# verses

text:
— Xipan teku ejukuk — io'e 100 be sorarayũ kukukat pe. — Xipan cuy ejowiwi uk'a be — io'e. — Ibureyũ juy tot pi g̃u ijo am. Cemukaypinput cuy tojot pi g̃u cebe — io'e 100 be sorarayũ kukukat pe.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ xet kap puje Félix oajẽm jetayxi eju. Itayxi butet Drusila i osunuy. Itayxi Judeu osunuy. Ixe dak Paulo o'tojocat. Jekũyjo pin o'e apẽn wuyetabut Jesus Cristo kay iam. Paulo o'jekawẽn ceweju ip.</n>


text:
— “Xipan cuy epeku wetabutpe,” i'e'em Deus wuywebe — io'e Paulo. — “Jewawẽwẽm cuy epesop ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim,” i'e'em — io'e. — Soat acejebapuk Deus xe — io'e. — Ixe kabia be abuyũ ikẽrẽat kug̃ jexe iap g̃uwẽn, abuyũ ikẽrẽat kug̃ g̃u iap tak — Paulo o'e cebe ip.Félix tak iparara o'e ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osunuy buye. <n>— G̃asũ bit cuy ejẽm oxewi — io'e Paulo be. — Oba'orere'ũm pima waram õn jedojocat — io'e. <n>Ibocewi Félix Paulo o'g̃ujuat g̃u jeju pinap tag̃ iju am. Ade kaxi sorarayũ Paulo wiwim osodop.


text:
Tũybe Paulo dinheiro je'g̃ũm owebe jemujẽmapteim iãn o'e Félix. Imẽnpuye ade em Paulo o'tojotjocat jekay. Ade em o'jekawẽnwẽn ceweju.


text:
Imẽn osunuy xepxep koato. Pórcio Félix jebureyũm Judeuyũ muwexat ojuy. Imẽnpuye Paulo o'jepere daomũnmũnap'a be jejẽm puje. <n>Wara'at ag̃okatkat oajẽm Cesaréia ka kay Félix dieg̃. Ibutet Pórcio Festo i osunuy. Judéia eipi kukukan o'e Félix dieg̃.</n>


text:
O'jekawẽn paĩyũ kukukayũ eju, Judeuyũ kukukayũ eju dak. Ixeyũ waram Paulo o'jomuymuy cebe- -Festo be.</n>


text:
— Paulo juy eg̃udot ijoce Jerusalém ka be — io'e ip cebe. — Eg̃udot cuy ocewebe waram ya'ĩjo am — io'e ip. Paulo aoka am ip o'jewawẽ. E dag̃ iju buje yaoka ojuy ip. Imẽnpit Festo o'jede cebe ip.</n>


text:
— Ey'in pit cuy je'ju oweju- -iju pinayũ- -eykukukayũ'in — io'e. — Paulo ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ pima, iboam cuy ip omukũyjo Cesaréia ka be — io'e.</n>


text:
Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Dez kabia Jerusalém ka be osunuy. <n>G̃ebuje Festo o'jepit Cesaréia ka kay. Pũg̃pũg̃ Judeuyũ kukukayũ o'ju ceweju. Jay. Oajẽm ip Cesaréia ka be. <n>Kuyaje Festo Paulo o'tojocat. O'ju ibimãmãat ekawẽn cocoap'a be. Oabik ipi kukukat abikbikap pe. Judeuyũ kukukayũ o'je'awero cexe- -Jerusalém ka bewi oajẽm'iayũ.</n>


text:
Yajẽm puje Paulo awẽg̃ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽn ip Jerusalém ka bewiayũ. <n>— Paulo ikẽrẽ jĩjããn o'e — io'e ip napa ma. — Soat em ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osunuy — io'e ip napa ma. Imẽnpit icẽmãn oceju e'em iap mubapuk pa'ore o'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Paulo o'jewedayo. <n>— Ikẽrẽãn oce g̃u — io'e. — Deus pe Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tag̃ acã õn jekukum. Deus eju kawẽnwẽnap'a ojomuymuy g̃u. Wuyeipi kukukat César dak ojomuymuy g̃u — io'e Paulo.</n>


text:
Festo bit Judeuyũ mucokcog̃ ojuy. Imẽnpuye: <n>— Jerusalém ka be du eju pin? — io'e. — Jerusalém ka be du ixeyũ be awẽg̃ mukẽrẽrẽnap co pin oxe? — io'e Paulo be.</n>


text:
— Ap! — io'e. — Odaobu'u. Cũg̃'i oce g̃asũ eyxe- -César beam kapikpik'ukayũ xe- -Roma ka kukat ebekitkiyũ xe — io'e. — Jerusalém ka be g̃u juy wawẽg̃ mukẽrẽrẽnayũ epeya'ĩjo- -ijoce acã — io'e. — Ajom g̃u ikẽrẽãn oce Judeuyũ be? Ka'ũma ma! Eyetaybit iboam.


text:
Pũg̃ em ma ikẽrẽat og̃ug̃ẽ ibima acã kuka epe'e waokam. Eyxe cedag̃ waokam ip ibima, “Omujẽm cuy ece,” i'ũmg̃u kuka oce. Iteyũ be wawẽg̃ mukẽrẽrẽnap icẽm'ũm pima bit, cedag̃ g̃u waram oũm ãm cebe ip. César kay bit oju pin ixe be wawẽg̃ mukẽrẽrẽnayũ a'ĩjo am. Soat eipi kukukat kay bit oju pin — Paulo o'e Festo be.</n>


text:
O'jekawẽn jeweweju jewawẽwẽ'ukayũ eju Festo. O'jekawẽn Paulo eju. <n>— “César kay bit oju pin ixe be wawẽg̃ mukẽrẽrẽnayũ a'ĩjo am,” i ẽn e'em owebe. Imẽnpuye César kay õn jemuju — io'e Festo.</n>


text:
 <n> (13-14)</n> Ibun'ũm pima wara'at eipi kukukat oajẽm Cesaréia ka be. Ibutet Agripa i osunuy. Jetayxi eju oajẽm. Itayxi butet Berenice i osunuy. Oajẽm ip Festo jom. Ade kabia osodop ip iboce.


text:
— Õn Jerusalém ka be bima paĩyũ kukukayũ Paulo o'g̃uwẽn owebe Judeuyũ kukukayũ dak. Paulo kay g̃u jĩjã ip. “Teku ikẽrẽ jĩjãat o'g̃ujurũg̃rũg̃ ocewebe,” i adi o'e ip owebe napa ma. “Paulo cuy eyaokaat,” i adi o'e ip owebe — io'e.


text:
— Õn cuk oce cebe ip “Cedag̃ g̃u wuywebe imẽn e am Roma ka be,” i, “Wara'acat awẽg̃ mukẽrẽrẽn puje, ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃'iat ekawẽn cocom wuyju,” i. “Cekawẽn cocom wuyju ixe ag̃okatkat etabutpe, yawẽg̃mukẽrẽrẽnayũ etabutpe dak,” i adi oce cebe ip. “Soat ip jekawẽnwẽn jeweweju bima, cekawẽn cocom wuyju,” i adi oce cebe ip. “Yawẽg̃mukẽrẽrẽn'ibit jewedayo but,” i adi oce cebe ip — io'e Festo.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ oajẽm ijoce okay. Obu'u g̃u og̃uy ya'ĩjo am ip — io'e. — Kuyaje oju ibimãmãat ekawẽn cocoap'a be. Paulo otojocat — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Paulo awẽg̃ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽn ip. Tũybe “Paulo ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ César be,” i je'e ip owebe iãn oce.


text:
Imẽnpit “Ocedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u Paulo jekukum,” adi o'e ip owebe — io'e. <n>— G̃ebuje Jesus o'g̃uwẽn ip owebe — io'e. — “Jesus'ũm oe'ũ,” i adi o'e ip owebe — io'e Festo. — “Inaka waram o'jetait,” i adi o'e ip — io'e. — Judeuyũ Paulo o'yawẽg̃mukẽrẽrẽrẽn iboap o'g̃uwẽnuwẽn puye.


text:
Imẽneju “Apẽn xe'e kuka oce icẽmãn omukũyjo am,” i adi oce owebe ma. Paulo eju adi ocekawẽn. “Jerusalém ka be du eju pin?” i adi oce cebe. “Ibo ka be du awẽg̃mukẽrẽrẽnayũ oya'ĩjo?” i adi oce cebe — io'e. — “Ibo ka be du ocejekawẽn eweju icẽmãn wetaybit am?” i adi oce cebe.


text:
— Imẽnpit Paulo adi o'e owebe: “Odaobu'u. César kay bit oju pin ixe be wawẽg̃ mukẽrẽrẽnayũ a'ĩjo am,” i. Imẽnpuye õn adi oce sorarayũ be: “Taomũnmũnat cuy epejowiwi uk'a be,” i. “G̃uyjom og̃uju César kay ya'ĩjo am,” i adi oce — Festo o'e Agripa be.</n>


text:
Agripa o'jede Festo be. <n>— Õn tak ixe ag̃okatkat ekawẽn co pin — Agripa o'e. <n>— Ha'a. Kuyaje juy eya'ĩjo — Festo o'e.</n>


text:
Kuyaje Agripa oajẽm ibimãmãat ekawẽn cocoap'a kay Berenice eju. Oajẽm ip jedoti dip cĩcãat kug̃- -ipi kukukat toti kug̃. Oajẽm ip 1000 be sorarayũ kukukayũ eju. Warara'acayũ eju dak ip oajẽm- -ya'õbuyxiayũ eju- -Cesaréia ka watwat eju. Festo Paulo o'tojocat.</n>


text:
G̃ebuje Festo o'jekawẽn Agripa eju aweromayũ etabutpe. <n>— Agripa — io'e. — Soat ocewejuayũ dak — io'e. — Ak epe'e ite ag̃okatkat kay — io'e. — Õn Jerusalém ka be bima ade Judeuyũ oajẽm okay ite ag̃okatkat muymuy am — io'e. — Oajẽm ip ijoce dak imuymuy am. Soat em e'em ip: “Ite ag̃okatkat cuy eyaokaat,” i.


text:
Oxe bit ka'ũma ma ikẽrẽãn o'e yaoka am — io'e. <n>— G̃ebuje Paulo adi o'e owebe: “César juy wawẽg̃ mukẽrẽrẽnayũ ya'ĩjo- -wuyeipi kukukat,” i. Imẽnpuye ijuju pin õn César kay.


text:
Imẽnpit apẽn otupmubararak iam wetaybit g̃u César mukũyjoaptum. Wetaybit g̃u apẽn ite o'e ikẽrẽãn iam tak — io'e. <n>— Paulo otojocat ewebe, Agripa — io'e. — Cũg̃'i ijoce exe. Ẽn tak a'õpicũg̃ cuy eg̃uy ya'õ kay. Ewebe cekawẽn co buje, wetaybit oce tupmubararak am César mukũyjoaptum — io'e.


text:
— Apẽnpuye Judeuyũ ixe o'jomuymuy iap muwẽn pa'ore owebe. Imẽnpuye cedag̃ g̃u taomũnmũn imuju am César kay. Cedag̃'ũm cĩcã oxe — Festo o'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Paulo o'jewedayo Agripa dopabe. Agripa koam o'jekawẽn Paulo be. <n>— Ecewedayo juy — io'e Paulo be.Paulo o'jebueuru. O'jewedayo.</n>


text:
— Agripa — io'e. — Ocewedayo edopabe — io'e. — Wuyeipi kukukat ẽn — io'e. — Judeuyũ omuymuy jĩjã. Napa ma e'em ip. “Ikẽrẽãn cĩcã o'e'e teku,” i. Ocokcok cĩcã wawẽg̃mukẽrẽrẽnayũ a'õmuypit am edopabe


text:
etaybit cĩcã Judeuyũ babim puye, Judeuyũ be jewa'õxikxikap ekawẽn tak. Imẽnpuye ekpiceg̃ẽm g̃u juy wa'ĩjo am — io'e.</n>


text:
 <n> (4-5)</n> Bekin pi ma õn adi ojekuku Fariseuyũ etabucap kug̃ — io'e. — Fariseuyũ jekukum Moisés pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cĩcã ma. Soat Judeuyũ itaybit apẽn ojekuku bekin pi ma iam, okapap ka be bima iam tak, Jerusalém ka be bima iam tak. Imuwẽn pin pima iboap muwẽn put ip ewebe, ade koato itaybit ip iboam puye — io'e.


text:
— G̃asũ ẽn wa'ĩjojom ijoce Deus waram ce'ũ'ũayũ g̃utait iap kay wetabut puye — io'e. — “Waram ce'ũ'ũayũ og̃utait,” io'e Deus kuyjeayũ be.


text:
Soat Judeuyũ itabut Deus waram ce'ũ'ũayũ g̃utait iap kay- -doze be tiwatwat — io'e. — Imẽnpuye “Ka'ũma ma ejo'iat xipacat,” i'e'em ip Deus pe. Imẽn e'em ip kabiam, ixima be dak. Agripa, Judeuyũ ma wawẽg̃mukẽrẽrẽn Deus waram ce'ũ'ũayũ g̃utiat iap kay wetabut puye — io'e.


text:
— Kuy bima ikẽrẽm cĩcã Jesus kay itabucayũ ojukukuk. Tũybe xipat cĩcã owebe imẽn ikuk am ip iãn oce- -Nazaré ka be tũibit ebekitkit kuk am.


text:
Xipan'ũm cĩcã ip ojukukuk Jerusalém ka be bima. Ade itabucayũ og̃uõmõm daomũnmũnap'a be. Paĩyũ kukukayũ a'õbi ocece iboam. “Ayaoka juy ip,” i'e'em pima ip, õn tak “Epeyaoka juy,” i oce. Ade em ipiat osupi'ajojoat cebe ip itabucap epereap ojuy. “Jesus Deus emunaẽ g̃u,” i'e'e an ip cebe og̃uy.


text:
Imẽn cuk adi ojekuku soat kaka dag̃, soat Judeuyũ e'aweroroap'a dag̃ tak- -Deus eju kawẽnwẽnap'a dag̃. Wetakoma jĩjã juk adi og̃uy cekay ip. Imẽnpuye tobatban ip oju wara'at ka kay. Ipiatpi'ajoan cebe ip oju taomũn ãm tak — io'e.</n>


text:
— Imẽnpuye Damasco ka kay oju. Paĩyũ kukukayũ a'õbi oju. Ade itabucayũ daomũnap ojuy oju. Apẽn o'jebapuk owebe iap cuy og̃uwẽn ewebe, Agripa — Paulo o'e.</n>


text:
— Kabia yobog̃at ojojojo kaxicug̃. Kabi kadiwi ojojojo. Kabiam cĩcã o'e. Kaxie bodi ma isopsep o'e. Wakokoreren o'e kabia, owejuayũ akokoreren tak.


