esango diot, </t><t>eta berak “Ene Jainko” </t><t>erantzungo dit <f>[7]</f>». <f>ⓚ</f></t>


text:
<pb/>Jaunak esan zidan: «Ea, maita ezazu berriz ere emaztea, maitalea duen eta adulterio egin duen arren. Halaxe maite baititu Jaunak israeldarrak, hauek beste jainkoengana jotzen duten arren, jainko horiei eskainitako mahats-opilen <f>[1]</f> zale». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Hala, hamabost zilarrezko txanpon eta anega eta erdi garagarren truke neureganatu nuen berriro emaztea.


text:
Eta zera esan nion: «Nirekin egongo zara luzaro, prostituzioan ibili gabe eta zeure burua inongo gizoni eman gabe. Nik ere ez dizut neure burua emango».


text:
Hala egon beharko dute israeldarrek luzaro, ez errege eta ez buruzagi, ez sakrifizio eta ez zutarri sakratu, eta ez Jainkoari kontsulta egiteko tresna <f>[2]</f>.


text:
<pb/>Gero, israeldarrak beren Jainko Jaunarengana eta beren errege Daviden ondorengoagana <f>[3]</f> itzuliko dira. Begirunez joko dute Jaunarengana eta haren ondasunetara azken egunetan. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/><t>Entzun Jaunaren hitza, </t><t>israeldarrok, </t><t>Jauna auzitan ari baita </t><t>lurralde honetako jendearekin: </t><t>«Ez da leialtasunik, </t><t>ez maitasunik lurraldean, </t><t>eta ez naute Jainkotzat aitortzen. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Madarikazioa eta gezurra, </t><t>hilketa, lapurreta </t><t>eta adulterioa ugari, </t><t>odola odolaren gain. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, dolu dagi lurrak </t><t>eta hiltzear daude </t><t>bertan bizi direnak. </t><t>Basapiztiak eta hegaztiak, </t><t>baita arrainak ere, </t><t>denak galduko dira. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>«Ez biezaio inork inori salaketa </t><t>eta errietarik egin. </t><t>Zure aurka dut auzia <f>[1]</f>, apaiz. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Gau eta egun </t><t>egiten duzue estropezu, </t><t>eta zuek bezala profetek ere. </t><t>Horregatik, </t><t>zuen ama Israel galdu egingo dut. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Nire herria hondatu egingo dut, </t><t>aintzat hartzen ez nauelako. </t><t>Zuk ez bainauzu </t><t>aintzat hartu nahi izan, </t><t>nik ere ez zaitut </t><t>neuretzat apaiz hartuko. </t><t>Zure Jainkoaren irakaspena </t><t>ahaztu duzunez gero, </t><t>nik ere ahaztu egingo ditut </t><t>zure seme-alabak. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Nire herriak bekatuengatik </t><t>egiten dituen opariez </t><t>mantentzen dira apaizak; </t><t>horregatik, nire herriak </t><t>bekatu egin dezan nahi dute. </t>


text:
<t>Bai herriak, bai apaizak </t><t>zori bera izango dute: </t><t>beren jokabideagatik </t><t>kontuak eskatuko dizkiet, </t><t>beren egiteen ordaina emango diet. </t>


text:
<t>Jango dute, baina ez dira aseko; </t><t>emagaldu sakratuekin </t><t>elkartuko dira, </t><t>baina ez dute haurrik izango; </t><t>Jauna bazter utzi baitute, </t><t>beste jainkoei <f>[2]</f> jarraitzeko. <f>ⓕ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Egur-puska bati </t><t>egiten diote kontsulta, </t><t>zurezko idolo <f>[3]</f> batek </t><t>ematen dizkie erantzunak. </t><t>Prostituzio-haizeak jo ditu, </t><t>beste jainkoen atzetik joateko, </t><t>ni, beren Jainkoa, bazter utzirik. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Mendi-gailurretan </t><t>sakrifizioak eskaintzen dituzte, </t><t>muinoetan intsentsua erretzen, </t><t>arte, urki eta haritzen </t><t>itzalpe ederrean. </t><t>Horrela, zuen alabak </t><t>emagaldu sakratu <f>[4]</f> bihurtu dira, </t><t>zuen errainak adulteriogile. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Hala ere, ez diet zuen alabei </t><t>konturik eskatuko, </t><t>emagaldu bihurtu direlako; </t><t>ezta zuen errainei ere, </t><t>adulteriogile bihurtu direlako. </t><t>Apaizak berak baitoaz </t><t>emagalduekin, </t><t>tenpluko emagalduekin </t><t>elkartzen baitira </t><t>sakrifizioak eskaintzeko. </t><t>Eta hala, zentzugabeko herria </t><t>hondamendira doa. </t>


text:
<t>Zu, Israel, </t><t>nirekiko desleial bazara ere, </t><t>Juda behintzat </t><t>ez dadila errudun izan. </t><t>Ez joan Gilgalgo santutegira, </t><t>ez igo Bet-Aben-era <f>[5]</f>, </t><t>ez hartu Jainko bizia ahotan </t><t>zin egiteko. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Bai, larrabehia bezain </t><t>bihurri da Israel. </t><t>Nola larratuko ditu, bada, </t><t>Jaunak zelai zabalean, </t><t>arkumetxoak balira bezala? </t>


text:
<t>Ardo-edana egin ondoren, </t><t>prostituzioari eman diote erabat, </t><t>eta haien buruzagiek <f>[7]</f> </t><t>lotsaizuna dute gogoko. </t>


text:
<t>Baina haize-bolada batek </t><t>eramango ditu, </t><t>eta lotsa izango dira </t><t>beren sakrifizioez. <f>ⓛ</f></t>


text:
<pb/><t>«Entzun hau, apaizok! </t><t>Egon adi, Israelgo buruzagiok! </t><t>Egon erne, errege-etxekook! </t><t>Zuzenbidearen babesle </t><t>behar zenuten izan. </t><t>Zuek, ordea, herriarentzat tranpa </t><t>izan zarete Mitzpa-n, </t><t>sare zabaldua Taborren <f>[1]</f>, <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Ongi ezagutzen dut Efraim, </t><t>Israel ez zait ezkutuko. </t><t>Efraim prostituzioan dabil, </t><t>Israel kutsaturik dago. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Egin duten okerrak ez die uzten </t><t>beren Jainkoarengana bihurtzen. </t><t>Izan ere, prostituzio-haizea </t><t>hondoraino sartu zaie, </t><t>eta ez dute Jauna aintzat hartu nahi. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Bere harrokeriak salatzen du Israel. </t><t>Bere bekatuan estropezu </t><t>egiten du Efraimek, Israel herriak, </t><t>eta harekin batera </t><t>egingo du estropezu Judak ere. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Sakrifiziotarako ardi eta behiekin </t><t>aterako dira Jaunaren bila, </t><t>baina ez dute aurkituko, </t><t>urrutira alde egin baitie. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Desleial izan zaizkio Jaunari, </t><t>sasikumeak sortu baitituzte. </t><t>Luzaro gabe irentsiko dituzte </t><t>beren lur eta guzti». <f>ⓔ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Jo <f>[3]</f> adarra Gibean! </t><t>Jo turuta Raman! </t><t>Egin deiadarra Bet-Abenen! </t><t>Atzetik dituzu, Benjamin! <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Badator zigor-eguna </t><t>eta Efraim hondamendi </t><t>bihurtuko da. </t><t>Ziur gertatuko da hori; </t><t>jakin bezate Israelgo leinuek. </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Mugarriak aurreratzen </t><t>dituztenek bezala </t><t>jokatzen dute Judako buruzagiek. </t><t>Ura bezala isuriko diet </t><t>neure haserrea. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Efraim zapaldua dago, </t><t>hautsia haren eskubidea, </t><t>hutsaren atzetik lehiatu baita. </t>


text:
<t>Efraimek bere gaitza ikusi zuenean </t><t>eta Judak bere zauria, </t><t>Asiriara jo zuten, </t><t>mandatariak bidali zizkioten </t><t>errege handiari <f>[4]</f>. </t><t>Baina hark ezin zintuzten sendatu, </t><t>ezin zizuen zauria osatu. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Lehoiaren antzeko izango naiz </t><t>Efraimentzat, </t><t>lehoi gaztearen antzeko </t><t>Judarentzat. </t><t>Neuk harrapatuko dut </t><t>eta alde egingo, </t><t>neurekin eramango dut </t><t>eta inork ez du askatuko. <f>ⓘ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Neure bizilekura itzultzera noa, </t><t>beren errua aitortu </t><t>eta bila nazaten arte. </t><t>Atsekabe-aldian niregana </t><t>bihurtuko dira agian… ». <f>ⓙ</f></t>


text:
<pb/><t>Honela dio herriak: </t><t>«Ea, itzul gaitezen Jaunarengana. </t><t>Berak urratu gaitu </t><t>eta berak sendatuko, </t><t>berak zauritu gaitu </t><t>eta berak dizkigu zauriak lotuko. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Bizpahiru egun barru <f>[1]</f>, </t><t>bizia emango digu </t><t>eta indarberrituko gaitu, </t><t>eta haren aurrean biziko gara. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Saia gaitezen Jauna ezagutzen: </t><t>egunsentia bezain ziur helduko da, </t><t>euria bezala etorriko zaigu, </t><t>udaberriko euria </t><t>lur-hondora bezala». <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Baina Jaunak honela dio: </t><t>«Zer egin dezaket zuretzat, Efraim? </t><t>Eta zer zuretzat, Juda? </t><t>Zuen maitasuna </t><t>goiz-lainoa bezala doa, </t><t>berehala kentzen duen </t><t>goiz-ihintza bezala. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, zigorra iragarri diet </t><t>profeten bidez, </t><t>hondamena neure ahoko hitzez. </t><t>Nire epaiak argiak bezala </t><t>egiten du distira. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Nahiago dut maitasuna </t><t>sakrifizioak baino, </t><t>Jainkoa aintzat hartzea </t><t>erre-opariak eskaintzea baino. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>«Gizakumeek ohi duten bezala <f>[2]</f>, </t><t>nirekiko ituna hautsi dute, </t><t>maltzurki jokatu dute nirekin. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Lapur-sail baten antzera, </t><t>zelatan dago apaiz-taldea. </t><t>Hilketak eta makurkeriak </t><t>egiten dituzte </t><t>Sikemera <f>[4]</f> bidean. </t>


text:
<t>Ikaragarriak ikusi ditut Israelen: </t><t>prostituzioan dabil Efraim, </t><t>kutsatu egiten da Israel. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Zuretzat ere, Juda, </t><t>gertu daukat ematekoa, </t><t>neure herriaren zoria </t><t>aldatuko dudanean. <f>ⓕ</f></t>


text:
<pb/><t>«Zenbat eta nik Israel </t><t>sendatzea nahiago, </t><t>orduan eta nabarmenago </t><t>agertzen ziren Efraimen bekatuak </t><t>eta Samariaren <f>[1]</f> gaiztakeriak. </t><t>Iruzur egiten dute, </t><t>etxeetan lapurrak sartzen dira, </t><t>kaleetan gaiztaginek erasotzen. </t>


text:
<t>Ez dira konturatzen </t><t>beraien gaiztakeria guztiak </t><t>gogoan ditudala. </t><t>Beren okerretan sartuak daude </t><t>leporaino, </t><t>eta begi aurrean ditut nik guztiak. <f>ⓖ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Beren gaiztakeriaz <f>[2]</f> </t><t>alaiarazten dute erregea, </t><t>beren azpikeriaz buruzagiak. </t>


text:
<t>Desleial <f>[3]</f> dira denak. </t><t>Labe goria dirudite: </t><t>okinak orea egiten duenetik </t><t>ogia jaiki arte </t><t>gehiago suberritu beharrik </t><t>ez duen labe. </t>


text:
<t>Erregearen egunean, </t><t>buruzagiek ardoaren berotasunez </t><t>burua galtzen dute; </t><t>erregeak berak </t><t>eskua luzatzen die asaldariei. </t>


text:
<t>Sutan dute <f>[4]</f> bihotza, labea bezala, </t><t>beren azpikeriez. </t><t>Gau guztian errauspean dago </t><t>haien haserrea; </t><t>goizean, ordea, </t><t>sugarra bezala pizten da. </t>


text:
<t>Labea bezala daude denak sutan, </t><t>eta beren agintariak </t><t>irensten dituzte. </t><t>Haien errege guztiak </t><t>erortzen ari dira; </t><t>horietan bat bera ere ez, ordea, </t><t>niri dei egiteko. <f>ⓗ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Atzerritarrak indarrak jaten </t><t>ari zaizkio, eta ez da konturatzen. </t><t>Zahartzen ari da, </t><t>eta ez da ohartzen. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Bere harrokeriak salatzen du Israel. </t><t>Hala ere, ez dira </t><t>beren Jainko Jaunarengana </t><t>itzultzen, </t><t>ez dabiltza haren bila. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Efraim uso ttunttun burugabea da: </t><t>Egiptori degiote laguntzeko dei, </t><t>Asiriara jotzen dute. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Bidean doazela, </t><t>sarea botako diet, </t><t>txoriak bezala eraitsiko ditut, </t><t>haien zalaparta entzun orduko </t><t>harrapatuko ditut. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Haien zoritxarra, </t><t>niregandik ihesi baitabiltza! </t><t>Haien hondamendia, </t><t>nire aurka jarri baitira! </t><t>Salbatuko nituzke, </t><t>baina faltsukeria besterik </t><t>ez dute nirekiko. </t>


text:
<t>Ez didate bihotzez oihu egiten, </t><t>etzanik aieneka ari direnean, </t><t>gari eta ardo eske beren buruak </t><t>urratzen dituztenean <f>[5]</f>. </t><t>Niregandik alde egin dute. </t>


text:
<t>Nik trebatu eta indartu </t><t>nizkien besoak, </t><t>baina haiek niri </t><t>gaiztakeria asmatzen. </t>


text:
<t>Ez dira, ez, </t><t>Goikoarengana itzultzen; </t><t>huts egiten duen uztaia dirudite. </t><t>Horien buruzagiak </t><t>ezpatapean jausiko dira, </t><t>beren hizketa lotsagabeagatik; </t><t>eta barre egingo diete Egipton.</t>


text:
<pb/><t>«Hartu ezpainetan adarra! </t><t>Arranoa bezala datorkio </t><t>zoritxarra gainera Jaunaren herriari, </t><t>nire ituna hautsi baitute, </t><t>nire irakaspenaren aurka </t><t>jarri baitira. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Nik aukeratu gabeak </t><t>izendatu dituzte errege, </t><t>nire oniritzirik gabe </t><t>hautatu dituzte buruzagiak. </t><t>Beren zilar eta urrez </t><t>jainko-irudiak egin dituzte, </t><t>beren buruaren galbide. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Higuingarria Samariak </t><t>gurtzen duen zekorra <f>[1]</f>! </t><t>Haserre-sutan nago </t><t>nire herriaren aurka: </t><t>noiz helduko ote zarete </t><t>garbi izatera? <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Irudi hori Israelgo artisau batek </t><t>egina da, eta ez da jainko. </t><t>Samariaren zekorra </t><t>zati-zati egingo dute. </t>


text:
<t>Izan ere, haizea erein dute, </t><t>eta ekaitza jasoko. </t><t>Alerik gabeko galburuak irinik ez, </t><t>eta, izango balu ere, </t><t>atzerritarrek irentsiko lukete. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Irentsia dute Israel: </t><t>hor dago herrien artean, </t><t>ezertarako ez den tresna dirudi. </t>


text:
<t>Eskain diezaiela dirua herriei… </t><t>Nik bilduko ditut orain, </t><t>laster kizkurtuko dira </t><t>errege nagusiaren <f>[2]</f> zamapean. </t>


text:
<t>Aldareak ugaldu ditu Efraimek </t><t>bekatua kentzeko, </t><t>baina bekatu-bide gertatu </t><t>zaizkio aldareak. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Sakrifizioak eskaintzea dute atsegin, </t><t>hildako abereen okela jateko; </t><t>baina nik, Jaunak, </t><t>ez ditut sakrifizio horiek atsegin. </t><t>Horien bekatuak gogora dakartzat, </t><t>beren hutsegiteengatik </t><t>kontuak eskatuko dizkiet, </t><t>eta Egiptora itzuli beharko dute. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Israelek bere Egilea ahaztu du </t><t>eta jauregiak jaso; </t><t>Judak, berriz, hiriak sendotu. </t><t>Baina nik su emango diet hiriei, </t><t>suak irentsiko ditu jauregiak». <f>ⓖ</f></t>


text:
<pb/><t>Ez zaitez poztu, Israel, </t><t>ez alaitu, beste herriak bezala, </t><t>prostituzioan ibili baitzara, </t><t>zeure Jainkoa utzirik. </t><t>Atsegin duzu </t><t>zeure prostituzioaren saria </t><t>gari-larrain guztietan jasotzea. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Larrainak eta dolareak </t><t>ez diete gosea kenduko, </t><t>ardoak huts egingo die. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Ez dute Jaunaren lurraldean </t><t>bizitzerik izango: </t><t>Efraim Egiptora itzuliko da, </t><t>eta janari kutsatuak </t><t>jango dituzte Asirian. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Ez diote gehiago Jaunari </t><t>ardo-oparirik eskainiko; </t><t>horien sakrifizioak </t><t>ez zaizkio atsegin izango. </t><t>Horien ogia dolu-ogi <f>[1]</f> izango da, </t><t>jango dutenak </t><t>kutsaturik geldituko dira. </t><t>Irents bezate beraiek ogi hori, </t><t>ez baita on Jaunaren etxerako. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Zer egingo duzue, beraz, </t><t>jaiegunean <f>[2]</f>, </t><t>Jaunaren festa-egunean? <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Hondamendiari ihes egiten badiote, </t><t>Egiptok bilduko ditu, </t><t>Menfis <f>[3]</f> izango dute hilobi. </t><t>Horien zilarrezko altxor ederrak </t><t>eta horien bizilekuak </t><t>garduak eta sasiak hartuko ditu. </t>


text:
<t>Badator kontuak hartzeko garaia, </t><t>badator ordain-garaia. </t><t>Ikusiko du Israelek! <pb/>«Profeta <f>[4]</f> erotua dago —diozue—, </t><t>gizon inspiratua burutik egina». </t><t>Zuen bekatu ugari </t><t>eta ikusezin handiagatik </t><t>dago horrela. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Efraimen begiralea, profeta, </t><t>nire Jainkoarekin dago. </t><t>Baina dabilen bide guztietan </t><t>tranpak jartzen dizkiote, </t><t>bere Jainkoaren etxean ere </t><t>ikusezina diote. </t>


text:
<t>Galdukeriaren hondoa jo dute, </t><t>Gibeako garaian <f>[5]</f> bezala. </t><t>Baina Jainkoak gogoan izango du </t><t>horien bekatua, </t><t>kontuak eskatuko dizkie </t><t>beren hutsegiteengatik. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Israel aurkitu nuenean, </t><t>basamortuan mahatsa aurkitzean </t><t>bezala poztu nintzen. </t><t>Begi onez ikusi nituen </t><t>zuen gurasoak, </t><t>pikondoaren goiz-aroko </t><t>pikuak bezala. </t><t>Baina Baal-Peorrera iritsi orduko, </t><t>Baal lotsagarriari <f>[6]</f> eman zizkioten </t><t>beren buruak, </t><t>eta beren idolo maitea bezain </t><t>nazkagarri bihurtu ziren. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Efraimen ospeak </t><t>txoriak hegan bezala egingo du ihes. </t><t>Ez da gehiago haurrik jaioko, </t><t>ez emakumerik haurdun gertatuko, </t><t>ez umerik sortuko. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Haurrak hazten badituzte ere, </t><t>gizondu baino lehen kenduko dizkiet. </t><t>Errukarriak benetan, </t><t>nik alde egingo diedanean! </t>


text:
<t>Ikusten nago, </t><t>nola bihurtzen dituen </t><t>Efraimek bere haurrak </t><t>ehiztariaren harrapakin <f>[7]</f>, </t><t>nola ematen dizkion </t><t>bere seme-alabak hiltzaileari». </t>


text:
<t>Emaiezu, Jauna… </t><t>Zer emango diezun? </t><t>Eman sabel agorrak </t><t>eta bular lehorrak! <f>ⓒ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Gilgal-en <f>[8]</f> agertu zen </t><t>haien txarkeria guztia. </t><t>Han hasi zen </t><t>haienganako nire gorrotoa. </t><t>Beren okerrengatik, </t><t>bota egingo ditut neure etxetik, </t><t>ez ditut gehiago maite izango. </t><t>Errebeldeak dira </t><t>haien buruzagi guztiak. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Jota dago Efraim, </t><t>ihartuak ditu zainak, </t><t>eta ezin fruiturik eman gehiago. </t><t>Haurrik izaten badute ere, </t><t>hilarazi egingo dut </t><t>haien sabeleko fruitu maitea». </t>


text:
<t>Nire Jainkoak zapuztu egingo du </t><t>bere herria, </t><t>ez baitiote esana entzun. </t><t>Noragabe ibiliko dira herrien artean.</t>


text:
<pb/><t>Mahatsondo mardula zen Israel, </t><t>fruituz betea. </t><t>Zenbat eta fruitu gehiago, </t><t>orduan eta aldare gehiago. </t><t>Zenbat eta lurra aberatsago, </t><t>orduan eta zutarri sakratuak <f>[1]</f> </t><t>dotoreago. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Banatua dauka bihotza, </t><t>eta orain ordaindu egin beharko. </t><t>Jaunak berak </t><t>puskatuko dizkio aldareak </t><t>eta lurrera botako zutarri sakratuak. </t>


text:
<t>Orduan esango dute: </t><t>«Ez dugu erregerik, </t><t>ez baitiogu Jaunari begirunerik izan. </t><t>Baina erregeak ere </t><t>zer egin lezake guretzat?» </t>


text:
<t>Hitz eta berba, </t><t>gezur-zinak egin, </t><t>itunak izenpetu… </t><t>Haien zuzenbidea, ordea, </t><t>soro-ildoetan hazten den </t><t>belar gaizto bihurtu da. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Samariako jendea dardaraz dago, </t><t>dolu dagite herriak eta apaizeriak, </t><t>Bet-Abengo zekorra <f>[2]</f> dela-eta. </t><t>Zeren beren pozbide eta ospe zuten </t><t>idoloa urruti baitaramate. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Hura ere Asiriara eramango dute, </t><t>errege handiari <f>[3]</f> eskaintzeko. </t><t>Lotsak hartuko du Efraim, </t><t>lotsagarri izango da Israel, </t><t>bere burutazioengatik. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Hondatuak izango dira </t><t>muinoetako sasikultu-lekuak, </t><t>Israeli huts egitera eragin ziotenak. </t><t>Sasiak eta laharrak </t><t>hartuko ditu aldareak. </t><t>Orduan, honela esango diete mendiei: </t><t>«Ezkuta gaitzazue», </t><t>eta muinoei: </t><t>«Eror zaitezte gure gainera». <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Gibeako garaian <f>[4]</f> hasita, </t><t>bekatuan ari da Israel. </t><t>Orduz gero, ez da aldatu. </t><t>Beraz, guduak Gibean bertan </t><t>harrapatuko ditu gaizkileak. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Zigortzea erabaki dut: </t><t>herriak haien aurka bilduko dira, </t><t>behin eta berrizko bekatuen </t><t>ordaina emateko. <f>ⓚ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Ongi hezitako bigantxa zen Efraim, </t><t>garia jotzen gogotsua. </t><t>Haren lepo ederraren </t><t>ondotik pasa nintzenean, </t><t>uztarria lotu nion Efraimi, </t><t>Judak goldean egin zezan, </t><t>eta Jakobek arean. </t>


text:
<t>Esan nien: </t><t>Erein zuzentasuna, </t><t>eta maitasuna jasoko duzue. </t><t>Landu soro berria. </t><t>Orain duzue garaia </t><t>Jauna bilatzeko, </t><t>etorri eta euria bezala </t><t>salbamena isur diezazuen. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Baina zuek, gaiztakeria landu </t><t>eta zuzengabekeria jaso zenuten, </t><t>eta faltsukeri fruituak jan. </t><t>Zeure indarrean </t><t>jarri zenuen itxaropena, </t><t>zeure gudari-kopuruan. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, guda-hotsa aterako da </t><t>zure herriaren aurka, </t><t>eta zure gotorlekuak </t><t>erraustuak izango dira, </t><t>Xalman erregeak Bet-Arbel <f>[5]</f> </t><t>erraustu zuen bezala; </t><t>gudu hartan, </t><t>amak beren seme-alaben kontra </t><t>zanpatu zituzten. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Horra zer egingo dizuedan zuei ere, </t><t>Israelgo jende horri, </t><t>zeuen neurrigabeko </t><t>gaiztakeriagatik. </t><t>Eguna argitu orduko <f>[6]</f>, </t><t>Israelgo erregearen </t><t>azkena izango da.</t>


text:
<pb/><t>«Israel haur zela </t><t>maite izan nuen </t><t>eta Egiptotik ateratzeko </t><t>dei egin nion neure semeari. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Baina zenbat eta gehiago deitu nik, </t><t>hainbat eta urrutiago </t><t>alde egiten zidaten <f>[1]</f>. </t><t>Baalei sakrifizioak </t><t>eskaintzen zizkieten, </t><t>sasijainkoei intsentsua erretzen. </t>


text:
<t>Nik erakutsi nion oinez Efraimi, </t><t>besoetan eraman nuen. </t><t>Hala ere, ez ziren ohartu </t><t>nik nituela zaintzen. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Amodio-lokarriz erakartzen nituen, </t><t>maitasun-loturaz. </t><t>Haurtxoa musuraino </t><t>jasotzen duenaren antzeko </t><t>nintzen haientzat; </t><t>makurtu eta jaten ematen nion. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Efraim Egiptora itzuliko da <f>[2]</f>, </t><t>Asiria izango du nagusi, </t><t>ez baitu niregana itzuli nahi izan. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Bere hirietan ezpatak erasoko dio, </t><t>babeslekuak hauts bihurtuko dizkio, </t><t>beraien burutazioengatik. </t>


text:
<t>Nire herriak ez du inola ere </t><t>niregana itzuli nahi; </t><t>begiak Goikoarengana </t><t>jasotzen ditu, </t><t>baina inork laguntzen ez. <pb/> </t>


text:
<t>«Nola utziko zaitut, Efraim? </t><t>Nola zapuztuko zaitut, Israel? </t><t>Nola zu bertan behera utzi, </t><t>Adma utzi nuen bezala? </t><t>Nola egin zuri, </t><t>Tzeboimi <f>[3]</f> egin niona? </t><t>Ikara degit bihotzak, </t><t>gupidaz beterik. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Ez diot haserreari pizten utziko, </t><t>ez dut Efraim berriro desegingo, </t><t>Jainkoa bainaiz ni, ez gizakia; </t><t>santua ni zuen artean, </t><t>eta ez natorkizue </t><t>haserre-suminez». <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Jaunaren ondoren joango dira. </t><t>Jaunak lehoiak bezala orro egin, </t><t>eta haren seme-alabak </t><t>ikaraz etorriko dira sartaldetik. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>«Txoriak bezala, </t><t>dardaraz etorriko dira Egiptotik, </t><t>usoak bezala, Asiriatik. </t><t>Beren etxeetan </t><t>jarriko ditut bizitzen. </t><t>Hala diot nik, Jaunak.</t>


text:
<pb/><t>«Gezurrez inguratua nauka </t><t>Efraimek, </t><t>faltsukeriaz Israelek. </t><t>Baina Juda </t><t>Jainkoarekin dago oraindik, </t><t>leial zaio Santu-santuari <f>[1]</f>. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Israel haizez mantentzen da, </t><t>hego-haizearen ondoren dabil </t><t>egun osoan. </t><t>Gezurra gezurraren gain, </t><t>gogorkeria gogorkeriaren gain. </t><t>Asiriarekin ituna egiten du, </t><t>Egiptorekin salerosketan <f>[2]</f> dabil». <f>ⓘ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Auzitara jo du Jaunak </t><t>Judako herriaren aurka, </t><t>bere jokabideagatik Jakobi <f>[3]</f> </t><t>kontuak eskatzeko, </t><t>bere egintzen ordaina emateko. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Oraindik amaren sabelean zegoela, </t><t>anaiari iruzur egin zion Jakobek. </t><t>Gizondu zenean, </t><t>borroka egin zuen Jainkoarekin. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Aingeru batekin borroka egin </t><t>eta garaitu, </t><t>negar egin </t><t>eta onespena lortu zuen. </t><t>Betelen aurkitu </t><t>eta bertan </t><t>mintzatu zitzaion <f>[4]</f> Jainkoa: <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Beraz, Israel, itzul zaitez </t><t>zeure Jainkoarengana, </t><t>jokatu maitasunez eta zuzenbidez, </t><t>izan uste on etengabe </t><t>Jainkoarengan. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Kanaandar honek <f>[5]</f>, ordea, </t><t>pisu faltsua darabil, </t><t>engainua du maite. </t>


text:
<t>Efraimek honela dio: </t><t>“Bai, aberastu egin naiz, </t><t>ondasun handiak bildu ditut, </t><t>baina nire irabazietan ez du inork </t><t>bekatu edo hutsegiterik aurkituko”. </t>


text:
<t>Baina ni, Jaun hau, </t><t>zure Jainkoa naiz </t><t>Egipton zeundenetik. </t><t>Oihal-etxoletan biziaraziko </t><t>zaitut berriro, </t><t>basamortuan elkar aurkitu </t><t>genuenean bezala. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Profetei hitz egin nien, </t><t>ikuskariak ugari eman nizkien </t><t>eta, orain ere, profeten bitartez </t><t>egiten ditut neure oharpenak. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Galaadeko jendea gaizkilea bazen, </t><t>haiek hutsaren hurrengo dira. </t><t>Gilgal-en </t><t>zezenak eskaintzen zituzten; </t><t>baina haien aldareak ez dira </t><t>soroetako harri-piloa besterik». <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Mesopotamiara ihesi joan </t><t>eta bertan morroi egon zen Jakob, </t><t>emakume baten truke. </t><t>Emakume batengatik zituen </t><t>ardiak zaindu. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Baina Jaunak profeta baten bidez </t><t>atera zuen Israel Egiptotik </t><t>eta profeta baten bidez </t><t>zuen zaindu. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Efraimek saminki </t><t>nahigabetu du Jainkoa: </t><t>Jaunak lepora botako dio </t><t>isuri duen odola, </t><t>eta berari itzuliko bere irainak.</t>


text:
<pb/><t>Efraim mintzo zenean, </t><t>ikara sortzen zuen Israelen. </t><t>Baina, Baal zerbitzatuz, </t><t>errudun bihurtu </t><t>eta galdu egin zen. </t>


text:
<t>Oraindik ere bekatu eginez </t><t>jarraitzen dute: </t><t>beren zilarrez, jainko-irudiak </t><t>moldatzen dituzte </t><t>beren asmamenaren arabera, </t><t>artisau-lan hutsa guztia. </t><t>Baina sakrifizioak eskaini behar </t><t>omen zaizkie. </t><t>Gizakiak zekorrei musuka <f>[1]</f>! <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, goiz-lainoaren </t><t>antzeko izango dira, </t><t>berehala kentzen duen </t><t>goiz-ihintzaren antzeko; </t><t>haizeak larrainetik urruti daraman </t><t>lasto-izpiaren eta tximiniatik doan </t><t>kearen antzeko. <f>ⓕ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Baina ni, Jaun hau, </t><t>zure Jainkoa naiz </t><t>Egipton zeundenetik. </t><t>Ez duzu ni beste jainkorik </t><t>aitortu behar, </t><t>ez baita nitaz kanpo </t><t>beste salbatzailerik. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Janaritu nituen eta ase ziren. </t><t>Baina ase orduko, </t><t>harrotu egin ziren </t><t>eta ahaztu egin ninduten. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Beraz, </t><t>lehoi bihurtuko naiz haientzat, </t><t>lehoinabarra bezala </t><t>egongo natzaie zelatan. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Umeak harrapatu dizkioten </t><t>hartz amak bezala egingo diet eraso, </t><t>bularra urratuko diet. </t><t>Lehoi amak bezala irentsiko ditut, </t><t>basapiztiek sarraskituko dituzte. </t>