text:
O'at ipi ju. Owejuayũ dak o'at ipi ju — io'e. <n>— G̃ebuje kabi kadiwiat o'jekawẽn oweju wa'õm- -Judeuyũ a'õm. “Saulo,” io'e. “Apẽnpuye ẽn ipiatpi'ajojoan owebe?” io'e. “Imẽn e'em pima jumento-buxim ẽn. Jumento jejorojorom jeiwat jemuju am jekpiokakam pima,” kabi kadiwiat adi o'e owebe.</n>


text:
— “Abu ẽn, Kariwa?” i adi oce cebe. <n>— “Jesus õn,” i adi o'e owebe. “Ẽn ipiatpi'ajojoan owebe,” i adi o'e owebe.


text:
“E'ãy,” i adi o'e owebe. “Cũg̃'i eg̃uy edaocam,” io'e. “Õn ma ocebapuk ekay enaẽ ãm wekawẽn muwẽnuwẽn'ukan,” i adi o'e owebe. “Õn enaẽ ewebe apẽn g̃asũ ejojojo iap muwẽn ãm wara'acat pe. Wara'at tak og̃ubapuk ewebe g̃uyjom. Iboap tak cuy eg̃uwẽnuwẽn wara'acat pe,” i adi o'e owebe. “Omuwẽnuwẽn'ukan eg̃uy adeayũ be.


text:
Õn jekuk Judeuyũ be aokaap puxim, Judeu'ũmayũ be aokaap puxim tak,” i adi o'e owebe. “G̃asũ õn jemuju Judeu'ũmayũ be. Õn jemuju ewebe cũg̃ ma ixeyũ mutaybit am.


text:
Õn jemuju cebe ip kabiok tag̃ cekuap puxixim ip- -kabia dag̃ ceku am acã ip- -Deus bikuyap tag̃ acã. Õn jemuju Satanás a'õ dag̃ cekuap puxixim- -Deus kay itabut am acã ip. Imẽn e'e buje Deus ikẽrẽat ju'uk cebewi ip. Deus pe o'taxijojo'iayũ eju jeedop ip okay itabut ip puye,” Jesus adi o'e owebe — Paulo o'e.</n>


text:
— Imẽnpuye, Agripa — io'e. — Apẽn kabi kadiwiat o'jekawẽn owebe wexey jo'iat pe iap tag̃ ojekuku — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje kawẽn idipat og̃uwẽnuwẽn. Koam og̃uwẽnuwẽn Damasco ka watwat pe. Jerusalém ka watwat pe dak og̃uwẽnuwẽn, Judéia eipi watwat pe dak- -soat pe. Judeuyũ be og̃uwẽnuwẽn, Judeu'ũmayũ be dak. “Eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epesop ikẽrẽat kug̃ puye,” i adi ocece cebe ip. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,” i. “Eyetabun cuy epesop Deus kay,” i. “Cedag̃ cuy epekuku warara'acat pe itaybit am kuy ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap o'jepere ip iam,” i adi ocece cebe ip.


text:
Imẽnpuye Judeuyũ obu Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Waoka ojuy ip o'e. Deus pit obuywatwan osunuy — io'e.</n>


text:
— Jesus muwẽnuwẽn õn g̃asũ soat pe ijodiacat pe- -ya'õbuyxiayũ be, ka'ũmaayũ be dak. Imuwẽnuwẽn õn cebe ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup ekawẽn tag̃. Imuwẽnuwẽn õn Moisés ekawẽntup ekawẽn tag̃ tak. Iwarum g̃u imuwẽnuwẽn õn. Cũg̃ ma imuwẽnuwẽn õn.


text:
Imẽn e'em kuyatup: <n> Cristo juy ipiat supi'ajo wuydaxijojo'ukan Deus emunaẽ, i. Je'ũ juy, i. Ce'ũ buje juy waram itait je'e, i. Ixe koapat je'e wuy'in waram itait, i. Wuyju waram acejetait Cristo o'jetait waram puye, i. Iboap icẽmãn, i. Cristo iboap o'g̃uwẽn Judeuyũ be, Judeu'ũmayũ be dak, i. <n> Imẽn e'em kuyatup — Paulo o'e Festo be.</n>


text:
Paulo imẽn jewedayo buje, Festo o'jewãwã: <n>— Paulo, adaodao! — io'e napa ma. — Adaodao ẽn tupcocom cĩcã buye — io'e napa ma.</n>


text:
G̃ebuje Paulo o'jekawẽn ipi kukukat eju- -Agripa eju. <n>— Agripa, wa'õcam õn jewejom exe — io'e. — Etaybit icẽmãn õn e'em iam. Soat og̃uwẽn Festo be iam kuy etaybit. Soat iboap o'jebapuk adeayũ etabutpe — io'e. — Iba'arẽm g̃u o'jebapuk — io'e.


text:
— Agripa — io'e. — Etabut tu Deus a'õbi cekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ ekawẽn kay? Wetaybit kuy etabut iam — io'e.</n>


text:
— Xipat kuka o'e dao ma etabut am, dao'ũm pima dak — io'e. — Xipat cĩcã kuka o'e soat eyju Cristo kay eyetabut am- -ẽn, soat wekawẽn cocomayũ dak — io'e. — Xipat kuka o'e eyju obuxim an. Xipat kuka o'e obuxim eyetabut pima. Obamũnmũnap puxim eybamũnmũn pima bit xipat g̃u kuka o'e — Paulo o'e.</n>


text:
Kawẽnwẽn ma o'jẽm ip. <n>— Ite ag̃okatkat xipat — io'e ip jewewebe. — Wuyxe bit ka'ũma ma o'e ikẽrẽãn. Cũg̃ g̃u wuyxe taomũn ãm, yaoka am tak — io'e ip.</n>


text:
— “César juy wawẽg̃mukẽrẽrẽnayũ ya'ĩjo,” i juk o'e'ũm pima, kajuk og̃ujẽmat daomũnmũnap'a bewi — Agripa o'e Festo be.</n>


text:
Paulo muju ap ojuy ip Roma ka kay Festo, Agripa dak. Kobexixi dag̃ ip o'g̃uju Roma ka kay- -Itália eipi beatka kay. <n>G̃ebuje Paulo o'g̃ũm ip 100 be sorarayũ kukukat pe, wara'acayũ taomũnmũnayũ dak. 100 be sorarayũ kukukat putet Júlio i osunuy. Cesorarayũ ijop eipi kukukat esorarayũ osodop- -César esorarayũ. Õn tak oju Paulo eju. <n>Imẽn oceju Roma ka kay. Aristarco eju oceju- -Macedônia eipi bewiat eju- -Tessalônica ka bewiat eju.


text:
Kobexixi be oceõm. Ixe kobexixi Adramítio ka ebikopap pewiat osunuy. Soat Ásia eipi ebikopap tag̃ cum. Purewuh. Ocejẽm Cesaréia ka bewi. Tibog̃ cĩcãati ocetimudek.</n>


text:
Kuyaje ocajẽm Sidom ka be. Jay. Júlio xipan cĩcã Paulo o'jukuk. Paulo iju pi g̃u o'e jebureyũ jom. Paulo bureyũ iju pi g̃u o'e Paulo buywat am.</n>


text:
Ibocewi waram oceju. Purewuh. Tibog̃ cĩcãati mudekdeg̃ oceku. Kabido o'subidoajẽm ocedopa bewi. Imẽnpuye tip'awerorobog̃ kay oceju wuyba'ũg̃at kadi. Tip'aweroro butet Chipre i osunuy.


text:
Totek. Tibog̃ cĩcãati ocetimudek. Cilícia eipi weg̃ũn ocekap, Panfília eipi weg̃ũn tak. Jay. Mirra ka be ocajẽm Lícia eipi beatka be. Ibo ka be bima ocekap koapat pewi kobexixi bewi.


text:
be sorarayũ kukukat wara'at o'tobuxik kobexixi. Ixe kobexixi Alexandria ka ebikopap pewiat osunuy. Cum Itália eipi kay. Porog̃. Oceõm ixe kobexixi be waram oceju am.


text:
Pũg̃ kabia g̃u daodaodao g̃u oceju. Pa'orem cĩcã Cnido ebikopap pe ocejemũg̃. Mũg̃. <n>Ooooh. Kabidoxixi o'subido'at ocedopa bewi. Iba'ore o'e ocewebe oceju pinap tag̃ kabidoxixi ocewap puye. Imẽnpuye oceju tip'aweroro tẽg̃ ma. Tip'aweroro butet Creta i osunuy. <n>Iboce kabidoxixi'ũmg̃u o'e- -kabido'ĩt ma o'e. Purewuh. Salmona eipi tẽg̃ ma oceju.


text:
Pa'orem cĩcã oceju Creta eipi tẽg̃ ma. <n>Ibocewi ocejemũg̃ ebikopap pe- -Creta eipi be. Jay. Ebikopap putet Bons Portos i osunuy. Ikabog̃atka tẽg̃ ma osunuy- -Laséia ka tẽg̃ ma.


text:
Ibun cĩcã ocesop ibo ka be. Judeuyũ epeta kuy o'kap Deus xe jemuisusunap epeta. Imẽnpuye oceku pi oce'e kobexixi dag̃. Kabidoxixi oeku kabiam, muba'atxiri dak. <n>G̃ebuje Paulo o'jekawẽn kobexixi beayũ eju.</n>


text:
— Obureyũ — io'e. — Tibog̃ cĩcãati dag̃ wuyju buje iba'ore jĩjã kuka o'e wuywebe. Wuyju buje bit soat wuybubut kuka oakõm, soat kobexixi beat tak — io'e. — Kobexixi dak kuka o'jepirig̃. Wuyju dak kuka aje'ũ — io'e.</n>


text:
Imẽnpit 100 be sorarayũ kukukat Paulo a'õ kay g̃u o'e- -kobexixi iwat a'õ kay acã, kobexixi mujuju'ukat a'õ kay dak. <n>Kobexixi iwat a'õ kay o'e kobexixi mujuju'ukat a'õ kay dak.


text:
Ocesopiat ebikopap xipat g̃u osunuy ihi bun ocedop am kabidoxixi buye, muba'atxiri buye dak. Soat warara'acayũ iju pin ibocewi. Wara'at ebikopap pe ajẽm ojuy warara'acayũ- -Fenice ka ebikopap pe. Ibo ka dak Creta eipi be osunuy. Kabidoxixi g̃u ajẽmjẽm'uk Fenice ebikopap pe- -kaxie tajoreg̃atpido acã. Imẽneju iboce ihi mukap ojuy ip. <n>— Fenice ebikopap pe juy aju — io'e ip. — Kabido'ũm puje juy aju — io'e ip.</n>


text:
Kaxietajoreg̃atpido o'subidoajẽm- -ibidodipat. Kabido ibidobog̃ g̃u o'e- -ibido'ĩt ma. O'subidoajẽm ocenomujuwi. Imẽnpuye o'jekawẽn ip jeweweju. <n>— Kabido ibidodip g̃asũ — io'e ip. — G̃a'a aju — io'e ip. — Kabido juy wuydujowat wuyjupinap tag̃ — io'e ip. <n>Kobexixi muycũcũap o'g̃uyu ip- -ipoxiat, icaat mug̃ẽg̃ẽ. Kabido xipan ocedujowatwan o'e. Oceju tiwãbũ etako dag̃- -Creta eipi etako dag̃.</n>


text:
G̃uyjomsũm kabidoxixi o'subidoajẽm ocekay. Ooooxxx'i. O'subidoajẽm ocedopa bewi jĩjã. O'subidoajẽm kapurũg̃ kadiwi- -Creta eipi kadiwi.


text:
O'subidoajẽm kobexixi kay. Ixe kabido butet Nordeste i osunuy. O'subidoajẽm ocedopa bewi jĩjã. Iba'ore o'e kobexixi mukorẽrẽn ãm kabidoxixi dopabe. Imẽnpuye ocebu'un kobexixi mukorẽrẽn ãm. Kabido kobexixi o'tujowat.


text:
Oceju wara'at tip'aweroro biõg̃ kay. Tip'aweroro butet Cauda i osunuy. Kabidoxixi'ũmg̃u o'e iboce- -kabido'ĩt ma.


text:
Kobe yopĩcat kug̃ tak ocesop. Kururug̃ oeku kobexixi nomuju. Pa'orem kobe yopĩcat oceg̃uyu idibi bewi. Oceg̃uyu kobexixi be. <n>Ibocewi kobexixi be kapikpik'ukayũ correntebu o'subumukirik kobexixi koreren- -ibubog̃atpu. O'subumukirik ip kobexixi ewekaap puxim. <n>— Ka'oririt ijoce ma opop Líbia eipi — io'e ip. — Pipim kobexixi kakam iboce! — io'e ip.Iparara o'e ip ka'oririt pe kobexixi kakaap puxim. Imẽnpuye kobexixi mujujuap epag̃o o'g̃ukop ip kapurũg̃ kay, kabidoxixi be kobexixi mujuap puxim. Kabidoxixi kobexixi o'g̃uju ijuap tag̃. Ocekat. Xet. Ocexet iboce.</n>


text:
Kuyaje tarekrek o'joxikxik ip idibi be- -kobexixi be tujowat ojuyap. O'joxikxik ip kobexixi poxi mu'ũm ãm. O'joxikxik ip tipodoyat ocemudekudekun cĩcã buye. Ocekat. Xet. Ocexet iboce.</n>


text:
Kuyajebusu kobexixi be kapikpik'ukayũ kobexixi beat o'joxik ipoxiat. Jebum ip o'joxik. Xet. Xet. Xet. Xet.</n>


text:
Ade kabia ocejekõnkõn g̃u. <n>G̃ebuje Paulo o'jekawẽn kobexixi beayũ eju. <n>— Oburereyũ — io'e. — Eyju juk adi wa'õ kay g̃u epesop. Creta ka be bima juk wa'õ kay g̃u epesop. Creta ka bewi wuyjuap g̃u. <n>— Wuyjẽm'ũm pima kajuk te'e ma soat tarekrek ag̃upa'ũm g̃u, xipat kajuk wuywebe dak — io'e.</n>


text:
— G̃asũ bit eya'õcam cuy epesop — io'e. — Kobexixi juy jepirig̃. Ka'ũma ma wuy'in pit jeap — io'e.</n>


text:
— Koapat exima Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk okay — io'e. — Deus ixe o'g̃udot okay. Ixe Deus okukukat. Ixe Deus ebekit õn. Cekawẽn tojotjot'ukat o'jekawẽn oweju.</n>


text:
— “Paulo, epararam g̃u juy eg̃uy,” io'e owebe — io'e Paulo. “Ajẽm cuy César kay- -Roma ka kukukat kay,” io'e. “Õn ag̃ ekay, ewejuacat kay dak eye'ũap puxim, ẽn cuk imẽn ejoojuy oxewi buye,” io'e. “Deus je'e ewebeam apẽn cuk ejoojuy cexewi iap tag̃,” Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'e owebe — io'e Paulo.</n>


text:
— Imẽnpuye, eya'õcam cuy epesop, oburereyũ — io'e. — Deus kay wetabut. Apẽn je'bapuk wuywebe iap o'g̃uwẽn owebe Deus imẽn ebapuk awap. Imẽn je'bapuk.


text:
Xepxep semana kap puje: <n>— Kapurũg̃ kay aco'i ajẽmjẽm oceju — io'e kobexixi be kapikpik'ukayũ. <n>Uhum oceju jekukum iximadakpe tibog̃ cĩcãati dag̃. Tibog̃ cĩcãati butet Mediterrâneodi i osunuy.


text:
Imẽnpuye o'tibimuweg̃ũn ip tibimuweg̃ug̃ũnãm. Tibiraat 36 metros o'e. Bosusu oceju. Waram o'tibimuweg̃ũn ip. Tibiraat 27 metros o'e- -tibira g̃ũn ma.</n>


text:
Iparara o'e ip wita'a be kobexixi kakaap puxim. Imẽnpuye ebadipdip kobexixi muycũcũap o'g̃uakõm ip. O'g̃uakõm ip kobexixi ukpu bewi kobexixi muycũ ãm. O'jecũ. Cucum g̃u o'e g̃asũ- -iwiwim acã. Kabia pin cĩcã o'e ip.</n>


text:
G̃ebuje kobexixi be kapikpik'ukayũ kobexixi bewi jenapõn ojuy. Kobe'it'it o'g̃ukop ip tibog̃ cĩcãati be jewexe kobexixi muycũcũap muakõmkõm pima. <n>— Kobexixi muycũcũap muakõmkõm oceju — io'e ip napa ma ocewebe.</n>


text:
Imẽnpit kobexixi bewi jenapõn ojuy ip. Paulo o'jekawẽn l00 be sorarayũ kukukat pe- -wara'acat sorarayũ be dak. <n>— Ixeyũ kobexixi be kapikpik'ukayũ watwat puje wuyewedaxijo ba'ore ace'e — io'e.</n>


text:
Imẽnpuye sorarayũ kobe'it'it ekabobu o'subudakat. Kobe'it'it o'at idibi be. Uhum o'jewede kobexixi xewi.</n>


text:
Kabia'isum Paulo o'jekawẽn kobexixi beayũ eju. <n>— Epeyekõn g̃asũ bit — io'e. — 14 kabia eyag̃uybabi'ũm'ũm epeku. Jekõnkõn g̃u epeku — io'e.


text:
Epeyekõn cuy eybaca am — io'e. — Eyag̃uybabi'ũm'ũm g̃u juy epsop — io'e. — Ka'ũma ma wuy'in je'ũ — io'e.</n>


text:
Paulo pão'a o'yabu. O'jekawẽn Deus eju pão'a kug̃ puye. Soat etabun o'jekawẽn ceweju. <n>— Bay xipat cĩcã ẽn — io'e cebe. <n>O'yadakat. O'ya'o.


text:
Ibeg̃beg̃ puje kobexixi be kapikpik'ukayũ tarekrektata o'taxikxik ip idibi be- -badi o'tadop'iata- -trigoda. O'taxikxik ip kobexixi poxi mu'ũm ãm. Jepirig̃ap puxim ip o'taxikxik.</n>


text:
Kabia buje tinebabaat o'tobuxik ip kobexixi be kapikpik'ukayũ. Tinebabaat kay oceju. Itaybit g̃u o'e ip apoceat ipi iam. Ka'oririt ixe tinebabaat pe osodop. Adeg̃u wita'a o'yadop iboce. Kobexixi muymũg̃ ojuy ip iboce.


text:
Imẽnpuye kobexixi muycũcũapu o'subudakat ip. O'subudakat ip tinebabaat xe bima. Pilatokukatpu o'subumurore ip. Kobexixi mujujuap epag̃o o'g̃upaya ip kabido at am. Kobexixi o'ju ka'oririt kay.</n>


text:
Imẽnpit kabido kobexixi o'g̃uyjayjay tibacaat ewebotbocap kay. Iboce kobexixi'a o'jeaece. O'jecug̃. Iju ba'ore o'e. Kobexixi ukpu o'jekpuewekap. Tipodoyat paca ma o'yukpumuweka. Imẽn kobexixi o'jepirig̃.</n>


text:
Imẽnpit l00 be sorarayũ kukukat ibu'u o'e Paulo e'ũ ãm. Taomũnmũnayũ oyaokaat g̃u sorarayũ be. <n>— Kapurũg̃ kay epeyedok! — io'e taomũnmũnãyũ be. — Epakõm! — io'e l00 be sorarayũ kukukat itaybit jedog̃ayũ be.</n>


text:
— Kobexixi bag̃bag̃ epejat! — io'e. — Kapurũg̃ kay juy epeju ip com! — io'e itaybit'ũm jedog̃ayũ be. <n>Imẽneju soat ocejeu kapurũg̃ pe.</n>


text:
Tip'aweroro watwat oajẽm ocekay. Ocedobede ip. Xipan cĩcã ip ocekuk. Daxa o'g̃usop ip ocewewe am kajuk kukug̃ puye, muba'at oeku buye dak.


text:
Paulo daxadaypa o'taypabu. O'jomõg̃ daxa be. <n>G̃ebuje puybu o'jẽm daxadaypa diotpewi. Paulo o'subua. Tore iãn oeku Paulo bu eju.


text:
Iboceayũ puybu o'subujojo tore iãn Paulo bu eju. Imẽnpuye o'jekawẽn ip jeweweju. <n>— Wuyjuyũ aokaka'ukat aco'i teku — io'e ip te'e ma. — Tibog̃ cĩcãati be oe'ũ g̃u. Puybu nuy pibun pit je'ũ ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ puye — io'e ip te'e ma jewewebe.</n>


text:
Ibu euhuap wiwim o'e ip, ce'ũap wiwim tak. Ibun ma iwiwim osodop ip Paulo jojom. Imẽnpit Paulo bu o'jebuehu g̃u. Oe'ũ g̃u dak. Xipat ma osunuy. Imẽnpuye o'jeag̃uymuwarurun ip Paulo kay. <n>— Wuyjuyũ g̃u teku- -deus ma! — io'e ip napa ma jewewebe.</n>


text:
G̃ebuje Públio ocenomuwã jeduk'a kay. Públio Malta eipi kukukat osunuy. Ixe ka oceweweweap tẽg̃ o'sukadop. Oceju cekay. Iboce ocesop ebapũg̃ kabia. Xipan cĩcã ocekuk. Ocexan o'g̃ũm ocewebe, soat ocemukuypinput tak.</n>


text:
Paulo o'ju Públio ebay kay. Iwãtaxipi osunuy. Ipa'i osunuy, yukpidi dak. Paulo o'jekawẽn Deus eju Públio ebay beam. Jebu o'subumõg̃ cebe. O'g̃u'ada. Xipat o'e.</n>


text:
Ce'adaap awẽg̃ tobuxik puje, ade iwãtaxipipiayũ o'ju ip Paulo kay. Jay. Oajẽm ip. Ixeyũ dak o'g̃u'ada'ada Paulo. Xipat ip o'e.


text:
Imẽnpuye ade ip jebubut o'g̃ũm ocewebe “Eyju xipat ocexe” i'e am ocewebe. Kobexixi be õm ojuy bima ocemukaypinput o'jomõg̃ ip kobexixi be. Purewuh. Ocejẽm tip'aweroro bewi.</n>


text:
Ebapũg̃ kaxi kap puje oceju Roma ka kay. Ocejẽm Malta eipi bewi. Wara'at tag̃ ocejẽm kobexixi dag̃. Ixe kobexixi Malta ebikopap pe osodop ihi bun. Ixe kobexixi Alexandria ebikopap pewiat osunuy. Kobexixi butet deusyũ xepxem ikap'ibiyũ i osunuy.


text:
Ibocewi tiwãbu dag̃ oceju. Mũg̃. Ocejemũg̃ Régio ebikopap pe. Kabido o'subidoajẽm kaxietajoreg̃at kadiwi kuyaje. Purewuh. Waram ocejẽm ibocewi. Pozuoli ebikopap pe ocejemũg̃ xepxep kabia kap puje. Jay. Kapurũg̃ pe ocejeu ibocewi.


text:
Jesus ebikitkit ocetobuxik. 7 xet ocesop ixeyũ xe. <n>Purewuh. Ibocewi kapurũg̃ tag̃ oceju. Roma ka kay oceju e dag̃.


text:
Jesus ebekitkit Pauloyũ e dag̃ ajẽmap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik Roma ka watwat. Imẽnpuye o'jẽm ip ebidase ocedopabijuk am. Ocedopabijuk ip oceju Roma ka wuy'ũm'ũm pima. Ocedopabijuk ip Praça de Ápio ka be, Três Tavernas ka be dak. Paulo icokcok cĩcã o'e ixeyũ jo buje. <n>— Bay, xipan cĩcã ẽn ocekug̃ — io'e Deus pe.


text:
Imẽn ocajẽm Roma ka be. <n>G̃ebuje 100 be sorarayũ kukukat Paulo o'g̃ũm 1000 be sorarayũ kukukat pe. Ixe Paulo o'g̃uju daomũnmũnap'a be g̃u- -uk'a be acã. Jag̃epũg̃ ma osunuy uk'a be. Imẽnpit pũg̃ sorara ceweju osunuy soat em. Xet. Xet. Xet. Ebapũg̃ xet o'kap.</n>


text:
G̃ebuje Paulo Judeuyũ kukukayũ o'tojocat jewekay Roma ka beayũ. <n>Ce'awero buje Paulo o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Oburereyũ — io'e. — Cedag̃ cuk adi ojekukuku. Deus pe ocemukũyjojoap ekawẽn tag̃ cuk adi ojekukuku, aypapayũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ tak. Ixeyũ ekawẽn ojomuymuy g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e. — Imẽnpit Judeuyũ obu Jerusalém ka be. Oũm ip César ebekitkit pe. César ebekitkit o'jekawẽn oweju. Ixeyũ xe ikẽrẽat og̃ujurũg̃ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Cũg̃ g̃u ixeyũ xe odaomũn ãm, waoka am tak — io'e cebe ip.</n>


text:
Judeuyũ bit ibu'u jĩjã osodop omujẽm ãm yabewi. Imẽnpit “Judeuyũ yukpiwat,” i'ũmg̃u adi oce. “César wawẽg̃mukẽrẽrẽnayũ ya'ĩjo,” i acã adi oce.


text:
Imẽnpuye õn eymudocat ijoce owebe eyjo am, eyweju jekawẽn ãm tak — io'e. <n>— Kuy bi ma wuydaxijo am Deus emunaẽ ajẽmap wiwim Judeuyũ. Ixe kay wetabut- -Jesus kay. Imẽnpuye obamũnmũn oce correntebum — Paulo o'e Judeuyũ kukukayũ be.</n>


text:
— Ijoce oajẽmjẽm'iayũ dak “Paulo ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃,” i juk o'e g̃u ip ocewebe- -Judeuyũ — io'e ip. — Imẽnpit ekawẽn co pin cĩcã oceju. Soat ka dag̃ayũ Jesus kay itabucayũ muymuy. Imẽnpuye etabucam cuy ocemukũyjo — io'e ip Paulo be.</n>


text:
Imẽnpuye kabia o'g̃uweg̃ũn ip waram Paulo ekawẽn co am. <n>G̃ebuje ade Judeuyũ o'je'awero ip Paulo nuyap'a be ixe kabia. Kabia'isum Paulo apẽn Deus soat kukukan o'e iap o'g̃uwẽnuwẽn cebe ip. Kabi'isum piap imuwẽnuwẽn osunuy. Oikat imuwẽnwẽn. <n>— Jesus ma Deus emunaẽ — io'e cebe ip. — Deus Jesus ma o'taẽ soat ipi dag̃at taxijo am — io'e. — Ixe muwẽg̃aptup Moisés emudupmubararaktup, soat Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat emudupmubararaktup tak — io'e. — Jesus ma Deus emunaẽ — io'e.</n>


text:
Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma jewag̃uyg̃uy o'e ip. <n>Ade ixeyũ'in Paulo a'õ kay g̃u ip o'e. O'ãy ip jeduk'a be jepit ojuy. Paulo o'jekawẽn cebe ip. <n>— Kuyje Isaías icẽmãn o'e wuydobuyũ'ũmũm pe — io'e. — Iboam Isaías o'e Deus biõg̃buk a'õbi. Imẽn e'em ixe emudupmubararaktup: <n>


text:
 “Eju juy ixeyũ wuyjuyũ kay,” io'e Deus owebe, i. Imẽn ece cebe ip: “Deus e'em: ‘Jekũyjojom cĩcã eyju. Imẽnpit eyetaybit g̃u. Jeakag̃ cĩcã eyju. Ijojom eyju. Imẽnpit iba'arẽm cĩcã eyxe,’ i,”.