text:
<t>Non duzu orain zeure erregea, </t><t>zeure hirietan salba zaitzan? </t><t>Non dira zure agintariak? </t><t>Hala eskatu zenidan: </t><t>“Emazkidazu erregea </t><t>eta buruzagiak”. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Haserreturik, erregea eman nizun </t><t>eta, sumindurik, </t><t>kendu egingo dizut orain. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Haur zoro baten antzeko da Israel: </t><t>amari erdiminak iristean, </t><t>ez da aterabidean jartzen. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Eta Hildakoen Egoitzatik </t><t>atera egingo ote ditut? </t><t>Heriotzatik askatu egingo ote ditut? </t><t>Herio, non dituk heure izurriak? </t><t>Herio-leize, </t><t>non dituk heure gaitzak? </t><t>Ez dut gupidarik bihotzean». <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Efraim bere senideen artean </t><t>jori ageri bada ere, </t><t>hego-haizea <f>[2]</f> bidaliko du Jaunak </t><t>basamortuan gora: </t><t>Efraimen urburua lehortuko du, </t><t>iturriak agortuko. </t><t>Altxorreko bitxi eder guztiak </t><t>eraman egingo dizkiote.</t>


text:
<pb/><t>Samariak <f>[1]</f> hartuko du </t><t>bere erruaren zigorra, </t><t>Jainkoaren aurka altxatu baita: </t><t>bizilagunak ezpataz eroriko dira, </t><t>haurrak sarraskitu egingo dituzte, </t><t>haurdunei sabela irekiko. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Itzul zaitez, Israel, </t><t>zeure Jainko Jaunarengana, </t><t>bekatuan estropezu egin baituzu. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Itzul zaitezte Jaunarengana, </t><t>egiozue otoitz honela: </t><t>«Barkatu bekatu guztiak, </t><t>hartzazu onez </t><t>gure aitorpenaren oparia <f>[2]</f>. </t>


text:
<t>Asiriak ez gaitzake salba. </t><t>Ez dugu ustea </t><t>guda-zaldietan jarriko </t><t>eta geure eskuz eginari </t><t>ez diogu “Geure Jainko” esango. </t><t>Zuk bakarrik diozu erruki </t><t>umezurtzari». <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Jaunak dio: </t><t>«Desleialtasuna sendatuko diet, </t><t>bihotz zabalez maiteko ditut, </t><t>urrundua baitut </t><t>haiengandik haserrea. </t>


text:
<t>Ihintza bezala </t><t>izango naiz Israelentzat; </t><t>lilia bezala loratuko da </t><t>eta Libanoko zuhaitzek bezalako </t><t>sustraiak botako ditu. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Kimuak botako ditu; </t><t>haren ederra olibondoarena </t><t>bezalakoa izango da, </t><t>haren usaina </t><t>Libanokoa bezain gozoa. </t>


text:
<t>Haren itzalpean biziko dira berriro; </t><t>garia bezala biziberrituko dira, </t><t>mahastia bezala loratuko </t><t>eta Libanoko ardoa bezain </t><t>ospetsu izango. </t>


text:
<t>Efraimek esango du: </t><t>“Zer axola niri sasijainkoak </t><t>jadanik?” </t><t>Nik, Jaunak, erantzuten diot </t><t>eta ardura dut berari buruz. </t><t>Zipresaren antzeko naiz ni, </t><t>beti berde: </t><t>niregandik datorkizu fruitua». <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Jakintsuak uler beza hau guztia, </t><t>burutsuak jaso beza esanahia. </t><t>Bai, zuzenak dira Jaunaren bideak, </t><t>zintzoak haietan ibiliko dira; </t><t>bihurriek, berriz, </t><t>beraietan estropezu egingo. <f>ⓖ</f></t>


text:
<t>Entzun, buruzagiok, </t><t>adi egon, Judako <f>[1]</f> bizilagun guztiok! </t><t>Gertatu ote da inoiz antzekorik </t><t>zuen garaian, </t><t>nahiz zuen aurrekoen garaian? </t>


text:
<t>Kontatu seme-alabei, </t><t>zuen seme-alabek </t><t>konta biezaiete berenei </t><t>eta hauek hurrengo belaunaldiari. </t>


text:
<t>Esna zaitezte, mozkor <f>ⓘ</f> horiek, </t><t>eta egizue negar! </t><t>Egin garrasi, ardozaleok! </t><t>Ez duzue jadanik ardorik dastatuko. </t>


text:
<t>Hor datoz matxinsaltoak piloka, </t><t>herri indartsu eta kontaezin <f>ⓙ</f> </t><t>baten antzeko, </t><t>nire lurraldearen aurka. </t><t>Lehoiak bezalako hortzak dituzte, </t><t>dena triskatzen dute. </t>


text:
<t>Nire mahastia </t><t>hondamendi bihurtzen dute, </t><t>nire pikondoa <f>ⓚ</f> ezpal; </t><t>dena karraskatzen eta zuritzen, </t><t>abarrak larrutuz. </t>


text:
<t>Egizu negar, neskatxa batek </t><t>hil zaion senar berriaz </t><t>doluz jantzita </t><t>negar dagien bezala. </t>


text:
<t>Amaitu dira labore-opariak <f>ⓛ</f> </t><t>eta isur-opariak Jaunaren etxean. </t><t>Dolu dagite apaizek, </t><t>Jaunaren zerbitzariek. </t>


text:
<t>Gorri daude landak, </t><t>dolu dagi lurrak; <f>ⓜ</f> </t><t>galdu da laborea, agortu ardoa, </t><t>ahitu olioa. </t>


text:
<t>Bihotz-erorita daude nekazariak, </t><t>garrasika mahastizainak; </t><t>galduak baitira garia eta garagarra, </t><t>hondatua soroetako uzta. </t>


text:
<t>Iharturik dago mahastia, </t><t>zimel pikondoa, </t><t>baita granadondoa, palmondoa </t><t>eta sagarrondoa ere; </t><t>halaber ihartu dira </t><t>basazuhaitz guztiak. </t><t>Eta ihartu da gizakien poza ere! <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Egizue erosta, apaizok, </t><t>doluz jantzita; </t><t>egizue garrasi, aldare-zerbitzariok. </t><t>Zatozte, emazue gaua </t><t>dolu-jantziz estalita, </t><t>Jainkoaren zerbitzariok. </t><t>Labore-opari eta isur-oparirik gabe </t><t>gelditu baita Jainkoaren etxea. </t>


text:
<t>Antola ezazue baraualdia, <f>ⓐ</f> </t><t>egizue batzarrerako deia. </t><t>Bildu buruzagiak </t><t>eta herritar guztiak </t><t>Jaunaren, zeuen Jainkoaren, </t><t>etxean, </t><t>eta egin oihu Jaunari. </t>


text:
<t>Ai! Hau eguna, hau! </t><t>Gainean baita Jaunaren eguna. <f>ⓑ</f> </t><t>Ahalguztidunaren </t><t>hondamen-indarrez dator. </t>


text:
<t>Ez al duzue ikusten </t><t>kendu digutela janaria, </t><t>falta direla poz-alaitasunak <f>ⓒ</f> </t><t>gure Jainkoaren etxean? </t>


text:
<t>Idorturik dago hazia zokorpean, </t><t>hondaturik ziloak, </t><t>eroriak ganbarak; </t><t>galdua baita laborea. </t>


text:
<t>Abereek zer urruma! </t><t>Urduri daude behiak, </t><t>ez baitute larrerik. </t><t>Eskastu dira ardiak ere. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Zuri degizut dei, Jauna! </t><t>Landa zabaleko larreak </t><t>suak hartu ditu, </t><t>basazuhaitz guztiak garrak kiskali. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Basapiztiek ere orro egiten dizute; </t><t>zeren errekak agortu egin baitira, </t><t>eta landa zabaleko larreak </t><t>suak hartu.</t>


text:
<pb/><t>Jo turuta <f>[1]</f> <f>ⓕ</f> Sionen! </t><t>Egin irrintzi nire mendi santuan! </t><t>Ikara bedi lurraldeko jende guztia, </t><t>bai baitator Jaunaren eguna, </t><t>gainean da. </t>


text:
<t>Ilunpearen eta itzal beltzaren eguna, </t><t>hodeien eta laino beltzaren eguna. </t><t>Hor dator, </t><t>egunsentia mendi gainetara bezala, </t><t>gudaroste ugari eta indartsua. </t><t>Ez da egundaino </t><t>horrelakorik ikusi, </t><t>ezta ikusiko ere berriro </t><t>menderen mendetan. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Haien aurretik suak irentsi, <f>ⓗ</f> </t><t>haien atzetik garrak kiskali. </t><t>Lehen, lurra baratze eder; </t><t>gero, eremu gorri. </t><t>Ez die ezerk ihes egiten. </t>


text:
<t>Mendiz mendi saltoka doazen </t><t>zalgurdiena bezalako </t><t>burrunba dakarte, </t><t>lastoa erretzen duen suaren </t><t>txinparta-hotsa bezalakoa. </t><t>Gudaroste indartsua dirudite, </t><t>borrokarako gertu. </t>


text:
<t>Gudariak bezala oldartzen dira, </t><t>gerlarien antzera igotzen </t><t>harresietan gora. </t><t>Bakoitza bere bidetik doa, </t><t>nor bere lerrotik okertu gabe. </t>


text:
<t>Lagunari trabarik egin gabe, </t><t>bakoitza bere arrastoan doa. </t><t>Gezia gainera jausita ere, </t><t>ez dute atzera egiten. </t>


text:
<t>Hiriari erasotzen diote, </t><t>harresiak hartzen; </t><t>etxe-hormetan gora igotzen dira, </t><t>leihoetatik sartzen lapurrak bezala. </t>


text:
<t>Haien aurrean dar-dar dagi lurrak, </t><t>ikara da zerua; </t><t>eguzki-ilargiak ilundu <f>ⓚ</f> egiten dira, </t><t>izarrek beren dirdira galtzen. </t>


text:
<t>Eta Jaunak deiadar dagi </t><t>bere gudarostearen aurrean; </t><t>kontaezinak dira </t><t>haren gudari-sailak, </t><t>indartsuak </t><t>haren aginduak betetzeko. </t><t>Handia da eta guztiz ikaragarria </t><t>Jaunaren eguna: </t><t>nork eman aurpegi? <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>«Baina garaiz zabiltzate oraindik </t><t>—hala dio Jaunak—. </t><t>Itzul zaitezte niregana <f>ⓜ</f> </t><t>bihotz-bihotzez, </t><t>barau, negar eta intzirika». </t>


text:
<t>Ez urratu soinekoak <f>[2]</f>, </t><t>bihotzak baizik! </t><t>Itzul zaitezte Jaunarengana, </t><t>zeuen Jainkoarengana, </t><t>bihozbera eta errukiorra baita, </t><t>haserregaitza eta onginahiz betea, </t><t>bere mehatxuez damutzen dena. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Agian, atzera egin </t><t>eta damutuko da, </t><t>eta ondasunez bedeinkatuko </t><t>zaituzte ostera. </t><t>Orduan, labore-opariak </t><t>eta isur-opariak </t><t>egin ahal izango dizkiozue </t><t>Jaunari, zeuen Jainkoari. <f>ⓐ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Bildu herria batzar santura; </t><t>bildu zaharrak, </t><t>ekarri haurrak, </t><t>baita bularrekoak ere. </t><t>Utz beza senar berriak ezkontza-gela </t><t>eta emazte berriak ezkontza-ohea. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Egin bezate negar </t><t>apaizek, Jaunaren zerbitzariek, </t><t>atari eta aldare artean <f>[3]</f>. </t><t>Esan bezate: </t><t>«Erruki zakizkio, Jauna, </t><t>zeure herriari. </t><t>Ez utzi zeure ondarea lotsagarri, </t><t>ez bezate beste nazioek </t><t>menpean har. </t><t>Zergatik esan behar dute </t><t>atzerritarrek: </t><t>“Non dute, bada, beren Jainkoa?”» <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Bere lurrarekiko maitasun-espaz </t><t>beterik dago Jauna </t><t>eta barkatu egiten dio bere herriari. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Eta honela erantzuten dio: </t><t>«Hara, laborea, ardoa eta olioa <f>ⓕ</f> </t><t>bidaliko dizkizuet, aseko zaituztet. </t><t>Ez zaituztet aurrerantzean </t><t>beste nazioen artean </t><t>lotsagarri utziko. </t>


text:
<t>Uxatuko dut zuengandik </t><t>iparraldeko etsaia <f>[4]</f>, </t><t>eta lur idor eta gorrira jaurtiko: </t><t>aurreguardia ekialdeko itsasorantz, </t><t>atzeguardia </t><t>mendebaldeko itsasorantz. </t><t>Haren ustel-usaina zabalduko da, </t><t>kiratsak airea beteko du. </t><t>Gauza handiak egiten zituen </t><t>bere ustez!» <f>ⓖ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Ez izan beldur, lurra! </t><t>Poz zaitez eta alaitu! </t><t>Gauza handiak Jaunak baititu egin. </t>


text:
<t>Ez izan beldur, landako abereok! </t><t>Badator landa zabalean larre berria, </t><t>badakarte zuhaitzek fruitua, </t><t>pikondoak eta mahastiak </t><t>aberastasuna. </t>


text:
<t>Poz zaitezte, Siongo seme-alabok, </t><t>alaitu Jaunarekin, </t><t>zeuen Jainkoarekin! </t><t>Antzina bezala, </t><t>garaian garaiko euria <f>ⓗ</f> </t><t>ematen baitizue, </t><t>udazkeneko zein udaberriko euria. </t>


text:
<t>Larrainak alez beteko dira, </t><t>dolareek ardoz eta olioz </t><t>gainez egingo dute. <pb/> </t>


text:
<t>«Ordaina emango dizuet: </t><t>nik bidalitako </t><t>matxinsalto-gudaroste <f>[5]</f> handiak </t><t>dena jan zizuen urteetako ordaina. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Ase arte jango duzue, </t><t>eta Jauna, zeuen Jainkoa, </t><t>goretsiko, </t><t>zuen alde harrigarriro </t><t>jokatuko baitu. </t><t>Nire herria ez da berriro </t><t>inoiz lotsatan geldituko. </t>


text:
<t>Orduan ezagutuko duzue <f>ⓙ</f> </t><t>ni zuen artean, </t><t>Israelen erdian, nagoela </t><t>eta ni, Jaun hau, </t><t>naizela zuen Jainkoa, </t><t>eta ez beste inor. </t><t>Nire herria ez da berriro inoiz </t><t>lotsatan geldituko.</t>


text:
<pb/><t>«Ondoren, neure espiritua </t><t>isuriko diet gizaki guztiei. </t><t>Zuen seme-alabek </t><t>profetizatu egingo dute, </t><t>zuen zaharrek </t><t>ametsak egingo dituzte, </t><t>zuen gazteek ikuskariak izango. <f>ⓚ</f> <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Eguzkia ilunpe bihurtuko da, </t><t>ilargiak odol-itxura hartuko, </t><t>Jaunaren eguna, </t><t>egun handi eta ikaragarria, </t><t>iritsi baino lehen». <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Orduan, Jaunari dei egin diezaiona </t><t>salbatuko da <f>[1]</f>. </t><t>Jerusalemen, Sion mendian, </t><t>izango da salbaturik, </t><t>Jaunak esan bezala. </t><t>Jaunak deituak </t><t>geldituko dira bizirik. <f>ⓝ</f></t>


text:
<pb/><t>«Egun haietan eta une hartan, </t><t>Judaren eta Jerusalemen zoria </t><t>aldatuko dut. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Nazio guztiak bilduko ditut <f>ⓑ</f> </t><t>eta Josafateko zelaira <f>[1]</f> jaitsaraziko; </t><t>auzia izango dut bertan haien aurka, </t><t>herri eta ondare dudan Israeli </t><t>egindako guztiagatik: </t><t>nazioen artean sakabanatu zuten, </t><t>nire lurra beren artean banatu, </t>


text:
<t>nire jendea zotz egin zuten. </t><t>Emagalduen saritzat </t><t>mutikoa ematen zuten, </t><t>eta zurruterako ardo-truke </t><t>neskatxa saltzen. </t>


text:
<pb/>«Eta zuek, Tiro eta Sidon hiriok eta Filisteako eskualde <f>[2]</f> guztiok, zer nahi duzue niregandik? Nik ordaina ematea nahi al duzue? Niregandik ordaina nahi baldin baduzue, gertu nago: berehala jausaraziko dut ordaina zuen bizkarrera. <f>ⓒ</f>


text:
Judako eta Jerusalemgo seme-alabak greziarrei saldu zenizkieten, beren lurraldetik urruti botatzearren. <f>ⓓ</f>


text:
Baina aterarazi egingo ditut saldu zenituzten tokitik, eta zuen eginak zeuen bizkarrera jausaraziko ditut:


text:
zuen seme-alabak juduei salduko dizkiet, eta juduek Sabakoei <f>[3]</f> <f>ⓔ</f> , urrutiko nazio horri, salduko dizkiete». <pb/>Jaunak esan du.


text:
<pb/><t>Iragar ezazue hau nazioetan: </t><t>dei egizue gerra santurako! </t><t>Prestatu gudariak! </t><t>Betoz gerlari guztiak! </t>


text:
<t>Bihur itzazue goldeak ezpata <f>ⓕ</f> </t><t>eta igitaiak lantza. </t><t>Makalak ere esan beza: </t><t>«Gudari ausarta naiz!» </t>


text:
<t>Zatozte bizkor <f>[4]</f>, </t><t>inguruko herri guztiok, </t><t>bil zaitezte. </t><t>—Zuk, Jauna, gida itzazu </t><t>zeure gudariak haien aurka—. </t>


text:
<t>Erne! Betoz nazioak </t><t>Josafateko zelaira, </t><t>han eseriko baita Jauna, </t><t>inguruko herri guztiak epaitzeko. </t>


text:
<t>Heldu igitaiari, uzta heldu da; </t><t>etorri eta zapaldu, </t><t>dolarea beterik dago, </t><t>upelak gainezka. </t><t>Gainez egin baitu </t><t>haien gaiztakeriak. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Jendetzak eta jendetzak </t><t>Epai-zelaian, </t><t>gainean baita Jaunaren eguna, <f>ⓗ</f> </t><t>Epai-zelaian. </t>


text:
<t>Orro dagi Jaunak Siondik, </t><t>deiadar Jerusalemdik, </t><t>eta ikara dira zeru-lurrak. </t><t>Baina Jauna babes da </t><t>bere herriarentzat, </t><t>gordeleku Israelgo seme-alabentzat. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>«Orduan ezagutuko duzue </t><t>ni, Jauna, naizela zuen Jainkoa </t><t>eta Sion nire mendi santuan </t><t>bizi naizela. </t><t>Jerusalem santu izango da berriro, </t><t>eta ez da han arrotzik sartuko. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan </t><t>mendiek ardoa emango dute, </t><t>muinoek esnea isuriko. </t><t>Judako erreka guztiak </t><t>ura betean joango dira. </t><t>Jaunaren etxean iturria sortuko da, </t><t>eta Arkazi ibarra <f>[5]</f> ureztatuko du. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Egipto basamortu bihurtuko da, </t><t>Edom eremu gorri, </t><t>Judako seme-alabei eginiko </t><t>gogorkeriengatik, </t><t>haien lurraldean isuritako </t><t>odol errugabeagatik. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t> <n>[20-21]</n> Ez dut haien odola gehiago </t><t>ordainik gabe utziko. </t><t>Judak, aldiz, </t><t>beti izango ditu bizilagunak, </t><t>baita Jerusalemek <f>ⓝ</f> ere </t><t>mendez mende. </t><t>Eta ni, Jauna, Sionen biziko naiz».</t>


text:
<pb/>Hona hemen Tekoa hiriko Amos artzainaren hitzak, Jaunak Israeli buruz agertu zizkionak, lurrikara baino bi urte lehenago, Judako errege Uzias zela, eta Israelgoa, berriz, Joaxen seme Jeroboam <f>[1]</f>. <f>ⓐ</f>


text:
Hau zioen Amosek: <pb/><t>Orro dagi Jaunak Siondik, </t><t>deiadar Jerusalemdik; </t><t>larreak galduak dira, </t><t>Karmel gaina <f>[2]</f> lehortua. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Damasko herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Galaad <f>[3]</f> erabat txikitu baitute, </t><t>burdin arez bezala; <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diot </t><t>Hazael errege-etxeari, </t><t>eta suak irentsiko ditu </t><t>Ben-Hadaden <f>[4]</f> jauregiak. </t>


text:
<t>Zatitu egingo ditut </t><t>Damaskoko hiri-morroiloak, </t><t>kendu Bikeat-Abendik </t><t>buruzagia, </t><t>kendu Bet-Edendik </t><t>aginte-makila duena, </t><t>eta Siriako herria Kir-era <f>[5]</f> </t><t>erbesteratua izango da». </t><t>Jaunak esan du. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t><f>[6]</f> Honela dio Jaunak: </t><t>«Gaza herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Herri osoak erbesteratu baititu, </t><t>edomdarren esku uzteko; <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diet </t><t>Gazako harresiei, </t><t>eta bertako jauregiak </t><t>irentsi egingo ditu. </t>


text:
<t>Axdod hiritik </t><t>kendu egingo dut buruzagia, </t><t>Axkelondik aginte-makila duena; </t><t>Ekron hiriaren aurka </t><t>jasoko dut eskua, </t><t>eta gainerako filistear apurrak </t><t>galdu egingo dira». </t><t>Jainko Jaunak esan du. </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Tiro herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Jendetzak eman baitizkie gatibu </t><t>edomdarrei, </t><t>anaiarteko itun-hitzari <f>[7]</f> eutsi gabe; <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diet </t><t>Tiroko harresiei, </t><t>eta bertako jauregiak </t><t>irentsi egingo ditu». </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Edom <f>[8]</f> herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Ezpataz aurrean erabili baititu </t><t>bere anaia israeldarrak, </t><t>errukia itoz; </t><t>gogor eutsi dio suminari, </t><t>eten gabe gorrotoari; <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diot </t><t>Teman hiriari, </t><t>eta Botzra <f>[9]</f> hiriko jauregiak </t><t>irentsi egingo ditu». <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t><f>[10]</f> Honela dio Jaunak: </t><t>«Amondarrek </t><t>gaiztakeriarik asko egin dute, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo ditut! </t><t>Galaadeko emakume haurdunei </t><t>sabela urratu baitzieten, </t><t>beren lurraldea </t><t>zabaldu ahal izateko; <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diet </t><t>Raba hiriko harresiei, </t><t>eta bertako jauregiak </t><t>irentsi egingo ditu; </t><t>borrokaldikoan, </t><t>guda-garrasiak izango dira </t><t>eta ekaitz-egunean bezalako </t><t>zalaparta. </t>


text:
<t>Haien erregeak </t><t>erbestera joan beharko du </t><t>bere buruzagi eta guzti». </t><t>Jaunak esan du.</t>


text:
<pb/><t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Moab <f>[1]</f> herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Edomgo erregearen hezurrak </t><t>profanatu baitzituzten, </t><t>erraustu eta kare bihurtu; <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diot </t><t>Moab lurraldeari, </t><t>eta Keriot hiriko jauregiak </t><t>irentsi egingo ditu; </t><t>guda-garrasi </t><t>eta adar-hots artean </t><t>hilko dira moabdarrak; </t>


text:
<t>berauen mugetatik </t><t>kendu egingo dut agintaria, </t><t>eta buruzagi guztiak </t><t>harekin batera hilko». </t><t>Jaunak esan du. </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Juda <f>[2]</f> herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Jaunak irakatsia gutxietsi baitute, </t><t>eta haren aginduak bete ez; </t><t>gurasoen sineskeria berberek </t><t>desbideratu dituzte judatarrak; <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>horregatik, su emango diot </t><t>Juda lurraldeari, </t><t>eta Jerusalemgo jauregiak </t><t>irentsi egingo ditu». </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Israel herriak </t><t>gaiztakeriarik asko egin du, </t><t>zein baino zein handiago. </t><t>Eta beraz, zigortu egingo dut! </t><t>Gizon zuzena </t><t>dirutan saltzen baitute </t><t>eta behartsua </t><t>oinetako pare baten truke; <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>jende xehea </t><t>lurreko hautsaren kontra </t><t>zapaltzen dute, </t><t>eta jende errukarriaren eskubidea </t><t>baztertzen. </t><t>Aita-semeak </t><t>neska bat berarekin <f>[3]</f> dabiltza, </t><t>nire izen santua laidotuz. </t>


text:
<t>Behartsuei bahitutako </t><t>soineko gainean </t><t>etzaten dira edozein kultu-lekutan, </t><t>eta bidegabekeriaz bildutako </t><t>ardoa edaten dute </t><t>beren Jainkoaren etxean. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Alabaina, </t><t>ene herri hori, </t><t>zuri bidea zabaltzeko </t><t>nik suntsitu nuen amortarra <f>[4]</f>, </t><t>zedroa bezain tantai </t><t>eta artea bezain sendo zena; </t><t>bota nizkion fruituak gainetik, </t><t>eta atera sustraiak azpitik. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Nik igoarazi zintuztedan </t><t>Egiptotik, eta basamortuan zehar </t><t>berrogei urtez gidatu, </t><t>amortarren lurraldeaz </t><t>jabe zintezten. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Profetak sorrarazi nituen </t><t>zuen seme-alaben artetik, </t><t>eta nazireuak <f>[5]</f> zuen gazteen artetik. </t><t>Ez al da hala, israeldarrok? </t><t>Nik, Jaunak, galdegiten dizuet. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Baina zuek nazireuei </t><t>ardoa edanarazi diezue, </t><t>eta profetei </t><t>nire mezua ez zabaltzeko agindu. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Orain, bada, </t><t>nik zapalduko zaituztet, </t><t>gari-balaz bete-bete eginiko gurdiak </t><t>lurra zapaltzen duen bezala. </t>


text:
<t>Bizkorrenak ere </t><t>ezin izango du ihes egin, </t><t>indartsuena </t><t>ezin izango da bere indarraz baliatu, </t><t>oldartsua </t><t>ez da bizirik aterako. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Arkulariak </t><t>ez dio bere buruari eutsiko, </t><t>oinezkoa ez da bizirik aterako, </t><t>ezta zaldizkoa ere. </t>


text:
<t>Egun hartan, </t><t>gudari lehiatuenak ere </t><t>bertan behera utziko ditu armak, </t><t>ihes egin ahal izateko». </t><t>Jaunak esan du. <f>ⓔ</f></t>


text:
<pb/>Entzun, Israelgo seme-alabok. Hona Jaunak zuen aurka, Egiptotik igoarazi zuen familia horren guztiaren aurka, adierazten duen mezua: <f>ⓕ</f>


text:
<pb/><t>«Zuek bakarrik </t><t>hautatu zaituztet </t><t>lurreko familia guztien artetik; </t><t>horregatik, bada, </t><t>zuen bekatu guztien </t><t>kontua eskatuko dizuet». <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Lehoiak oihanean </t><t>orrorik egiten ote du, </t><t>harrapakinik ez badu? </t><t>Lehoikumeak gordelekutik </t><t>marruma egiten ote du, </t><t>ezer harrapatu ez badu? </t>


text:
<t>Txoririk erortzen ote da </t><t>lurrean jarritako sarean, </t><t>zer janik ez badu? </t><t>Sarea lurretik gora </t><t>tenkatzen ote da, </t><t>ezer harrapatu ez badu? </t>


text:
<t>Jo al daiteke hirian adarra, </t><t>jendea asaldatu gabe? </t><t>Gerta al daiteke hirian zorigaitza, </t><t>Jaunak eragin gabe? </t>


text:
<t>Ez, Jainko Jaunak ez du ezer egiten, </t><t>bere zerbitzari profetei </t><t>bere asmoa azaldu gabe. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Lehoiak orro dagi, </t><t>nor ez beldurtu? </t><t>Jaunak hitz dagi, </t><t>nork ez haren mezua zabaldu? <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Aldarrikatu </t><t>Axdodeko jauregietan bizi direnei, </t><t>Egiptoko jauregietakoei: </t><t>«Bil zaitezte </t><t>Samaria <f>[1]</f> inguruko mendietan, </t><t>eta ikusi hango nahaskeria ugariak, </t><t>zapalkuntza handiak». <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jainko Jaunak: </t><t>«Ez dute zuzentasunaren senik. </t><t>Beren jauregiak </t><t>indarkeriaz lapurtutako ondasunez </t><t>betetzen dituzte. </t>


text:
<t>Horregatik, bada, </t><t>etsaiak inguratuko du lurraldea, </t><t>zure babeslekuak lurreratuko ditu, </t><t>eta zure jauregiak hustuko». </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Artzainak lehoiaren ahotik </t><t>bi hanka edo belarri-zati bat </t><t>besterik askatzen ez duen bezala, </t><t>Israelgo seme-alaben artetik ere, </t><t>Samarian ohe dotoreetan <f>[2]</f> etzanik </t><t>lasai bizi direnen artetik, </t><t>banaka batzuk besterik </t><t>ez dira salbatuko». </t>


text:
<t>Honela dio </t><t>Jainko Jaun ahalguztidunak: </t><t>«Entzun eta izan lekuko </t><t>Jakoben ondorengoen aurka. </t>


text:
<t>Israeli bere gaiztakerien kontua </t><t>eska diezaiodan egunean, </t><t>Betelgo <f>[3]</f> aldarearen kontra </t><t>ekingo diot: </t><t>ertzak apurtuko dizkiot </t><t>eta lurrera botako. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Desegingo ditut </t><t>udako etxea eta negukoa. </t><t>Marfilez jantzitako etxeak </t><t>desagertuko dira, </t><t>eta jauregi bikainak ezereztuko». </t><t>Jaunak esan du. <f>ⓛ</f></t>


text:
<pb/><t>Entzun hitz hau, </t><t>Samariako andreok, </t><t>Baxango <f>[1]</f> behiak bezain </t><t>guri zaretenok: </t><t>jende xehea zapaltzen duzue, </t><t>behartsuak bidegabeki erabiltzen; </t><t>«Ekarri ardoa, edan dezagun» </t><t>agintzen diezue senarrei. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Zin hau egin du Jaunak </t><t>bere santutasunagatik: </t><t>«Badatoz egunak, </t><t>arrainak amuz bezala, </t><t>kakoan loturik </t><t>eramango zaituztetenekoak; </t><t>eraman, </t><t>baita gelditutako bakarrak ere. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Harresi-zuloetatik irtengo zarete, </t><t>bakoitzak bere aurrean </t><t>izango duenetik, </t><t>eta iparralderantz <f>[2]</f> </t><t>jaurtiko zaituztete». </t>


text:
<t>Honela dio Jainko Jaunak: </t><t>«Zoazte Betelgo santutegira </t><t>nire kontra errebelatzeko, </t><t>eta Gilgalera <f>[3]</f> </t><t>zuen errebeldiak ugaritzeko; </t><t>eskaini goizero zeuen sakrifizioak, </t><t>eta hiru egunero hamarrenak; <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>eskaini legamiadun ogia <f>[4]</f> </t><t>esker oneko oparitzat; </t><t>aldarrikatu </t><t>zeuen borondatezko eskaintzak, </t><t>horixe baituzue atsegin, </t><t>Israelgo seme-alabok». <f>ⓑ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Gosea bidali dizuet hiri guztietara, </t><t>ogi-falta zeuen bizilekuetara. </t><t>Hala ere, ez zarete niregana itzuli. </t><t>Nik, Jaunak, esana. <f>ⓒ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Euria ukatu dizuet </t><t>uztaroa baino hiru hilabete </t><t>lehenagotik ere; </t><t>hiri batean euria eginarazi dut </t><t>eta bestean ez; </t><t>etxalde batek euria hartu du, </t><t>eta bestea, euririk ezean, </t><t>lehortu egin da. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Jendea badoa herriz herri ur bila, </t><t>baina ez du behar adina aurkitzen. </t><t>Hala ere, ez zarete niregana itzuli. </t><t>Nik, Jaunak, esana. <pb/> </t>


text:
<t>«Haize erreaz eta gorrinaz jo ditut </t><t>zuen baratze eta mahastiak; </t><t>pikondo eta olibondoak </t><t>matxinsaltoak jan ditu. </t><t>Hala ere, ez zarete niregana itzuli. </t><t>Nik, Jaunak, esana. <f>ⓔ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Izurria bidali dut zuengana </t><t>Egiptokoaren antzekoa. </t><t>Zuen gazteak ezpataz hilarazi ditut </t><t>eta zuen zaldiak etsaien esku utzi. </t><t>Zuen sudurretaraino igoarazi dut </t><t>hildakoen kiratsa, </t><t>guda-kanpalekuetan. </t><t>Hala ere, ez zarete niregana itzuli. </t><t>Nik, Jaunak, esana. <f>ⓕ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Irauli egin zaituztet, </t><t>Sodoma eta Gomorra </t><t>irauli nituen bezala; </t><t>sutatik ateratako ilintiaren antzera </t><t>libratu zarete. </t><t>Hala ere, ez zarete niregana itzuli, </t><t>Nik, Jaunak, esana. <f>ⓖ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Horregatik, bada, </t><t>zu zigortzera nator, Israel; </t><t>eta zigortzera natorkizunez gero, </t><t>presta zaitez </t><t>zeure Jainkoaren aurrean </t><t>agertzeko». <f>ⓗ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Jainkoa da </t><t>mendiak eratu dituena, </t><t>eta haizea sortu duena, </t><t>gizakiari bere burubideak </t><t>agertzen dizkiona, </t><t>ilunpea egunsenti bihurtzen duena, </t><t>mundu guztiaren gainetik dagoena. </t><t>Jauna du izena, </t><t>Jainko ahalguztiduna. <f>ⓘ</f></t>


text:
<t>Israel neskatxa ederra <f>[1]</f> erori da, </t><t>ez da gehiago jaikiko; </t><t>lur jota dago, </t><t>ez da altxatuko duenik. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Honela diotso Jainko Jaunak </t><t>Israel herriari: </t><t>«Gerrara mila gizon </t><t>bidaltzen dituen hiriari </t><t>ehun itzuliko zaizkio; </t><t>ehun bidaltzen dituenari, hamar». <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Honela diotso Jaunak </t><t>Israel herriari: </t><t>«Etorri nire bila, bizi zaitezten. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Baina ez ibili nire bila Betelen, </t><t>ez joan Gilgalera, </t><t>ez jo Beer-Xebarantz <f>[2]</f>; </t><t>Gilgal erbestean galduko baita, </t><t>Betel ezereztu». <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Ibili Jaunaren bila, bizi zaitezten. </t><t>Bestela, Joseren ondorengoen <f>[3]</f> </t><t>gainera oldartuko da, </t><t>itzali ezineko suz </t><t>irentsiko du Betel. </t>


text:
<t>Ai! Justizia samindura </t><t>bihurtzen dute, </t><t>eta zuzenbidea </t><t>hankapean erabiltzen. <f>ⓐ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Jainkoa da </t><t>izar-multzoak <f>[4]</f> sortu dituena, </t><t>iluna egunsenti </t><t>eta eguna gau beltz </t><t>bihurtzen duena; </t><t>itsas urak biltzen </t><t>eta lur gainera isurtzen dituena. </t><t>Jauna du izena. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Auzitegietan <f>[5]</f> salatzen zaituztena </t><t>gorrotatzen duzue, </t><t>eta egia dioena gaitzesten. </t>


text:
<t>Jende xehea larrutzen duzue, </t><t>gari-zerga ordaintzera behartuz. </t><t>Harlanduzko etxeak egin dituzue, </t><t>baina ez zarete berorietan biziko; </t><t>mahasti bikainak landatu, </t><t>baina ez duzue </t><t>berorien ardorik edango. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Ondo ezaguna dut </t><t>zuen errebeldien neurrigabea </t><t>eta zuen bekatuen astuna: </t><t>errugabea estutu duzue, </t><t>eskupekoa jaso, </t><t>auzitegian behartsuen </t><t>eskubidea baztertu. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Bilatu ongia, ez gaizkia, </t><t>bizi zaitezten. </t><t>Orduan bai, zuekin izango da Jauna, </t><t>Jainko ahalguztiduna, </t><t>berak esan bezala. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Gorrota ezazue gaizkia, </t><t>maita ongia, </t><t>egin zuzentasuna auzitegietan, </t><t>ea Jainko Jaun ahalguztiduna </t><t>Joseren azken ondorengoekin </t><t>gupidatzen den. <f>ⓖ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio </t><t>Jainko Jaun ahalguztidunak: </t><t>«Plaza guztietan </t><t>doluminak izango dira, </t><t>kale guztietan negar-zotinak. </t><t>Nekazariak deituko dituzte </t><t>dolurako, </t><t>erostariak hileta-negarrerako; <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>mahasti guztietan </t><t>doluminak izango dira, </t><t>ni zu zigortzera etortzean». </t><t>Jaunak esan du. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Ai Jaunaren egunaren </t><t>irrikatan zaudetenok! </t><t>Zer izango dela uste duzue zuentzat </t><t>Jaunaren egun hori? </t><t>Egun beltza izango duzue, </t><t>eta ez egun argia. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Egun horretan, </t><t>lehoiarengandik ihesi ibili eta </t><t>hartzarekin tupust egiten duen </t><t>gizonaren antzeko izango zarete, </t><t>edota, etxean sartu eta </t><t>horman eskua ipini orduko, </t><t>sugeak zizta egiten </t><t>dionaren antzeko. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Bai, Jaunaren eguna </t><t>egun beltza izango da, </t><t>eta ez egun argia, </t><t>argi-izpirik gabeko ilun beltza! </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Gorroto eta higuin ditut </t><t>zuen jaiak, </t><t>ez ditut atsegin </t><t>zuen kultu-batzarrak. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Aldare gainera </t><t>ekartzen dizkidazuen </t><t>erre-opari eta labore-opariak </t><t>ez ditut atsegin, </t><t>zekor gizenen elkartasun-opariei </t><t>bizkarra ematen diet. </t>


text:
<t>Kendu nire ondotik </t><t>zuen kantuen zarata-hotsa, </t><t>zuen zitara-soinurik </t><t>ez dut entzun nahi. </t>


text:
<t>Datorrela, bai, zuzenbidea </t><t>ura bezala, </t><t>datorrela justizia, </t><t>beti darion erreka bezala. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<pb/>«Israel herri, basamortuan berrogei urtez ez zenidan sakrifiziorik, ez labore-oparirik egin. <f>ⓝ</f>


text:
Baina orain, Sikut zuen jainko-erregearen eta Kiion <f>[6]</f> zuen jainko-izarraren irudiak egin dituzuenez,


text:
zeuekin eramango dituzue, Damaskotik harantz atzerrira bidaliko zaituztedanean». <pb/><t>Jainko Jaun ahalguztiduna, </t><t>hori du izena. <f>ⓐ</f></t>


text:
<pb/><t>Ai zuek, </t><t>uste osoa Sionen duzuenok, </t><t>eta Samarian lasai bizi zaretenok! </t><t>Ai zuek, </t><t>nazio artean buru omen den </t><t>Israelgo handikiok, </t><t>norengana baitatoz </t><t>israeldar guztiak! <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Zoazte Kalne hirira eta begira, </t><t>hurbil zaitezte handik </t><t>Hamat handira, </t><t>eta jaitsi hortik Filisteako Gat-era. </t><t>Erresuma horiek baino hobea </t><t>ote da zuena? </t><t>Zuen lurraldea </t><t>horiena baino zabalagoa ote? <f>[1]</f> <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Zorigaitzaren eguna uxatu nahi, </t><t>eta indarkeriaren nagusigoa </t><t>dakarzue. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Ohe dotore eta goxotan </t><t>luze etzaten zarete, </t><t>artaldeko bildots </t><t>eta ukuiluko txahal onenak </t><t>jaten dituzue. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Harparen soinura </t><t>kantuan egiten duzue, </t><t>doinu berriak asmatuz, </t><t>David zaretelakoan; <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>ardoa kopa handitan edaten duzue, </t><t>olio usaintsu onenez </t><t>igurzten zarete. </t><t>Eta ez zaizue axola </t><t>Israel herriaren hondamendia! <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, bada, </t><t>zuek izango zarete </t><t>lehenengo erbesteratuak, </t><t>eta hor amaituko dira </t><t>zuen jan-edan eta nasaikeriak. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Honela dio </t><t>Jainko Jaun ahalguztidunak, </t><t>bere biziarengatik zin eginez: </t><t>«Gaitzesten dut </t><t>Jakoben ondorengoen harrokeria </t><t>eta haien jauregiak </t><t>gorrotatzen ditut: </t><t>etsaiaren esku utziko dut </t><t>osorik hiriburua». <f>ⓘ</f> </t>


text:
Honela galdetuko dio ahaideak etxe barrunbean dagoenari, gorpuak erretzen dituenarekin hilotzak etxetik ateratzera datorrenean: «Ba al da besterik zurekin?» <pb/>Eta hark erantzungo: «Ez». Eta erantsiko: «Ixo! Ez da Jaunaren izena aipatzeko momentua!» <f>[2]</f> <f>ⓚ</f>


text:
<pb/><t>Egin ote lezakete lauoinka </t><t>haitzetan zaldiek? </t><t>Golda ote lezakete itsasoa idiek? </t><t>Zuek, ordea, zuzenbidea pozoi </t><t>bihurtu duzue, justizia samindura. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Lo-Dabar-ez jabetu zaretela eta, </t><t>pozik zaudete. </t><t>Honela diozue: </t><t>«Ez dugu, bada, </t><t>geure indar handiaz </t><t>eskuratu Karnaim <f>[3]</f>?» <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Hona, bada, Israel herri, </t><t>zer dioen </t><t>Jainko Jaun ahalguztidunak: </t><t>«Nik altxaraziko dut </t><t>herri bat zure aurka, </t><t>eta honek zapalduko zaitu, </t><t>hasi goiko Hamat ertzetik </t><t>eta beheko Araba errekaraino <f>[4]</f>». <f>ⓐ</f></t>


text:
<pb/>Hona zer erakutsi zidan Jainko Jaunak: bibelarra, errege-abereei dagokien lehen belarraren ostekoa <f>[1]</f>, hazten ari zela, matxinsaltoak sortu zituen berak. <f>ⓑ</f>


text:
Matxinsaltoek lurraldeko belar guztia garbitu zutenean, esan nuen: <pb/>—Ene Jainko Jauna, barkatu, arren! Nola eutsiko dio, bada, Israel herriak bere biziari, hain txikia izanik? <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Beste hau ere erakutsi zidan Jainko Jaunak: bere herria suaz zigortzera zetorren bera, eta suak lurpeko itsaso handia eta Israel, Jainkoaren ondarea, irentsi behar zituen. <f>ⓔ</f>


text:
Nik esan nuen: <pb/>—Ene Jainko Jauna, zaude geldi! Nola eutsiko dio, bada, Israel herriak bere biziari, hain txikia izanik?


text:
Jaunak galdetu zidan: <pb/>—Zer ikusten duzu, Amos? <pb/>—Berun-haria —erantzun nion. <pb/>Eta Jaunak: <pb/>—Horra, berun-hari honetaz, neure herria zuzen ote dabilen ikusi nahi dut. Ez baitut gehiago ez ikusiarenik egingo. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/><t>«Isaaken ondorengoen kultu-lekuak </t><t>soilduak izango dira, </t><t>Israelen santutegiak deseginak. </t><t>Jeroboamen errege-etxearen aurka </t><t>ezpata jasoko dut». <f>ⓖ</f> </t>


text:
<pb/>Betelgo apaiz Amatziasek berri hau igorri zion Israelgo errege Jeroboami: «Hemen, israeldarren artean, Amos azpilanean ari zaizu. Herriak ezin du gehiago jasan haren esanik. <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Honela ari baita: <pb/><t>“Jeroboam ezpataz hilko da, </t><t>eta Israel herria </t><t>erbestera eramango dute, </t><t>bere lurraldetik urrun”». <f>ⓘ</f> </t>


text:
<pb/>Orduan, Amatziasek Amosi esan zion: <pb/>—Ikusle, zoaz, alde hemendik Juda lurraldera. Egin han profetarena eta irabazi han zeure ogia.


text:
Baina Betelen ez ari gehiago profetagintzan, hau errege-santutegi baita eta erreinuko jauretxe. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Amosek erantzun zion: <pb/>—Ni ez naiz profeta, ez eta profeta-taldekidea. Abeltzaina naiz eta basapiku-biltzailea <f>[2]</f>. <f>ⓚ</f>


text:
Baina Jaunak artzain nenbilelarik hartu ninduen eta bere herri Israeli bere mezua hots egitera bidali. <f>ⓛ</f>


text:
Orain, bada, entzun Jaunaren hitza. Zuk diozu, ez dezadala Jaunaren mezua Israelen kontra hots egin, ez nadila mintza Isaaken ondorengoen aurka.


text:
Hala ere, hona zer dioen Jaunak: <pb/><t>«Zure andrea </t><t>emagaldu bihurtuko da hirian, </t><t>zure seme-alabak </t><t>ezpatapean hilko dira, </t><t>zure lurraldea banatua izango da, </t><t>zu zeu atzerrian hilko zara </t><t>eta Israel herria </t><t>erbestera eramango dute, </t><t>bere lurraldetik urrun». <f>ⓜ</f></t>


text:
<pb/>—Zer ikusten duzu, Amos? —galdetu zidan. <pb/>—Saskia bete fruitu heldu —erantzun nion. <pb/>Jaunak esan zidan: <pb/>—Bai, heldua da amaiera nire herri Israelentzat. Ez dut gehiago ez ikusiarenik egingo. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/><t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Egun hartan, </t><t>jauregiko kantuak </t><t>intziri bihurtuko dira, </t><t>hilotzak izango dira nonahi, </t><t>eta isilean kanpora </t><t>jaurtiko dituzte <f>[1]</f>». <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Entzun hau, zuek, </t><t>behartsuak zapaldu </t><t>eta jende errukarria </t><t>hondatzen duzuenok. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Zeuen baitan diozue: </t><t>«Noiz amaitu behar ote du </t><t>ilberri-jaiak, laborea saltzeko? </t><t>Noiz larunbatak, </t><t>garia salmentan ateratzeko? </t><t>Neurria txikiagotu </t><t>eta prezioak handituko ditugu, </t><t>okerreko pisuak erabiliz. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Gari-hautsa bera ere </t><t>saldu egingo dugu. </t><t>Jende xehea dirutan erosiko dugu, </t><t>eta behartsuak </t><t>oinetako pare baten truke». <f>ⓔ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Jakoben ondorengoen </t><t>ohorea den Jaunak zin dagi, </t><t>ez dituela ahaztuko </t><t>berorien egintza gaiztoak. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Horrekin guztiarekin, </t><t>lurra bera ere </t><t>ez ote da dardaratuko? </t><t>Bizilagunek </t><t>ez ote dute dolurik egingo? </t><t>Lur osoa </t><t>Nilo ibaia bezala haziko da, </t><t>Egiptoko ibaiaren antzera </t><t>puztu eta hustuko da. <f>ⓖ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Egun hartan, </t><t>eguerdi betean </t><t>sarraraziko dut eguzkia, </t><t>eta egun-argitan ilunduko dut lurra. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Zuen jaiak dolu bihurtuko ditut, </t><t>zuen abestiak negar-kantu; </t><t>dolu-jantziz estaliko zaituztet, </t><t>eta zuen buruak soilduko ditut. </t><t>Seme bakarraren heriotzakoan </t><t>bezain gogorra </t><t>egingo dut zuen samina. </t><t>Honen guztiaren amaiera </t><t>benetan garratza izango da». <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jainko Jaunak: </t><t>«Hara, badatoz egunak: </t><t>lurrera gosea bidaliko dut; </t><t>ez ogi-gosea, eta ez ur-egarria, </t><t>Jaunaren hitza entzuteko </t><t>gose-egarria baizik. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Noraezean ibiliko dira, </t><t>itsasoz itsaso, </t><t>iparraldetik eguzkialdera, </t><t>Jaunaren hitzaren bila, </t><t>baina ez dute aurkituko. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan, </t><t>neska gazte politak </t><t>eta mutil bikainak ere </t><t>ahuleziak joko ditu </t><t>egarriaren egarriz. </t>


text:
<t>Samariako sasijainkoen izenean </t><t>zin egiten dutenak, </t><t>“Gora zure jainkoa, Dan! </t><t>Gora Beer-Xebako <f>[2]</f> ahaltsua!” </t><t>esanez, </t><t>erori egingo dira, </t><t>berriro ez jaikitzeko». <f>ⓛ</f></t>


text:
<pb/>Jauna ikusi nuen aldare ondoan, zioela: <pb/><t>«Jo zutabeburuak </t><t>eta atari osoa dardaratuko da; </t><t>txikitu eta eroraraz itzazu </t><t>guztien buruen gainera; </t><t>gelditzen direnak </t><t>ezpataz garbituko ditut; </t><t>ez du inork ihes egingo, </t><t>ez da inor bizirik aterako. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Hildakoen Egoitzako barrunbeetan </t><t>sartu arren, </t><t>handik ere aterako ditu nire eskuak; </t><t>zeru-goietara igo arren, </t><t>handik ere jaitsaraziko ditut; <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Karmel mendi gainean gorde arren, </t><t>han ere aurkitu </t><t>eta harrapatuko ditut; </t><t>nire bistatik itsas putzuan barrena </t><t>galdu arren, </t><t>han ere itsas sugeak <f>[1]</f> zizta ditzan </t><t>egingo dut; <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>beren burua etsaien esku gatibu </t><t>utzi arren, </t><t>han ere ezpataz hilaraziko ditut. </t><t>Begi-bistan izango ditut, </t><t>ez onerako, bai kalterako». <f>ⓑ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Jainko Jaun ahalguztidunak lurra jo </t><t>eta lurrak dardara, </t><t>bizilagun guztiek dolu; </t><t>Egiptoko Nilo ibaiaren antzera </t><t>lur guztia puztu eta hustu; <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>zeru-sabaia lurrean oinarritzen du, </t><t>eta horren gainean eraikitzen </t><t>bere jauregia; </t><t>itsas urak bildu </t><t>eta lur gainera isurtzen ditu. </t><t>Jauna du izena. <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Israeldarrok, niretzat ez dago alderik </t><t>zuen eta etiopiarren artean. </t><t>Ez al nituen nik filistearrak Kretatik </t><t>eta siriarrak Kir-tik <f>[2]</f> atera, </t><t>israeldarrak Egiptotik bezala? <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Horra, Jainko Jaunaren begiak </t><t>erresuma bekatari honengan </t><t>jarriak daude: </t><t>lur gainetik desagerraraziko dut; </t><t>hala ere, </t><t>ez ditut erabat desagerraraziko </t><t>Jakoben ondorengoak. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Bai, alea bahean astindu </t><t>ohi den bezala, </t><t>ale bat ere galdu gabe, </t><t>halaxe astinaraziko dut Israel herria, </t><t>nazio guztietan sakabanatuz. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Nire herriko bekatari guztiak </t><t>ezpataz hilko dira, </t><t>“Bai zera, ez da hurbilduko, </t><t>zorigaitzak ez gaitu joko! <f>[3]</f>” </t><t>esaten zutenak, alegia. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>«Egun hartan, </t><t>jasoko dut Daviden etxola eroria <f>[4]</f>, </t><t>horma pitzatuak beteko dizkiot </t><t>eta lurreratuak jasoko; </t><t>antzinako eran berregingo dut. <f>ⓗ</f> <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Eta israeldarrak </t><t>berriro jabetu ahal izango dira </t><t>Edom lurraldetik </t><t>eta nireak izan diren </t><t>nazio guztietatik </t><t>geratzen denaz. </t><t>Hala diot nik, </t><t>hori guztia egingo duen </t><t>Jaun honek». <f>ⓙ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Badatoz egunak: </t><t>hazia erein orduko </t><t>uzta biltzeko garaia izango da, </t><t>mahatsa zapaldu orduko </t><t>berriz biltzeko garaia izango da. </t><t>Mendiek eta muinoek </t><t>ardoa isuriko dute. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Nire herri Israelen zoria </t><t>aldatuko dut: </t><t>desegindako hiriak jasoko dituzte </t><t>eta berorietan biziko dira, </t><t>mahastiak jarriko dituzte </t><t>eta berorien ardoa edango, </t><t>baratzeak landatuko dituzte </t><t>eta horietako fruituak jango. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Beren lurraldean landatuko ditut, </t><t>eta nik eman lurretik </t><t>ez dituzte inoiz aterako». </t><t>Zure Jainko Jaunak esan du. <f>ⓜ</f></t>


text:
<pb/>Hona hemen Jainko Jaunak Edomi buruz ematen duen mezua, Abdiasi agertu bezala. <pb/><t>Jaunarengandiko deia entzun diogu </t><t>nazio artera bidalitako </t><t>mandatariari: </t><t>«Jaiki borrokara Edomen <f>[1]</f> aurka!» <f>ⓝ</f> <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Handiusteak engainatu zaitu. </t><t>Harkaitz <f>[2]</f> artean bizi zarela eta, </t><t>leku garaietan kokatua zaudela eta, </t><t>inork ezin zaituela </t><t>lurrera bota uste duzu. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Arranoa bezala </t><t>altxatuko bazina ere, </t><t>habia izarretan egingo bazenu ere, </t><t>bota egingo zintuzket handik. <f>ⓒ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Lapurrek edo gau-harrapariek, </t><t>zurean sartzen direlarik, </t><t>nahi dutena besterik </t><t>ez dute eramaten. </t><t>Mahats-biltzaileek, </t><t>zure mahastira datozelarik, </t><t>gutxienez hondarrak </t><t>uzten dituzte. </t><t>Zu, ordea, </t><t>erabat erraustua izango zara! <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Oi zuek, Esauren ondorengook! </t><t>Bazter guztiak miatuko dizkizuete </t><t>eta aberastasunak harrapatuko. </t>


text:
<t>Itun-lagunek </t><t>kanpora botatzen zaituzte </t><t>zeure lurraldetik, </t><t>zurekin bakean zeudenek </t><t>iruzur egin </t><t>eta azpian hartzen zaituzte, </t><t>mahaikide zenituenek </t><t>tranpa jartzen dizute hankapean. </t><t>“Galdua du zuhurtzia”, diote zutaz. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Bai, zigor-egunean </t><t>—hala diot nik, Jaunak— </t><t>galdu egingo ditut </t><t>Edomgo jakintsuak, </t><t>Esauren lurraldeko <f>[3]</f> zuhurrak. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Temango <f>[4]</f> gudariak </t><t>izuak hartuko ditu, </t><t>Esauren lurraldean </t><t>ez da inor bizirik geldituko. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>«Zeure senideak <f>[5]</f>, </t><t>Jakoben ondorengoak, </t><t>gogorki erabili baitituzu eta hil, </t><t>lotsak estaliko zaitu, </t><t>behin betiko egingo du zureak. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Han zinen zu ere egun hartan, </t><t>atzerritarrek Israelgo gudarostea </t><t>preso hartu zutenean, </t><t>ateetan barrena sarturik, </t><t>Jerusalem zotz egin </t><t>eta banatu zutenean. </t><t>Haiekin bat egina </t><t>zeunden zu ere! <f>ⓘ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Ez gozatu zeure anaien </t><t>ezbehar-egunean! </t><t>Ez poztu </t><t>Judako jendearen bizkarretik, </t><t>haren hondamendi-egunean! </t><t>Ez egin irri </t><t>beraren estualdi-egunean! <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Ez sartu nire herriko hiriburuan </t><t>haren zoritxar-egunean! </t><t>Ez gozatu, zu behintzat, </t><t>haren atsekabeaz </t><t>beraren zoritxar-egunean! </t><t>Ez ezarri eskurik haren ondasunei </t><t>beraren zoritxar-egunean! </t>


text:
<t>Ez egon zain irteeran, </t><t>ihesi doazenak hiltzeko. </t><t>Ez eman etsaiari bizirik geldituak </t><t>estualdi-egunean! </t>


text:
<t>«Bai, gainean da nik, Jaunak, </t><t>nazio guztiak </t><t>zigortuko ditudan eguna. </t><t>Edom, zeuk besteei egina </t><t>egingo zaizu zeuri. </t><t>Zure egiteen ordaina </t><t>lepora botako dizute. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Bai, zuek, israeldarrok, </t><t>nire mendi santuan <f>[6]</f> </t><t>zigor-kopatik edan zenuten bezala, </t><t>hala beharko dute edan </t><t>nazio guztiek etengabe, </t><t>azken hondarreraino edan ere. </t><t>Eta aztarnarik utzi gabe </t><t>galduko dira. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>«Baina Sion mendian izango dira </t><t>bizirik geldituak, </t><t>eta toki santu izango da </t><t>hura berriro. </t><t>Jakoben ondorengoek </t><t>berriro eskuratuko dute </t><t>beren lurraren jabegoa. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Jakoben ondorengoak </t><t>su izango dira, </t><t>Joserenak gar; </t><t>Esaurenak <f>[7]</f>, berriz, lasto. </t><t>Lastoa suak hartuko du </t><t>eta irentsiko. </t><t>Eta Esauren ondorengorik </t><t>ez da bizirik aterako». </t><t>Jaunak esan du. </t>


text:
<pb/> <f>[8]</f> Negeveko israeldarrek Esauren lurraldea hartuko dute; Lautadakoek Filistea, baita Efraim eta Samariako lurraldeak ere. Benjamindarrek Galaad <f>[9]</f> hartuko dute. <f>ⓝ</f>


text:
Ipar Israelgo erbesteratuen gudarosteak kanaandarren lurra hartuko du Sareptaraino. Eta Jerusalemgo erbesteratuek, Sefaraden <f>[10]</f> bizi direnek, Negeveko hiriak hartuko dituzte.


text:
<pb/>Garaile igoko dira Sion mendira, eta Esauren lurraldean agintea ezarriko dute. <pb/>Eta Jauna izango da errege! <f>ⓐ</f>


text:
«Ea, zoaz Ninivera <f>[1]</f>, hiri handi horretara, eta hots egin nire mezua berorren aurka, bururaino egina bainauka bere gaiztakeriaz». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Abiatu zen, bai, Jonas, baina Tarsisera ihes egiteko asmotan, Jaunarengandik urrun. Jafara <f>[2]</f> jaitsi eta Tarsisera zihoan ontzi bat aurkitu zuen; bidesaria ordaindurik, ontziratu egin zen, ontzikoekin batera Tarsisera joateko, Jaunarengandik urrun. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Baina Jaunak haize-erauntsia aterarazi zuen eta itsasoa biziki haserretu zen, ontzia lehertzeko zorian jarriz. <f>ⓔ</f>


text:
Marinelak erabat beldurtu eta nor bere jainkoari oihuka hasi ziren. Ontziaren zama arintzeko, hornigaiak itsasora jaurti zituzten. <pb/>Bitartean, Jonas ontzi barrenera jaitsia zen eta etzanik lozorroan zegoen.


text:
Kapitainak hurbildu eta esan zion: «Zer egiten duzu hor lotan? Altxa eta egiozu otoitz zeure jainkoari, ea gutaz arduratzen den eta ez garen galtzen».


text:
<pb/>Marinelek honela ziotsaten elkarri: «Zotz egin dezagun, zoritxar honen erruduna nor den jakiteko». <pb/>Zozketa eginik, Jonasi atera zitzaion. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Honela galdetu zioten, beraz: <pb/>—Esaguzu: zergatik datorkigu zoritxar hau? Zer egiten duzu hemen eta nondik zatoz? Nongoa zara? Zein herritakoa?


text:
<pb/>Jonasek erantzun zien: <pb/>—Hebrearra naiz eta Jauna gurtzen dut, zeruko Jainkoa, itsasoa eta lehorra egin zituena. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Eta gertatuaren berri eman zien. Jaunarengandik ihesi zebilela jakitean, beldur-ikarak hartu zituen. <pb/>—Zergatik egin duzu hori? —galdetu zioten—.


text:
<pb/>Jonasek erantzun zien: <pb/>—Hartu eta bota nazazue uretara eta baretuko da itsasoa. Jakin badakit-eta ekaitza nire erruz gertatu zaizuela.


text:
<pb/>Hala ere, lehorrera nahian ziharduten arraunean marinelek; baina alferrik, itsasoa haserreagotuz baitzihoan.


text:
<pb/>Orduan, Jaunari erreguka hasi zitzaizkion: «Ai ene, Jauna! Ez gaitezela gizon honengatik gal, ez dezagula ere errugabe bat hil. Jauna, zeuk hala nahita egin duzu hau guztia». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Gizon haiek beldur handia hartu zioten Jaunari, eta sakrifizio bat eskaini eta promesak egin zizkioten. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Jaunak arrain handi bat bidali zuen Jonas irensteko. Eta hiru egun eta hiru gau igaro zituen Jonasek arrainaren sabelean. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/><t>«Larri nengoela, </t><t>Jaunari oihu egin nion, </t><t>eta erantzun zidan; </t><t>Hildakoen Egoitzatik laguntza eskatu, </t><t>eta entzun zidan. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Itsas sakonera bota ninduzun, </t><t>hondo-hondoraino: </t><t>zurrunbiloak inguratu ninduen, </t><t>zure uholde eta uhinek </t><t>azpian hartu. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Hau nioen: </t><t>Begien aurretik urrun bota nauzu. </t><t>Ai zure tenplu santua </t><t>berriz ikusterik banu! <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Ura leporaino heldu zitzaidan, </t><t>itsas leizeak inguratu ninduen, </t><t>itsas belarrak buruan </t><t>bildu zitzaizkidan. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Mendi-erroetaraino jaitsi nintzen, </t><t>lur azpiraino <f>[1]</f>. </t><t>Itxiak nituen bertako ateak </t><t>gainean betiko. </t><t>Baina zuk, Jauna, ene Jainkoa, </t><t>bizirik atera ninduzun leizetik. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Hilzorian nengoela, </t><t>zu ekarri zintudan, Jauna, gogora, </t><t>eta nire otoitza </t><t>zureganaino iritsi zen, </t><t>zure tenplu santuraino. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Sasijainkoen gurtzaileek </t><t>jainkozaletasuna <f>[2]</f>. </t><t>bertan behera uzten dute. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Baina nik, esker ona kantatuz, </t><t>sakrifizioa eskainiko dizut, </t><t>promesak beteko. </t><t>Jauna da salbatzailea!» <f>ⓓ</f> </t>


text:
<pb/>Ninivera joan zen Jonas, Jaunak agindu bezala. Ninive hiria izugarri handia zen; hiru egun behar ziren alde batetik bestera zeharkatzeko.