text:
 “Imẽn ece cebe ip,” io'e Deus owebe, i. “Ixeyũ wuyjuyũ itabut g̃u, ibu'u ip jetabut am puye. Ya'õpicũg̃cũg̃ g̃u ip wa'õ kay jekũyjopin'ũm puye,” io'e. “Ibu'u ip kawẽn icẽmat co am ibu'u ip jetabut am puye,” io'e. “Ibu'u ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am Deus pe ikẽrẽat uk am cebewi,” io'e, i. <n> Imẽn e'em Isaías emudupmubararaktup- -Deus ekawẽntup — Paulo o'e.</n>


text:
— Oburereyũ — io'e Paulo Judeuyũ be. — Eyetaybin cuy epe'e iboap ekawẽn! G̃asũ bit Judeu'ũmayũ be juy kawẽn idipat oceg̃uwẽn. “Deus jeydaxijo,” i oce'e cebe ip. Ixeyũ bit xipan ya'ĩjo. Deus ixeyũ acã idaxijo — io'e Judeuyũ be.</n>


text:
Paulo kawẽn idipat o'g̃uwẽnuwẽn Roma ka watwat pe. Xepxep koato Roma ka be osunuy. Ixe ma jedinheiro o'g̃ũmg̃ũm uk'a be jenuyapteim. Icokcok o'e warara'acayũ ajẽm puje jejo am.</n>


text:
— Deus soat tiwatwat kukukan je'e — io'e cebe ip.Cũg̃ ma ip o'g̃utaybitbin. Wuykukukat Jesus Cristo o'g̃uwẽnuwẽn cebe ip. Ka'ũma ma ixe o'g̃uymũg̃ kawẽn idipat muwẽnap puxim. Soat pe wuykukukat Jesus Cristo ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn.</n>


text:
 <n> PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP ROMA KA WATWAT BEAPTUP</n> Cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum- -Roma ka watwat peaptum. Õn Paulo. Jesus Cristo beam kapikpik'ukat õn. Jesus Cristo emumuju õn. Deus cuk onaẽ. <n>— Wa'õbi omuwẽnuwẽn cuy eg̃uy soat ka watwat pe — i juk o'e owebe. — Kawẽn idipat acã juy eg̃uwẽnuwẽn — i juk o'e owebe.</n>


text:
— Kawẽn idipat og̃uwẽg̃at soat pe ipi dag̃acat pe — io'e Deus kuyje. Kawẽn idipat muwẽnuwẽn osodop ip cekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Iboap ekawẽn tak ibararak opop Deus ekawẽntup pe. Wara'at ekawẽn podi ma iboap ekawẽn kawẽn idip. Ka'ũmg̃u xipat'ũmat iboap ekawẽn'in.


text:
Iboap ekawẽn co buje wuyetaybit abu Deus ipot iam. Ixe ipot wuykukukat- -Jesus Cristo. Deus ipot ijodian o'e. Davi naxeg̃ebit osunuy- -Judeuyũ kukukat naxeg̃ebit.


text:
Ixe Jesus Deus co'i osunuy. Imẽn ikẽrẽat o'jukuk g̃u ipi ju bima- -pũg̃ em tak ka'ũma. Deus ja'õbacaan jekpot o'g̃utait ce'ũap tomukadi. O'g̃utait teku okpot iam wuymutaybit am, teku soat podi ma ya'õbaca iam wuymutaybit am tak. Ixe Jesus Cristo wuykukukat.


text:
Ixe xipan okug̃. Ixe dak cuk onaẽ kawẽn idipat muwẽn ãm soat kaka dag̃. Ixe emumuju õn. Imẽnpuye soat ka dag̃ayũ'in itabut je'e Cristo kay- -pũg̃pũg̃pũg̃. Cristo ekawẽn kay kũyjobit je'e ip. Ibuyxin ip Cristo jukuk.


text:
Eyju dak Deus cuk eynaẽ, Roma ka watwat. Jesus Cristo kadiayũm cuk eynaẽ. G̃asũ bit ixe kadiayũm epesop.</n>


text:
Imẽneju cartadup mubarararag̃ õn soat peaptum eywebeaptum, Roma ka watwat. Deus xe eykukpin cĩcã. Ixe juk eynaẽ jebekitkiyũm. <n>— Bay, xipan cuy Roma ka watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak, wuykukukat pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe ip.</n>


text:
Roma ka watwat itabut cĩcã Jesus Cristo kay iap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik ip soat ka watwat. Imẽnpuye ocokcok cĩcã eykay. Imẽnpuye: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Deus itaybit soat kabia õn g̃ebum eykay iam. Kapikpig̃ cĩcã õn Deus peam ocokcok cekay buye. Kawẽn idipat muwẽnuwẽn õn soat kaka dag̃. Ixe ipot ekawẽn muwẽnuwẽn õn.


text:
 <n> (10-11)</n> Eyjo pin cĩcã oce. Deus biõg̃buk omutaybitbin iam eymukũyjo pin cĩcã õn. Ibiõg̃buk a'õbi eya'õmucan ojuy õn big̃ ma eyetabut am Jesus kay. Imẽneju:


text:
(-) <n>— Roma ka watwat com cuy omujum ece — i õn e'em cebe. — Ebikuy bima juy omujum ece — i õn e'em cebe.Soat em imẽn õn e'em Deus eju kawẽnwẽn pima.


text:
Õn acã g̃u jeya'õmucan eywebe big̃ ma eyetabut am. Jewewa'õmucanucan pit acesop big̃ ma wuyetabut am cekay. Big̃ ma eyetabut epe'e wetabucap co buje. Õn tak big̃ ma wetabut oce eyetabucap co buje.</n>


text:
Okitpitpiyũ, soat em cuk adi cu ojuy og̃uy eykay. Iboam eymukũyjo pin õn. Imẽnpit soat em omuju'ũm'ũm osunuy. Eywebe Deus ekawẽn muwẽn pin cuk adi og̃uy big̃ ma eyetabut am Jesus kay apẽn eybadipyũ oitabun iap co'i- -Judeu'ũmayũ oitabun iap co'i.</n>


text:
— Omuwẽnuwẽn cuy eg̃uy soat kaka dag̃ayũ be — i juk o'e Jesus Cristo owebe.Imẽnpuye Cristo juy og̃uwẽnuwẽn soat pe- -cewag̃õnayũ be, cewag̃õn'ũmayũ be dak. Deus ekawẽn cuy og̃uwẽnuwẽn itaybicayũ be, itaybit'ũmayũ be dak.


text:
Deus ja'õbacaan kawẽn idipat kay itabucayũ daxijojom. Koap Judeuyũ daxijojom itabut puje ip. Judeu'ũmayũ dak taxijojom itabut puje ip. Imẽneju obisũsũn g̃u kawẽn idipat muwẽn ãm soat ka watwat pe- -obicokcok cĩcã ma.


text:
Kawẽn idipat co buje, wuyetaybit apẽn Deus wuymucũg̃ucũg̃ iam. <n>— Jesus Cristo kay itabucayũ acã cũg̃ ma oxe — i'e'em Deus. Soat kabia: — Big̃ ma itabut ip cekay — i'e'em Deus.Imẽn e'em Deus ekawẽntup: — Deus emumucũg̃yũ soat em itait jeedop ip Deus xe itabut ip puye, — i.</n>


text:
Deus kabi be omuy. Ixe itakoma jĩjã jekay'ũmayũ kay, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kay. Ibu'u jĩjã ip Deus ekawẽn co am- -kawẽn icẽmat co am, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ojuy jĩjã ip puye. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kawẽn idipat muwẽnap muba'oreren tak ip ibu'u warara'acayũ dak itabut am ibuye.


text:
Deus kuy apẽn ixe e'em iam o'g̃utaybin ijodiacat. Imẽn apẽn Deus e'em iam itaybit put cebe ip. Inaka cekay g̃u jĩjã ip. Imẽnpuye Deus ipiatpi'ajojoan cebe ip.


text:
Deus ma ijo ba'ore wuywebe. Ixe bit soat o'g̃ug̃ẽ ipi dag̃acat. Ixe emumug̃ẽ jo buje, wuyetaybit soat podi ma Deus ya'õbaca iam- -ya'õbacaap i'ũm g̃u iam. Wuyetaybit tak ixe acã Deusat iam. Kuyje itaybit osodop ip iboam ipi dag̃acayũ. Imẽnpuye “Deus kake iap iba'arẽm wuyxe” i'e ba'ore cebe ip.


text:
Itaybit ma'g̃u ip Deus kake iam. Imẽnpit ibuyxim g̃u ip ikug̃. <n>— Ẽn acã Deusat — i'e'em g̃u ip. — Ẽn xipat cĩcã — i'e'em g̃u ip Deus pe.Cũg̃'ũma jewag̃uyg̃uy ip. Kabiok tag̃ jekuku'ukat itaybit g̃u poma oju iam. Imẽnpuxim itaybit'ũma jewag̃uyg̃uy ip. Yag̃uy'ũm ip.</n>


text:
Imẽnpit Deus acã je'ũ g̃u. Soat em itait nuynuy. Ixeyũ bit ibu'u jĩjã ibuyxim Deus kuk am, ijo ba'ore buye. Imẽneju ijodiat co'iat mug̃ẽg̃ẽm ip wita'am, im tak, ourom tak. Soat ijodiacat pit je'ũ. Soat em g̃u itait nuynuy ip. Wasũ jo'iat tak imug̃ẽg̃ẽm ip, puca jo'iat tak, jewururug̃at co'iat tak. Jemumug̃ẽ wap jẽg̃'aecõg̃cõg̃ ip “Eyju acã Deusyũ ocexe” i'e am cebe.</n>


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃ pin acã ip. Imẽnpuye jekupinap tag̃ ceku am ip Deus o'jepere. Imẽnpuye yukpiwatpi ma ip jekukum ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Isũsũn'ũma ip jekukum jeweweju ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm.


text:
Imẽnpuye kawẽn icẽmat ip ibu'u napaap ekawẽn kay am. <n>— Ẽn acã a'õbuyxi — i'e'em ip soat mug̃ẽg̃ẽ'ukat pe g̃u- -cemumug̃ẽ be acã.Deus pe acã wuye'e but: <n>— Soat podi ma ẽn a'õbaca — i.Soat em ma juy imẽn acece cebe.</n>


text:
Soat mug̃ẽg̃ẽ'ukat kug̃ g̃u ip ibuyxim- -jemumug̃ẽ kug̃ acã. Imẽnpuye Deus o'jepere ip ikẽrẽat mug̃ẽ ãn. Imẽnpuye ag̃okatkat kay oibu'un ip aoyũ. Jewenuy'ũnakẽkẽm ã ip o'e jeweweju.


text:
Imẽnpuxim ag̃okatkayũ aoyũ aoyũ kay oibu'un. Ag̃okatkayũ acã o'e ip cekay jĩjã. Jewenũn'o'om ã o'e ip. Imẽg̃ap pit ikẽrẽ jĩjã Deus xe. Imẽneju jeweweju ma ip ipiat'ajojom xipat'ũm cĩcã ip puye.</n>


text:
Deus ekawẽn kay pin g̃u ip. Itaybin pin g̃u ip kawẽn icẽmãn. Imẽnpuye Deus ip o'jepere ikẽrẽat kay g̃ebum am, warẽmtag̃ ceku am tak.


text:
Imẽnpuye ka'ũma ma ixeyũ'in cũg̃ ma jekukum. Soat kabia warẽmtag̃ cĩcã ip jekukum Deus etabutpe, jebureyũ etabutpe dak. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi ip. Itabikuku ip soat kay jebubun. Ikẽrẽm warara'acat kug̃ ip. Itabutkarey ip warara'acat kay. Warara'acat aokakaxi ip. Dapxixi'uk cĩcã ip. Warara'acat mug̃uykukukuxi ip. Soat em itakoma ip warara'acat kay. Warara'acat ekawẽn mukẽrẽrẽrẽnxi ip.


text:
Warara'acat muymuyxi ip. Itakoma jĩjã ip Deus kay. Ibuyxim g̃u warara'acat kug̃ ip. Jewexe ip ya'õbuyxi. <n>— Oceju acã oca'õbaca — i napa ma e'em ip jewawẽg̃mubog̃ am jewexe. Soat em: — Apẽn g̃uto ace'e ikẽrẽan? — i'e'em ip jewewebe.Kũyjobit'ũm cĩcã ip jebay a'õ kay.


text:
Itaybit'ũm cĩcã ip apẽn cũg̃ ma iam, apẽn cũg̃ g̃u iam tak. Ja'õ dag̃ g̃u ip jekukum. Ka'ũma ma ikukpin cexe ip. Itabotaidabotbot g̃u ip warara'acat kay.</n>


text:
— Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ je'ju ipiat'ajojoap kay — i'e'em Deus. — Soat em jeedop ip ipiat'ajojom — i'e'em.Itaybit ip iboap ekawẽn. Inaka ip big̃ ma buk ikẽrẽat kay. Icokcok ip e'em warara'acat pe ikẽrẽat mujurũg̃ ãm, jebuxim i'eat pin ip puye.</n>


text:
Eyju bit aco'i e'em eyewewebe: — Ocebuxim'ũma ixeyũ ikẽrẽat kug̃ Deus xe — i.Imẽnpit ixeyũ ekukuap co'i eyju dak jekukum. Imẽnpuye eyju dak ikẽrẽat kug̃ cexe. “Ikẽrẽat kug̃ g̃u oceju bit” i'e ba'ore eywebe.</n>


text:
— Ipiat osupi'ajoat eywebe, ikẽrẽat kug̃ eyju buye — i'e'em Deus pit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be.Deus soat em cũg̃ ma e'em. Imẽnpuye wuyetaybit cũg̃ ma ixe ipiatpi'ajoan ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be iam.


text:
Oburereyũ, tũybe Deus ocewebe g̃u ipiat supi'ajoat warara'acat pe acã iãn eyju e'em. Inaka ixeyũ ekukuap co'i eyju dak jekukum. Imẽneju Deus ipiat supi'ajoat eywebe ixeyũ beap co'i. Tũybe ocenapõn ipiatpi'ajoap puxim iãn eyju e'em.</n>


text:
— G̃axĩn ma aco'i ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap jepere ip — i'e'em Deus jewebe ma.Imẽnpuye soat em xipan eykug̃. Yukpiceg̃e g̃u eykug̃. <n>— Ipiat osupi'ajoat g̃u buk cebe ip — i'e'em jewebe ma.Ixe xipan eykug̃ ibikuy eywebe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am puye. Eyju bit e'em: <n>— G̃a'a ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃ — i. — Deus ipiat supi'ajoat g̃u wuywebe — i napa ma eyju e'em.</n>


text:
G̃uyjom Deus jetakomaap g̃ubapuk ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be. Ibo kabia be ipiat supi'ajoat ixeyũ be. Cũg̃ ma ipiat supi'ajoat cebe ip. Eyju bit eybu'u jĩjã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am. Eybu'u jĩjã kũyjobit am ixe a'õ kay. Imẽneju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be ipiatpi'ajoat puje, warara'acat podi ma eywebe ipiat supi'ajoat.


text:
Pũg̃pũg̃ ijodiacayũ'in xipacat mujurũg̃rũg̃xi. Deus bikuyap tag̃ ceku pin cĩcã ip. Deus co'ian jedipap kudadam tak ip. Deus e'em cebe ip: “Eyju xipat oxe” iap kudadam tak ip. Deus xe jedop ip iap kudadam tak ip. Soat em itait jeedop ip cexe je'ũ buje ixeyũ ma.


text:
Warara'acayũ bit jewekay acã g̃ebum jewemucokcokap ojuy. Cũg̃at o'jepere ip xipat'ũmat kay je'e am. Deus itakoma jĩjã jeenuy ixeyũ kay. Ipiat supi'ajoat cebe ip.


text:
Deus ipiat supi'ajoat soat pe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be. Warara'acat podi ma ipiat supi'ajoat Judeuyũ be. Judeu'ũmayũ be dak ipiat supi'ajoat. Ipiatpi'ajojom cĩcã jeedop ip. Imẽn Deus warẽmtag̃ ip cuk adi oekuku iaptei ideida cebe ip.


text:
Deus xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ g̃uwarurun. Jesus Cristo jo'iayũm jeedop ip jedipap kug̃, ja'õbuyxiap kug̃ tak. Yag̃uybabibi jeedop ip soat em. Deus ixeyũ ag̃uymubabibin jeenuy. Imẽn Deus apẽn cũg̃ ma ip cuk adi oekuku iaptei ideida cebe ip. Koap Judeuyũ be ideida. Kanomũm Judeu'ũmayũ be ideida.


text:
 <n> (12-15)</n> Judeu'ũmayũ ma Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tup kug̃ g̃u ip, Deus Moisés pe o'g̃uwẽn iap ekawẽn tup kug̃ g̃u. Imẽnpuye itaybit g̃u ip ixe ekawẽn. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ip. Inaka Deus ixeyũ g̃uju ipiat'ajojoap kay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃apteim. Imẽnpit:


text:
G̃uyjom Deus Jesus Cristo jomuy apẽn cuk adi oekuku ip iaptei teida am soat pe. Xipacat je'g̃ũm xipacayũ be xipacat mug̃ẽg̃ẽapteim. Kũyjobit'ũmayũ bit g̃uju ipiat'ajojoap kay kũyjobit'ũmapteim.</n>


text:
Pãm eyju? Ajo-kay eyju jeg̃ebubum? <n>— Oceju bit Judeuyũ — i eyju e'em. — Oceju acã cũg̃ ma Deus xe ixe be wuyawẽwẽap ekawẽn tup kug̃ puye — i eyju e'em.Jewexe eya'õbuyxi. <n>— Oceju acã Deus ocenaẽ jebekitkiyũm — i'e'em eyju te'e ma.


text:
— Oceju acã ocetaybit apẽn Deus ibikuy iam — i te'e ma eyju dak e'em. — Oceju acã ocetaybit apẽn cũg̃ ma iam, apẽn cũg̃ g̃u iam tak, Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn coco'uk puye — i te'e ma eyju e'em.


text:
— Warara'acayũ itaybit g̃u apẽn cũg̃ ma iam, apẽn cũg̃ g̃u iam tak — i eyju e'em. — Oceju acã ocetaybit — i te'e ma eyju e'em. — Warara'acayũ itaybit g̃u Deus ekawẽn — i dak eyju e'em. — Soat podi ma oceju bit ocetaybit — i te'e ma eyju e'em. — Oceju acã warara'acayũ oceg̃utaybitbin — i te'e ma eyju e'em.


text:
— Oceju acã itaybit'ũmayũ mutaybitbin kawẽn icẽmãn — i te'e ma eyju e'em. — Kawẽn icẽmãn yaypan'isuayũ mutaybitbin tak oceju bit — i te'e ma eyju e'em. — Oceju acã ocetaybit kawẽn icẽmãn, kawẽn cũg̃an, Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tup kug̃ puye — i te'e ma eyju e'em.</n>


text:
Warara'acayũ mutaybitbin acã eyju jekukum. Jewemutaybitbin'ũma eyju bit jekukum. <n>— Warara'acat pubut epetujupa'um g̃u juy — i eyju e'em warara'acat pe ma. Eyju dak tujupa'um'um ma.</n>


text:
— Warara'acat tayxi kaykay g̃u juy epesop — i eyju e'em warara'acayũ be. Eyju dak warara'acat tayxi kaykay ma. <n>— Deusbaroyũ kay g̃u juy epeku — i eyju e'em warara'acayũ be.Eyju bit ijodiat kay jĩjã Jesus Cristo kayap podi ma.</n>


text:
— Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tup kug̃ oceju bit — i eyju e'em soat pe te'e ma.Cekawẽn tag̃ g̃u eyju bit jekukum. Imẽnpuye Judeu'ũmayũ cekawẽn tup kug̃'ũmayũ Deus mubuyxi'ũm'ũm cũg̃'ũma eyju jekukum puye.


text:
Imẽntak Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn kay kũyjobit pima, cũg̃ ma eywebe ikap'isuat taypu'ag̃obixeedakat am teku Deus ebekit iap mubapuk am soat pe- -Judeu'ũmayũ be. Eyju ixeedakatkan oceju Deus ebekitkiyũ iap mubapukpug̃ soat pe. Deus ekawẽn kay kũyjobit'ũm pima bit, te'e ma ixeedakatkan eyju, Deus ebekit'ũmat co'i eyju jekukum puye.


text:
Judeu'ũmayũ bit jedaypu'ag̃obixeedakatkan g̃u. Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn kay kũyjobit pima bit, Judeuyũ jo'i e'em ip Deus xe- -jebekitkiyũ jo'i- -kũyjobicayũ jo'i. <n>— Eyju webekitkit — i'e'em Deus cebe ip ixeedakat g̃u ma'g̃u ip.</n>


text:
Eyju ma eyxeedakatkanat. Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tup kug̃ eyju. Imẽnpuye eyetaybit cũg̃ ma jeku am Deus xe iam. Inaka eyju kũyjobit'ũm cekawẽn kay. Judeu'ũmayũ bit ixeedakacap g̃u ip. Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tup kug̃ g̃u ip. Inaka cekawẽn kay kũyjobit pima, ikẽrẽat kug̃ g̃u ip Deus xe- -Kũyjobicayũ- -Judeu'ũmayũ. Eyju bit ikẽrẽat kug̃ cexe kũyjobit'ũm puye, Judeuyũ.


text:
Wuyju Deus ebekitkit wuyxeedakacap tomuju g̃u- -ixe ekawẽn kay kũyjobicap tomuju acã. Pũg̃pũg̃ayũ te'e ma e'em: <n>— Deus ebekitkit oceju — i. Te'e ma ip jexeedakatkacan.Te'e ma ip Deus ekawẽn tup kug̃, kũyjobit'ũm ip puye. <n>— Webekitkiyũ g̃u eyju — i'e'em Deus ixeyũ be, kũyjobit'ũm puye.</n>


text:
Warara'acayũ cũg̃ ma e'em: <n>— Judeuat oceju bit — i. — Deus ebekitkiyũ oceju — i dak.Jebikuyap tag̃ g̃u ip jekukum- -Deus bikuyap tag̃ acã. Deus biõg̃buk nuynuy cebe ip. <n>— Eyju ma webekitkiyũ — i'e'em Deus ixeyũ be, jexeedakatkanat g̃u ma'g̃u ip. — Xipat cĩcã eyju — i'e'em Deus cebe ip.“Eyju xipat oxe” i'eap kudadam g̃u ip ijodiat pe. Deus pe acã “Eyju xipat oxe” i'eap wiwim ip. Soat Deus ekawẽn kay kũyjobicayũ cebekitkiyũ- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak.</n>


text:
— Jewewejo'i kũyjobicayũ Deus ebekitkiyũ bima, apeg̃ãm paxi wuyju judeuyũ? — i du eyju e'em owebe? — Apẽg̃ãm paxi wuyju wuydaypu'ag̃obixeedakatkan? — i du eyju e'em owebe? — Xipat g̃u aco'i wuyju Judeuyũ iap — i du eyju e'em owebe?</n>


text:
— Xipat cĩcã ma wuyju Judeuyũ iap — i õn pit e'em eywebe. Deus jekawẽn o'g̃uwẽn Judeu'ũmayũ be g̃u- -wuy'ajojoyũ'ũm'ũm pe acã. Imẽnpuye wuyju Judeuyũ iap xipat cĩcã. Jekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip ixeyũ be imuwẽn ãm warara'acayũ be.</n>


text:
— Imẽnpit pũg̃pũg̃ wuy'ajojoyũ'ũm'ũm'in oibu'un ip ixe ekawẽn tag̃ jeku am — i du eyju e'em owebe? — G̃asũ aco'i Deus je'e g̃u wuywebeam apẽn cuk adi o'e'e iap tag̃, cekawẽn tag̃ oibu'un ip puye — i du eyju e'em owebe?</n>


text:
— Ja'õ dag̃ ma Deus je'e wuywebeam tak — i õn pit e'em eywebe.Soat ma napapa'uk. Deus pit napapa'uk g̃u. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Deus, ẽn acã icẽmãn e'em, i. “Cũg̃'ũma ẽn ocekug̃” i napa ma e'em emuymuy'ukayũ, i. Inaka ẽn acã cũg̃ ma soat kug̃, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn tup.</n>


text:
— Cũg̃'ũma wuyeku buje bit, Deus acã cũg̃ ma jekukum iap ibapuk e'em wuyekukuap cocoayũ xe — i aco'i eyju e'em owebe.Eyxe xipat wuywebe cũg̃'ũma jeku am warara'acayũ mutaybit am Deus acã cũg̃ ma iam. Imẽnpuye: <n>— Cũg̃ g̃u Deus pe ipiatpi'ajoan wuywebe warẽmtag̃ wuyekukuapteim — i te'e ma eyju e'em owebe.Ijodiat puxim õn kawẽnwẽn g̃asũ, adeayũ icẽm g̃u e'em puye.</n>


text:
— Deus soat em cũg̃ ma wuykug̃ — i õn pit e'em. — Deus cũg̃'ũma ibima, iba'ore kuka o'e ixe be cũg̃ ma apẽn cuk adi ajekuku iap teida am soat pe wuywebe. Imẽnpit ixe cũg̃ ma iboap ideida — i õn pit e'em.</n>


text:
— Cũg̃'ũma weku buje, “Deus acã cũg̃ ma jekukum,” i je'e ip ocekukuap cocoayũ — i du eyju e'em owebe? — “Soat podi ma Deus cũg̃ ma,” i je'e ip — i du eyju e'em owebe? — Imẽnpuye warẽmtag̃ cuy ajeku warara'acayũ be “Deus acã cũg̃ ma” i'e am — i te'e ma eyju e'em. — Imẽnpuye cũg̃ g̃u Deus pe ipiatpi'ajoan ocewebe warẽmtag̃ ocekukuapteim — i te'e ma eyju e'em owebe.


text:
Imẽneju: <n>— G̃a'a ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ — i'ũmg̃u juy ace. — Wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃ puje, adeayũ itabut je'e Deus acã xipat iap kay — i'ũmg̃u juy ace. — G̃a'a ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ Deus acã xipat iam itabut'ũmayũ mutaybit am — i'ũmg̃u juy ace. <n>— Imẽn e'em Paulo dak — i napa ma e'em omuymuy'ukayũ dak.Deus cũg̃ ma ipiat supi'ajoat omuymuy'ukayũ be.</n>


text:
Deus xe Judeu'ũmayũ podi ma xipat tu wuyju Judeuyũ buye? Ka'ũma! Jewewejo'i ma wuyju ikẽrẽat kug̃ Deus xe- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. Wuywebe dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere ba'ore. Kuy iboap og̃uwẽn eywebe.


text:
 Soat ip itaybit g̃u apẽn cũg̃ ma Deus xe iam, apẽn cũg̃ g̃u iam tak, i. Ka'ũmg̃u Deus a'õ dag̃ cekupinat, i.


text:
 Wũy ma o'e ip Deus wi oitabidaoat puxim, i. Ka'ũmg̃u xipacat mujurũg̃rũg̃'ukat- -pũg̃ tak ka'ũma, i.


text:
 Cekawẽnkẽrẽ jĩjã ip itaypi koceat puxim, i. Napapa'uk cĩcã ip, i. Warara'acat muymuyap cẽmcẽm ikõmbie dag̃wi ip puybu tũypiat puxim, i.


text:
Ibo dup ekawẽn icẽmãn! Imẽn Deus Judeuyũ awẽwẽm jekawẽn. Wuyetaybit iboam. Imẽnpuye te'e ma e'em ip Deus pe: — Oceju acã ekawẽn tag̃ jekukum — i. Judeu'ũmayũ dak ixe ekawẽn tag̃ g̃u jekukum. Imẽneju mũg̃ ma ip Deus etabutpe soat ip ikẽrẽat kug̃ puye- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak.


text:
Ka'ũma ma soat ekawẽn tag̃ jekukum- -Deus ekawẽn tag̃. Imẽnpuye abu be Deus e'em “Cũg̃ ma juy epesop oxe wekawẽn tag̃ eyekuap tomuju” i? Ka'ũma be ma! Deus ekawẽn wuyetaybit puje, wuyetaybit soat wuyju ikẽrẽat kug̃ Deus xe iam.</n>


text:
G̃asũ bit apẽn õn ipi watwat mucũg̃cũg̃ iap Deus o'g̃uwẽn wuywebe. <n>— Eyju cũg̃ ma e'em oxe eyawẽwẽap ekawẽn tag̃ eyekukuap tomuju g̃u — io'e Deus wuywebe.Imẽn Moisés wuymutaybitbin tak. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ dak iboam wuymutaybitbin.</n>


text:
— Eyju bit cũg̃ ma oxe — i'e'em Deus ipi watwat pe Jesus Cristo kay itabut puje acã.Soat pe itabucat pe: — Ẽn cũg̃ ma oxe — i'e'em Deus- -Judeu be- -Judeu'ũmat pe dak.</n>


text:
Soat ipi watwat ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ. Ka'ũma ma ikẽrẽat kug̃ g̃u. Wũy ma o'e ip Deus wi- -warara'acat podi ma idipat wi, ikẽrẽat kug̃ puye.


text:
Deus pit ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi Jesus Cristo oe'ũ wuywebeam puye. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽaptei o'teida je'ũ ãm. Imẽnpuye wuyju cũg̃ ma Deus xe ixe oe'ũ buye. Deus tei'ũma wuymucũg̃ucũg̃, ixe soat em xipan wuykug̃ puye. Cristo Jesus kay wuyetabun puje acã, wuymucũg̃ucũg̃.


text:
Deus Jesus Cristo o'g̃udot ijodi ce'ũ ãm wuywebeam. Ixe oe'ũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃apteida am. Ixe kay wuyetabut puje, Deus ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi. Jesus Cristo o'g̃udot ce'ũ ãm õn cũg̃ ma eykug̃ iam wuymutaybit am. Kuyje Deus ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ o'g̃uju g̃u ipiat'ajojoap kay. Yukpiceg̃e g̃u osunuynuynuy ixeyũ kug̃. <n>— G̃uyjom okpot je'ũ soat peam — io'e jewebe ma. — Ixe kay itabucayũ og̃uju g̃u ipiatpi'ajojoap kay — io'e jewebe ma.