text:
Sartu zen Jonas hirian barrena eta egun osoan ibili zen mezu hau aldarrikatuz: «Berrogei egun barru erraustua izango da Ninive». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Ninivetarrek sinetsi egin zioten Jainkoari. Hala, baraualdi bat egitea erabaki zuten eta dolu-jantziz estali ziren, zahar eta gazte. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>Niniveko erregea, gertatzen zenaren berri jakin zuenean, tronutik jaiki, errege-jantziak kendu eta, dolu-jantziz estalirik, errautsetan eseri zen. <f>[1]</f> <f>ⓙ</f>


text:
Gero, hau aldarrikarazi zuen hirian: «Erregearen eta beronen gobernarien aginduz, gizaki eta abere, behi eta ardi, inork ez beza ezertxo ere dasta, ez bitez larra, ez bezate edan;


text:
gizaki eta abere, estal bitez dolu-jantziz; egin biezaiote dei Jainkoari gartsuki; utz bitzate denek beren jokabide gaiztoak, bortxakeriazko beren egintzak. <f>ⓚ</f>


text:
Agian, Jainkoak ere atzera egingo du eta damutuko da, agian itzaliko da haren sumina, eta ez gara galduko». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Ikusi zuen Jainkoak beren jokabide gaiztoetatik atzera egin zutena, eta damutu egin zen haiei egindako mehatxuaz eta ez zuen bete.


text:
Eta honela egin zion otoitz Jaunari: «Ai ene, Jauna! Neure herrian nengoenean, iruditu zitzaidan, bai, horrela gertatuko zela! Horregatik, hain zuzen, nahi izan nuen Tarsisera ihes egin. Banekien nik Jainko bihozbera eta errukiorra zarena, haserregaitza eta onginahiz betea, bere mehatxuez damutzen dena. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Hiritik irten eta Niniveren ekialdean gelditu zen Jonas. Han etxola bat eraiki eta itzalean eseri zen, hiriari zer gertatuko begira.


text:
<pb/>Orduan, Jainko Jaunak landare <f>[1]</f> bat hazarazi zuen, Jonas baino handiagoa, buruan itzala eman ziezaion eta bere sukarretik libra zezan. Jonas biziro poztu zen landarearekin.


text:
<pb/>Baina biharamun egunsentian har bat bidali zuen Jainkoak; harrak jo eta landarea ihartu egin zen.


text:
Eguzkia atera zenean, Jaunak hego-haize sargoritsua bidali zuen; eguzkiak Jonas buruan jo zuen, ia kordegabe uzteraino. Eta heriotza opa izan zuen: «Hobe dut hil, bizi baino!»


text:
<pb/>Orduan, Jainkoak esan zion: <pb/>—Ba al duzu zertan horrela sumindurik, landarea dela eta? <pb/>—Bai horixe, badut zertan sumindurik, heriotza opa izateraino sumindu ere —erantzun zion Jonasek.


text:
<pb/>Jaunak, orduan: <pb/>—Landare honek ez dizu lanik eman, ez da zuk zaindurik hazi. Egun batetik bestera sortu eta ihartu da. Hala ere, zuk erruki diozu.


text:
Eta nik ez ote diot erruki izango Ninive hiri handi horri, bertan ongia eta gaizkia bereizten ez dakiten <f>[2]</f> ehun eta hogei mila gizakitik gora eta ezin konta ahala abere bizi delarik? <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Hona hemen Jaunak, Jotam, Akaz eta Ezekias Judako errege zirela, Morexet-eko Mikeasi zuzendu zion mezua, Samaria eta Jerusalemi <f>[1]</f> buruz agertu ziona. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/><t>Entzun, herri guztiok, </t><t>adi egon, </t><t>lurra eta bertan bizi zaretenok! </t><t>Jainko Jauna </t><t>zuen aurka testigatzera dator, </t><t>Jauna bera, bere tenplu santutik. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Horra, </t><t>Jaunak bere bizitokia utzi du, </t><t>jaitsi eta gailurretan barrena doa. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Haren oinazpian </t><t>mendiak urtzen dira, </t><t>argizaria suarekin bezala; </t><t>haranak zartatzen dira, </t><t>ura maldan behera </t><t>amiltzean bezala. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Eta hori guztia </t><t>Jakoben ondorengoen </t><t>errebeldiagatik, </t><t>Israelgo erreinuaren bekatuagatik. </t><t>Nork daramatza </t><t>Jakoben ondorengoak errebeldiara? </t><t>Ez ote Samaria hiriburuak? </t><t>Nork darama Juda </t><t>muinoetako sasikultura <f>[2]</f>? </t><t>Ez ote Jerusalemek berak? </t>


text:
<t>Horregatik, honela dio Jaunak: </t><t>«Samaria, landako harri-pila </t><t>bihurtuko dut, mahasti-lur; </t><t>bertako harriak </t><t>haranera amilduko ditut, </t><t>eta oinarriak agirian utziko. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Haren idolo guztiak </t><t>apurtu egingo dituzte, </t><t>oparitan irabaziak sutan erre, </t><t>irudi guztiak xehatu; </t><t>emagaldu sakratuen irabaziez </t><t>pilatu zituztenez gero, </t><t>beste prostituzio <f>[3]</f> batzuk </t><t>ordaintzeko erabiliko dituzte». <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, </t><t>negar eta erosta <f>[4]</f> egingo dut, </t><t>oinutsik eta biluzik joango naiz; </t><t>basatxakurrak bezala </t><t>uluka ariko naiz, </t><t>ostrukak bezala intzirika. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Sendaezina benetan </t><t>Samariaren zauria! </t><t>Judara ere </t><t>iristear dago hondamendia, </t><t>nire herriko atea jotzeraino, </t><t>Jerusalemeraino. </t>


text:
<t>Ez iragarri hau Gateko <f>[5]</f> jendeari, </t><t>ez adierazi negarrez zaudetenik. </t><t>Iraulka zaitezte hautsetan </t><t>Bet-Leafran. <f>ⓙ</f> <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Zoazte hiritik, Xafirko jendeok, </t><t>biluzik eta lotsaz beterik. </t><t>Tzaanango jendea </t><t>ez da hiritik aterako. </t><t>Dolu dagite Bet-Etzelgoek, </t><t>ez baitute laguntzarik izango. </t>


text:
<t>Maroteko jendeak </t><t>zoriona espero zuen; </t><t>Jaunak, ordea, zoritxarra bidali du </t><t>Jerusalemgo ateetaraino. </t>


text:
<t>Jarri zeuen ustea </t><t>zaldi eta guda-gurdietan, </t><t>Lakixen bizi zaretenok; </t><t>zuek eraman zenuten </t><t>Jerusalem bekatura, </t><t>Israelen antzera </t><t>errebelatu baitzineten. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Zapuztu ezazue Morexet-Gat hiria. </t><t>Akzib hiriaren laguntza </t><t>ustel aterako zaie Israelgo erregeei. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Marexan bizi zaretenok, </t><t>bidaliko dizue Jaunak berriro </t><t>menderatuko zaituztena. </t><t>Israelgo buruzagi ospetsuak </t><t>Adulamgo <f>[6]</f> haitzuloan </t><t>babestuko dira. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Jerusalemgo jendea, </t><t>moztu ilea, soildu burua </t><t>hain maite dituzun </t><t>zeure seme-alabengatik; </t><t>soildu ezazu kaskoa saiarena bezala, </t><t>erbesteratu egingo baitituzte </t><t>zuregandik urruti. <f>ⓐ</f></t>


text:
<pb/><t>Zoritxarrekoak </t><t>egintza gaiztoak asmatzen </t><t>gaua eman, </t><t>eta, ahalmena dutenez gero, </t><t>eguna argitzeaz batera, </t><t>burutzen dituztenak! <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Lurrak gutiziatzen dituztela? </t><t>Lapurtu egiten dituzte. </t><t>Etxeak irrikatzen dituztela? </t><t>Hartu egiten dituzte. </t><t>Indarrez hartzen dute nagusia, </t><t>bere familia eta etxaldearekin. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, honela dio Jaunak: </t><t>«Hara, zorigaitza darabilt gogoan </t><t>jende horren kontra; </t><t>ezin izango dute handik lepoa atera, </t><t>ezta burua tente ibili ere, </t><t>zorigaitz-egunak izango baitira». <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan, </t><t>bertsoak aterako dizkizuete, </t><t>eta eresi hau kantatuko: </t><t>«Zeharo larruturik gaude! </t><t>Jaunaren herriaren ondarea </t><t>arrotzen eskuetara joan da; </t><t>nolatan kendu diote gero? </t><t>Sinesgabeen artean </t><t>banatzen dituzte gure soroak». <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Jaunaren batzarrean herri-ondarea </t><t>berriro banatzerakoan, </t><t>ez du zuetariko inork </t><t>parterik izanen. </t>


text:
<t>Jendeak esaten dit: </t><t>«Utzi hitzaldi txoro horiek, </t><t>ez horrelako hitzaldirik; </t><t>zoritxarrak ez gaitu joko. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Madarikatua ote Israel herria? </t><t>Bukatu ote da, bada, </t><t>Jaunaren eroapena? </t><t>Hori ote haren jokaera? </t><t>Ez al dio onginahiz hitz egiten <f>[1]</f> </t><t>zuzen dabilenari?» </t>


text:
<t>Baina Jaunak honela dio: </t><t>«Lehen nire herria </t><t>etsaiaren aurka jaiki ohi zen; </t><t>orain, soingainekoa kentzen diezue, </t><t>gerratik itzultzean, </t><t>lasai igarotzen direnei. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Zapuztu egiten dituzue </t><t>nire herriko emakumeak, </t><t>eta bota </t><t>hain maite dituzten etxeetatik. </t><t>Hauen haurrei </t><t>betiko kentzen diezue </t><t>eman diedan ohorea <f>[2]</f>. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Alde, zoazte toki honetatik, </t><t>ez baituzue hemen </t><t>atsedenik izango! </t><t>Kutsatu egin duzuenez <f>[3]</f>, </t><t>izugarrizko hondamendiak joko du. </t>


text:
<t>Eman dezagun, </t><t>“Ardoa eta pattarra </t><t>ugari emango dizut” </t><t>esaka ari dela norbait; </t><t>horrelako mezu hutsal </t><t>eta gezurrezkoa lekarkeena </t><t>izango litzateke </t><t>herri honek merezi duen profeta! <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>«Oso-osorik bilduko zaitut, </t><t>Jakoben herri; </t><t>batu egingo ditut, Israel, </t><t>zure baitan bizirik geldituak. </t><t>Ardiak eskortan bezala, </t><t>artaldea barrutian bezala, </t><t>batuko zaituztet, </t><t>eta berriro entzungo da </t><t>jendearen zarata-hotsa <f>[4]</f>». <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Jauna joango zaie aurretik </t><t>bidea irekiz; </t><t>indarrez bidea ireki, </t><t>hiriko ateetatik igaro </t><t>eta libre aterako dira. </t><t>Jaunak, beren erregeak, </t><t>gidatuko ditu. <f>ⓚ</f></t>


text:
<pb/><t>Zuei diotsuet, </t><t>Jakoben ondorengoen buruzagioi, </t><t>Israelgo agintarioi: </t><t>«Ez al dagokizue zuei </t><t>zuzenbideaz arduratzea? <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Baina ez: ongia gorroto </t><t>eta gaizkia maite duzue. </t><t>Larrua kentzen diozue jendeari, </t><t>eta hezur hutsetan uzten». <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Nire herriaren haragia jaten dute, </t><t>larrua kentzen diote, </t><t>eta hezurrak apurtzen; </t><t>eltzerako haragia <f>[1]</f> bezala </t><t>puskatzen dute, </t><t>lapikorako okela bezala. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Beraz, Jaunak ez die entzungo, </t><t>oihu egingo diotenean; </t><t>aurpegia gorde egingo die orduan, </t><t>beren egintza gaiztoengatik. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak </t><t>nire herria desbideratzen duten </t><t>profetei buruz: </t><t>«Jatekoa ematen dietenei </t><t>bakea iragartzen diete; </t><t>ahora ezer ematen </t><t>ez dietenei, berriz, gerra santua. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, ikuskarien ordez </t><t>gau beltza izango dute, </t><t>igarpenen ordez iluna. </t><t>Eguzkia sartu egingo da </t><t>profeta horientzat, </t><t>eta eguna ilundu». <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Ikusleak lotsatu egingo dira, </t><t>igarleak ahalkez gorrituko; </t><t>ahoa itxi egingo dute denek <f>[2]</f>, </t><t>ez baitute </t><t>Jainkoaren erantzunik izango. </t>


text:
<t>Ni, ordea, </t><t>Jaunaren espirituaz betea nago, </t><t>haren indar, zuzentasun </t><t>eta kemenaz betea, </t><t>Jakoben ondorengoei </t><t>beren errebeldia </t><t>eta Israeli bere bekatua adierazteko. </t>


text:
<t>Entzun hau, </t><t>Jakoben herriaren buruzagiok, </t><t>Israelgo agintariok, </t><t>zuzentasuna higuintzen </t><t>eta zuzenbidea okertzen duzuenok: <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Buruzagiek eskupekoaren truke </t><t>epaitzen dute, </t><t>apaizek soldatagatik irakasten, </t><t>profetek diru-ordainetan iragartzen; </t><t>eta, halere, </t><t>Jaunarengan babesten dira, esanez: </t><t>«Ez al dugu, bada, Jauna geurekin? </t><t>Zoritxarrak ez gaitu joko». <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, zuen erruz, </t><t>goldalur bihurtuko da Sion, </t><t>harri-pila Jerusalem, </t><t>baso tenpluaren mendia. <f>ⓖ</f></t>


text:
<pb/><t>Azken egunetan, </t><t>Jaunaren etxea dagoeneko mendia, </t><t>beste mendien gain </t><t>ezarriko du Jaunak, </t><t>mendixka guztien gainetik jasoko. </t><t>Eta hara joko dute herriek. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Nazio asko joango dira hara, esanez: </t><t>«Zatozte, </t><t>igo gaitezen Jaunaren mendira, </t><t>Jakoben Jainkoaren etxera; </t><t>bere bideak erakutsiko dizkigu, </t><t>eta gu haren bidexketan ibiliko gara; </t><t>Siondik irakatsiko baitu Jaunak, </t><t>Jerusalemdik hitz egingo». </t>


text:
<t>Hark herri asko epaituko ditu, </t><t>nazio indartsuen auziak erabakiko, </t><t>baita urrutikoenenak ere. </t><t>Ezpatak golde bihurtuko dituzte </t><t>eta lantzak igitai. </t><t>Ez da naziorik </t><t>nazioren kontra altxatuko, </t><t>ez dira gehiago </t><t>gudurako prestatuko. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Nor bere mahats-parrapean </t><t>eseriko da, </t><t>bere pikondopean, </t><t>inoren beldurrik gabe. </t><t>Honela agindu du </t><t>Jaun ahalguztidunak. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Beste herri guztiak </t><t>nor bere jainkoaren </t><t>esanera dabiltza; </t><t>gu, ordea, Jaunaren, </t><t>geure Jainkoaren, esanera </t><t>ibiliko gara menderen mendetan. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Egun hartan, </t><t>ardi herrenak bilduko ditut, </t><t>nik gogor erabili </t><t>eta sakabanatuak batuko. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Herren eta sakabanatu hauekin, </t><t>bizirik geldituekin, </t><t>herri indartsua egingo dut. </t><t>Eta ni, Jauna, </t><t>errege izango naute Sion mendian, </t><t>orain eta beti. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Eta zuri, artzain-dorre, </t><t>Sion hiriko gotorleku <f>[1]</f> horri, </t><t>berriro itzuliko zaizu </t><t>antzinako agintea, </t><t>zuri, Jerusalem hiriburu, </t><t>lehen zenuen erregetza». </t>


text:
<t>Baina orain, </t><t>zer duzu horrela oihu egiteko, </t><t>erdiminetan dagoena </t><t>bezala egoteko? </t><t>Erregerik gabe zaude, ezta? </t><t>Kontseilaria hil zaizu. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Bihurritu zaitez, bai, </t><t>egin aiene, Siongo herri, </t><t>emakumeak erdiminetan bezala; </t><t>orain hiritik aterako baitzarete </t><t>eta landan biziko. </t><t>Babiloniara joango zarete, </t><t>baina han salbatuko zaituzte </t><t>Jaunak, </t><t>zeuen etsaien eskuetatik askatuko. </t>


text:
<t>Orain, nazio asko bildu dira </t><t>zure aurka; hau diote: </t><t>«Profanatua izan bedi; </t><t>poz bitez gure begiak, </t><t>Sion horrela ikusiz». <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Baina ez dituzte </t><t>Jaunaren asmoak ezagutzen, </t><t>ezta ulertzen ere haren burubideak; </t><t>izan ere, larrainean gari-balak bezala </t><t>bildu ditu Jaunak nazioak, <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>eta Siongo herriari esaten dio: </t><t>«Ea, jo alea. </t><t>Burdinazko adardun </t><t>eta brontzezko azkazaldun </t><t>idia bezain indartsu egingo zaitut. </t><t>Herri asko birrinduko dituzu, </t><t>eta haiei harrapatutako ondasunak </t><t>Jaunarentzat, </t><t>lur osoaren Jabearentzat, </t><t>sagaratuko dituzu <f>[2]</f>». <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Baina orain, prestatu borrokarako, </t><t>hiriko gudari-talde hori <f>[3]</f>. </t><t>Etsaiek setiatu gaituzte. </t><t>Makilaz masailean jotzen dute </t><t>Israelgo agintaria.</t>


text:
<pb/><t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Zu, Belen Efrata <f>[1]</f>, </t><t>Judako leinuetan </t><t>txikienetakoa zara; </t><t>baina zuregandik aterako da </t><t>Israelen aginduko duena. </t><t>Aspaldikoa du jatorria, </t><t>antzina-antzinakoa». <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Bitartean, </t><t>bertan behera utziko du </t><t>Jaunak bere herria, </t><t>ama izan behar duenak </t><t>haurra izan arte. </t><t>Orduan, atzerrian </t><t>bizirik gelditutako senideak </t><t>Israelgoekin elkartuko dira. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Buru berriak </t><t>Jaunaren indarrez </t><t>gidatuko du herria, </t><t>Jaunaren, bere Jainkoaren, </t><t>izen handia agertuz. </t><t>Lasai biziko da herria, </t><t>handi agertuko baita hura </t><t>lurraren mugetaraino <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>eta bakea ekarriko baitu. </t><t>Asiria gure lurrera baldin badator, </t><t>gure jauregiak zapaltzera, </t><t>buruzagi ugari <f>[2]</f> aterako ditugu </t><t>haren aurka. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Armaz menderatuko dituzte </t><t>Asiria eta Nimroden lurraldea; </t><t>askatu egingo gaituzte <f>[3]</f> </t><t>asiriarren eskutik, </t><t>hauek gure lur-mugetan sartu </t><t>eta gure lurraldea </t><t>zapalduko balute. </t>


text:
<t>Bizirik geldituriko israeldarrak, </t><t>Jaunak bidaltzen duen </t><t>ihintza bezala, </t><t>belardira jaisten den </t><t>euri-lanbroa bezala </t><t>izango dira herri askoren artean: </t><t>ez dira gizakiaren esku egongo, </t><t>ez dute itxaropena </t><t>gizakiagan jarriko. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Bizirik geldituriko israeldarrak, </t><t>herri askotan sakabanatuak, </t><t>lehoia basapiztien artean bezala, </t><t>lehoikumea ardien artean bezala </t><t>izango dira: </t><t>edonon sartzen direlarik, </t><t>harrapatu eta txikitu egiten dute, </t><t>eta ez da inor </t><t>haien eskutik libratuko. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Bai, jaso eskua <f>[4]</f> </t><t>zeuen etsaien aurka, </t><t>eta denak ezereztuak </t><t>gertatuko dira. </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Egun hartan, </t><t>ezereztuko ditut zure zaldiak, </t><t>eta guda-gurdiak suntsituko. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Ezereztuko ditut </t><t>zure lurraldeko hiriak, </t><t>eta zure gotorleku guztiak </t><t>erraustuko. </t>


text:
<t>Kenduko dizkizut eskuetatik </t><t>aztikeria guztiak, </t><t>eta aztirik ez duzu </t><t>aurrerantzean izango. </t>


text:
<t>Ezereztuko ditut </t><t>zure idolo eta zutarri sakratuak <f>[5]</f> </t><t>eta zure eskulanen aurrean </t><t>ez zara gehiago ahuspeztuko. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<pb/><t>Entzun zer esan didan Jaunak: </t><t>«Ea, hasi nire auzia, </t><t>hartu mendiak lekuko, </t><t>adi bezate muinoek zure ahotsa!» <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Entzun, mendiok, Jaunaren auzia, </t><t>entzun, </t><t>lurraren betiereko oinarriok; </t><t>auzitan ari baita Jauna </t><t>bere herriarekin, </t><t>salaketan Israelekin: </t>


text:
<t>«Ene herri, zer egin dizut nik zuri, </t><t>zertan izan natzaizu nekagarri? </t><t>Erantzun, mesedez! <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Nik igoarazi zaitut </t><t>Egipto lurraldetik, </t><t>nik askatu esklabotzatik; </t><t>nik bidali ditut Moises, </t><t>Aaron eta Miriam </t><t>zure aurrean gidari. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Ene herri, gogora ezazu </t><t>zer asmo gaizto zerabilen </t><t>Moabeko errege Balakek, </t><t>eta zer erantzun zion </t><t>Beor-en seme Balaamek; </t><t>gogoratu </t><t>Xitimdik Gilgal bitartean </t><t>gertatutakoak, </t><t>horrela aitor dezazun </t><t>zu salbatzeko nik egindako guztia». <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Zerekin agertuko naiz </t><t>Jaunaren aurrean? </t><t>Zerekin, </t><t>Jainkoari gurtza ematerakoan? </t><t>Urteko zekorrak </t><t>ekarriko ote dizkiot </t><t>erre-oparitzat? </t>


text:
<t>Zer du Jaunak atsegin? </t><t>Ahariak milaka eskaintzea? </t><t>Olioa ibaika isurtzea? </t><t>Lehen-semea eskaini behar ote diot </t><t>neure errebeldiaren ordain? </t><t>Sabeleko fruitua, </t><t>neure bekatuaren </t><t>barkamena eskatzeko? <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Gizaki hori, </t><t>irakatsi zaizu zer den ona, </t><t>zer nahi duen Jaunak zuregandik. </t><t>Hauxe: zuzenbidez jokatzea, </t><t>on izaten saiatzea, </t><t>eta zure Jainkoarekin </t><t>apaltasunez bizitzea. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Deika ari zaio Jauna hiriari </t><t>—zentzuzkoa da </t><t>hari begirune izatea—: </t><t>«Israelgo leinu eta herriko batzar, </t><t>entzun <f>[1]</f>! </t>


text:
<t>Jasan behar ote ditut </t><t>gaiztoaren etxea eta ondasunak, </t><t>okerbidez eta sasineurri </t><t>madarikatuz sortuak? </t>


text:
<t>Ontzat eman ote dezaket </t><t>okerreko pisuak </t><t>eta neurri faltsuak erabiltzea? <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Hiri honetako aberatsek </t><t>gogorkeriara jotzen dute; </t><t>hemengo bizilagunak </t><t>gezurra dariela mintzo dira, </t><t>maltzurkeria besterik ez dute ahoan. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, </t><t>nik ere zigorrez jotzen zaitut, </t><t>zure bekatuengatik hondatu egiten. </t>


text:
<t>Jan, bai, jango duzu, baina ase ez; </t><t>goseak <f>[2]</f> erreko zaitu. </t><t>Zerbait gorde nahiz ibiliko zara, </t><t>baina ezin; </t><t>eta zerbait gordeko bazenu ere, </t><t>ezpataz suntsituko nuke. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Erein, bai, ereingo duzu, </t><t>baina uztarik bildu ez; </t><t>oliba-alea zapaldu, bai, </t><t>baina zeure burua gantzutu ez; </t><t>mahatsa zapaldu, bai, </t><t>baina ardorik edan ez. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Omri erregearen aginduak </t><t>eta Akaben <f>[3]</f> familiaren ohiturak </t><t>gordetzen dituzu: </t><t>haien esanetara zabiltza. </t><t>Horregatik, </t><t>zuen hiria hondatua utziko dut </t><t>eta bizilagunak lotsa gorrian. </t><t>Nire herriaren lotsaizuna </t><t>jasan beharko duzue».</t>


text:
<pb/><t>Ai ene! </t><t>Uzta bildu ondoren </t><t>hondarren bila doanari bezala </t><t>gertatzen zait: </t><t>ez du mahats-mordorik aurkitzen, </t><t>ezta hain gogoko duen </t><t>goiz-pikurik ere. </t>


text:
<t>Ez da lurralde honetan </t><t>gizon leialik gelditzen, </t><t>ezta gizartean gizon zuzenik ere: </t><t>denak odol-egarriz daude, </t><t>sarea jartzen dio batak besteari; <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>prest dituzte bi eskuak </t><t>kalte egiteko: </t><t>buruzagiak eta epaileak </t><t>eskupekoa eskatzen dute, </t><t>handikiek </t><t>beren diru-gosea adierazten; </t><t>eta bat datoz denak </t><t>nork berea egiteko <f>[1]</f>. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Haietan onena, asuna bezalakoa; </t><t>zuzenena, sasia bezalakoa. <pb/>Baina badator kontuak hartzeko eguna, </t><t>zuen begirale profetak </t><t>iragarritakoa; </t><t>orduan, </t><t>estu eta larri sentituko zarete. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Ez fidatu lagun hurkoaz, </t><t>ezta adiskideaz ere; </t><t>kontuz zer esaten diozun </t><t>emazteari berari ere. </t>


text:
<t>Izan ere, semeak aita iraintzen du, </t><t>alaba amaren aurka ateratzen da </t><t>eta erraina amaginarrebaren aurka. </t><t>Nork bere etxekoak ditu etsai. <f>ⓚ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Baina nik Jaunarengan ditut begiak, </t><t>salbatzen nauen Jainkoarengan </t><t>konfiantza; </t><t>entzungo dit, bai, Jainkoak. </t>


text:
<t>Ez dadila poz etsaia <f>[2]</f> </t><t>nire zoritxarraz: </t><t>erori banaiz ere, jaikiko naiz; </t><t>ilunpetan egonik ere, Jauna dut argi. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Jaunaren haserrea </t><t>jasan beharra dut, </t><t>haren aurka egin baitut bekatu; </t><t>baina laster erabakiko du Jaunak </t><t>nire auzia eta nire alde aterako da; </t><t>argitara eramango nau, </t><t>eta ikusi ahal izango dut </t><t>haren salbamena. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Hori ikustean, nire etsaia, </t><t>«Non duzu Jauna, zeure Jainkoa?» </t><t>esaten zidana bera, </t><t>lotsaz beteko da. </t><t>Neure begiz ikusiko dut etsaia </t><t>kaleko lokatza bezala zapaldua. <f>ⓝ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Jerusalem, badator zure harresiak </t><t>berreraikitzeko eguna, </t><t>zure mugak zabaltzeko eguna. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan, </t><t>itsasoz itsaso eta mendiz mendi </t><t>etorriko zaizkizu </t><t>zeure seme-alaba sakabanatuak, </t><t>Asiriatik Egiptora </t><t>eta Nilotik Eufrates bitartekoak. </t>


text:
<t>Beste lurraldeak, berriz, </t><t>hondamendi bihurtuko dira, </t><t>bertako bizilagunen erruz, </t><t>beraien egiteen ordainetan. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Larra ezazu, Jauna, artzain-makilaz </t><t>zeure herria, zeurea duzun artaldea; </t><t>bakarrik eta sastraka artean </t><t>bizi baita, </t><t>inguruan lur emankorrak </t><t>dituen arren. </t><t>Larra bedi Baxan eta Galaadeko </t><t>lur marduletan, antzina bezala. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Ikusarazi <f>[3]</f> berari mirariak, </t><t>Egiptotik atera zenuen </t><t>egunetan bezala. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Ikusiko dituzte herriek </t><t>eta lotsatu egingo dira </t><t>beren indarraz; </t><t>hitzik gabe eta sorgor </t><t>geldituko dira. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Hautsa miazkatuko dute, </t><t>sugeek eta narrastiek bezala. </t><t>Dardaraz aterako dira </t><t>gordelekuetatik, </t><t>ikaraz joko dute Jaunarengana, </t><t>gure Jainkoarengana, </t><t>eta begirune izango diote. </t>


text:
<t>Zein zu bezalako Jainkorik, </t><t>zeurea duzun herrian </t><t>bizirik geldituei </t><t>gaiztakeria barkatu, </t><t>haien errebeldiari ezikusia </t><t>egiten diozun hori bezalakorik? </t><t>Zure haserreak ez du beti irauten, </t><t>onginahia baituzu atsegin. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Berriro ere errukituko zara gutaz, </t><t>lurperatuko dituzu </t><t>gure gaiztakeriak, </t><t>eta itsas hondora botako </t><t>gure bekatu guztiak. </t>


text:
<t>Horrela, zeure maitasun leiala </t><t>agertuko diezu </t><t>Jakob eta Abraham gure gurasoei, </t><t>aspaldiko egunetan </t><t>hitzeman zenien bezala. <f>ⓖ</f></t>


text:
<pb/><t>Jauna, Jainko espatsu </t><t>eta mendekatzailea da. </t><t>Bai, mendekatzailea da Jauna, </t><t>zorrotza haren haserrea. </t><t>Jauna mendekatu egiten da </t><t>bere etsaien kontra, </t><t>eutsi egiten dio </t><t>arerioenganako haserreari. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Haserregaitza da Jauna, </t><t>baina ahalmen handikoa, </t><t>eta ez du erruduna </t><t>zigorrik gabe uzten. </t><t>Ekaitza eta haize-erauntsia </t><t>sortzen ditu ibiltzean; </t><t>bere oinez harrotzen duen hauts </t><t>dira lainoak. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Jaunak itsasoari mehatxu egin </t><t>eta itsasoa lehortu, </t><t>ibai guztiak agortu. </t><t>Gorri geratzen dira </t><t>Baxango larreak eta Karmel <f>[2]</f> gaina, </t><t>Libano loratua zimel. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Hura agertzean, </t><t>dardaraz jartzen dira mendiak, </t><t>koloka muinoak; </t><t>haren aurrean </t><t>ikaratu egiten da lurra, </t><t>baita mundua </t><t>eta bertan bizi direnak ere. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Nork iraun zutik </t><t>haren suminaren aurrean? </t><t>Nork egin aurre </t><t>haren haserre biziari? </t><t>Sua bezala isurtzen da </t><t>haren sumina, </t><t>eta harkaitzak zartatu egiten </t><t>haren aurrean. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Ona da Jauna, </t><t>gordeleku larrialdi-egunean. </t><t>Arretaz hartzen ditu </t><t>babes eske doazkionak, <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>urek gainezka egiten dutenean. </t><t>Baina suntsitu egiten ditu </t><t>aurka dabilzkionak <f>[3]</f>, </t><t>ilunpetara botatzen etsaiak. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Zer asmo darabilzue </t><t>Jaunaren aurka? </t><t>Etsaiak erabat ezerezten ditu hark: </t><t>ez dira bi aldiz altxatuko. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Nahaspilaturik dauden </t><t>laharren antzeko dira, </t><t>mozkortzeraino edanak daude; </t><t>belar iharra bezala </t><t>erabat erreko dituzte <f>[4]</f>. </t>