text:
G̃asũ bit: — G̃ebum õn ipi watwat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ iap kay — i'e'em Deus. — Cug̃ ma kuka o'e owebe ipiatpi'ajoan cebe ip, ikẽrẽat ip o'g̃ujurũg̃rũg̃ iapteim — i'e'em ixe. — G̃asũ bit cũg̃ ma kuka o'e owebe ikẽrẽat uk am eywebewi, Cristo oe'ũ buye — i'e'em Deus Jesus Cristo kay itabucayũ be. — Eyju cũg̃ ma oxe Jesus oe'ũ buye — i'e'em itabucayũ be.</n>


text:
Imẽneju “Warara'acat podi ma cũg̃ ma oceju bit,” i'e but tu wuywebe? Ka'ũma. I'e but g̃u wuywebe. Ka'ũma ma cũg̃ ma Deus xe xipacat mujurũg̃rũg̃ap tomuju. Cũg̃ ma wuyju cexe Jesus Cristo kay wuyetabut puye acã. Imẽnpuye “Warara'acat podi ma cũg̃ ma oceju bit” i'e ba'ore wuywebe.


text:
Wuyju cũg̃ ma Deus xe xipacat mujurũg̃rũg̃ap tomuju g̃u- -Jesus Cristo kay wuyetabucap tomuju acã. Iboam wuyetaybit kuy.


text:
Deus Judeuyũ mucũg̃ ojuy acã du? Ibu'u du Judeu'ũmayũ mucũg̃ ãm? Ka'ũma! Ibikuy ma. Soat itabucayũ mucũg̃ucũg̃ ixe- -Judeuyũ mucũg̃ucũg̃, Judeu'ũmayũ mucũg̃ucũg̃ tak.


text:
Imẽnpuye pũg̃ tag̃ ma Deus soat kug̃ ipi watwat kug̃. Jesus Cristo kay itabun puje acã Judeuyũ mucũg̃ucũg̃. Cekay itabun puje acã Judeu'ũmayũ mucũg̃ucũg̃ tak.


text:
Imẽneju: <n>— Moisés ekawẽn tag̃ g̃u ajeku- -Deus o'g̃uwẽn cebe iap ekawẽn tag̃ g̃u- -Jesus Cristo kay wuyetabut puye — i'ũmg̃u juy ace.Cekay wuyetabut pima dak, kuyjeat ekawẽn cuy ibuyxim ajukuk.</n>


text:
— Ajoap tomuju Abraão cũg̃ ma osunuy Deus xe? — i du eyju e'em owebe?Wuydobu'ũm Abraão'ũm Judeuyũ dobu'ũm. Apẽnpuye “Ẽn cũg̃ ma oxe” io'e Deus cebe iam õn jeymutaybin.</n>


text:
— Ẽn cũg̃ ma oxe — io'e Deus Abraão be.Imẽn Deus e'em xipacat mug̃ẽg̃ẽap tomuju ibima: “Warara'acat podi ma õn cũg̃ ma Deus xe” i kuka juk o'e Abraão. Imẽnpit xipacat mug̃ẽg̃ẽap tomuju g̃u “Cũg̃ ma ẽn oxe” io'e Deus cebe.</n>


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Abraão bit itabut osunuy Deus kay, i. Deus tak o'e cebe “Cũg̃ ma ẽn oxe” i, cekay itabut puye, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn tup.


text:
Wuyekapik puje wuyekapikaptei bubum wuyju. Tei'ũm iũm'ibit pupum g̃u wuyju. Wuyekariwa ceweroap wuyweju iap pupum acã wuyju.


text:
Imẽn g̃u bit Deus wuykug̃. Deus e'em: <n>— Ẽn cũg̃ ma oxe — i xipacat mug̃ẽg̃ẽ'ukat pe g̃u- -jekpot kay itabucat pe acã.Itabun puje acã: <n>— Ẽn cũg̃ ma oxe — i'e'em Deus ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osunuyiat pe.Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osunuyiat cũg̃ ma Deus xe xipacat mug̃ẽg̃ẽap tomuju g̃u- -Jesus kay itabucap tomuju acã.</n>


text:
— Ẽn cũg̃ ma oxe, xipacat mug̃ẽg̃ẽap tomuju g̃u, etabucap tomuju acã — i'e'em Deus.Imẽnpuye cũg̃at icokcok cĩcã e'em. Davi dak iboap cuk adi o'g̃uwẽnuwẽn. Imẽn Davi o'e: <n>


text:
 Kuy bima kũyjobit'ũm osunuy iat icokcok e'em Deus pe cebewi ikẽrẽat uk puje, i. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osunuyiat icokcok e'em Deus pe ikẽrẽat mu'ũm puje, i.


text:
 Cũg̃at kay ibu'u tũibit icokcok e'em, i. Deus apẽn ixe juk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ iap kay g̃ebum'ũm pima, icokcok e'em, i. <n> Imẽn Davi o'e kuyje.</n>


text:
— Icokcok ip e'em — i mo adi a'g̃u o'e Davi. Abuyũ icokcok soat em? Taypu'ag̃obixeedakat'ibiyũ acã du? Judeuyũ acã du? Ka'ũma! Ixeedakat'ũm'ibiyũ dak icokcok ma- -Judeu'ũmayũ. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Abraão itabut o'e Deus kay, i. Deus o'e cebe “Ẽn cũg̃ ma oxe” i, cekay itabut puye, i.</n>


text:
Puje “Cũg̃ ma ẽn oxe” io'e Deus Abraão be? Abraão jedaypu'ag̃obixeedakacat puje du? Ka'ũma! <n>— Cũg̃ ma ẽn oxe — io'e ixeedakat'ũm pima.</n>


text:
G̃uyjom acã o'jedaypu'ag̃obixeedakacat Abraão. <n>— Ẽn cũg̃ ma oxe — io'e Deus Abraão be ixeedakacat awap ma. — Ẽn cũg̃ ma oxe — io'e Abraão be, jekay itabut puye.G̃uyjom o'jedaypu'ag̃obixeedakacat “Õn cũg̃ ma Deus xe wetabucap tomuju” i'e am soat pe warara'acat pe. Abraão cũg̃ ma osunuy Deus xe itabut puye. Cũg̃ ma osunuy ixeedakacat'ũm awap ma. Imẽnpuxim Judeu'ũmayũ dak cũg̃ ma Deus xe itabun puje. Cũg̃ ma ip cexe ixeedakacat g̃u ma'g̃u ip. Imẽneju Abraão ixeyũ ebay jo'i Abraão etabucap co'i ip itabut Deus kay buye.


text:
Judeuyũ etabun puje, cũg̃ ma ip Deus xe. Cũg̃ ma cexe jexeecukap tomuju g̃u, jetabucap tomuju acã. Abraão etabucap co'i ma ip itabut. Imẽneju Abraão ixeyũ ebay buxim Deus xe ixe buxim ixeedakacap tomuju g̃u- -ixe buxim itabucap tomuju acã.</n>


text:
— Wa'õbi soat ka dag̃acat kukan ecesũy — i juk o'e Deus Abraão be. — Enaxeg̃ebitbit tak soat ka dag̃acat kukan je'e ip — i juk o'e. — Soat eipi og̃ũm eywebe — i dak o'e Deus. Iba'ore soat pe wuywebe soat ekawẽn tag̃ jeku am- -wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃. Imẽnpuye Deus o'e: “Xipacat og̃ũm ewebe,” i Abraão be wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cekuap tomuju g̃u- -itabucap tomuju acã; cũg̃ ma Deus xe iap tomuju dak.


text:
Imẽnpuye Deus xipacat ũmũm wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekuku'ukayũ be acã g̃u. Ixeyũ be acã iũmũm pima, te'e ma kuka juk ace wuyetabut Jesus Cristo kay; te'e ma dak kuka juk Deus o'e wuywebe “Xipacat og̃ũm eywebe” i.


text:
Imẽn Deus ipiatpi'ajojoan jekawẽn kay kũyjobit'ũmayũ be. <n>— Kũyjobit g̃u eyju wekawẽn kay — i g̃u bit e'em cekawẽn co'ũmayũ be, itaybit g̃u ip cekawẽn puye.</n>


text:
Imẽneju Deus tacup g̃u. <n>— Xipacat og̃ũm ewebe, okay etabut puye — i juk o'e wuydobu'ũm pe- -Abraão'ũm pe.Deus soat em ja'õ dag̃ e'em wuywebe. Imẽnpuye soat itabucayũ xipacat je'jat Deus xewi Abraão buxim. <n>— Soat em wekawẽn kay kũyjobicayũ be acã xipacat og̃ũm — i'ũmg̃u o'e Deus. — Soat pe okay itabucayũ be xipacat og̃ũm — i acã o'e.Imẽneju Abraão wuyebay buxim Deus xe, ixe etabucap co'i wuyetabut puye.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Wa'õbi ade ka watwat je'e “Abraão wuyebay jo'i Deus xe, ixe etabucap co'i wuyetabut puye,” i, io'e Deus Abraão be, i. <n> Abraão itabut osunuy Deus kay. Ixe Deus waram ce'ũ'ũay'u mutaicin. Ka'ũmg̃u osodop iat mubapukpug̃ ixe. Ixe Deus ja'õ dag̃ ma juk adi Abraão kug̃ osunuy.</n>


text:
— Enaxeg̃ebitbit ma jeedop ade jĩjã — i juk o'e Deus Abraão be. — Wa'õbi ade ka watwat kukukan ecesũy — io'e.Iboap kay itabut osunuy Abraão. <n>— Deus ja'õ dag̃ je'e owebe — i juk adi o'e Abraão jewebe ma.Itabut cĩcã osunuy imujurũg̃ pa'oren ma'g̃u ipot aypa buye. Owebe jekpot ũmap wiwim osunuy Deus cebe.


text:
Ixe aypa jĩjã osunuy. Ijasũn 100 koatoap wi osunuy. <n>— Okpotpet put g̃u ma oce aypa oce buye — io'e jewebe ma. — Otayxi Sara dak i'it'et put g̃u o'e yabut puye — io'e jewebe ma.Inaka itabutbũt g̃u osunuy Deus ekawẽn kay- -itabut cĩcã ma.</n>


text:
— Deus okpon je'g̃ũm g̃u — i'ũmg̃u o'e Abraão. — Je'g̃ũm paxi? — i'ũmg̃u dak o'e.Ixe bit itabut cĩcã osunuy Deus okpon je'g̃ũm iap kay aypa ma'g̃u. Jewa'õmucanucan osunuy, itabut Deus kay buye. Imẽnpuye: <n>— Ẽn soat podi ma xipan okug̃ — i'e'e'uk osunuy Deus pe.


text:
— Soat iba'ore g̃u Deus pe — i'e'e'uk osunuy Abraão. — Ja'õ dag̃ em owebe — i'e'e'uk osunuy. — Okpon je'g̃ũm ja'õbacaan i'e'e'uk osunuy jewebe ma.


text:
Ixe cũg̃ ma osunuy Deus xe iap ibararak opop Deus ekawẽn tup pe. Abraão cũg̃ ma osunuy jetabucap tomuju iaptup o'tupmubararak kuyjeayũ. Kuyjeayũ mutaybit am acã g̃u ibodup o'tupmubararak ip.


text:
Wuymutaybit am tak ibodup o'tupmubararak ip. <n>— Eyju cũg̃ ma oxe — i je'e Deus wuywebe, ixe kay wuyetabun puje.Ixe Deus Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Wuykukukat o'g̃utait waram.


text:
Deus Jesus o'g̃udot ijodi ce'ũ ãm. Oe'ũ ikẽrẽat uk am wuywebewi. Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi Deus pe “Cũg̃ ma eyju oxe” i'e am wuywebe- -o'g̃utait'iat kay itabucayũ be.</n>


text:
Imẽneju Deus e'em wuywebe: — Cũg̃ ma eyju oxe — i, Jesus Cristo kay wuyetabut puye. Kuy bima kaba'ũm ajop Deus eju wuyetabut'ũm pima. G̃asũ bit kaba'ũm ace Deus eju wuykukukat Jesus Cristo kay wuyetabut puye.


text:
Jesus Cristo kay juk o'e jebay be: <n>— Teyũku itabut okay — i.Imẽnpuye Deus xipan wuykug̃. Wuycokcok cĩcã ixe xipat wuykay buye. G̃uyjom Deus dipap co'i acesop. Wuycokcok cĩcã iboap wiwim.


text:
Iboap wiwim pima wuyju ipiatpi'ajojom ijodi. Wuyetaybit wuyetaxi acesop ipiatpi'ajojom puye iam. Imẽnpuye ipiatpi'ajojom pima dak wuycokcok wuyju e'em.


text:
Ipiat'ajoam wuyetaxi bima, Deus e'em wuywebe: <n>— Xipat cĩcã eyju oxe — i.Deus “Eyju xipat cĩcã oxe” i'e'em pima, wuycokcog̃ acesop Deus xe acesop soat em iap wiwi am.


text:
Jewemug̃uykukukum g̃u wuyju Deus co'i acesop iap wiwi am. Ixe jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe- -xipacat o'g̃uõm. O'g̃uõm wuymukũyjo am eykukpin cĩcã oxe iam.</n>


text:
Wuywebe xipacat mug̃ẽ ba'ore bima Cristo oe'ũ wuydaxijo am. Wuywebeam ixe oe'ũ xipat'ũmayũ beam. Deus “Eje'ũ juy” i'e buje, oe'ũ.


text:
 <n> (7-8)</n> Deus xe wuykukpin cĩcã. Imẽnpuye ixe jekpot o'g̃udot ce'ũ ãm wuywebeam. Wuyju ma wuybu'u je'ũ ãm warara'acat e'ũap puxim, cũg̃ ma'g̃u ip jekukum, xipacat mug̃ẽg̃ẽm ma'g̃u ip. Cristo bit ibu'u g̃u osunuy je'ũ ãm wuywebeam ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ma'g̃u wuyju.


text:
G̃asũ wuyju cũg̃ ma Deus xe wuywebeam Cristo oe'ũ buye- -o'jedoyekereren puye. Cristo bureyũ ma wuyju bit g̃asũ. Imẽnpuye Deus wuymuju g̃u ipiat'ajojoap kay.


text:
Wuyetakoma juk adi ajop Deus kay. Deus pit wuymuwexat jebureyũm wuywebeam ipot oe'ũ buye. G̃asũ bit Cristo waram itait o'e. Deus wuydaxijo Cristo itait puye, wuyju ibureyũ buye dak.


text:
Wuykukukat Jesus Cristo juk wuymuwexat Deus bureyũm, ixe xe wuykukpin puye, wuywebeam oe'ũ buye dak. Imẽnpuye: <n>— Obureyũ eyju — i'e'em Deus wuywebe.Imẽnpuye soat podi ma wuycokcok, wuyju Deus bureyũ buye.</n>


text:
 <n> (12-19)</n> Imẽnpit ipi watwat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osodop ip Deus jekawẽn muwẽn awap Moisés pe. Deus pit ipiat o'supi'ajoat g̃u cebe ip jekawẽn tag̃ g̃u juk adi oekuku ip iap teim, Moisés pe wuyawẽwẽap ekawẽn muwẽn awap. Adão koap ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃. Soat ipi watwat o'jebapuk ixe Adão bewi. Soat ixe ebekitkiyũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũm o'e Deus xe ixe ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ puye.


text:
 <n> (20-21)</n> Imẽntak Deus jekawẽn o'g̃uwẽn Adão ebekitkiyũ mukũyjo am eyju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cĩcã iam. Ipi watwat pit big̃ ma ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃. Soat ipi watwat je'ũ'ũm ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye. Je'ũ buje ip wũy ma dopdom Deus wi. Deus pit warara'acat podi ma xipan wuykug̃. Ixe Cristo o'g̃udot ce'ũ ãm ikẽrẽat uk am wuywebewi. Imẽnpuye wuye'ũ buje soat wuyju Deus xe wuyetait acesop, wuykukukat Jesus Cristo kay wuyetabun puje. Wuykukukat Jesus Cristo xe ma acesop soat em wuyetait</n>


text:
— Deus pit big̃ ma xipan wuykug̃ big̃ ma'g̃u wuyju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ — i õn e'em eywebe.Imẽnpuye: <n>— Big̃ ma juy ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃, big̃ ma Deus xipan wuykuk am — i du eyju e'em owebe?</n>


text:
Imẽn g̃u juy e'em! Ce'ũat jepidowatwan g̃u o'e. Imẽnpuxim wuyju dak ikẽrẽat mujurũg̃ pin g̃u ace'e Cristo kay wuyetabut puye.


text:
Wuymubatisan puje, g̃asũ bit Jesus Cristo eju mũg̃'i ojeku iap mubapukpug̃ wuyju soat pe wuyjojoayũ be. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap acepere kuy apẽn ce'ũat jepidowatwanap epererem. Kuy eyetaybit iboam.


text:
Jesus eju kuy ip wuykot iap puxim ikẽrẽat mug̃ẽ pin g̃u ace'e, ceweju kuy aje'ũ iap puxim tak. Iboap mubapukpug̃ wuyju wuymubatisan puje. Cristo oe'ũ jebay bikuyap tag̃. Wuyju dak Jesus Cristo bikuyap tag̃ ajeku g̃asũ bit. Ja'õbacaan Deus ixe waram o'g̃utait. Soat podi ma Deus ya'õbaca, idip tak. Jesus puxim wuyju dak acejetait waram. Imẽneju g̃asũ dak wuyag̃uy'isum ajeku.</n>


text:
Imẽntak Cristo jekpiwatpin ma oe'ũ korosa be. Imẽnpuxim wuyju dak wuyukpiwatpin ma ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ g̃u. Deus ja'õbacaap o'jomõg̃ Cristo be waram imutait puje. Imẽnpuxim wuyju dak Cristo a'õbacaap kug̃ g̃asũ. Ikẽrẽm cuk adi ajekuku iap kuy juk acepere. Wuyag̃uy'isum wuyju jekukum g̃asũ bit ixe a'õbacaap kug̃ puye.


text:
Kuy bima juk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃. Soat em ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk cuk adi ajop. Imẽn jewemudadaybotbon cuk adi ajekuku. Cekariwa be imudadaybotbot'ibit enapõn pa'oreap puxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epereap pa'ore osunuy wuywebe. G̃asũ bit ikẽrẽm cuk adi ajekuku iap acepere Jesus a'õbacaap kug̃ puye. Korosa be Jesus oe'ũ ja'õbacaap muõm ãm wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim. Imẽnpuye ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ g̃u g̃asũ bit.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere but wuywebe. Ce'ũat jepidowatwanap epereperem. Imẽnpuxim wuyju dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap acepere kuy. Cekariwa be imudadaybotbot'ibiyũ buximayũ g̃u wuyju g̃asũ bit.


text:
Cristo jekpiwatpin ma oe'ũ. Wuyju dak wuyukpiwatpin ma ikẽrẽm cuk adi ajekukuiap acepere. Imẽneju wuyetabut soat em wuyetait acesop Cristo xe iap kay.


text:
Deus Cristo waram o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Waram pit je'ũ g̃u. Abu-be ixe imuy'ũ but? Ka'ũma be ma! Kuy wuyetaybit iboam.


text:
Pũg̃ em ma ixe oe'ũ. Oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Waram pit je'ũ g̃u. G̃asũ bit itabẽg̃ omuy soat em Deus bikuyap tag̃ jeku am.</n>


text:
— Ikẽrẽm cuk adi ajekukuiap kuy acepere — i juy epe'e'e eyewewebe. — Ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ g̃u g̃asũ bit — i juy epe'e'e. — Ce'ũat g̃ebum g̃u o'e ikẽrẽat mug̃ẽap kay — i. — Wuyju dak cuy g̃ebum g̃u ace ikẽrẽat mug̃ẽap kay — i juy epe'e'e eyewewebe. — Deus bikuyap tag̃ acã ajeku g̃asũ bit — i juy epe'e'e eyewewebe. — Mũg̃'i wuykukukat Jesus Cristo eju ajeku g̃asũ bit — i juy epe'e'e eyewewebe.</n>


text:
Imẽneju g̃ebum g̃u juy epesop ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap kay. Ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u eyjebit tag̃. Ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u eybinũnpe. Eybikuyap tag̃ g̃u juy epeku- -Deus bikuyap tag̃ acã.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ cucum ipiat'ajojoap kay. Yag̃uy'isum jekuku'ukayũ bit kabi kay cucum. Kuy bima ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk cuk adi epesop. G̃asũ bit eyag̃uy'isum eyju jekukum. Imẽnpuye: <n>— Ẽn ocekukan — i'ũmg̃u juy epe'e Satanás pe. — Ikẽrẽat oceg̃ujurũg̃ a'õbi — i'ũmg̃u juy epe'e Satanás pe ma. Deus pe bit: <n>— Ẽn acã ocekukukan soat em — i juy epe'e. — A'õbacaap cuy eg̃uõm ocewebe cũg̃ ma oceku am — i juy epe'e cebe.</n>


text:
G̃asũ bit cũg̃ ma wuyju Deus xe kuyat ekawẽn tag̃ wuyju jekukum puye g̃u- -Deus xipan wuykug̃ puye acã. Imẽnpuye ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ g̃u. <n>— Ẽn ma ocekukan — i'ũmg̃u ace'e Satanás pe.</n>


text:
G̃asũ bit cũg̃ ma wuyju Deus xe kawẽn kuyat tag̃ wuyju jekukum puye g̃u- -wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyju jekukum puye g̃u dak. Deus xipan wuykug̃ puye acã wuyju cũg̃ ma Deus xe. Imẽnpuye: <n>— Ag̃ug̃ẽ juy waram ikẽrẽat! — i du eyju e'em? Imẽn g̃u juy e'em!


text:
“Ocekariwam cuy ece” i ey'e buje ag̃okatkat pe, eyekariwam je'e. Kũyjobin epesop ya'õ kay. Eyekariwa epeyepere g̃u ikukpin cĩcã eyxe buye. Imẽnpuxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ ikẽrẽat mug̃ẽap epereperem g̃u, ikẽrẽat kay jĩjã ip puye. Imẽnpuye soat em Deus wi wũy jeedop ip je'ũ buje. Deus a'õ kay kũyjobicayũ bit cũg̃at ekawẽn epereperem g̃u Deus a'õ kay jĩjã ip puye. Imẽnpuye cũg̃ ma ip Deus xe. Deus xe itait jeedop ip je'ũ buje. Kuy eyetaybit cĩcã iboam.


text:
Kuy bima juk adi Satanás a'õ kay kũyjobit epesop. Kawẽn idipat co buje bit, eyetabun epesop iboap ekawẽn kay. Iboap ekawẽn icẽmãn. Eycokcog̃ epesop iboap ekawẽn kay am. Eybikuy jĩjã iboap ekawẽn tag̃ jeku am. Imẽneju: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i oceju e'em Deus pe.</n>


text:
Deus kuy ja'õbacaap o'g̃uõm eywebe waram Satanás a'õ kay kũyjobicap puxim. G̃asũ bit Deus a'õ kayayũm epesop. Eybikuy epesop ikẽrẽat mug̃ẽ ãm g̃u- -xipacat mug̃ẽ ãm acã.


text:
Kawẽn ibapukan õn kawẽnwẽn eywebe, apẽn ikẽrẽat acepere wuyag̃uy'isum wuyeku am iap iba'arẽm eyxe buye. Kuy bima juk adi ikẽrẽat kay g̃ebum epesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cuk adi epekuku. Xipat'ũmayũ kukukat a'õ kay kũyjobin epesop. G̃asũ bit cũg̃ ma juy epeku. Xipacat kay juy g̃ebum epesop. Deus a'õ kay juy kũyjobin epesop.</n>


text:
Xipacat tu epejat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃apteim? Ka'ũma! Eyetaybit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ soat em Deus wi wũy ma jeedop ip iam. G̃asũ bit eysũsũn epe'e ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk puye.


text:
Deus a'õ kay kũyjobicayũm epesop g̃asũ bit. Deus kuy ja'õbacaap o'g̃uõm eywebe waram ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Soat em eyju ixe mucokcokcog̃ g̃asũ bit. Eye'ũ buje soat em Deus xe eyetait epesop.


text:
Kapikpik'ukat jekapikaptei bubum. Imẽnpuxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat Deus wi wũy ma jeenuy je'ũ buje. Ixe wi wũy ma jeenuy ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃iap teim. <n>— Soat em oxe eyetait epesop — i'e'em Deus wuywebe bit, wuykukukat Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum puye.Soat em ixe xe wuydopap tei'ũmat co'i. Kapikpig̃ g̃u wuyju iboap pu am. Tei'ũma Deus iũmũm wuywebe.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eyetaybin put apẽn õn em iam eyetaybit wuyawẽwẽap ekawẽn puye. Wuyetabẽg̃ pima acã wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyju jekukum. Wuye'ũ buje bit iba'ore e'em.


text:
Imẽnpuxim “Ayacat itoptep pima, jektop xe ma juy jeenuy itop itait pima” i'e'em iboap ekawẽn. “Ektop eperem g̃u juy wara'at pu am” i'e'em iboap ekawẽn. Itop e'ũ buje bit, ite ayacat itoptep'ũmat co'i e'em. Wuyawẽwẽap ekawẽn mupubutbun g̃u wara'at pu buje itop'ũm kuy oe'ũ buye.


text:
Wara'at pu buje jektom koapat itop itait pima bit, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm koapat pe jektop pe. Itop'ũm e'ũ buje bit, ayacat ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm g̃u wara'at pu buje. Wuyawẽwẽap ekawẽn kuka o'g̃upubun g̃u wara'at pu buje.


text:
Okitpitpiyũ, ixe ayacat puxim eyju. Wuyawẽwẽap ekawẽn koapat'ũm itop'ũm puxim- -kawẽn kuyat. Jektop'ũm e'ũ buje jektop eju g̃u e'em ayacat. Imẽnpuxim wuyju dak kawẽn kuyat tag̃ g̃u wuyju jekukum g̃asũ bit, Jesus Cristo ekawẽn tag̃ acã. Ixe ekawẽn tag̃ wuyju jekukum wuyju Cristo jebit'in puye. Ixe ebekitkiyũm acesop g̃asũ. Deus waram ixe o'g̃utait.


text:
Kuy bima wuyekpiwatpin ma juk adi ajekuku. Imẽnpit wuyawẽwẽap ekawẽn co buje, wuybikuy juk adi ajop- -ikẽrẽat mujurũg̃ ãm acã. Wuybu'u juk adi ajop kũyjobit am iboap ekawẽn kay. Ikẽrẽm wuyekuap epere'ũm pima, wũy ma kuka juk ajop Deus wi.


text:
Kuy bima wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cuk adi jeku ojuy ajop correntebum taomũnmũnat puxim. G̃asũ bit Jesus oe'ũ wuywebeam. Imẽnpuye g̃asũ bit Deus bikuyap tag̃ wuyeku but. Ixe bikuyap tag̃ wuyju jekukum g̃asũ, “Obikuyap tag̃ cuy epeku” iap ibararak opop kawẽn kuyatup pe buye g̃u- -ixe biõg̃buk wuymuisusun puye acã.</n>


text:
— Kawẽn kuyat pit ikẽrẽ — i du ace'e? — Wuyawẽwẽap ekawẽn pit ikẽrẽ — i du ace'e?Imẽn g̃u juy ace- -pũg̃ em tak ka'ũma. Wuyawẽwẽap ekawẽn cuk adi omutaybitbin apẽn ikẽrẽ Deus xe iam. Wuyawẽwẽap ekawẽn wuymutaybitbin eyetabikukum g̃u juy epesop warara'acat pubut kay iam. Iboap ekawẽn co'ũm pima, kuka juk wuyetaybit g̃u ikẽrẽ Deus xe wuyetabikukuap iam.


text:
Iboap ekawẽn co buje bit, wuyetaybit cuk ace ikẽrẽ Deus xe wuyetabikukuap iam. Imẽnpit big̃ ma juk adi wuyetabikukum ace warara'acat pubut kay iboap ekawẽn cocom ma'g̃u wuyju. Iboap ekawẽn wuyetaybit'ũm pima, wuyetaybit g̃u kuka ace apẽn ikẽrẽ Deus xe iam.


text:
Kuy bima õn tak wetaybit g̃u juk adi og̃uy wuyawẽwẽap ekawẽn. Tũybe xipat cĩcã õn Deus xe iãn cuk adi oce. Iboap ekawẽn wetaybin puje bit, ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe iam tak wetaybit oce.