text:
<t>Ninive, zuregandik atera da </t><t>Jaunaren aurka </t><t>asmo txarrak darabiltzana, </t><t>burutazio gaiztoak dituen gizona <f>[5]</f>. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Honela diotsa Jaunak Judari: </t><t>«Zure etsaiak, </t><t>indartsu eta ugari badira ere, </t><t>garbitu egingo dituzte, </t><t>galdu egingo. </t><t>Makurrarazi zaitut, bai, </t><t>baina ez zaitut gehiago </t><t>nahigabetuko; </t>


text:
<t>orain hautsiko dut </t><t>zapaltzen zaituen uztarria, </t><t>orain apurtuko zure kateak». <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Zure aurka, ordea, </t><t>Niniveko errege, </t><t>hauxe erabaki du Jaunak: </t><t>«Ez duzu izango </t><t>zeure izeneko ondorengorik. </t><t>Birrindu egingo ditut </t><t>zure jainkoen etxeetan </t><t>zurezko eta metalezko idoloak. </t><t>Zure hilobia prestatzen ari naiz, </t><t>deus ere ez zara-eta </t><t>nire aurrean». <f>ⓔ</f></t>


text:
<pb/><t>Hona non datorren </t><t>mendi gainetan </t><t>bakearen berri ona </t><t>dakarren albistaria. </t><t>Ospatu zeure jaiak, Juda, </t><t>bete zeure promesak. </t><t>Gaizkilea <f>[1]</f> ez da gehiago </t><t>zuregana etorriko, </t><t>zeharo ezereztua gelditu baita. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Ninive, badator zure aurka </t><t>hondatzailea; </t><t>zaindu dorreak, </t><t>egin guardia bideetan! </t><t>Egon prest gudurako, </t><t>bildu zeure indar guztiak! <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Jaunak berriro jasotzen du </t><t>Jakoben ondorengoen handitasuna, </t><t>Israelen ospea; </t><t>mahastia bezala larrutu zuten </t><t>harrapariek, </t><t>mahats-aihenak soilduz. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Ezkutu gorriak dituzte </t><t>etsaien gudariek, </t><t>purpurazko jantziak gerlariek. </t><t>Suaren distira dute guda-gurdiek </t><t>gerrarako prest daudenean. </t><t>Dar-dar dagite lantzek. <f>ⓘ</f> <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Guda-gurdiak arrapaladan doaz </t><t>kale eta plazetan barrena, </t><t>zuzi piztuak bezala, </t><t>tximista bezain bizkor. </t>


text:
<t>Niniveko erregea </t><t>gudalburuei mintzo zaie <f>[2]</f>, </t><t>beren lasterrean </t><t>behaztopaka doaz hauek. </t><t>Etsaiak korrika doaz </t><t>harresien aurka, </t><t>beren ezkutuez babesturik. </t>


text:
<t>Ibai <f>[3]</f> aldeko ateak </t><t>indarrez behartzen dituzte, </t><t>eta errege-jauregia </t><t>menpean hartzen. </t>


text:
<t>Jainkosaren irudia <f>[4]</f> hartu </t><t>eta atzerrira daramate; </t><t>haren zerbitzariak </t><t>usoak bezala dabiltza </t><t>urrumaka eta bular-joka. </t>


text:
<t>Urez beteriko putzua zen </t><t>Ninive; </t><t>orain ihesi doazkio ur guztiak. </t><t>«Geldi, geldi zaitezte!» </t><t>Baina ez dira itzultzen. </t>


text:
<t>«Harrapa zilarra, harrapa urrea!» </t><t>Neurrigabeak dira </t><t>hango ondasun </t><t>eta gauza baliotsuak. </t>


text:
<t>Dena larrutua, erraustua, </t><t>porrokatua! </t><t>Adore galdurik bihotzak, </t><t>koloka belaunak, </t><t>dardaraz gerriak, </t><t>zurbil aurpegiak. </t>


text:
<t>Non da lehoiaren haitzulo <f>[5]</f> </t><t>zen hiria? </t><t>Han hartzen zuten </t><t>lehoikumeek beren jana. </t><t>Lehoia janari bila joaten zenean, </t><t>inoren beldurrik ez lehoikumeek. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Lehoiak harrapatzen </t><t>eta zatitzen zuen ehizakia </t><t>lehoi eme eta kumeentzat, </t><t>harrapakinez betetzen zuen </t><t>bere haitzuloa. </t>


text:
<t>Honela dio Jaun ahalguztidunak: </t><t>«Ninive, hona ni zure aurka: </t><t>errauts eta ke bihurtuko ditut </t><t>zure lehoikumeak. </t><t>Erauzi egingo ditut lurretik </t><t>zure harrapaketak </t><t>eta ez da gehiago entzungo </t><t>zure mandatarien ahotsik». <f>ⓛ</f></t>


text:
<pb/><t>Zoritxarrekoa zu, hiri odolzalea, </t><t>maltzurkeriaz eta indarkeriaz betea, </t><t>beti harrapakin bila zabiltzana! <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Horra hor zigor-zartadak, </t><t>gurpilen zarata-hotsa, </t><t>zaldien zalaparta, </t><t>guda-gurdien trinki-tranka! </t>


text:
<t>Zaldizkoen oldarra, </t><t>ezpaten distira, </t><t>lantzen tximistak! </t><t>Zaurituak pilaka, </t><t>hilak metaka, </t><t>hilotzak ezin konta ahala! </t><t>Hilotzetan estropezu egiten da. </t>


text:
<t>Ninive, </t><t>gehiegikeriez beteriko emagaldua, </t><t>sobera ederra </t><t>eta sorginkeriatan iaioa! </t><t>Bere lohikeriez </t><t>nazioak menderatzen zituen, </t><t>bere sorginkeriez herrialdeak. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Horregatik, </t><t>honela dio Jaun ahalguztidunak: </t><t>«Hona ni zure aurka: </t><t>gonak aurpegiraino jasoko dizkizut, </t><t>biluzik agerraraziko zaitut </t><t>herrien aurrean, </t><t>lotsagarri erreinuen aurrean. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Ikusiko zaituzten guztiak </t><t>aldendu egingo zaizkizu, esanez: </t><t>“Xehatua gelditu da Ninive; </t><t>nor errukituko zaio? </t><t>Non aurkituko </t><t>kontsolatuko duenik?”» <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Tebas <f>[1]</f> baino gehiago zarela </t><t>uste al duzu? </t><t>Nilo ibaiaren adarren erdian </t><t>zegoen, </t><t>erabat urez inguratua; </t><t>ibaia zuen harresi. </t>


text:
<t>Nubia eta Egiptoko </t><t>indar neurtezinak </t><t>zituen euskarri, </t><t>Put <f>[2]</f> eta Libiako herriak laguntzaile. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Baina Tebas ere erbestera </t><t>gatibu eraman zuten, </t><t>haren haurrak </t><t>kale-bazter guztietan sarraskitu, </t><t>handikiak </t><t>menderatzaileen artean banatu </t><t>eta buruzagiak katez lotu. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Ninive, </t><t>zu ere edari saminez aseko zara, </t><t>zeure burua gorde </t><t>egin beharko duzu; </t><t>babes bila ibiliko zara, </t><t>etsaiengandik ihesi. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Piku helduen antzeko dira </t><t>zure gotorleku guztiak: </t><t>pikondoa astindu orduko </t><t>behera datoz, </t><t>jango dituztenen ahora. </t>


text:
<t>Begira, </t><t>zure gudariek emajende dirudite; </t><t>zure lurraldeko ateak </t><t>zabal-zabalik daude </t><t>etsaien aurrean, </t><t>suak irentsi ditu sarrailak. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Pilatu behar adina ur </t><t>setiatuko zaituztenerako; </t><t>sendotu gotorlekuak; </t><t>ekarri lokatza, oratu buztina, </t><t>eta prestatu adreilu-moldeak. </t>


text:
<t>Han irentsiko zaitu suak, </t><t>han galduko ezpatak; </t><t>erabat irentsiko zaituzte, </t><t>matxinsaltoak hostoa bezala. </t><t>Matxinsaltoak bezala ugaldu zarete. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Zeruko izarrak hainbat </t><t>ugaritu dituzu </t><t>zeure merkatariak. </t><t>Baina orain desagertu dira, </t><t>hegoak zabaldu </t><t>eta hegaz doazen </t><t>matxinsaltoak bezala. </t>


text:
<t>Zure buruzagiak </t><t>matxinsaltoak bezala dira, </t><t>zure gobernariak zomorroak bezala: </t><t>egun hotzean </t><t>hormetan kokatzen dira </t><t>eta eguzkiak berotzean ihesi doaz, </t><t>aztarnarik ere utzi gabe. </t>


text:
<t>Asiriako errege, </t><t>zure gobernariak loak hartu ditu, </t><t>zure gudalburuak </t><t>ez dira gehiago mugitzen, </t><t>zure gudarostea </t><t>mendietan sakabanatua <f>[3]</f> dabil, </t><t>eta ez da hura bilduko duenik. </t>


text:
<t>Zure hondamendiak </t><t>ez du erremediorik, </t><t>ez zure zauriak sendabiderik. </t><t>Zure zoriaren berri </t><t>entzuten duten guztiak </t><t>txaloka ari dira pozez. </t><t>Izan ere, ba ote da inor munduan </t><t>zure gaiztakeria jasan </t><t>ez duenik? <f>ⓗ</f></t>


text:
<pb/><t>Noiz arte ari behar dut, Jauna, </t><t>zuri erreguka, zuk entzun gabe? </t><t>Noiz arte ari behar dut oihuka </t><t>gogorkeriaren aurka, </t><t>zuk lagundu gabe? <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Zergatik ikusarazten didazu </t><t>horrenbeste bidegabekeria? </t><t>Nola egon zintezke </t><t>zapalketari begira? </t><t>Hondamen eta gogorkeria </t><t>ugari aurrean, </t><t>auziak eta borrokak nonahi <f>[1]</f>. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Legeak ez du indarrik, </t><t>zuzenbidea oinperatua dago. </t><t>Gaiztoak inguratua dago zintzoa, </t><t>epai okerrak ematen dira. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Begira iezaiezue beste herriei, </t><t>ikusi; </t><t>harri zaitezte, harritu! </t><t>Gertatzeko baitago zerbait: </t><t>ez zenukete sinetsiko ere </t><t>kontatuko balizuete. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Horra, </t><t>babiloniarrak <f>[2]</f> jaikiaraziko ditut, </t><t>herri bihotz-gogor eta ausarta. </t><t>Bazterrik bazter dabiltza munduan, </t><t>besteren lurraldeak </t><t>berentzat hartuz. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Herri izugarri eta ikaragarria: </t><t>berak ezartzen ditu </t><t>legea eta nagusitza. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Haren zaldiak </t><t>lehoinabarrak baino bizkorrago, </t><t>gauez ateratzen diren </t><t>otsoak baino amorratuago. </t><t>Haren zaldunak lasterka datoz, </t><t>urrutitik, hegan, </t><t>arranoa harrapakinaren </t><t>gainera bezala. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Hor datoz denak </t><t>gogorkeriaz beterik, </t><t>aurpegia beti aurrera <f>[3]</f>; </t><t>itsas hondarra bezainbat preso </t><t>egiten dute. </t>


text:
<t>Erregeak isekaz darabiltzate, </t><t>handikiei irri egiten. </t><t>Gotorlekuek barregura </t><t>ematen diete, </t><t>ondoan lur-pilak eginez </t><t>hartzen baitituzte. </t>


text:
<t>Haizea bezala, batera nahiz bestera, </t><t>aurrera doaz. </t><t>Indarra dute beren jainko <f>[4]</f>». <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Ez ote zara zu, Jauna, </t><t>betidanik nire Jainko santu, </t><t>heriotzaren garaile <f>[5]</f>? </t><t>Jauna, nire harkaitza, </t><t>zeuk hartu dituzu babiloniarrok </t><t>zeure epaia betetzeko, </t><t>zeuk eman diezu indarra </t><t>gu zigortzeko. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Garbiegi dituzu begiak </t><t>gaiztakeria aurrean edukitzeko, </t><t>jasanezineko duzu zapalketa. </t><t>Nolatan zaude, bada, </t><t>maltzur horiei begira? </t><t>Nolatan isilik, gaiztoak zintzoa </t><t>irensten duen bitartean? <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Nola amuak arraina, </t><t>hala dute babiloniarrek </t><t>jendea harrapatzen: </t><t>sareetara erakarri </t><t>eta biltzen dituzte. </t><t>Orduan jai egiten dute </t><t>pozez jauzika. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Sakrifizioak </t><t>eskaintzen dizkiete sareei, </t><t>intsentsua erretzen, </t><t>janari gozo eta oparoa </t><t>eman dietela eta. </t>


text:
<t>Behin eta berriz sareak hustuz, </t><t>herriak gupidagabe hiltzen </t><t>jarraituko ote dute?</t>


text:
<pb/><t>Neure guardia-postuan egongo naiz, </t><t>neure dorrean zutik, </t><t>Jaunak zer esaten didan zain, </t><t>nire kexari zer erantzuten </t><t>ote dion <f>[1]</f> zain. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Jaunak honela erantzun zidan: </t><t>«Idatzi agertuko dizudana, </t><t>ezarri taulatxoetan, </t><t>erraz irakurtzeko eran. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Ikuskari hau ez da beteko, </t><t>epea burutu arte, </t><t>baina badoa helbururantz, </t><t>ez du huts egingo. </t><t>Luzatzen bada, zuk itxaron, </t><t>iritsiko baita, </t><t>berandu gabe iritsi ere. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Harroak ez du bakerik bere baitan <f>[2]</f>; </t><t>zintzoa, ordea, </t><t>bere leialtasunari esker biziko da». <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Benetan, ardoa <f>[3]</f> engainagarri da: </t><t>harroputz hori </t><t>ez da berearekin irtengo. </t><t>Herio Leizeak bezala </t><t>zabaltzen du aho-zuloa </t><t>eta Herioak bezain aseezina da. </t><t>Nazio guztiak beretzat hartzen ditu </t><t>eta herri guztiak menderatzen. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Baina herriek iseka egingo diote </t><t>eta koplak aterako, denek batera. </t><t>Hara zer esango duten: </t><t>«Zoritxarrekoa zu, </t><t>besteren ondasunez </t><t>aberasten zaren hori </t><t>—noiz arte?—, </t><t>zeure zorra gero eta astunago </t><t>egiten ari baitzara! <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Gutxien uste duzula </t><t>altxatuko zaizkizu hartzekodunak; </t><t>iratzarriko dira </t><t>eta astin-astin egingo zaituzte. </t><t>Zeu izango zara orduan </t><t>haien harrapakin. </t>


text:
<t>Zuk hainbat herriri </t><t>harrapatu diozun bezala, </t><t>hala harrapatuko dizute </t><t>beste herriek zuri. </t><t>Eta hori, </t><t>isuri duzun giza odolarengatik, </t><t>herrialdeei, hiriei </t><t>eta bertako jendeari </t><t>egindako gogorkeriengatik. <f>ⓛ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Zoritxarrekoa zu, </t><t>zoritxarrari ihes egin ustez </t><t>etxea bidegabeko irabaziz </t><t>aberastu duzun hori, </t><t>gordeleku segurua </t><t>eduki ahal izateko! <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Zeure etxea lotsagarri </t><t>uztea lortu duzu; </t><t>hainbat herri suntsituz, </t><t>zeure burua galdu duzu. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Hormetako harriek ere </t><t>oihu egingo dute zure aurka, </t><t>eta zurezko habeek </t><t>oihartzun egingo diete. <f>ⓐ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Zoritxarrekoa zu, </t><t>hiriak odol-isurketaz jasotzen </t><t>eta herriak bidegabekeriaz </t><t>handitzen dituzun hori! <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Hauxe baitu erabaki </t><t>Jaun ahalguztidunak: </t><t>herrien lanak desegin ditzala suak, </t><t>haien ahaleginak </t><t>gerta daitezela alferrikako. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Bai, nola urak itsasoa, </t><t>hala beteko du lurra </t><t>Jaunaren aintzaren ezagupenak. <f>ⓓ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Zoritxarrekoa zu, </t><t>ardo pozoitua edanaraziz </t><t>auzokoak mozkortzen dituzun hori, </t><t>horrela haiek </t><t>larrugorrian agerrarazteko! <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Lotsaz bete zara, ez ohorez; </t><t>edan zuk ere, </t><t>eta agertu larrugorrian. </t><t>Jaunak bere haserre-kopatik <f>[4]</f> </t><t>edanaraziko dizu </t><t>eta lotsa izango duzu ohore ordez. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Bai, Libanori egin zenion </t><t>gogorkeriak </t><t>azpian hartuko zaitu. </t><t>Egin zenuen abere-hilketak </t><t>izu-ikara emango dizu. </t><t>Eta hori, </t><t>isuri duzun giza odolarengatik, </t><t>herrialdeei, hiriei </t><t>eta bertako jendeari </t><t>egindako gogorkeriengatik. <f>ⓖ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Ba al du zentzurik </t><t>artisauak idoloa egiteak, </t><t>metal urtuzko irudi </t><t>eta gezur-bide huts delarik? </t><t>Ba al du zentzurik artisauak </t><t>berak eginiko idolo mutuei </t><t>fede emateak? <f>ⓗ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Zoritxarrekoa zu, </t><t>egur-puska bati: “Esna zaitez!” </t><t>eta harri mutuari: “Jaiki!” </t><t>esaten diezun hori! </t><t>Agertuko ote dizute horiek </t><t>mezurik? </t><t>Urrez eta zilarrez </t><t>jantziak daude, bai, </t><t>baina beren baitan ez dute </t><t>bizi-arnasarik. </t>


text:
<t>Jauna, ordea, </t><t>bere tenplu santuan <f>[5]</f> dago: </t><t>bego isilik lur osoa haren aurrean!» <f>ⓘ</f></t>


text:
<pb/><t>Entzun dut, Jauna, zure berri; </t><t>ikaraturik nauka, Jauna, </t><t>zuk egindakoak. </t><t>Berrizta ezazu gure garaiotan, </t><t>ezagutarazi gure garaiotan. </t><t>Haserre bazaude ere, </t><t>ez ahaztu errukior zarela. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Teman aldetik dator Jainkoa, </t><t>Paran <f>[2]</f> menditik Jainko santua. </t><t>Haren handi-ospeak </t><t>estalia du zerua, </t><t>haren gorespenez betea da lurra. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Haren argia </t><t>eguzkia bezain distiratsu; </t><t>haren eskuei distira darie, </t><t>han baitauka gordea bere indarra. </t>


text:
<t>Hura gelditu </t><t>eta dardara dagi lurrak, </t><t>hark begiratu eta ikara dira herriak. </t><t>Hauts bihurtzen dira </t><t>antzinako mendiak, </t><t>gainbehera amiltzen </t><t>aspaldiko muinoak, </t><t>haren betidaniko ibilbideak. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Kuxandarren oihal-etxolak </t><t>deseginak ikusi ditut, </t><t>madiandarren <f>[3]</f> oihal-txabolak </t><t>astindurik. </t>


text:
<t>Ibaien aurka al zaude, Jauna, </t><t>ibaien aurka al zaude haserre, </t><t>itsasoaren aurka sumindua, </t><t>zeure zaldien gainean eseria, </t><t>gurdien gainean garaile zoazela? <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Gertu daukazu uztaia, </t><t>prestaturik gezi ahaltsuak <f>[4]</f>. </t><t>Zuk lurra ebaki </t><t>eta errekak sortzen dira. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Zu ikusi, </t><t>eta dardara dagite mendiek. </t><t>Euri-jasak dira goian-behean, </t><t>orro dagi itsasoak, </t><t>olatu handiak harrotuz <f>[5]</f>. </t>


text:
<t>Eguzki-ilargiak </t><t>beren gordelekuan geldi, </t><t>zure geziek alderik alde </t><t>distira egitean, </t><t>zure lantza distiratsuak argi egitean. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Zeure herria salbatzera atera zara, </t><t>zeure aukeratua salbatzera. </t><t>Gaiztoaren alderdiari </t><t>burua hautsi diozu, </t><t>alderdi osoa </t><t>orpotik leporaino desegin duzu <f>[6]</f>. </t>


text:
<t>Haien buruzagiak </t><t>beren geziz zulatu dituzu, </t><t>eraso batean gu sakabanatzera, </t><t>gizagaixo bat </t><t>ezkutuan irenstera bezala, </t><t>pozik zetozenean <f>[7]</f>. </t>


text:
<t>Entzun dudanean, </t><t>ikarak hartu dit barrua. </t><t>Zarata aditzean, </t><t>dardaraz ditut ezpainak. </t><t>Ahulezia sartu zait hezurretaraino, </t><t>koloka ditut oinak. </t><t>Geldi nago ni, egun larriaren zain, </t><t>zapaltzen gaituen herriari datorkion </t><t>egunaren zain. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Pikondoak ez du pikurik, </t><t>ezta mahastiak ere fruiturik. </t><t>Olibondoak huts egin du, </t><t>soroek uztarik ez. </t><t>Artegian ez dago ardirik, </t><t>ezta ukuiluan ere abererik. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Hala ere, alai nago ni Jaunarekin, </t><t>pozaren pozez </t><t>salbatzaile dudan Jainkoarekin. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Jainko Jauna dut neure indar, </t><t>basahuntzaren arintasuna </t><t>eman die nire zangoei </t><t>eta gainez gain nau ibilarazten. </t> <pb/> <i>Koru-zuzendariari. Zitaraz laguntzeko</i> <f>[8]</f> <i>.</i> <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Hona hemen Jaunak Sofoniasi zuzendu zion mezua, Amonen seme Josias <f>[1]</f> Judako errege zela. Sofonias Kuxiren semea zen, hau Gedaliasena, hau Amariasena eta hau Ezekiasena. <f>ⓘ</f>


text:
<t>gizaki eta abere, </t><t>hegazti eta arrain. </t><t>Gaizkileei estropezu eragingo diet, </t><t>eta gizakia lurretik garbituko. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>«Judaren aurka eta Jerusalemgo </t><t>bizilagun guztien aurka </t><t>luzatuko dut eskua. </t><t>Baalen <f>[2]</f> kultuaren aztarnak </t><t>leku honetatik garbituko ditut, </t><t>baita haren zerbitzari eta apaizen </t><t>oroitzapena ere. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Etxe gainetan ortziko izarrak </t><t>gurtzen dituztenak garbituko ditut, </t><t>baita, ni gurtzeko zin-hitza emanik, </t><t>Milkom jainkoaren <f>[3]</f> izenean </t><t>zin egiten dutenak ere; <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>orobat garbituko ditut, </t><t>niri, Jaun honi, bizkar emanik, </t><t>bilatzen ez nautenak </t><t>eta niregana jotzen ez dutenak». <f>ⓜ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Isilik Jainko Jaunaren aurrean, </t><t>Jaunaren eguna gainean baita! </t><t>Prestatua du Jaunak sakrifizioa <f>[4]</f>, </t><t>sagaratu ditu bertara deituak. <f>ⓝ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Sakrifizio-egunean zigortuko ditut </t><t>buruzagiak eta erregearen etxekoak </t><t>eta atzerriko erara </t><t>jantzita dabiltzanak. </t>


text:
<t>Egun hartan zigortuko ditut, baita, </t><t>atalarri gainetik salto eginez </t><t>tenplura sartzen direnak </t><t>eta beren Jaunaren etxea <f>[5]</f> </t><t>gogorkeriaz eta iruzurrez </t><t>irabazitakoarekin </t><t>betetzen dutenak». <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Egun hartan garrasiak </t><t>izango dira Arrain-atean <f>[6]</f>, </t><t>aieneak Hirialde Berrian, </t><t>burrunba handia mendixketan. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Egin aiene, </t><t>Hiri barreneko bizilagunak, </t><t>merkatarienak <f>[7]</f> egin baitu, </t><t>dirudunak galduak baitira. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Orduan, kriseiluaz aztertuko dut Jerusalem, </t><t>kontuak eskatuko dizkiet </t><t>patxada osoan bizi direnei, </t><t>beren baitan diotenei: </t><t>“Jaunak ezin du ezer egin, </t><t>ez onik, ez gaitzik”. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Beren ondasunak </t><t>lapurtu egingo dizkiete, </t><t>etxeak hondatu. </t><t>Etxeak jasoko dituzte, </t><t>baina ez dira bertan biziko; </t><t>mahastiak landatuko dituzte, </t><t>baina ez dute </t><t>hango ardorik edango». <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Gainean da Jaunaren egun handia! </t><t>Gainean da, berehala dator! </t><t>Oihu garratzak izango dira </t><t>Jaunaren egunean: </t><t>ausartenak ere garrasi egingo du. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Haserre-eguna izango da, </t><t>larritasun- eta nahigabe-eguna, </t><t>hondamendi handiko eguna, </t><t>ilunpe- eta goibeltasun-eguna, </t><t>hodei- eta laino beltzaren eguna. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Turuta-hotsak eta guda-oihuak </t><t>izango dira egun hartan </t><t>hiri harresidun </t><t>eta dorre garaien aurka. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Larritasuna sartuko diet </t><t>gizakumeei, </t><t>eta itsuak bezala ibiliko dira, </t><t>nire aurka bekatu egin baitute. </t><t>Hautsa bezala zabalduko dute </t><t>haien odola, </t><t>simaurra bezala </t><t>haien haragia». <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Ezin izango dituzte </t><t>beren zilar-urreek ere salbatu </t><t>Jaunaren haserre-egunean: </t><t>haren grinaren sugarrak </t><t>lur osoa irentsiko du. </t><t>Beldurgarria benetan, </t><t>lurtar guztiak suntsituko baititu. <f>ⓘ</f></t>


text:
<t>egun batean galtzen den </t><t>gari-hautsa bezala </t><t>sakabanatuak izan baino lehen <f>[1]</f>, </t><t>Jaunaren haserre-sumina </t><t>zuen gainera jausi baino lehen, </t><t>bai, Jaunaren haserre-eguna </t><t>zuen gainera jausi baino lehen. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Eta zuek denok, lurraldeko apalok, </t><t>Jaunaren aginduak </t><t>betetzen dituzuenok, </t><t>bila ezazue Jauna. </t><t>Bilatu zuzentasuna, </t><t>bilatu apaltasuna. </t><t>Eta babesa aurkituko duzue agian </t><t>Jaunaren haserre-egunean. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t><f>[2]</f> Gaza hiria bertan behera utzia </t><t>izango da, Axkelon erraustua. </t><t>Axdodeko bizilagunak </t><t>egun-argitan </t><t>jaurtiko dituzte hiritik, </t><t>Ekrongoak errotik aterako. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Zoritxarrekoak zuek, </t><t>itsasaldean bizi zaretenok, </t><t>Kretatik etorritako herri hori! </t><t>Hona zer dioen Jaunak zure aurka: </t><t>«Kanaan, filistearren lurralde hori, </t><t>erabat galduko zaitut, </t><t>inor bizirik utzi gabe. </t>


text:
<t>Zuen itsasaldea </t><t>larre-toki bihurtuko da, </t><t>artzainen putzu- eta eskorta-leku. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Judan bizirik geldituak </t><t>jabetuko dira itsasaldeaz, </t><t>han larratuko dituzte </t><t>beren artaldeak, </t><t>eta Axkelongo etxeak </t><t>izango dituzte gauez etzaleku». </t><t>Izan ere, Jainko Jaunak </t><t>haien alde jokatuko du </t><t>eta zoria aldatuko die. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t><f>[3]</f> Honela dio Jaun ahalguztidunak, </t><t>Israelgo Jainkoak: </t><t>«Entzun ditut moabdarren irainak, </t><t>amondarren erdeinu-hitzak. </t><t>Nire herria iraindu dute, </t><t>nire lurraldea mespretxatu <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Horregatik —ala ni bizi!— </t><t>Sodomarena bera gertatuko zaio </t><t>Moabi, </t><t>eta Gomorrarena amondarrei: </t><t>sasiarte eta gatzaga </t><t>eta hondamendi bihurtuko dira. </t><t>Nire herrian bizirik geldituek </t><t>harrapaka erasoko diete </t><t>Moabi eta Amoni </t><t>eta bertako jabe bihurtuko dira». <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Horra beren harrokeriagatik </t><t>jasoko duten zigorra, </t><t>Jaun ahalguztidunaren herria </t><t>iraindu baitute eta gutxietsi <f>[4]</f>. </t>


text:
<t>Beldurgarri gertatuko zaie Jauna: </t><t>lurreko jainko guztiak </t><t>ezereztuko ditu, </t><t>eta herri guztiek gurtuko dute, </t><t>baita urrutienekoek ere <f>[5]</f>, </t><t>nork bere lurraldean. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Zuek ere, etiopiarrok <f>[6]</f>, </t><t>Jaunaren ezpatak </t><t>jo eta hilko zaituzte. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Iparraldearen aurka </t><t>luzatuko du eskua Jaunak: </t><t>Asiria erabat galduko du </t><t>eta Ninive <f>[7]</f> hondamendi bihurtuko, </t><t>basamortua bezain gorri. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Haren barruan izango dute etzaleku </t><t>artalde eta mota guztietako </t><t>abereek. </t><t>Hango zutabeburuetan </t><t>emango dute gaua </t><t>hontzak eta trikuak. </t><t>Leiho eta ateburuetan </t><t>karranka egingo du beleak. </t><t>Zedrozko oholeria </t><t>gorri agertuko da <f>[8]</f>. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Horra hor lasai bizi zen hiri harroa, </t><t>ustez inor baino handiago zena! </t><t>Horra nola den hondamendi </t><t>eta piztia-zulo bihurtu! </t><t>Ondotik igaroko zaizkion guztiek </t><t>iseka egingo diote </t><t>txistuka eta esku-keinuka. <f>ⓖ</f></t>


text:
<pb/><t>Zoritxarrekoa Jerusalem, </t><t>hiri errebelde, kutsatu </t><t>eta zapaltzailea! <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Ez du entzun Jaunaren ahotsa, </t><t>ez du onartu haren zentzaldia, </t><t>ez du harengan uste ona ipini, </t><t>ez du bere Jainkoarengana jo. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Hango nagusiak, lehoi orrolari; </t><t>hango epaileak, gauean ehizatuari </t><t>goizerako hezurrik ere </t><t>uzten ez dioten otso. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Hango profetak, </t><t>ahobero eta engainatzaile. </t><t>Jaunarentzat sagaratua kutsatzen </t><t>eta legea hausten dute apaizek. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Hiri erdian dago, ordea, </t><t>Jaun zintzoa, </t><t>ez du gaiztakeriarik egiten. </t><t>Goizero agertzen du zuzenbidea, </t><t>egunsentiz, huts egin gabe. </t><t>Gaiztoak, ordea, berean jarraitzen, </t><t>lotsarik gabe. <f>ⓛ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Ezereztu ditut herriak, </t><t>hauts egin haien gotor-dorreak. </t><t>Hondatu ditut haien kaleak: </t><t>ez da gehiago han dabilenik. </t><t>Erraustu ditut haien hiriak: </t><t>ez da gehiago bizilagunik, </t><t>ezta bat bakarrik ere. </t>


text:
<t>“Horrela behintzat begirune </t><t>izango dit Jerusalemek </t><t>—pentsatzen nuen—, </t><t>onartuko du nire zentzaldia, </t><t>eta ez dut haien bizilekua </t><t>ezereztu beharrik izango, </t><t>kontuak eskatuko dizkiodanean”. </t><t>Baina haiek are eta lehia handiagoz </t><t>aritu ziren beren egintza okerretan. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Beraz, honela diot nik, Jaunak: </t><t>Egon, egon, salaketa egitera </t><t>jaikiko naizen eguna arte. </t><t>Erabakia dut herriak </t><t>eta erresumak biltzea, </t><t>nire haserre-sumina </t><t>haien gainera isurtzeko. </t><t>Nire grinaren sugarrak </t><t>lur osoa irentsiko du. <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>«Orduan, herrien ezpainak </t><t>garbi bihurtuko ditut, </t><t>denek niri, Jaun honi, </t><t>dei egin diezadaten </t><t>eta denek bat eginik <f>[1]</f> </t><t>zerbitza nazaten. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Nire gurtzaileek, </t><t>sakabanatu nituen guztiek <f>[2]</f>, </t><t>eskaintzak ekarriko dizkidate, </t><t>Etiopiako ibaiez beste aldetik. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>«Egun hartan ez duzu gehiago </t><t>lotsatu beharrik izango </t><t>nire aurka egin dituzun </t><t>errebeldiengatik. </t><t>Izan ere, erronka harroak </t><t>ahotik kenduko dizkizut, </t><t>eta ez zara harrezkero harropuztuko </t><t>nire mendi santuan. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Eta jende apal eta behartsua </t><t>utziko dut zurean: </t><t>niregan izango dute babes. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Israelen bizirik geldituek </t><t>ez dute aurrerantzean </t><t>bidegaberik egingo, </t><t>ez gezurrik esango, </t><t>ez beren ahotan </t><t>engainu-hitzik izango. </t><t>Eta inoren beldurrik gabe </t><t>jango dute eta atseden hartuko». <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Egin kantu, Sion hiri! </t><t>Egin poz-irrintzi, Israel! </t><t>Poztu, Jerusalem, </t><t>alaitu bihotz-bihotzez! <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Alde batera utzi baitu Jaunak </t><t>zure aurkako epaia, </t><t>uxatu ditu zure etsaiak. </t><t>Jauna, Israelgo erregea, </t><t>zurekin dago: </t><t>ez zara gehiago </t><t>ezeren beldur izango. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan, </t><t>honela esango zaio Jerusalemi: </t><t>«Ez izan beldurrik, Sion, </t><t>ez egon bihotz-eroria. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Zure Jainko Jauna zurekin dago, </t><t>salbatzeko ahaltsu! </t><t>Pozik bai pozik dago zurekin. </t><t>Bere maitasunez </t><t>biziberritzen zaitu <f>[3]</f>. </t><t>Pozez jauzika eta kantari </t><t>dago zuregatik». <f>ⓘ</f> <pb/> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Nik bilduko ditut, Jerusalem, </t><t>zuregandik urruti, </t><t>jairik gabe triste zeudenak. </t><t>Bai astuna zure lotsa! </t>


text:
<t>Hara, aldi hartan, </t><t>zapaltzen zaituzten guztiak </t><t>suntsituko ditut. </t><t>Zaurituak sendatuko ditut, </t><t>erbesteratuak etxeratuko. </t><t>Eta ospez eta aipuz beteko ditut </t><t>lehen lotsa jasan zuten </t><t>lurralde guztietan <f>[4]</f>. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Aldi hartan herriratuko zaituztet </t><t>eta bilduko. </t><t>Zeuen begiz ikusiko duzue: </t><t>zuen zoria aldatuko dut <f>[5]</f>, </t><t>aipagarri eta ospetsu </t><t>egingo zaituztet </t><t>lurreko herri guztien artean. </t><t>Hala diot nik, Jaunak». <f>ⓚ</f></t>


text:
<pb/>Darioren erregealdiko bigarren urtean, seigarren hilaren lehen egunean, Ageo profetaren bitartez mintzatu zitzaien Jauna Xealtielen seme Zorobabel <f>[1]</f> Judako gobernariari eta Jotzadaken seme Josue apaiz nagusiari. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Honela dio Jaun ahalguztidunak: «Nire etxea berriz eraikitzeko <f>[2]</f> garaia ez dela heldu esaten du herri honek». <f>ⓜ</f>


text:
«Eta etxe dotoreetan bizitzeko garaia ote da, bada, nire etxe hau lur jota dagoen bitartean? <f>ⓝ</f>


text:
Asko ereiten duzue eta gutxi jasotzen. Jaten duzue, baina ez zarete betetzen. Edaten duzue, baina ez asetzen. Janzten zarete, baina ez berotzen. Poltsa zulatuan erortzen zaizkizue lanaren irabaziak. <f>ⓑ</f>


text:
Igo mendira, ekarri egurra eta eraiki berriro nire etxea. Atsegin izango nuke hori, eta neure aintza agertuko nuke han.


text:
Uzta ederra espero zenuten eta eskasa bildu. Etxean jaso duzuen apurra, berriz, putz egin eta sakabanatu egin dut. Zergatik hori?, galdetzen dizuet nik, Jaun ahalguztidunak. Ba, nire etxea lur jota dagoelako, zuek denok zeuen etxeekin saiatzen zareten bitartean.


text:
Neuk agorrarazi ditut lurra eta mendiak, gari-sail, mahasti eta olibondoak, lurraren emaitza guztia; baita gizaki, abere eta zuen eskulan guztiak ere». <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Xealtielen seme Zorobabelek eta Jotzadaken seme Josue apaiz nagusiak eta herrian gelditzen ziren guztiek <f>[3]</f> arretaz hartu zuten beren Jainko Jaunaren esana, hau da, Jainko Jaunaren mandatuz Ageo profetak eman zien mezua. Eta beldur izan zion herriak Jaunari. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Orduan, Ageok, Jaunaren mandatariak, hau adierazi zion herriari Jaunaren izenean: «Jaunak dio: Zuekin naiz ni». <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Jaunak gogoa suspertu zien Xealtielen seme Zorobabel Judako gobernariari eta Jotzadaken seme Josue apaiz nagusiari eta herrian gelditzen ziren guztiei. Bildu ziren, beraz, eta beren Jainko ahalguztidunaren etxean lanari ekin zioten. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Zazpigarren hilaren hogeita batean <f>[1]</f>, Ageo profetaren bitartez berriro mintzatu zen Jauna,


text:
eta Xealtielen seme Zorobabel Judako gobernariari eta Jotzadaken seme Josue apaiz nagusiari eta herrian gelditzen zirenei hau esateko agindu zion: <f>ⓖ</f>


text:
«Ba al da inor zuen artean nire tenplua bere lehengo eder-handian ikusi zuenik? Eta orain nola dagoela iruditzen zaizue? Ez al duzue ikusten ezereztua dagoela? <f>ⓗ</f>


text:
Horregatik diot nik, Jaunak: Izan adore, Zorobabel! Izan adore, Jotzadaken seme Josue apaiz nagusia! Bai zuek ere, lurraldeko guztiok! Ekin lanari, ni zuekin bainaiz. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓘ</f>


text:
Egiptotik atera zinetenean hitzeman nizuenez, nire espiritua zeuekin duzue: ez izan, bada, beldurrik! <f>ⓙ</f>


text:
Bai, honela diot nik, Jaun ahalguztidunak: Denbora gutxi barru, zeru-lurrei eta itsaso-lehorrei dardara eragingo diet. <f>ⓚ</f>


text:
Herri guztiak dardararaziko ditut, eta herri guztietako ondasunak hemen bilduko dira, eta neure etxea ospez beteko dut. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓛ</f>


text:
Etxe honen ospea lehengoarena baino handiagoa izango da —hala diot nik, Jaun ahalguztidunak—, eta leku honetan emango dut bakea. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak». <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Darioren erregealdiko bigarren urteko bederatzigarren hilaren hogeita lauan <f>[2]</f>, berriro mintzatu zitzaion Jauna Ageo profetari,


text:
eta Jaun ahalguztidunaren izenean legeari buruzko galdera <f>[3]</f> hauek apaizei egiteko agindu zion:


text:
«Eman dezagun norbaitek okela sagaratua daramala bere jantzian eta jantzi-ertzak ogia, eltzekoa, ardoa, olioa nahiz bestelako janariren bat ukitzen duela; janari hauek sagaratu bihurtzen ote dira?» Apaizek ezetz erantzun zuten.


text:
Eta Ageok, berriro ere: «Eta eman dezagun, gorpu bat ukituz kutsatu den norbaitek gauza horietakoren bat ukitzen duela; ez ote da gauza hori kutsatua geldituko?» Apaizek baietz erantzun zuten. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Orduan, Ageok esan zuen: «Honela dio Jaunak: Halaxe da jende hau eta herri hau ere nire aurrean. Egiten duten eta eskaintzen didaten guztia kutsatua dago.


text:
zer gertatu ohi zitzaizuen <f>[4]</f>? Hogei anega zeudelakoan ale-pilara joan, eta hamar besterik ez; berrogeita hamar litro zeudelakoan dolarera joan, eta hogei besterik ez.


text:
Egin duzuen guztia desegin dizuet gorrin, herdoil eta txingorraz, baina ez zarete inor niregana bihurtu. <f>ⓐ</f>


text:
Egizue gogoeta gaurtik aurrera. Gaur, bederatzigarren hilaren hogeita lauan, jarri dira nire tenpluaren oinarriak. Gogoeta egizue.


text:
Mandioan ez zen alerik. Mahatsondoak, pikondoak, granadondoak eta olibondoak ez zuten fruiturik ematen. Gaurtik aurrera, ordea, bedeinkatu egingo zaituztet <f>[5]</f>». <f>ⓑ</f>


text:
eta Judako gobernari Zorobabeli mezu hau emateko agindu zion: «Zeru-lurrak dardaraziko ditut. <f>ⓓ</f>


text:
Errege-tronuak irauli eta giza erreinuen ahalmena desegingo dut; guda-gurdiak eta gurdikoak irauliko ditut, eta zaldiak eta zaldizkoak eroriko dira, batak bestea ezpataz jota. <f>ⓔ</f>


text:
Egun hartan —hala diot nik, Jaun ahalguztidunak— neurekin hartuko zaitut, Xealtielen seme Zorobabel ene zerbitzari hori, eta neure zigilu <f>[6]</f> egingo zaitut, neuk aukeratu baitzaitut. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak». <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Darioren erregealdiko bigarren urtean, zortzigarren hilean, Idoren seme zen Berekiasen seme Zakarias <f>[1]</f> profetari mintzatu zitzaion Jauna. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/> <n>[2-3]</n> Israeldarrei mezu hau iragartzeko agindu zion Jaun ahalguztidunak: «Ni, Jauna, oso haserre jarri nintzen zuen arbasoen aurka. Zuek, hala ere, itzul zaitezte niregana eta itzuliko naiz ni zuengana. Hala diot nik, Jaun ahalguztidun honek. <f>ⓗ</f>


text:
Ez zaitezte izan zeuen arbasoen antzeko. Orduko profetek ere hots egiten zieten Jaun ahalguztidunaren dei hau: “Itzul zaitezte zuen bide eta egintza gaiztoetatik”. Baina ez zidaten entzun, ezta jaramonik egin ere. Hala diot nik, Jaun honek. <f>ⓘ</f>


text:
Nire zerbitzari profetei eman nizkien hitz eta aginduek, ordea, zentzarazi zituzten azkenik zuen arbasoak. Eta itzuli egin ziren niregana, aitortuz, nik, Jaun ahalguztidun honek, beren bide eta egintzen arabera erabili nituela, erabakia neukanez». <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Darioren erregealdiko bigarren urtean, Xebat deritzan hamaikagarren hilaren hogeita lauan <f>[2]</f>, Idoren seme zen Berekiasen seme Zakarias profetari mezua eman zion Jaunak. Hona Zakariasen azalpena. <f>ⓚ</f>


text:
<pb/>Gau-ikuskari batean, zaldizko bat ikusi nuen zaldi gorri baten gainean, zulogune batean geldirik, sastraka artean; haren atzean, zenbait zaldi gorri, nabar eta zuri. <f>ⓛ</f>


text:
Eta galdetu nuen: <pb/>—Zer adierazten dute, jauna? <pb/>Niri adierazpenak emateko zegoen aingeruak erantzun zidan: <pb/>—Erakutsiko dizut zer adierazten duten. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Orduan, sastraka artean zegoenak esan zidan: <pb/>—Lurra arakatzeko Jaunak bidali dituenak dira hauek. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Zaldizkoek sastraka artean zegoen Jaunaren aingeruari adierazi zioten: <pb/>—Arakatu dugu lurra, eta bakean eta bare aurkitu dugu.


text:
<pb/>Orduan, Jaunaren aingeruak esan zuen: <pb/>—Jaun ahalguztiduna, noiz arte iraungo duzu Jerusalemez eta Judako beste herriez errukitu gabe? Badira hirurogeita hamar urte haien aurka haserre zaudela. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jaunak hitz atsegin eta pozgarriak erantzun zizkion adierazpenak egiten zizkidan aingeruari.


text:
<pb/>Aingeruak Jaun ahalguztidunaren mezu hau aldarrikatzeko agindu zidan: <pb/><t>«Maitasun biziz maite dut Jerusalem, </t><t>espa handiz Sion; <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>horregatik, haserre gorritan nago </t><t>atzerriko nazio ustetsuen aurka: </t><t>nik neure haserrea arindu nuelarik, </t><t>haiek nire herria </t><t>hondatzen lagundu zutelako». <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Orain, bada, honela dio Jaunak: </t><t>«Erruki natzaio Jerusalemi: </t><t>nire etxea berriro eraikiko dute, </t><t>baita hiri osoa ere». <f>ⓓ</f> </t>


text:
<pb/>Aingeruak Jaun ahalguztidunaren beste mezu hau ere aldarrikatzeko agindu zidan: <pb/><t>«Berriro ere gainez egingo dute </t><t>ondasunez nire hiriek, </t><t>berriro kontsolatuko dut Sion, </t><t>nire aukeratua izango da </t><t>berriro Jerusalem». <f>ⓔ</f></t>


text:
Niri adierazpenak egiten zizkidan aingeruari galdetu nion: <pb/>—Zer adierazten dute adar horiek? <pb/>Hark erantzun zidan: <pb/>—Juda, Israel eta Jerusalemgo bizilagunak sakabanatu zituzten nazio indartsuak <f>[2]</f> adierazten dituzte.


text:
Eta galdetu nion: <pb/>—Horiek zertara datoz? <pb/>Hark erantzun zidan: <pb/>—Adarrak Judako jendea inork burua ezin jaso izateraino sakabanatu zuten nazioak dira; errementariok, berriz, Judako jendea sakabanatu zuten nazioak izutzera datoz, eta haien indarra suntsitzera.


text:
Eta galdetu nion: <pb/>—Nora zoaz? <pb/>Erantzun zidan: <pb/>—Jerusalem neurtzera <f>[3]</f>, haren zabalera eta luzera jakiteko. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Orduan, adierazpenak egiten zizkidan aingerua aurreratu zen eta bidera zetorkion beste aingeru bati


text:
esan zion: <pb/>—Joan azkar eta esaiozu horrako mutil horri: «Hiri irekia izango da Jerusalem, bertan izango diren bizilagun eta abereen kopuru handiagatik».


text:
<pb/>Jaunak dio: <pb/><t>«Neu izango naiz suzko harresi </t><t>haren inguruan, </t><t>aintzaz betea azalduko naiz </t><t>haren erdian». <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Jaunak dio: «Arin, arin! </t><t>Egin ihes iparraldeko lurraldetik <f>[4]</f>, </t><t>neuk sakabanatu baitzintuztedan </t><t>lau haizeetara! <f>ⓘ</f> </t>


text:
<pb/>Jaun ahalguztidunak aginpidez bidali nau larrutu zaituzteten nazioei adieraztera: <pb/><t>«Zuek ukitzen zaituztetenak, </t><t>neure begi-ninia ukitzen du. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Neuk jasoko dut eskua haien aurka, </t><t>beren esklaboek dituzte larrutuko». </t><t>Orduan jakingo duzue </t><t>Jaun ahalguztidunak bidali nauela. </t>


text:
<pb/>Jaunak dio: <pb/><t>«Egin poz-oihu, alaitu, </t><t>Sion hiri eder <f>[6]</f> hori, </t><t>zuen artean bizitzera nator eta. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan, </t><t>herri asko elkartuko zaizkit, </t><t>eta neure herri izango ditut; </t><t>zuen artean biziko naiz». </t><t>Orduan jakingo duzu </t><t>Jaun ahalguztidunak </t><t>bidali nauela zuregana. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Jaunak bere ondaretzat </t><t>hartuko du Juda lur santuan, </t><t>bere aukeratua izango du </t><t>Jerusalem berriro. </t>


text:
<t>Bego isilik izaki oro, </t><t>Jauna agertzean, </t><t>bere bizileku santutik ateratzean! <f>ⓜ</f></t>


text:
<pb/>Gero, Jaunak Josue apaiz nagusia erakutsi zidan, Jaunaren aingeruaren aurrean zutik. Josueren eskuinaldean Satan <f>[1]</f> etsaia zegoen salatari. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Jaunaren aingeruak esan zion Satani: «Isilaraz hazala Jaunak, Satan, isilaraz hazala Jerusalem aukeratu duen Jaunak. Josue sutatik ateratako ilintia <f>[2]</f> bezala da». <f>ⓐ</f>


text:
Aingeruak bere aurrean zeudenei esan zien: «Erantzi horri soineko zikina!» Eta Josueri esan zion: «Begira, zuregandik bekatua aldendu eta jai-soinekoz janzten zaitut». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Aingeruak esan zuen: «Jar iezaiozue buruan buruzapi garbi bat». Jarri zioten buruzapi garbia, eta jai-soinekoa <f>[3]</f> jantzi. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/><t>Honela dio Jaun ahalguztidunak: </t><t>«Nire bidetik ibili </t><t>eta nire aginduak betetzen badituzu, </t><t>neure tenpluko zuzendari </t><t>izango zaitut, </t><t>bertako atarien zaindari; </t><t>neure aurrean zerbitzari ditudan </t><t>hauen mailako egingo zaitut. <f>ⓓ</f> </t>


text:
<pb/>«Entzun, bada, zuk, Josue apaiz nagusi horrek, eta entzun bezate zure apaiz-laguntzaileok, ernetzeko dagoen salbamenaren aurre-ezaugarri direnok: Nik neure morroi “Ernamuin <f>[4]</f>” ekarriko dut. <f>ⓔ</f>


text:
Horra Josueri aurkezten diodan harria, bakarra eta zazpi begiduna <f>[5]</f>. Idazkun bat ezarriko diot, eta egun bakar batean ezereztuko dut lurralde honen bekatua. Hala diot nik, Jaun ahalguztidun honek.


text:
<pb/>Itzuli zen niri adierazpenak ematen zizkidan aingerua eta esnatu egin ninduen, lotan dagoena esnatzen den bezala,


text:
eta galdetu zidan: <pb/>—Zer ikusten duzu? <pb/>Nik erantzun: <pb/>—Urre hutsezko argimutila ikusten dut, oliontzia gainean duela; zazpi kriseilu ditu eta zazpi hodi, olioa kriseiluetara eramateko. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Adierazpenak ematen zizkidan aingeruak erantzun zidan: <pb/>—Baina, ez ote dakizu zer adierazten duten? <pb/>Eta nik: <pb/>—Ez, jauna.


text:
<pb/> <n>[10b]</n> —Zazpi kriseilu horiek, lurbira osoa arakatzen duten Jaunaren begiak adierazten dituzte. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Orduan, nik galdetu nion: <pb/>—Eta zer adierazten dute argimutilaren ezker-eskuin dauden bi olibondo horiek?


text:
<pb/>Eta berriro ekin nion: <pb/>—Zer adierazten dute olioa daramaten urrezko bi hodien ondoan dauden bi olibondo-adarrok?


text:
<pb/>Hark, orduan: <pb/>—Mundu osoaren Jabea zerbitzatzeko olioz sagaratuak izan diren bi gizonak <f>[2]</f> dituzu horiek. <f>ⓗ</f> <pb/><n>Jaunaren agintzaria Zorobabeli</n> <pb/> <n>[6b]</n> Aingeruak Jaun ahalguztidunaren hitzok Zorobabeli <f>[3]</f> adierazteko agindu zidan: «Zeure eginkizuna ez duzu boterez, ez indarrez beteko, nire espirituaz baizik. <f>ⓘ</f> <n>[7]</n> Eta hi, mendia besteko harri-multzo <f>[4]</f> hori, berdindu egingo hau Zorobabelek. Honek aterako du tenplua burutuko duen harria. Orduan, jendeak honela egingo du deiadar: Hori bai ederra, hori!» <f>ⓙ</f> <pb/> <n>[8]</n> Beste mezu hau ere eman zidan Jaunak: <n>[9]</n> «Zorobabelek bere eskuz jarri zituen etxe honen oinarriak eta bere eskuz burutuko du etxea». Orduan jakinen duzue Jaun ahalguztidunak bidali nauela zuengana. <n>[10a]</n> Hasiera apala arbuiatzen zuena ere poztu egingo da, tenplua burutuko duen harria Zorobabelen eskuetan ikustean. <f>ⓚ</f>


text:
Aingeruak galdetu zidan: <pb/>—Zer ikusten duzu? <pb/>Nik erantzun: <pb/>—Liburu bat ikusten dut hegan, hamar metro luze eta bost zabal <f>[2]</f> dena.


text:
<pb/>Orduan, azaldu zidan: <pb/>—Lurbira osoaren gainera zabaltzeko dagoen madarikazioa dakar liburuak. <pb/>Liburuaren alde batean «Lapur guztiak garbituko dituzte» zegoen idatzia, eta bestean «Gezur-zinegile guztiak garbituko dituzte». <f>ⓜ</f>


text:
Honela dio Jaun ahalguztidunak: «Neuk bidaltzen dut madarikazio hori, lapurraren etxera eta nire izenean gezur-zinak egiten dituenaren etxera sar dadin; bertan geratuko da, etxe osoa, harri eta habe, ezereztu arte». <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Adierazpenak ematen zizkidan aingeruak, hurbildurik, esan zidan: <pb/>—Jaso begiak eta begiratu agertzen ari denari.


text:
<pb/>—Zer da? —galdetu nion. <pb/>Hark erantzun zidan: <pb/>—Ontzi handi bat da: lurralde guztiaren bekatua <f>[3]</f> adierazten du.


text:
<pb/>Ontzia berunezko estalkiz itxia zegoen. Estalkia jaso zutenean, emakume bat agertu zen ontzi barruan jesarria.


text:
Aingeruak adierazi zidan: <pb/>—Gaiztakeria da. <pb/>Ontzi barrura bultza egin zion emakumeari eta berunezko estalkia ezarri gainean.


text:
<pb/>Begiak jaso eta bi emakume ikusi nituen, airean hegaz. Hegoak zikoinaren gisakoak zituzten. Ontzia hartu eta zerurantz jaso zuten.


text:
<pb/>Eta hark erantzun: <pb/>—Babiloniara <f>[4]</f>; han santutegia eraikiko diote, eta prest dagokeenean, oin-aulki gainean jarriko dute.


text:
<pb/>Begiak berriro jaso eta lau gurdi ikusi nituen bi mendiren artetik agertzen; mendiak brontzezkoak ziren.


text:
<pb/>Aingeruak erantzun zidan: <pb/>—Zeruko lau haizeak dira: mundu osoaren Jabearen zerbitzuan daude, eta orain badoaz. <f>ⓑ</f>


text:
Zaldi beltzen gurdia iparraldeko lurralderantz, zaldi zuriena haien atzetik, eta nabarrena hegoaldeko lurralderantz <f>[1]</f>.


text:
<pb/>Zaldiak bizi-bizi atera ziren, lurra arakatzeko prest. Jaunak agindu zien: <pb/>—Joan eta zeharkatu lurbira osoa. <pb/>Horixe egin zuten.


text:
Eta Jaunak dei egin eta esan zidan: <pb/>—Hara, iparralderantz atera direnek baretu dute nik iparraldeko lurraldearen aurka dudan haserrea <f>[2]</f>.


text:
«Zoaz gaur berton Sofoniasen seme Josiasen etxera eta hartu Heldai, Tobias eta Jedaiasen, Babiloniatik itzuli diren erbestetu horien, emaitzak. <f>ⓒ</f>


text:
Har itzazu urrea eta zilarra, egizu koroa eta ezarri buruan Jotzadaken seme Josue apaiz nagusiari <f>[3]</f>. <f>ⓓ</f>


text:
Eta adierazi berari Jaun ahalguztidunak dioena: <pb/><t>«Hona “Ernamuin <f>[4]</f>” </t><t>deitua den gizona; </t><t>horren etorreran </t><t>dena erneberrituko da; </t><t>berriro jasoko du </t><t>Jaunaren tenplua. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Bera da Jaunaren tenplua </t><t>jasoko duena; </t><t>ohorez betea izango da </t><t>eta errege-aulkian jesarriko </t><t>gobernatzeko; </t><t>apaiza ere bere aulkian jesarriko da, </t><t>eta zeharo bat etorriko dira biak. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Koroa Jaunaren tenpluan </t><t>geratuko da, </t><t>Heldaik <f>[5]</f>, Tobiasek </t><t>eta Jedaiasek egindakoaren </t><t>eta Sofoniasen seme Josiasen </t><t>bihotz-zabalaren oroigarritzat. </t>


text:
<t>Jaunaren, zeuen Jainkoaren, esana </t><t>benetan betetzen baduzue, </t><t>urruti daudenak ere etorriko dira </t><t>Jaunaren tenplua jasotzera». </t><t>Orduan jakingo duzue </t><t>Jaun ahalguztidunak </t><t>bidali nauela zuengana. <f>ⓖ</f></t>


text:
<pb/>Darioren erregealdiko laugarren urtean, Kasleu deritzan hilean, hau da, bederatzigarren hilaren lauan <f>[1]</f>, Jaunak bere mezua zuzendu zion Zakariasi.


text:
<pb/>Betel-Saretzerrek, erregearen gobernu-gizon nagusiak, lagun-talde bat bidali zuen <f>[2]</f> Jaunari mesedea eskatzera <f>ⓗ</f>


text:
eta Jaun ahalguztidunaren etxeko apaizei eta profetei galdera hau egitera: «Dolu eta barau egin behar ote dugu bosgarren hilean <f>[3]</f>, aspaldiko urteetan egin izan dugun bezala?» <f>ⓘ</f>


text:
apaizei eta herritar guztiei adierazteko: «Hirurogeita hamar urteotan, bosgarren eta zazpigarren hilean <f>[4]</f> dolu eta barau egiten duzuenean, nire omenez egiten al duzue? <f>ⓙ</f>


text:
Gisa honetako mezua iragarria zuen jadanik Jaunak antzinako profeten bidez ere, Jerusalem, inguruko herriak, Negev eta Xefela <f>[5]</f> oraindik bizilagunez beteak eta bakean zeudenean.


text:
ez zapaldu alargun, umezurtz, arrotz eta errukarriak; ez dezala inork lagun hurkoaren aurka kalterik asmatzen jardun». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Ez zuten, ordea, jaramonik egin; bizkarra eman zioten Jaunari, entzungor egin haren hitzari. <f>ⓜ</f>


text:
Gogortu egin zuten beren bihotza, Jaun ahalguztidunak, bere espirituaz, antzinako profeten bidez ematen zizkien irakaspen eta hitzak ez entzuteko. Orduan, haserre gorritan jarri zen Jaun ahalguztiduna, <f>ⓝ</f>


text:
eta esan zuen: «Nik dei egitean entzun ez zutenez, nik ere ez diet entzungo beraiek niri dei egitean. <f>ⓐ</f>


text:
Herri ezezagunetan sakabanatu nituen; haien atzean lurra soil geratu zen, bizilagunik eta ibiltaririk gabe. Hara lur bikaina lur gorri bihurtua!»


text:
<pb/><t>«Honela dio Jaun ahalguztidunak: </t><t>Maitasun biziz maite dut Sion, </t><t>maitasun garretan nago </t><t>berarengatik. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Honela diotsuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek: </t><t>Itzuliko naiz Sionera, </t><t>Jerusalemen naiz biziko, </t><t>Jerusalem “Hiri Zintzo” deituko da; </t><t>Jaun ahalguztidunaren Sion mendia </t><t>“Mendi Santu”. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Honela diotsuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek: </t><t>Berriro jesarriko dira </t><t>adineko gizon-emakumeak </t><t>Jerusalemgo kaleetan, </t><t>nork bere makila eskuan, </t><t>zaharraren zaharrez; <f>ⓓ</f> </t>


text:
<t>Honela diotsuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek: </t><t>Egun haietan, </t><t>herri honetan bizirik geldituek </t><t>hau ezinezkotzat jotzen badute ere, </t><t>ez da niretzat ezinezko izango. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Honela diotsuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek: </t><t>Neuk salbatuko dut neure herria; </t><t>sortalde eta sartaldeko </t><t>lurraldeetatik </t>


text:
<t>ekarriko ditut, </t><t>Jerusalemen bizi daitezen. </t><t>Neure herri izango ditut nik, </t><t>beren Jainko izango naute haiek, </t><t>leialtasunez eta zuzentasunez. <f>ⓕ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Honela diotsuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek: </t><t>Izan bihotz, </t><t>Jaun ahalguztidunaren </t><t>etxea jasotzeko </t><t>oinarriak jarri ziren egun haietan </t><t>profeten ahotik </t><t>hitz hauek entzun zenituztenok. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Artean, ez zegoen lan-irabazirik </t><t>ez abereentzat, ez gizakientzat; </t><t>ez zen bake segururik </t><t>batetik bestera ibiltzeko, </t><t>etsaiengatik. </t><t>Neuk xaxatzen nituen guztiak </t><t>bata bestearen aurka. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Orain, ordea, ez dut jokatuko </t><t>lehengo aldietan bezala </t><t>herri honetan bizirik geldituekin. </t><t>Hala agintzen dizuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Izan ere, bakea ereingo dut <f>[1]</f>, </t><t>mahastiak emango du bere fruitua, </t><t>lurrak bere ekarria </t><t>eta zeruak bere ihintza; </t><t>herri honetan bizirik geldituei </t><t>emango diet hori guztia. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Juda eta Israel, </t><t>nazioen begietan madarikatuak </t><t>izan zareten bezala, </t><t>bedeinkatuak izango zarete </t><t>nik salbatuko zaituztedanean. </t><t>Ez beldurtu, izan bihotz! <f>ⓚ</f> <pb/> </t>


text:
<t>«Honela diotsuet nik, </t><t>Jaun ahalguztidun honek: </t><t>Zuen gurasoek ni haserre jartzean, </t><t>zuei kalte egitea erabaki nuen, </t><t>eta ez nintzen damutu; </t>


text:
<t>baina, egunotan, </t><t>aldatu egin dut neure erabakia, </t><t>Jerusalemi eta Judari on egiteko. </t><t>Ez izan, bada, beldur! <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Hauxe egin behar duzue: </t><t>esan egia lagun hurkoari, </t><t>epaitu zuzenbidez </t><t>zeuen auzitegietan, <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>ez erabili asmo txarrik </t><t>elkarren aurka, </t><t>ez egin gezurrezko zinik, </t><t>gorroto baitut hori guztia. </t><t>Nik, Jaunak, esana». <f>ⓝ</f> </t>


text:
«Honela dio Jaun ahalguztidunak: Laugarren, bosgarren, zazpigarren eta hamargarren <f>[2]</f> hilebeteetako barauak jai zoriontsu bihurtuko dira Judarentzat, poz eta alaitasunez beteak. Zuek, ordea, egia eta bakea behar dituzue maite. <f>ⓐ</f>


text:
Honela diotsuet nik, Jaun ahalguztidun honek: Etorriko dira oraindik Jerusalemera herriak eta hiri handietako bizilagunak; <f>ⓑ</f>


text:
hiri batekoak bestekoengana joango dira eta esango diete: “Goazen Jaunaren bila, berari mesede eske”. Eta erantzungo diete: “Bai, bagoaz gu ere”. <f>ⓒ</f>


text:
Herri asko eta nazio indartsuak etorriko dira horrela Jerusalemera, nire, Jaun ahalguztidun honen, bila eta niri mesede eske.


text:
<pb/>«Honela diotsuet nik, Jaun ahalguztidun honek: Egun haietan, hizkuntza arrotz bakoitzeko hamar gizonek soineko hegaletik judu bati heldu eta esango diote: “Zuekin joan nahi dugu, Jainkoa zuekin dagoela jakin baitugu” ». <f>ⓓ</f>


text:
<pb/><t>Jaunaren hitza </t><t>Hadrak lurraldera dator, </t><t>eta Damaskon gelditzen da; </t><t>Jaunarena baita Siriako hiriburua <f>[1]</f>, </t><t>Israelgo leinuak bezala; </t>


text:
<t>Tirok gotorlekua jaso du, </t><t>hautsa adina zilar pilatu du, </t><t>kaleetako lokatza adina urre; <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>baina Jaunak biluztu egingo du, </t><t>itsasora jaurtiko ditu </t><t>haren ondasunak </t><t>eta hiria bera suak irentsiko. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Hori ikustean, </t><t>Axkelon dardaraz jarriko da, </t><t>Gaza min gorritan; </t><t>baita Ekron ere, </t><t>bere itxaropenak </t><t>huts egin baitio. </t><t>Gazak erregea galduko du, </t><t>Axkelonek <f>[2]</f> bizilagun oro; <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Axdod jende arrotzez beteko da. </t><t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Horrela ezereztuko dut </t><t>filistearren harrokeria; <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>kendu egingo diet ahotik </t><t>odola darion okela, </t><t>haginetatik idoloei eskainitako jakiak; </t><t>hala ere, </t><t>geldituko dira batzuk bizirik </t><t>eta neure-neureak izango ditut, </t><t>Judako leinuak bezala; </t><t>Ekrongoak jebustarrak bezala <f>[3]</f> </t><t>izango dira. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Neure lurraldearen jagole izango naiz </t><t>inguruan dabiltzan </t><t>gudari-taldeen aurka; </t><t>zapaltzailea ez da gehiago </t><t>lurralde honetan sartuko, </t><t>orain neure begiz zaintzen dut eta». </t>


text:
<t>Poztu biziro, Sion hiri eder! </t><t>Egin irrintzi, Jerusalem hiriburu! </t><t>Hara, badatorkizu zeure erregea: </t><t>zuzen eta garaile dator, </t><t>apal eta asto baten gainean, </t><t>astakume baten gainean. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Berak hondatuko ditu </t><t>Efraimgo guda-gurdiak </t><t>eta Jerusalemgo zaldiak; </t><t>hautsiko ditu guda-uztaiak, </t><t>eta bakea iragarriko die nazioei; </t><t>itsasotik itsasora aginduko du, </t><t>Eufrates ibaitik </t><t>lurraren bazterreraino <f>[4]</f>. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Zurekin </t><t>odolez baietsi nuen itunarengatik, </t><t>askatuko ditut zure gatibuak </t><t>espetxetik, </t><t>erbestetik, ur gabeko putzu horretatik. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Itzuli gotorlekura, </t><t>itxaropena gorde duzuen gatibuok! </t><t>Hala nik gaur agindu: </t><t>Ordain ugaria itzuliko dizuet. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Juda gezi-uztaia bezala tenkatuko dut </t><t>eta Efraim izanen da gezi; </t><t>Sion gudari-ezpata bihurtuko dut, </t><t>eta haren semeak greziarren aurka </t><t>jaikiaraziko ditut». <f>ⓝ</f> </t>


text:
<t>Jauna agertuko zaie </t><t>geziak tximistak bezala jaurtiz; </t><t>Jainko Jaunak turuta jo </t><t>eta hego-haize beltzen artean </t><t>aurrera egingo du. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Jaun ahalguztidunak babestuko ditu: </t><t>habaila-harriz </t><t>hondatuko dituzte etsaiak, </t><t>ardoa bezala isuriko dute </t><t>etsaien odola, isipu-ontzi beteetatik </t><t>aldare-ertzetan behera jaisten den </t><t>opari-odola bezala <f>[5]</f>. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Egun hartan Jaunak, beren Jainkoak, </t><t>salbatuko du bere herria, </t><t>artzainak artaldea bezala; </t><t>distira egingo dute herritarrek </t><t>beren lurraldean, </t><t>diadema bateko harribitxiek bezala. <f>ⓒ</f> </t>


text:
<t>Hura bai zoriona! </t><t>Hura bai edertasuna! </t><t>Gariak eta ardoak </t><t>biziberrituko dituzte </t><t>neska-mutil gazteak. <f>ⓓ</f></t>


text:
<pb/><t>Eskatu Jaunari </t><t>udaberriko euriak; </t><t>tximistak sortzen dituen Jaunak </t><t>bidaliko ditu euri-zaparradak, </t><t>emango dio </t><t>nori bere soroko fruitua. <f>ⓔ</f> </t>


text:
<t>Sasijainkoek, ordea, </t><t>erantzun hutsalak ematen dituzte, </t><t>igarleek </t><t>gezurrezko agerpenak azaltzen, </t><t>amets zoroak kontatzen, </t><t>baliogabeko pozbideak iragartzen. </t><t>Horregatik dabiltza galduak </t><t>noraezean, </t><t>artzain gabeko ardiak bezala. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Honela dio Jaunak: </t><t>«Artzainen aurka </t><t>pizten da nire haserrea, </t><t>nagusiei <f>[1]</f> kontuak eskatuko dizkiet. </t><t>Nik, Jaun ahalguztidun honek, </t><t>zainduko dut neure artaldea, </t><t>Judako herria, eta zaldi ohoretsu </t><t>bihurtuko dut guduan. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Judatik aterako dira <f>[2]</f> </t><t>beronen buruzagiak, </t><t>giltzarria bezain sendo, </t><t>kanpadendaren taketa bezain tinko, </t><t>guda-uztaia bezain gogor. </t>


text:
<t>Gudari adoretsu izango dira, </t><t>kaleko lokatza bezala </t><t>zapalduko dituzte etsaiak guduan. </t><t>Ni, Jaun hau, beraiekin nagoelako </t><t>egingo dute borroka; </t><t>lotsatan utziko dituzte </t><t>etsaien zaldizkoak. <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t>Judako herria </t><t>gudurako sendotuko dut, </t><t>Joseren ondorengoei </t><t>garaipena emango diet, </t><t>berriro aberrira eramango ditut, </t><t>haietaz errukitu naizelako, </t><t>eta sekula zapuztu ez banitu bezala </t><t>izango dira. </t><t>Jauna naiz ni, haien Jainkoa, </t><t>eta erantzungo diet haien erreguei. <f>ⓘ</f> </t>


text:
<t>Israeldarrak </t><t>gudaria bezain adoretsu izango dira; </t><t>alai egongo dira, </t><t>edanak baleude bezala; </t><t>hori ikustean, </t><t>haien seme-alabak alaituko dira, </t><t>poz-pozik jarriko dira </t><t>Jaunak egindakoagatik. </t>


text:
<t>Txistua joko dut denak biltzeko, </t><t>neuk askatu baititut; </t><t>lehenago bezain ugari izango dira. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>Atzerritarren artean </t><t>sakabanatu nituen, </t><t>baina han urrutian ere </t><t>gogoratuko dira nitaz, </t><t>seme-alabak haziko dituzte <f>[3]</f> </t><t>eta itzuli egingo dira. <f>ⓚ</f> </t>


text:
<t>Egiptotik itzularaziko ditut, </t><t>Asiriatik bilduko; </t><t>Galaad eta Libanoraino <f>[4]</f> ere </t><t>eramango ditut, </t><t>eta, hala ere, </t><t>ez dute behar hainbat leku izango. <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>Haiek Egiptoko itsasoa <f>[5]</f> igarotzean, </t><t>itsas uhinak baretuko ditut, </t><t>Nilo hondoa agortu egingo da. </t><t>Asiriaren harrokeria </t><t>apaldua izango da </t><t>eta Egiptoren </t><t>aginte-makila kendua. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<t>Neuk, Jaun honek, emango diet </t><t>indarra </t><t>eta nire izenean </t><t>egingo dute aurrera. </t><t>Nik, Jaunak, esana». <f>ⓝ</f></t>


text:
<pb/><t>Zabaldu zeure ateak, Libano, </t><t>eta irents bitza suak </t><t>zure zedroak. <f>ⓐ</f> </t>


text:
<t>Egizu intziri, zipres horrek, </t><t>zedroa erori egin baita, </t><t>soildu egin dituzte </t><t>zuhaitzik garaienak <f>[1]</f>; </t><t>egin intziri, Baxango arteok, </t><t>erori egin baita oihan trinkoa. <f>ⓑ</f> </t>


text:
<t>Intzirika ari dira herrien artzainak, </t><t>ezereztua baitute beren ospea; </t><t>orroka ari dira lehoiak, </t><t>hondatua baita </t><t>Jordan inguruko edertasuna. </t>


text:
Erosleek errudun sentitu gabe hiltzen dituzte; saltzaileek, berriz, honela diote: “Bedeinkatua Jainkoa! Aberasten ari naiz!” Artzainek berek ere ez dute ardien errukirik. <f>ⓒ</f>


text:
Nik ere ez dut errukirik izango lurraldeko bizilagunekin. Hala diot nik, Jaun honek. Gizakia, nor bere artzainaren <f>[2]</f> eta erregearen esku utziko dut; erregeek lurraldea erraustuko dute, eta ez dut inor aterako haien eskuetatik».


text:
<pb/>Orduan, tratulariek <f>[3]</f> hiltzeko zeuzkaten ardien artzain bihurtu nintzen. Bi makila hartu nituen: batari «Edertasun» ezarri nion izena, eta besteari «Batasun», eta artzain hasi nintzen.


text:
Hilabete batean hiru artzain <f>[4]</f> kendu nituen; baina haserretu egin nintzen ardien kontra, eta beraiek ere aspertu egin ziren nitaz. <f>ⓓ</f>


text:
Orduan, esan nien: «Ez dut jarraitu nahi zuek larratzen. Hil behar duena, hil dadila! Galdu behar duena, gal dadila! Geratzen direnek, jan dezatela elkar!» <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Edertasun» makila hartu eta hautsi egin nuen, herrialde guztiekin Jaunak egindako ituna <f>[5]</f> hausten nuela adierazteko.


text:
Egun hartan desegin zen ituna, eta niri begira zeuden ardi-tratulariek argi eta garbi ezagutu zuten Jaunak bere mezua azaltzen zuela horretan.


text:
Gero, esan nien: «Ondo baderitzozue, ordaindu lansaria; bestela, utzi». Haiek zilarrezko hogeita hamar txanpon <f>[6]</f> ordaindu zizkidaten. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Jaunak esan zidan: «Begira nolako prezioa ezarri dioten nire buruari. Eramazkiozu tenpluko urtzaileari <f>[7]</f>». Hartu nituen, bada, hogeita hamar txanponak, eta tenpluko urtzaileari eraman nizkion. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Gero, bigarren makila, «Batasun» deitua, hautsi nuen, Judaren eta Israelen arteko senidetasuna hausten <f>[8]</f> nuela adierazteko. <f>ⓗ</f>


text:
Izan ere, neuk jarriko dut herrian artzain bat; ez du ardi galduen ardurarik izango, ez da aldenduen bila ibiliko; ez ditu zaurituak sendatuko, ezta osasuntsuak bazkatuko ere; gizenduak jan egingo ditu eta apatxak ere atera egingo dizkie». <f>ⓘ</f>


text:
<pb/><t>Bai errukarria artzain arduragabea, </t><t>artaldea bertan behera uzten duena! </t><t>Ezpata haren besoaren aurka, </t><t>haren eskuineko begiaren aurka! </t><t>Ihartu bekio besoa! </t><t>Itsutu bekio eskuineko begia!</t>


text:
<pb/>Israeli buruzko Jaunaren mezua. Jaunak zabaldu du zerua, berak oinarritu lurra, berak eman dio gizakiari bizi-arnasa. <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Honela dio Jaunak: «Inguruko herri guztiak mozkortuko dituen ardo-kopa bihurtuko dut Jerusalem, eta gauza bera egingo dut Juda osoarekin ere, Jerusalem setiatuko dutenean <f>[1]</f>. <f>ⓚ</f>


text:
Egun hartan, hala ere, harri astun bihurtuko dut Jerusalem herri guztientzat: jasotzen ahalegintzen dena, zauritu egingo da. Lurreko herri guztiak bilduko dira Jerusalemen aurka. <f>ⓛ</f>


text:
Hala diot nik, Jaun honek: Zaldiak izuz eta zaldizkoak beldur-ikaraz joko ditut; atzerritarren zaldiak itsutu egingo ditut; neure begiak, ordea, zabal-zabalik izango ditut Judako herriarentzat.


text:
Orduan, Judako buruzagiek esango dute beren baitan: “Beren Jainko Jaun ahalguztidunari esker, indar berriak hartu dituzte Jerusalemgo bizilagunek”.


text:
Egun hartan, nire eraginez, Judako buruzagiek aldameneko herri guztiak irentsiko dituzte, ezker-eskuin, suteak sasia bezala, zuziak lasto-balak bezala; Jerusalemgo bizilagunek, ordea, beren hirian jarraituko dute bizitzen. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Baina nik, Jaunak, Judako herrialdeak salbatuko ditut lehenengo, Daviden ondorengoak eta Jerusalemgo bizilagunak Judako beste herrialdeen kaltetan harro ez daitezen.


text:
Egun hartan, neuk, Jaunak, zainduko ditut Jerusalemgo bizilagunak: makalena Daviden pareko izango da; Daviden ondorengoak izango dira gidari, Jainkoa bera bezala, Jaunaren aingerua bezala.


text:
Daviden etxe gainera eta Jerusalemgo bizilagunen gainera bihotz-damua eta otoitz-espiritua isuriko ditut. Ni zulatua ikustean <f>[2]</f>, hiletak joko dituzte seme bakarrarengatik bezala, negar samina egingo dute lehen-semeagatik egin ohi den bezala. <f>ⓐ</f>


text:
Egun hartan, handia izango da Jerusalemen hileta-negarra, Megidoko lautadetan Hadad-Rimon <f>[3]</f> jainkoari egiten zaiona bezalakoa.


text:
Lurralde osoak egingo du hileta-negarra, senitarteek senitarteka, gizonezkoek batetik eta emakumeek bestetik: Daviden senitarteak eta Natanenak <f>[4]</f>,


text:
<pb/>«Egun hartan, iturburu bat sortuko da Daviden ondorengoen eta Jerusalemgo bizilagunen bekatua eta kutsadura garbitzeko». <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Jaunak dio: «Egun hartan garbitu egingo ditut lurretik sasijainkoen izenak, ez da aurrerantzean haien aipamenik egingo; bota egingo ditut profetak, baita haiek kutsatzen dituen espiritua ere. <f>ⓒ</f>


text:
Norbait profeta-jardunean hasten bada, sortu zuten gurasoek berek esango diote: “Hil egin behar duk, Jaunaren izenean gezurrak iragarri ditualako”. Bere gurasoek zulatuko dute alderik alde, profeta-jardunean ari den bitartean. <f>ⓓ</f>


text:
Egun hartan, lotsatu egingo dira profetak beren profeta-jardunaz eta ez dira soingaineko iletsuz jantziko <f>[1]</f>, engainatzeko.


text:
Esango dute: “Ni ez naiz profeta, nekazari baizik; lursailen jabe naiz gaztetandik <f>[2]</f>”. <f>ⓔ</f>


text:
Eta galdetuko diote: “Zer dituk, bada, soinean daramatzaan zauri horiek?” Eta hark erantzungo: “Neure maitaleen etxean <f>[3]</f> zauritu naute”».


text:
<pb/><t>Jaun ahalguztidunak dio: </t><t>«Jaiki zaitez, ezpata, </t><t>nire artzainaren aurka, </t><t>nire laguntzailearen aurka. </t><t>Jo artzaina: </t><t>ardiak sakabanatu egingo dira, </t><t>txikienak ere jo egingo ditut. <f>ⓕ</f> </t>


text:
<t>Lurralde guztian, hirutatik bi kendu </t><t>eta hil egingo dira, </t><t>eta heren bat soilik geratuko da. <f>ⓖ</f> </t>


text:
<t>Heren hori sutan garbituko dut </t><t>zilarra garbitzen den bezala, </t><t>urrea arragoan bezala. </t><t>Hark dei egingo dit </t><t>eta nik erantzun egingo diot: </t><t>“Ene herri” esango dut, </t><t>“Jauna, ene Jainko” <f>[4]</f> esango du». <f>ⓗ</f></t>


text:
<pb/>Hara, badator Jaunaren eguna. Zure ondasunak, Jerusalem, guda-harrapakin bezala banatuko dituzte. <f>ⓘ</f>


text:
Atzerriko nazio guztiak bilduko ditu Jaunak Jerusalemen aurka: hiria hartu, etxeak hustu, emakumeak bortxatu egingo dituzte. Hiri erdia erbestera joango da; baina gainerako bizilagunak ez dituzte botako hiritik. <f>ⓙ</f>


text:
Orduan, Jauna aterako da nazio horien aurka borrokara, lehenagoko guduetan egin ohi zuen bezala. <f>ⓚ</f>


text:
Egun hartan, Oliamendi gainean jarriko ditu oinak, Jerusalemen sortaldean. Bitan ebakiko da Oliamendi, eta haran bat azalduko da sortaldetik sartaldera; mendiaren erdi bat iparralderantz aldenduko da, beste erdia hegoalderantz. <f>ⓛ</f>


text:
Mendi arteko haran horretatik egingo duzue ihes, Atzaleraino iritsiko baita. Ihes eginen duzue, zuen aurrekoek Judako errege Uziasen egunetan lurrikaragatik egin zuten bezala. Orduan, Jauna, nire Jainkoa, etorriko da, bere aingeru guztiekin <f>[1]</f>. <f>ⓜ</f>


text:
paregabeko egun izango da, gaurik gabeko egun, arratsean ere iraungo baitu argiak. Hori noiz gertatuko den, Jaunak bakarrik daki. <f>ⓝ</f>


text:
Egun hartan, ur biziak sortuko dira Jerusalemdik: uren erdiak Itsaso Hilerantz joango dira, eta beste erdiak Mediterraneorantz, uda eta negu. <f>ⓐ</f>


text:
Mundu osoaren errege izango da Jauna. Egun hartan bakarra izango da Jauna, eta ez da haren izena baizik aipatuko. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Lurralde osoa lau-lau egingo da, Gebatik Rimoneraino <f>[3]</f>, Jerusalemen hegoaldean. Jerusalem garai egongo da eta Benjaminen Atetik Ate Zaharra zegoen tokiraino —Kantoiko Ateraino— eta Hananeelen Dorretik erregearen Dolareetaraino hedatuko da. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Jerusalemen aurka borroka egin zuten herri guztiei zigor hau ezarriko die Jaunak: haragia usteldu egingo zaie oraindik bizirik daudela, begiak beren zuloetan ustelduko zaizkie, mihia aho barruan.


text:
Egun hartan, Jaunak bidalitako beldur-ikara larriak hartuko ditu: batek lagunari eskua ematean, besteak ukabilkada emango dio. <f>ⓔ</f>


text:
Judako jendeak ere Jerusalemen alde egingo du borroka. Inguruetako herrien aberastasunak bereganatuko dituzte: zilar, urre eta soinekoak ugari. <f>ⓕ</f>


text:
Lehen aipatu den zigor berbera jasango dute zaldi, mando, gamelu, asto eta etsaien guda-etxoletako beste abere guztiek.


text:
<pb/>Jerusalemi eraso egin zioten herrietan bizirik geldituak, urtero-urtero etorriko dira errege Jaun ahalguztiduna gurtzera eta Etxola Jaia ospatzera. <f>ⓖ</f>


text:
Egiptoarrak ez badatoz, Jaunak zigortu egingo ditu, Etxola Jaia ospatzera ez datozen beste atzerritarrak bezala.


text:
<pb/>Egun hartan, zaldien txilinek ere hauxe eramango dute idatzita: «Jaunari sagaratua»; aldare aurreko isipu-ontziak bezain sakratu izango dira tenpluko galdarak. <f>ⓗ</f>


text:
Jerusalem eta Judako galdara guztiak Jaun ahalguztidunari sagaratuak egongo dira. Sakrifizioak eskaintzera etorriko diren guztiek galdara hauetan egosiko dute opari-okela. Egun hartan ez da gehiago merkataririk izango Jaun ahalguztidunaren etxean. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Maite zaituztet», dio Jaunak. Baina zuek galdetzen duzue: «Zertan agertzen diguzu, bada, zeure maitasuna?» Eta Jaunak erantzuten: «Ez ote zen Esau Jakoben <f>[2]</f> anaia? Hala ere, Jakob izan nuen maite, <f>ⓙ</f>


text:
eta ez Esau. Horregatik, Esauren ondorengo edomdarren mendialdea lur soil bihurtuko dut, eta haren sailak basamortuko txakalei utziko dizkiet. <f>ⓚ</f>


text:
Edomdarrek esan dezakete: “Hondatuak gaude, baina berriro jasoko ditugu horma eroriak”. Nik, ordea, Jaun ahalguztidun honek, honela diot: Jaso ditzatela, berriro botako baititut. “Gaiztakeri lurralde” deituko zaie, edota “Jauna betiko haserre duen herri”.


text:
Zeuen begiz ikusiko duzue hau, eta esango: “Handia da Jauna, baita Israelgo mugez harantzago ere” ».


text:
<pb/>Honela diotse Jaun ahalguztidunak apaizei: «Semeak aita ohoratzen du, bai morroiak ere nagusia. Beraz, ni aita baldin banauzue, non da zor didazuen ohorea? Zeuen nagusi banauzue, non da zor didazuen begirunea? Zuek, apaizok, mespretxatu egiten nauzue, eta “Zertan mespretxatu zaitugu, bada?” galdetzen oraindik. <f>ⓛ</f>


text:
Behar ez bezalako janariak dakartzazue nire aldarera, eta “Zertan iraindu <f>[3]</f> zaitugu, bada?” diozue. Nire aldareak ez diola axolarik esanez iraintzen nauzue.


text:
Oparitzat abere itsua eskaintzea ez al dago gaizki? Eta abere herrena edo gaixoa eskaintzea ez al dago gaizki? Eskaini, bada, horiek zeuen gobernariari, ea atsegin dituen edota aurpegi alaia jartzen dizuen. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak.


text:
Eta oraindik ere, zuetaz errukitzeko eskatzen diozue Jainkoari! Horrelako eskaintzak egiten dizkiozuelarik, aurpegi alaia jarriko ote dizue? Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓜ</f>


text:
Hobe zuetakoren batek tenpluko ateak itxiko balitu, nire aldarean alferrikako surik gehiago ez egiteko. Ez zaituztet gogoko, eta zuen eskaintza ez dut atsegin. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓝ</f>


text:
Ekialdetik mendebaldera, herri guztiek aitortzen dute nire izen handia, eta nonahi erretzen didate intsentsua eta behar bezalako oparia eskaintzen. Herri guztiek aitortzen dute nire izen handia —dio Jaun ahalguztidunak—. <f>ⓐ</f>


text:
Zuek, ordea, profanatu egiten duzue nire izena, nire mahaiari ez zaiola begirunerik zor esanez, eta mespretxagarri zaizuen janaria bertan eskainiz <f>[4]</f>. <f>ⓑ</f>


text:
Madarikatua, artaldeko abere osasuntsu bat eskainiko didala agindu eta gero gaixoa eskaintzen didan gezurtia! Errege handia naiz ni, eta begirune didate herriek. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓓ</f>


text:
Honela diot nik, Jaun ahalguztidunak: Entzuten ez badidazue eta niri ohore emateko ardurarik ez baduzue, madarikazioa bidaliko dizuet, zuek emandako bedeinkazioak ere madarikazio bihurtuko ditut. Halaxe bihurtuko ditut, ezerk ez baitizue ardura. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Begira, ahalmena kendu egingo dizuet, eta simaurra botako aurpegira, zeuen jaietan hildako abereen simaurra, eta beronekin batera <f>[1]</f> eramango zaituztete zeuek ere.


text:
Eta jakingo duzue, jakin, Lebirekin egina dudan itunak <f>[2]</f> iraun dezan egiten dizuedala oharpen hau. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Neure itunaz bizia eta bakea agindu nizkion Lebiri, baita eman ere. Begirunea eskatu nion; hark begirune izan zidan, eta ikara izan zen nire aurrean.


text:
Egiazko irakaspena zuen Lebik ahoan; haren ezpainetan ez zen inoiz okerrekorik aurkitu. Leial eta zuzen jokatu zuen nirekin, asko eta asko gaiztakeriatik urruntzen zituelarik. <f>ⓖ</f>


text:
Izan ere, apaizen egitekoa <f>[3]</f> ni ezagutzen irakastea da; irakaspen jatorra eskatzen zaio apaizari, Jaun ahalguztidunaren mandataria baita.


text:
<pb/>«Zuek, ordea, apaizok, bidetik okertu egin zarete eta asko eta asko erorarazi duzue zeuen irakaspenaz. Lebirekin nuen ituna hautsi egin duzue. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak.


text:
Beraz, nik ere mespretxagarri eta kaskar egingo zaituztet herri guztiarentzat, nire bideak jarraitu ez dituzuelako eta erabakiak zein nor den begiratuz hartu dituzuelako». <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>Ez al dugu guztiok Aita bat bera? Ez al gaitu guztiok Jainko berak egin? Zergatik gabiltza, bada, elkar engainatuz, Jainkoak gure gurasoekin egindako ituna hausten dugularik? <f>ⓘ</f>


text:
Judako jendea desleiala da, eta ikaragarriak ari dira gertatzen Israelen eta Jerusalemen. Jainkoak maite duen santutegia <f>[4]</f> profanatu du Judako jendeak, eta jainko arrotzak gurtzen dituzten emakumeekin ezkondu dira. <f>ⓙ</f>


text:
Garbituko ahal ditu Jaunak Jakoben herritik horrela jokatzen dutenak, direnak direla <f>[5]</f>, baita Jaun ahalguztidunari eskaintzak egiten dizkiotenak badira ere!


text:
<pb/>Oraindik gehiago egiten duzue: malkoz betetzen duzue Jaunaren aldarea, negar-zotinka ari ohi zarete zuen eskaintzei Jaunak arretarik egiten ez dielako eta gogo onez hartzen ez dituelako.


text:
Eta zergatik ote den galdetzen duzue. Hona zergatik den: gaztetan hartu zenuen emazteari ez zatzaizkiolako leial izan, eta horren lekuko da Jauna; zeure lagun zenuenari eta leialtasun-hitza eman zenionari ez zatzaizkiolako leial izan. <f>ⓚ</f>


text:
Jaunak ez ote zaituzte, bada, biok gorputz bakar bat eta espiritu bakar bat egin? Eta zertarako bat? <f>[6]</f> Jainkoarengandik haurrak izateko. Argi ibili, beraz, eta ez izan desleial gaztetan aukeratutako emazteari. <f>ⓛ</f>


text:
Izan ere, emaztea gorrotatu eta uzten duenak <f>[7]</f>, gogorkeriaz janzten du bere burua —dio Jaunak, Israelen Jainko ahalguztidunak—. Argi ibili, beraz, eta ez izan desleial. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Asper-asper egina daukazue Jauna zeuen hizketaz. «Zertan asperrarazi dugu, bada?», galdetzen duzue hala ere. Hona, gaizki egiten duena Jainkoari begiko eta atsegin zaiola esaten duzuelako, eta Jainkoa zuzena ote den galdezka ari zaretelako. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>Honela dio Jaun ahalguztidunak: «Hor bidaltzen dizuet neure mandataria, niretzat bidea prestatzera. Bat-batean sartuko da bere tenplura bilatzen duzuen nagusia. Nire ituna iragarriko duen mandataria irrika duzue; horra non datorren!» <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Nork aurpegi eman haren etorrera-egunari? Nork zutik iraun hura agertzean? Metala birfintzeko sua bezala, arropa garbitzeko lixiba bezala izango da. <f>ⓑ</f>


text:
Epaitzeko eseriko da. Zilarra eta urrea birfintzen eta garbitzen dituenak bezala garbituko ditu Lebiren ondorengoak, Jaunari opariak behar bezala eskain diezazkioten.


text:
Orduan, Judaren eta Jerusalemen oparia atsegin izango zaio Jaunari antzina bezala, lehengo garaietan bezala. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>Honela dio Jaun ahalguztidunak: «Zuek auzitara eramatera etorriko naiz. Zorrotz salatuko ditut sorginkeria-zale, adulteriogile <f>[1]</f> eta gezurrezko zin-egileak; langileei soldata gutxitzen, alargunak eta umezurtzak zapaltzen eta etorkinak gaizki erabiltzen dituztenak, begirunerik ez didaten guztiak salatuko ditut. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Ni, Jauna, ez naiz aldatu; baina zuek ere Jakoben ondorengo <f>[2]</f> izaten jarraitzen duzue: <f>ⓔ</f>


text:
zuen arbasoak bezalaxe, nire aginduetatik aldendu egin zarete, ez dituzue bete. Itzuli, beraz, zuek niregana, eta itzuliko naiz ni zuengana. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. Baina hau diozue: “Zergatik behar dugu zuregana itzuli?” <f>ⓕ</f>


text:
Eta nik erantzun: “Iruzur egin ote diezaioke gizakiak Jainkoari, zuek niri egiten didazuen bezala?” “Zertan egiten dizugu, bada, iruzur?”, galdetzen duzue oraindik. Hamarrenak eta dohainak <f>[3]</f> ematerakoan egiten didazue iruzur. <f>ⓖ</f>


text:
Hona zer diotsuedan nik, Jaun ahalguztidun honek: Ekarri osorik zeuen hamarrenak <f>[4]</f> tenpluko altxortegira, nire etxean zer jana egon dadin. Proba nazazue horretan, eta ikusiko duzue nola zeruko atexkak irekitzen dizkizuedan eta bedeinkazioa ugari isurtzen. <f>ⓘ</f>


text:
Matxinsaltoari ez diot utziko zuen soroetan uzta hondatzen, ezta mahastiak agorrarazten ere. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak.


text:
Orduan, nazio guztiek zorionak emango dizkizuete, lurralde zoragarria izango baita zuena. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak». <f>ⓙ</f>


text:
<pb/>Honela dio Jaun ahalguztidunak: «Hitz gogorrak esan dituzue nire aurka. Eta, hala ere, “Zer esan dugu, bada, zure aurka?” galdetzen duzue.


text:
Hara zer esan duzuen: “Alferrik da Jauna zerbitzatzea. Zer lortzen dugu haren aginduak beteta, Jaun ahalguztidunaren aurrean dolu eginda? <f>ⓚ</f>


text:
Guztiz bestela, harroak direla zoriontsu ari gara ikusten. Gaizkileak gero eta hobeto bizi dira eta, Jainkoari desafio eginda ere, zigorrik gabe gelditzen dira” ». <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jaunari begirune ziotenak elkarren artean mintzatu ziren. Jaunak, berriz, entzun eta jaso egin zuen hauen esana. Jaunaren aurrean liburu bat idatzi zen, berari begirune diotenen eta aintzat hartzen dutenen oroigarritzat. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Honela dio Jaun ahalguztidunak: «Neureak, neure jabego berezia izango ditut horiek, ekingo diodan egunean. Gupida izango diet, ondo portatzen den semeari aitak gupida dion bezala. <f>ⓝ</f>


text:
Orduan ikusiko duzue berriro zintzoaren eta gaiztoaren arteko aldea, Jauna zerbitzatzen duenaren eta zerbitzatzen ez duenaren arteko aldea.


text:
Honela diot nik, Jaun ahalguztidun honek: Badator eguna, labea bezain kiskalgarria. Harro eta gaizkile guztiak lasto izango dira, eta etortzekoa den egun horretan erre egingo; ez die utziko ez sustrairik, ez abarrik. <f>ⓐ</f>


text:
Baina zuentzat, begirune izan didazuenontzat, eguzkia bezala agertuko da nire justizia, errainuetan <f>[5]</f> osasuna dakarrela. Eta poz-jauzika aterako zarete, ukuilutik askaturiko zekorra bezala. <f>ⓑ</f>


text:
Nik ekingo diodan egun horretan, gaizkileak zapaldu egingo dituzue: hautsaren pareko izango dira zuen hankapean. Hala diot nik, Jaun ahalguztidunak. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Gogora nire zerbitzari Moisesen legea, gogora Horeb mendian <f>[6]</f> Israel osoarentzat eman nizkion agindu eta arauak. <f>ⓓ</f>


text:
Baina begira, Jaunaren eguna, egun handi eta ikaragarria, iritsi baino lehen, Elias profeta bidaliko dizuet. <f>ⓔ</f>


text:
Gurasoak seme-alabekin eta seme-alabak gurasoekin bakearaziko ditu. Horrela, zuen lurraldea suntsitzera etorri beharrik ez dut izango». <f>ⓕ</f>


text:
eta Josiasek Jekonias eta honen anaiak, israeldarrak Babiloniara erbesteratu <f>ⓝ</f> zituzten garaian.


text:
<pb/>Babiloniako erbestealdiaren ondoren, Jekoniasek <f>ⓐ</f> Salatiel sortu zuen; Salatielek Zorobabel;


text:
<pb/>Hona, beraz, zenbat gizaldi guztira: Abrahamengandik Davidengana hamalau; Davidengandik Babiloniako erbestealdira beste hamalau, eta Babiloniako erbestealditik Mesiasengana beste hamalau.


text:
<pb/>Jesus Mesiasen sortzea honela gertatu zen: Maria, <f>ⓑ</f> Jesusen ama, Joserekin ezkontzeko hitzemana zegoen; eta, elkarrekin bizitzen hasi aurretik, haurdun gertatu zen Espiritu Santuaren egitez.


text:
Asmo horrekin zebilela, Jaunaren aingerua <f>[2]</f> <f>ⓒ</f> agertu zitzaion ametsetan eta esan zion: «Jose, Daviden ondorengoa, ez izan beldurrik Maria zeure emaztetzat hartzeko, harengan sortua Espiritu Santuarengandik baitator.


text:
Semea izango du, eta zuk Jesus <f>[3]</f> <f>ⓓ</f> ezarriko diozu izena, berak askatuko baitu bere herria bekatuetatik».


text:
Hara, <f>ⓕ</f> birjinak haurdun gertatu eta semea izango du, eta Emmanuel jarriko dio izena <f>[4]</f> (Emmanuel izenak «Jainkoa gurekin» esan nahi du).


text:
Eta ez zuten ezkontza-harremanik izan, Mariak semea izan zuen arte, eta Josek Jesus izena ipini zion.


text:
<pb/>Jesus Judeako Belen <f>ⓖ</f> herrian jaio zen, Herodes erregearen garaian. Jesus jaio ondoren, sortaldeko jakintsu <f>[1]</f> batzuk azaldu ziren Jerusalemen,


text:
galdezka: <pb/>—Non da juduen errege jaioberria? Haren izarra ikusi dugu sortaldean eta gurtzera gatoz. <f>ⓗ</f>


text:
Orduan, herriko apaizburu eta lege-maisu guztiak bildu eta Mesias non jaiotzekoa zen galdetu zien. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/><t> <i>Eta zu, Judako Belen, ez zara, ez,</i> </t><t> <i>Judako hirietan txikiena;</i> </t><t> <i>zuregandik aterako baita buruzagia,</i> </t><t> <i>Israel nire herria</i> </t><t> <i>gobernatuko duena</i> <f>[2]</f>. <f>ⓙ</f> </t>


text:
Gero, Belenera bidali zituen, esanez: «Zoazte eta jakin xuxen haurraren berri eta, aurkitu ondoren, adierazi niri, neu ere gurtzera joan nadin».


text:
<pb/> <n>[9-10]</n> Erregearen hitz hauek entzunik, abiatu egin ziren. Bidean, sortaldean ikusitako izarra agertu zitzaien eta biziki poztu ziren. Izarra aurretik joan zitzaien, haurra zegoen toki gainean gelditu arte.


text:
<pb/>Etxean sarturik, haurra ikusi zuten Maria bere amarekin eta, ahuspezturik, gurtu; ondoren, beren kutxatilak zabalduz, esku-erakutsiak eskaini zizkioten: urrea, intsentsua eta mirra <f>[3]</f>.


text:
<pb/>Gero, Herodesengana ez itzultzeko oharra ametsetan harturik, beste bide batetik itzuli ziren beren herrialdera.


text:
<pb/>Jakintsuek alde egin ondoren, Jaunaren aingerua agertu zitzaion ametsetan Joseri eta esan zion: «Jaiki, hartu haurra eta ama, eta zoaz ihesi Egiptora. Egon han nik esan arte, haurraren bila ibiliko baita Herodes, hilarazteko». <f>ⓚ</f>


text:
Han bizi izan zen, Herodes hil arte. Horrela, Jaunak profetaren bidez esana bete zen: <i>Egiptotik etortzeko dei egin nion neure semeari.</i> <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Herodes erregea, jakintsuek engainatu egin zutela oharturik, biziki haserretu zen, eta Belenen eta inguruetan bi urtez azpiko haur guztiak hiltzeko agindu zuen, jakintsuek adierazitako denbora kontuan harturik.


text:
<pb/><t> <i>Entzun!</i> </t><t> <i>Aieneak eta negar samina Raman!</i> </t><t> <i>Rakel ari da</i> </t><t> <i>bere haurrengatik negarrez:</i> </t><t> <i>ez du kontsolatu nahi,</i> </t><t> <i>ez baitira bizi.</i> <f>ⓜ</f> </t>


text:
eta esan zion: «Jaiki, hartu haurra eta ama, eta zoaz Israelera, hilak baitira haurra hil nahian zebiltzanak».


text:
Baina jakin zuen Herodesen ordez honen seme Arkelao <f>[4]</f> zegoela Judean errege, eta beldurra sartu zitzaion hara joateko. Eta, ametsetan adierazi zitzaiolarik, Galileara jo zuen,


text:
eta Nazaret izeneko herrian jarri zen bizitzen; horrela bete zen Jainkoak profeten bidez esana: «Nazaretarra <f>[5]</f> <f>ⓝ</f> esango diote».


text:
<pb/>Garai hartan agertu zen Joan Bataiatzailea <f>ⓐ</f> Judeako basamortuan <f>[1]</f> honela hots eginez:


text:
<pb/>Joan honi buruz esan zuen, hain zuzen, Isaias profetak: <pb/><t> <i>Ahots bat oihuka</i> </t><t> <i>ari da basamortuan:</i> </t><t> <i>Prestatu bidea Jaunari,</i> </t><t> <i>zuzendu bidexkak hari.</i> <f>ⓒ</f> </t>


text:
<pb/>Joanek gamelu-ilezko jantzia zuen soineko eta larruzko uhala gerriko, eta matxinsaltoak eta basaeztia zituen janari. <f>ⓓ</f>


text:
Fariseu eta saduzear askori, bataiatzera zetozela ikustean, honela esan zien Joanek: «Sugekumeok! Nork esan dizue gainean duzuen haserre-zigorrari ihes egingo diozuela? <f>ⓕ</f>


text:
eta ez pentsa nahikoa duzuenik “Abrahamen ondorengo gara” esatea. Egia esan, honako harri hauetatik ere atera ditzake Jainkoak Abrahamen ondorengoak. <f>ⓖ</f>


text:
Prest dago aizkora zuhaitza hondotik jotzeko: fruitu onik ematen ez duen zuhaitz oro moztu eta sutara botako da. <f>ⓗ</f>


text:
Nik urez bataiatzen zaituztet bihozberri zaitezten; baina nire ondoren datorrena ni baino ahaltsuago da, eta ni ez naiz inor hari oinetakoak eranzteko ere; horrek Espiritu Santuaz eta suz bataiatuko zaituzte. <f>ⓘ</f>


text:
Eskuan dauka sardea, eta garia garbitzera doa: alea mandioan jasoko du; lastoa, ordea, inoiz itzaliko ez den sutan erreko». <f>ⓙ</f>


text:
Joanek ez zion utzi nahi eta esan zion: <pb/>-Neu naiz zuk bataiatu beharrekoa, eta zu zatoz niregana?


text:
<pb/>Baina Jesusek erantzun zion: <pb/>-Uztazu orain, honela bete behar baitugu osoki Jainkoaren nahia <f>[3]</f>. <pb/>Orduan, amore eman zuen Joanek.


text:
<pb/>Bataiatu eta berehala, Jesus uretatik irten zen. Hortan, zerua zabaldu zen, eta Jainkoaren Espiritua ikusi zuen Jesusek uso-tankeran jaisten eta beregana etortzen. <f>ⓚ</f>


text:
Hurbildu zitzaion, orduan, tentatzailea eta esan zion: <pb/>—Jainkoaren Semea zarenez, agindu harri hauek ogi bihurtzeko. <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Jesusek erantzun zion: <pb/>—Liburu Santuetan idatzia dago: <i>Gizakia ez da ogiz bakarrik bizi, baizik Jainkoak esaten duenetik bizi da</i>. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Ondoren, deabruak hiri santura, Jerusalemera, eraman zuen eta, tenpluaren goreneko ertzera jasorik, <f>ⓒ</f>


text:
esan zion: <pb/>—Jainkoaren Semea zarenez, bota zeure burua behera, idatzia baitago: <i>Bere aingeruei aginduko die zu zaintzeko</i>. Eta <i>besoetan eramango zaituzte, harriekin estropezu egin ez dezazun</i>. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>Baina Jesusek erantzun: <pb/>—Hau ere idatzia dago: <i>Ez tentatu Jauna, zeure Jainkoa.</i> <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Berriro, deabruak hartu eta mendi garai batera eraman zuen; munduko erreinu guztiak beren handi-ederrean erakutsi


text:
<pb/>Jesusek, orduan: <pb/>—Alde hemendik, Satanas! Idatzia baitago: <i>Adoratu Jauna, zeure Jainkoa, eta bera bakarrik gurtu</i>. <f>ⓕ</f>


text:
Baina Nazaret utzirik, Zabulon eta Neftaliren lurraldean jarri zen bizitzen, aintzira-bazterrean <f>[1]</f> dagoen Kafarnaum herrian.


text:
<pb/><t> <i>Zabulonen lurraldea</i> </t><t> <i>eta Neftaliren lurraldea,</i> </t><t> <i>itsas ondoko bidea,</i> </t><t> <i>Jordanez haranzko lurraldea,</i> </t><t> <i>jentilen Galilea!</i> <f>ⓗ</f> </t>


text:
<t> <i>Ilunpetan zegoen herriak</i> </t><t> <i>argi handia ikusi du.</i> </t><t> <i>Itzalpean bizi zirenei</i> </t><t> <i>argiak egin die distira.</i> <f>ⓘ</f> </t>


text:
<pb/>Une hartatik hasi zen Jesus honela hots egiten: «Bihozberri <f>ⓙ</f> zaitezte, gainean baituzue Jainkoaren erregetza <f>[3]</f>».


text:
<pb/>Jesusek, Galileako aintzira-bazterrean zehar zebilela, bi anaia, Simon, Pedro deitua, eta Andres, ikusi zituen, sarea uretara botatzen, arrantzaleak baitziren.


text:
<pb/>Aurrerago, beste bi anaia ikusi zituen, Santiago eta Joan, Zebedeoren semeak, aitarekin ontzian sareak konpontzen. Eta dei egin zien.


text:
<pb/>Jesus Galilea guztian barrena ibili zen, hango sinagogetan irakasten. Jainkoaren erregetzaren berri ona hots egiten zuen eta herriko gaitz eta eritasun guztiak sendatzen. <f>ⓛ</f>


text:
Siria <f>[4]</f> guztian zabaldu zen Jesusen entzutea. Edozein gaitz edo oinazek jotakoak —deabrudun, epileptiko nahiz elbarriak— eramaten zizkioten, eta hark sendatu egiten zituen. <f>ⓜ</f>


text:
Jende-talde handiek jarraitu zioten alde guztietatik: Galilea, Dekapolis <f>[5]</f>, Jerusalem eta Judeatik eta Jordanez beste aldetik. <f>ⓝ</f>


text:
<pb/>«Zorionekoak bihotz gozokoak <f>ⓑ</f>, haiek baitira jabetuko Jainkoak hitzemandako lurraz <f>[1]</f>.


text:
<pb/>«Zorionekoak Jainkoaren nahia betetzeko <f>[2]</f> <f>ⓒ</f> gose-egarri direnak, haiek baititu Jainkoak aseko.


text:
<pb/>«Zorionekoak Jainkoaren nahia betetzeagatik <f>[3]</f> erasotuak <f>ⓖ</f>, haiek baitute Jainkoa errege.


text:
<pb/>«Zorionekoak zuek, niregatik madarikatuko zaituztetenean, erasoka eta gezurrez gaizki-esaka erabiliko zaituztetenean. <f>ⓗ</f>


text:
Poz zaitezte eta alaitu, handia izango baita zuen saria zeruan; zuen aurreko profetak ere halaxe erabili zituzten. <f>ⓘ</f>


text:
<pb/>«Zuek zarete munduarentzat gatza. Baina gatza gezatzen bada, nola gazitu berriro? Ez du jadanik ezertarako balio, botatzeko baizik eta jendeak zapaltzeko.


text:
Kriseilua <f>ⓚ</f> ere ez da pizten ontzipean ipintzeko, argimutilaren gainean baizik, etxeko guztiei argi egiteko <f>[4]</f>.


text:
Era berean, zuen argiak denen aurrean egin behar du argi, zuen egintza onak ikusiz, zeruko zuen Aita gorets dezaten. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Ez uste izan Moisesen legea edo profeten esanak <f>[5]</f> huts bihurtzera etorria naizenik; ez naiz huts bihurtzera etorri, beren betera eramatera baizik. <f>ⓜ</f>


text:
Zeren eta benetan diotsuet: Zeru-lurrek dirauten bitartean legearen hitz batek edo zeinurik txikienak ere ez du baliorik galduko, dena bete arte <f>[6]</f>. <f>ⓝ</f>


text:
Beraz, agindurik txikienetako bat hausten edota hausten irakasten duena, txikien bezala hartuko du Jainkoak bere erreinuan; betetzen edota betetzen irakasten duena, ordea, handitzat hartuko du Jainkoak bere erreinuan. <f>ⓐ</f>


text:
Hara zer diotsuedan: Jainkoaren nahia lege-maisuek eta fariseuek baino hobeki betetzen ez baduzue, ez zarete sartuko Jainkoaren erreinuan. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>«Badakizue legean aurrekoei agindu zitzaiena: <i>Ez hil inor;</i> eta hiltzailea kondenatua izango da. <f>ⓒ</f>


text:
Nik, berriz, hau diotsuet: Bere senidearekin haserretzen dena kondenatua izango da; bere anaia iraintzen duena biltzar nagusian kondenatua izango da, eta hitzez mintzen duena <f>[7]</f>, infernuko <f>ⓓ</f> sutara kondenatua izango da.


text:
<pb/>«Beraz, aldarean zeure oparia eskaintzerakoan, zure senideak zure kontra zerbait baduela gogoratzen bazaizu,


text:
utzi oparia han, aldare aurrean, eta zoaz lehenbizi senidearekin bakeak egitera; itzuli gero zeure oparia eskaintzera. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>«Konpon zaitez lehenbailehen zeure etsaiarekin, berarekin auzitegira zoazen bitartean; bestela, epailearen eskuetan jarriko zaitu eta epaileak ertzainaren eskuetan, eta kartzelara botako zaituzte. <f>ⓕ</f>


text:
Nik, berriz, hau diotsuet: Emakume ezkondu bati irrikaz begiratzen dionak, egin du jadanik adulterioa bere bihotzean.


text:
<pb/>«Eskuineko begia galbide <f>ⓗ</f> bazaizu <f>[8]</f>, atera eta bota zeuregandik urruti: hobe duzu gorputz-atal bat galdu, oso-osorik infernura jaurtia izan baino.


text:
Eskuineko eskua galbide bazaizu, moztu eta bota zeuregandik urruti: hobe duzu gorputz-atal bat galdu, oso-osorik infernura joan baino.


text:
<pb/>«Legeak agindua du beste hau ere: <i>Bere emaztea uzten duenak eman diezaiola dibortzio-agiria.</i> <f>ⓘ</f>


text:
Nik, berriz, hau diotsuet: Bere emaztea uzten duenak —legearen kontra <f>ⓙ</f> elkartuak ez badira behintzat <f>[9]</f>— adulteriora bultzatzen du emaztea; eta utzitako emakume horrekin ezkontzen denak adulterio egiten du.


text:
<pb/>«Badakizue legean aurrekoei agindu zitzaien beste hau ere: <i>Ez egin gezurrezko zinik,</i> eta <i>bete Jaunari egindako zinak</i>. <f>ⓚ</f>


text:
Nik, berriz, hau diotsuet: Ez egin inolako zinik, ez zeruarengatik, Jainkoaren tronua baita; <f>ⓛ</f>


text:
Esan ezazue “bai”, bai denean, eta “ez”, ez denean <f>[10]</f>; gainerakoa gaiztoarengandik dator. <f>ⓜ</f>


text:
Nik, berriz, hau diotsuet: Gaizkileari ez gaizki erantzun; bestela baizik, eskuineko masailean jotzen zaituenari eskaini beste masaila ere;


text:
Nik, berriz, hau diotsuet: Maitatu etsaiak eta egin otoitz pertsegitzen zaituztetenen alde; <f>ⓑ</f>


text:
horrela, zeruko zeuen Aitaren egiazko seme-alaba izango zarete, hark zintzoentzat eta gaiztoentzat ateratzen baitu eguzkia, eta zuzenentzat eta zuzengabeentzat isurtzen euria.


text:
Izan ere, maite zaituztetenak bakarrik maite badituzue, zer sari <f>ⓒ</f> zor zaizue? Zergalariek <f>[12]</f> ere ez al dute beste horrenbeste egiten?


text:
Eta zeuen senideak bakarrik agurtzen badituzue, zer egiten duzue berezirik? Jentilek ere ez al dute beste horrenbeste egiten?


text:
<pb/>«Ez egin gero zeuen erlijio-betebeharrak <f>[1]</f> jendaurrean <f>ⓔ</f>, jendeak ikus zaitzaten; horrela, ez duzue saririk jasoko zeruko zeuen Aitarengandik.


text:
Beraz, limosna egitean, ez ibili turuta joka, itxurazaleek sinagogetan eta kaleetan egin ohi duten bezala, jendearen txaloak irabazteko. Benetan diotsuet: Hartua dute beren ordaina. <f>ⓕ</f>


text:
horrela, zure limosna ezkutuan geldituko da, eta ezkutukoa ere ikusten duen zeure Aitak emango dizu ordaina.


text:
<pb/>«Otoitz egitean, ez egin itxurazaleek bezala: gogoko dute sinagoga eta plazetan zutik otoitz egitea, jendearen agerian. Benetan diotsuet: Hartua dute beren ordaina.


text:
Zu, ordea, otoitz egiteko, sar zaitez zeure gelan, itxi atea eta egin otoitz ezkutuan dagoen zeure Aitari, eta ezkutukoa ere ikusten duen zeure Aitak emango dizu ordaina.


text:
<pb/>«Otoitz egitean, ez ari esan eta esan, jentilek ohi duten bezala, uste baitute beren hitz-jarioari esker entzungo diela Jainkoak. <f>ⓖ</f>


text:
Ez izan horien antzeko, bai baitaki zuen Aitak zeren beharra duzuen, zuek eskatu baino lehen. <f>ⓗ</f>


text:
Zuek, egizue otoitz honela <f>[2]</f>: <pb/><t>«Gure Aita zerukoa, </t><t>agertu santu zeure izena <f>ⓘ</f>, </t>


text:
<t>etorrarazi zeure erregetza; </t><t>betearazi lurrean zeure nahia, </t><t>zeruan betetzen den bezala. <f>ⓙ</f> </t>


text:
<t>eta barkatu gure erruen zorra, </t><t>guk ere geure zordunei </t><t>barkatu diegunez gero; <f>ⓛ</f> </t>


text:
<t>ez utzi gu tentaldian erortzen, </t><t>eta gorde gaitzazu </t><t>gaiztoarengandik <f>[3]</f>. <f>ⓜ</f> </t>


text:
<pb/>«Izan ere, besteei beren hutsegiteak barkatzen badizkiezue, zuei ere barkatuko dizkizue zeruko Aitak; <f>ⓝ</f>


text:
baina besteei barkatzen ez badizkiezue, zuei ere ez dizkizue barkatuko zeuen hutsegiteak zeruko Aitak.


text:
<pb/>«Barau egitean, ez zaitezte ager kopetilun, itxurazaleek ohi duten bezala: aurpegia itsusten dute, barau egiten dutela jendeari azaltzeko. Benetan diotsuet: Hartua dute beren ordaina. <f>ⓐ</f>


text:
zure barauaz jendea ohar ez dadin, ezkutuan dagoen Aita baizik. Eta ezkutukoa ere ikusten duen zure Aitak emango dizu ordaina.


text:
<pb/>«Ez pilatu mundu honetan zeuen aberastasunak, sitsak eta herdoilak jaten baitituzte hemen, eta lapurrak etortzen harrapatzera. <f>ⓑ</f>


text:
Pilatu zeruan zeuen aberastasunak, han ez baititu ez sitsak, ez herdoilak jaten, ezta lapurrak harrapatzera joaten ere. <f>ⓒ</f>


text:
<pb/>«Begia da gorputzari argi egiten dion kriseilua. Begia onik baduzu, zure gorputz osoa argitan ibiliko da.


text:
Begia gaixo baduzu, ordea, zure gorputz osoa ilunpetan ibiliko da. Beraz, zeure barruan argi behar lukeena iluna bada, a zer ilunpea zurea!


text:
<pb/>«Ezin da inor bi nagusiren morroi izan; izan ere, bata gorroto izango du eta bestea maite, edota batari men egingo dio eta bestea begitan hartuko. Ezin zaitezkete Jainkoaren eta diruaren morroi izan. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Horregatik diotsuet: Ez kezkatu bizitzeko zer jan edo edango, edota gorputza zerez jantziko. Ez ote da bizia janaria baino gehiago, eta gorputza jantzia baino gehiago? <f>ⓔ</f>


text:
Begira aireko hegaztiei: ez dute ereiten, ez uztarik biltzen, ez mandioan pilatzen; hala ere, zeruko zuen Aitak janaritzen ditu. Ez ote duzue horiek baino askoz gehiago balio zuek? <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>«Eta jantziaz, zertan kezkatu? Begira nola hazten diren loreak zelaietan: ez dira lanean penatzen, ez dute iruten;


text:
baina, egia esan, Salomon bera ere, bere ospe guztian, ez zen janzten horietako baten pare. <f>ⓖ</f>


text:
Beraz, gaur belardian dagoen eta bihar sutan erreko den belarra Jainkoak horrela janzten badu, ez ote askoz gehiago zuek, sinesmen gutxikook? <f>ⓗ</f>


text:
Fedegabeak arduratu ohi dira horiez guztiez; baina zeruko zuen Aitak badaki horren guztiaren beharra duzuena. <f>ⓘ</f>


text:
Ardura zaitezte, batez ere, Jainkoaren erregetzaz eta haren nahia betetzeaz <f>[4]</f>, eta beste hori guztia gehigarritzat emango dizue Jainkoak.


text:
Ez arduratu, bada, biharko egunaz, biharkoak ere ekarriko baitu bere ardura. Aski ditu egun bakoitzak bere buruhausteak.


text:
izan ere, zuek besteak nola epaitu, hala epaituko zaituzte Jainkoak, eta zuek zein neurriz neurtu, neurri beraz neurtuko zaituzte Jainkoak.


text:
Eta nola esan diezaiokezu senideari: “Utzi begian duzun lasto-izpia ateratzen”, zuk zeurean haga duzula?


text:
Itxurazale hori! Kendu lehenengo zeure begitik haga, eta orduan ikusiko duzu garbi, senidearen begitik lasto-izpia ateratzeko. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>«Ez eman txakurrei gauza sakratuak, zeuen kontra itzuli eta zatika ez zaitzateten; ez bota txerriei zuen harribitxiak, hankapean erabil ez ditzaten. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>«Eskatu, eta emango dizue Jainkoak; bilatu, eta aurkituko duzue; jo atea, eta zabalduko zaizue. <f>ⓝ</f>


text:
Zeren eskatzen duenak hartu egiten baitu, bilatzen duenak aurkitu, eta atea jotzen duenari zabaldu egiten baitzaio.


text:
Beraz, zuek, gaiztoak izanik, seme-alabei gauza onak ematen baldin badakizue, zenbatez areago ez dizkie zeruko zuen Aitak gauza onak emango eskatzen dizkiotenei? <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>«Honela bada, besteek zuei egitea nahi zenuketen guztia, egin zuek ere besteei: horretan datza Liburu Santuek <f>ⓑ</f> irakatsia <f>[1]</f>.


text:
<pb/>«Sar zaitezte ate estutik; zabala baita hondamenerako atea eta lasaia bidea, eta asko dira hortik doazenak.


text:
<pb/>«Kontuz sasiprofetekin! Ardi-larruz jantzirik badatozkizue ere, otso harrapari dira barrutik. <f>ⓓ</f>


text:
<pb/>«Ez da aski niri “Jauna, Jauna!” esatea, Jainkoaren erreinuan sartzeko; zeruko nire Aitaren nahia behar da egin. <f>ⓖ</f>


text:
Epai-egunean askok esango didate: “Jauna, Jauna! Ez ote genuen zure izenean hitz egin eta zure izenean deabruak bota eta zure izenean mirari asko egin?” <f>ⓗ</f>


text:
<pb/>«Beraz, nire hitz hauek entzun eta betetzen dituena, etxea harkaitz gainean eraiki zuen gizon zuhurraren antzekoa da.


text:
Euri-jasak izan ziren, uholdeak etorri, mendebalak jo, eta etxeari eraso zioten; baina ez zen erori, oinarriak harkaitzean zituelako.


text:
Nire hitz hauek entzun bai, baina betetzen ez dituena, ordea, etxea hondar gainean eraiki zuen gizon zentzugabearen antzekoa da. <f>ⓙ</f>


text:
Euri-jasak izan ziren, uholdeak etorri, mendebalak jo, eta etxeari eraso zioten; eta erori egin zen eta dena hondatua gelditu».


text:
<pb/>Jesusek hitzaldi hau amaitu zuenean, haren irakaspenez txunditurik gelditu zen jende guztia; <f>ⓚ</f>


text:
Legendun bat hurbildu zitzaion eta, aurrean ahuspezturik, esan zion: <pb/>—Jauna, nahi baduzu, garbi nazakezu. <f>ⓛ</f>


text:
<pb/>Orduan, Jesusek eskua luzatu eta ukitu egin zuen, esanez: <pb/>—Nahi dut, izan zaitez garbi. <pb/>Berehala, legena garbitu egin zitzaion.


text:
<pb/>Jesusek agindu zion: <pb/>—Kontuz gero! Ez esan inori. Zoaz, hala ere, azaldu apaizarengana eta eskaini Moisesek agindutako oparia zeure garbitasunaren ezaugarri <f>[1]</f>. <f>ⓜ</f>


text:
<pb/>Ehuntariak erantzun zion: <pb/>—Jauna, ni ez naiz inor zu nire etxean sartzeko; aski duzu hitz bat esatea, nire morroia sendatzeko.


text:
Neuk ere, menpekoa izanagatik, soldaduak ditut menpean, eta batari joateko agintzen badiot, joan egiten da, besteari etortzeko agindu eta etorri, morroiari zerbait egiteko esan eta hala egiten du.


text:
<pb/>Hau entzutean, harritu egin zen Jesus eta ondoren zetozkionei esan zien: «Benetan diotsuet: Israel guztian ez dut aurkitu horrelako sinestedunik.


text:
Egia esan, asko etorriko dira sortalde eta sartaldetik, Abraham, Isaak eta Jakobekin Jainkoaren erreinuko mahaikide izateko; <f>ⓝ</f>


text:
erreinuaren oinordeko zirenak <f>[2]</f>, berriz, kanpora, ilunpetara, botako ditu Jainkoak. Negarra eta hortz-karraska izango dira han». <f>ⓐ</f>


text:
<pb/>Ondoren, ehuntariari esan zion: <pb/>—Zoaz etxera, eta gerta bekizu sinetsi duzun bezala. <pb/>Eta ordu hartan bertan sendatua gertatu zen morroia. <f>ⓑ</f>


text:
<pb/>Ondoren, Pedroren etxera joan zen Jesus, eta haren amaginarreba oheratua aurkitu zuen sukarrez.


text:
Jesusek eskua hartu zion eta sukarrak alde egin; orduan, emakumea jaiki eta zerbitzatzen hasi zitzaion.


text:
<pb/>Arratsean, deabrudun asko eraman zizkioten Jesusi. Honek deabruak bere hitzez bota eta gaixo guztiak sendatu zituen. <f>ⓒ</f>


text:
Horrela bete zen Jainkoak Isaias profetaren bidez esana: <pb/><t> <i>Hark gure ahuleriak</i> </t><t> <i>hartu zituen bere gain,</i> </t><t> <i>gure gaitzen zama jasan.</i> <f>ⓓ</f> </t>


text:
<pb/>Bere inguruan jendetza handia ikusirik, beste aldeko aintzira-ertzera igarotzeko agindu zuen Jesusek.


text:
<pb/>Jesusek esan zion: <pb/>—Azeriek badituzte zuloak eta aireko hegaztiek habiak; Gizonaren Semeak, ordea, ez du burua non ezarri. <f>ⓔ</f>


text:
<pb/>Beste batek, ikasleetakoa zenak, esan zion: <pb/>—Jauna, uztazu lehenbizi aitaren hiletak egitera joaten. <f>ⓕ</f>


text:
<pb/>Baina Jesusek erantzun: <pb/>—Jarraitu niri, eta utzi hilei beren hildakoen hiletak egiten. <f>ⓖ</f>


text:
<pb/>Bat-batean, ekaitz gogorra sortu zen aintziran, eta uhinek txalupa ia azpian hartua zuten. Jesus, berriz, lo zegoen.


text:
<pb/>Hark esan zien: <pb/>—Zergatik zarete hain beldur, sinesmen gutxikook? <pb/>Eta, zutiturik, haserre egin zien haizeari eta aintzirari, eta dena bare-bare gelditu zen. <f>ⓗ</f>


text:
Ikasleek, harriturik, honela zioten: «Nor ote dugu gizon hau, esana egiten baitiote haizeak eta aintzirak ere?»


text:
<pb/>Jesus aintziraz beste aldera, gadaratarren lurraldera <f>[3]</f> iritsi zenean, bi deabrudun atera zitzaizkion hilobi artetik bidera. Hain baitziren gaiztoak, ez zen inor ausartzen bide hartatik ibiltzen.