text:
Deus ibikuy osunuy soat ipi watwat pe top am ip soat em jexe itait. Imẽnpuye jekawẽn o'g̃uwẽn wuyawẽ ãm. Imẽnpit ikẽrẽat kug̃ õn iam wetaybin puje: <n>— Iba'ore owebe Deus xe onuy ãm ikẽrẽat kug̃ puye — i juk oce owebe ma. — Wũy ma og̃uy Deus wi soat em, ikẽrẽat kug̃ puye — i juk oce owebe ma.</n>


text:
Tũybe xipat õn Deus xe iãn cuk adi oce kuy bima. Imẽnpit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk cuk adi og̃uy. Imẽn cuk adi ocewemug̃uykuku, ikẽrẽat mujurũg̃ ojuy buye. Wuyawẽwẽap ekawẽn wetaybin puje bit, “Ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe” i juk oce owebe ma. <n>— Wũy ma og̃uy cewi — i juk oce owebe ma.</n>


text:
Inaka iboap ekawẽn xipat- -wuyawẽwẽap ekawẽn. Ikẽrẽat kug̃ g̃u. Soat ekawẽn tag̃ xipat. Cũg̃ cĩcã iboap ekawẽn. Cekawẽntip cĩcã dak.


text:
Wuyawẽwẽap ekawẽn wetaybicap tomuju g̃u Deus wi wũy ma og̃uy. Soat em õn ikẽrẽat kug̃ iap tomuju acã cewi wũy ma og̃uy. Iboap ekawẽn xipat cĩcã. Imẽnpit iboap ekawẽn wuymutaybitbin soat ipi dag̃acat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ iam. Iboap ekawẽn wetaybit'ũm pima, tũybe xipat õn Deus xe iãn cuk adi oce. Iboap ekawẽn wetaybin puje bit, “Ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe,” i juk oce owebe ma.</n>


text:
Wuyetaybit Deus jebiõg̃buk a'õbi wuyawẽwẽap ekawẽn o'g̃uwẽn wuywebe iam. Õn pit ijodiat ma. Obuyxi g̃u õn pit. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat õn pit.


text:
Xipacat mujurũg̃ pin ma'gu oxe. Õn pit xipacat mujurũg̃rũg g̃u. Ikẽrẽat mujurũg̃ pin g̃u ma'g̃u oxe. Õn pit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Wetaybit g̃u apẽnpuye imẽn õn jekukum iam.


text:
E bu'uap tag̃ õn jekukum obu'u ma'g̃u jekum. Imẽnpuye wetaybit wuyawẽwẽap ekawẽn cũg̃ ma iam. Cũg̃ g̃u ma'g̃u õn pit iam tak wetaybit.


text:
Imẽneju okpiwatpi g̃u õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Imẽnpit ikẽrẽat opop obinũnpe. Imẽnpuye obinũn pewi ma õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃.


text:
Wetaybit ka'ũmg̃u xipacat opop owebe iam. Obikuy jĩjã xipacat mujurũg̃ ãm. Inaka xipacat mujurũg̃ pa'ore owebe.


text:
Imẽn obikuy jĩjã xipacat mujurũg̃ ãm. Inaka imujurũg̃rũg̃ g̃u õn. Obu'u jĩjã ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Inaka soat em ma imujurũg̃rũg̃ õn.


text:
E bu'uap tag̃ acã õn jekukum. Okpiwatpi g̃u õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ õn ikẽrẽat opop obinũnpe buye.</n>


text:
Xipacat mujurũg̃ ojuy bima, imujurũg̃ pa'ore owebe xipat'ũmat opop obinũn pe buye. Imẽg̃ap ibapuk cĩcã oxe.


text:
Obikuy jĩjã ma xipacat mujurũg̃ ãm. Imẽnpit: <n>— Ikẽrẽat og̃ujurũg̃ ojebin — i õn e'em owebe ma, ikẽrẽat opop obinũnpe buye.Taomũnmũnat puxim õn. Taomũnmũnat pe iba'ore ijẽm ãm daomũnmũnap'a bewi taomũnmũn puye. Imẽnpuxim xipacat mujurũg̃rũg̃ pa'ore owebe obaca'ũm puye.


text:
Imẽnpuye og̃uycũg̃ cĩcã. Abu kuka omubacan owebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim- -soat em ipiat'ajojoap pe onuyap puxim?


text:
Wuykukukat Jesus Cristo soat podi ma ya'õbacaat. Ixe ma juy omubacan. Imẽnpuye: <n>— Ẽn xipat cĩcã — i õn e'em Deus pe. <n>Kũyjobit cĩcã õn e ojuy Deus a'õ kay. Õn acã bima bit, kuka juk ikẽrẽat acã og̃ujurũg̃- -Jesus Cristo a'õbacaap kug̃'ũm pima.</n>


text:
Deus cuk ja'õbacaap o'g̃uõm wuywebe waram ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Imẽn Ibiõg̃buk xipacat wuymuisusun, wuyju Jesus Cristo eju mũg̃'i jekukum pima. Imẽneju aceju g̃u ipiat'ajojoap kay.


text:
Iba'ore wuyeku am wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃, wuya'õbaca'ũm puye. Imẽnpuye ka'ũma ma cũg̃ ma Deus xe iboap ekawẽn tag̃ jekuap tomuju. Deus pit jekpot o'g̃udot ijodi. Ijodian o'e. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat co'ian o'e, ikẽrẽat kug̃ g̃u ma'g̃u. Imẽn ixe wuywebewi ikẽrẽat ukaptei o'teida je'ũ buje. O'teida ja'õbacaap ũm ãm wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim.


text:
Imẽn o'teida wuywebe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyeku am. G̃asũ wuya'õbacaap kug̃ g̃u wuyju jekukum- -Deus a'õbacaap kug̃ acã. Ibiõg̃buk xipacat a'õ dag̃ tak wuyju jekukum. Imẽnpuye wuyeku but wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃.


text:
Jebikuyap tag̃ jekuku'ukayũ ma soat em g̃ebum jemukaypinput kay acã. Deus biõg̃buk bikuyap tag̃ jekuku'ukayũ bit Ibiõg̃buk yag̃uydadam ip.


text:
Imẽn soat em jemukaypinput kay g̃ebumayũ soat em ipiat supi'ajojo. Wũy jeedop ip Deus wi je'ũ buje. Ibiõg̃buk yag̃uydada'ukayũ bit yag̃uy'isum jeku ijodi. Yag̃uybabi ip jeku ijodi- -yag̃uykorereren g̃u. Soat em Deus xe jeedop ip je'ũ buje.


text:
Jemukaypinput kay g̃ebumayũ bit itakoma e'em Deus kay. Kũyjobit g̃u ip Deus ekawẽn kay- -wuyawẽwẽap ekawẽn kay. Iba'ore ma dak ixeyũ be kũyjobit am iboap ekawẽn kay.


text:
Eyju bit eybikuyap tag̃ g̃u jekukum. Deus biõg̃buk bikuyap tag̃ eyju bit jekukum g̃asũ ixe biõg̃buk eywebe bima. Cristo biõg̃buk kug̃'ũmayũ cebekitkiyũ g̃u.


text:
Cristo biõg̃buk kug̃ pima, Cristo omuy eywebe iap puxim. Inaka eyjebit je'ũ'ũm cuk adi ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃rũg̃ puye. Deus biõg̃buk pit waram jeymutait soat em Deus xe eyetait eydop am eyjebit e'ũ ma'g̃u. Ixe waram jeymutait “Eyju cũg̃ ma oxe,” i juk o'e Deus eywebe buye.


text:
Deus ma waram Jesus Cristo o'g̃utait. Eyju dak Deus biõg̃buk kug̃ pima, Cristo mutaicap puxim waram jeymutait eye'ũap tomukadi. Eyjebit g̃uyu ce'ũ'ũayũ dopdopap pewi. Iisuat je'g̃ũm eyjebin. Deus jebiõg̃buk a'õbacaan iboap je'g̃ũm eywebe- -xipacat a'õbacaan.</n>


text:
Okitpitpiyũ, imẽn Deus xipan wuykug̃. Imẽnpuye wuybikuyap tag̃ g̃u juy ajeku. Wuyemukaypinput kay g̃u juy g̃ebum ajop.


text:
Wuybikuyap tag̃ jekukum pima, wuyemukaypinput kay g̃ebum pima dak, wũy ma acesop Deus wi. Ipiat'ajojoap kay aceju. Deus biõg̃buk a'õbacaan ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ũm pima bit soat em cexe acesop wuyetait.


text:
Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe. Ixe biõg̃buk wuymudadaybotbon g̃u, wuymuparararan g̃u dak. Ixe wuymuy Deus ipotpoyũm. Imẽnpuye: <n>— Bay — i wuycokcog̃ wuyju e'em Deus pe, ixe biõg̃buk a'õbi.


text:
— Bay — i wuyju e'em cebe, wuyetaybit puye Deus ebekitkiyũ wuyju iam.Ixe biõg̃buk tak: <n>— Eyju Deus ebekitkiyũ — i'e'em wuywebe.</n>


text:
Imẽn Deus ebekitkiyũ wuyju. Imẽnpuye wuyju dak jebekitkiyũ be o'g̃uxipaniat'in ajat. Jekpot pe o'g̃uxipaniat'in wuyju dak ajat Cristo eju. Deus kay'ũmayũ bit ipiat supi'ajojoat wuywebe Cristo a'õ kay wuyju buye. G̃uyjom pit Cristo dipap kug̃ acesop. Cristo soat kukan pima bit wuyju dak soat kukukayũm acesop ixe eju, ipiatpi'ajojom ma'g̃u wuyju ijodi.</n>


text:
Ipiat'ajojom ma'g̃u wuyju ijodi bima. G̃uyjom pit xipat cĩcã acesop. Ka'ũma ma ibo jo'iat xipacat. Imẽnpuye wuyag̃uykorereren g̃u juy ajop ipiat'ajoap puxim.


text:
“Teyũku webekitkiyũ” i Deus eap wiwim cĩcã soat cemumug̃ẽyũ. “Okpot co'i ip g̃asũ bit” i'eap wiwim cĩcã ip.


text:
 <n> (20-21)</n> Soat Deus emumug̃ẽ je'ũ'ũm. Imẽn ixe emumug̃ẽyũ te'eam ma o'e. Jekpiwatpi g̃u ip te'eam o'e kuy bima. Te'e ma o'e ip Adão ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ puye.


text:
(-) <n>— Te'eam jeedop ip g̃asũ wemumug̃ẽyũ — i mo o'e Deus.Inaka Deus soat g̃uisun iap wiwim cĩcã ip. Ixe ebekitkiyũ Jesus Cristo jo'i bima, Deus soat jemumug̃ẽyũ g̃uisun. Imuisun puje, je'ũ g̃u ip.


text:
G̃asũ mabuk soat ma ipi dag̃ayũ ipiat'ajojom omuisun'ũm puye. Ipiat'ajojom ip ayacat je'it piap o'supi'ajo'iat co'i.


text:
Wuyrem. Wuybipurug̃. Wuyewãtaxipim. Xipat'ũmat jebapukpug̃ wuywebe. Imẽneju je'ũh'ũm wuyju dak. Imẽnpit Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe wuymutaybit am Jesus Cristo jo'iayũm epesop iam. “Teyũku okpot co'iayũ” i Deus eap wiwim cĩcã wuyju. Wuyjebit g̃uisuniap wiwim cĩcã dak wuyju.


text:
Wuymuisunap wiwim mabuk wuyju. Wuydaxijo buje, wuyetaybit ajop Deus g̃uyjom wuymuisun iam. Wuyemumuwiwi bu buje kuka juk iboap ajowiwi g̃u. Abu kuy o'jatiat wiwim? Ka'ũma ma!


text:
Imẽnpuxim Deus biõg̃buk kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam. Wuybikuyap muwẽnuwẽn cebe. <n>— Apẽn xe'e acejekawẽn Deus eju? — i wuyju e'em. — Apẽn xe'e acejoojuy cexewi? — i dak wuyju e'em.Ceweju jekawẽn ãm wuyetaybit'ũm pima, je'ũhu'ũm acã wuyju. Deus biõg̃buk pit wuybuywatwan wuywebe jekawẽn ãm ceweju. Ixe wuya'õmucanucan wuya'õbaca'ũm puye.


text:
Deus bikuyap tag̃ ixe biõg̃buk kawẽnwẽn Deus eju cebekitkiyũ beam. Deus itaybit wuyag̃uyda am. Itaybit ajo-kug̃ g̃u wuyju iam. Itaybit tak ajo ũm ojuy jebiõg̃buk wuywebe iam.


text:
Deus xe wuykukpin cĩcã. Jebikuyap tag̃ cuk wuynaẽ jebekitkiyũm. Imẽnpuye soat wuywebe je'bapukiap xipat je'e wuywebe ixe a'õbi.


text:
Deus itaybit osunuy abuyũ webekitkiyũm je'e iam ipi mujurũg̃ awap. <n>— Okpot ixeyũ wag̃õm je'e — io'e kuyje. — Ade okpot kitpitpiyũm je'e — io'e.Ixeyũ ma o'tomuwã jekpot co'iayũm.


text:
Imẽn tomuwã'ibiyũ o'taẽ jebekitkiyũm. <n>— Eyju cũg̃ ma oxe — i'e'em taẽ'ibiyũ be. — Okpot co'ĩayũm epesop — io'e imucũg̃'ibiyũ be.Deus dipap kug̃ acesop. Imẽneju soat wuywebe jebapukiat xipat je'e wuywebe Deus a'õbi, Deus ikukpin wuyxe buye.</n>


text:
Soat xipat je'e wuywebe iap kay g̃ebum pima apẽn xe'e ace'e? Deus wuywebe ja'õbacaap ũm puje, te'e ma je'e wuykaykay kũyjobit'ũmayũ.


text:
Deus jekpot o'taxijo g̃u yaokaap puxim. O'g̃udot ma ijodi ce'ũ ãm soat peam wuywebeam. Ixe dak tacup xe'e je'e g̃asũ soat ũm ãm wuywebe- -xipacat ũm ãm? Tacup g̃u je'e!


text:
Deus ma e'em wuywebe: <n>— Ikẽrẽat kug̃ g̃u eyju oxe — i.Imẽnpuye abu kuka o'e wuywebe: — Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe — i- -Deus emunaẽyũ be? Ka'ũma ma!


text:
Jesus Cristo kuy oe'ũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap teida am. Imẽnpuye ka'ũma be ma “Ikẽrẽat cuk adi epeg̃ujurũg̃rũg̃iaptei juy epeteida,” i'e but wuywebe. Ixe dak waram g̃uto o'jetait. Deus xe g̃asũ omuy. Deus a'õbacaap co'i ixe ya'õbaca. Ixe dak kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam.


text:
Ijodiat pe Cristo mubu'un pa'ore ikukpin wuykuk am. Itabut'ũmayũ aco'i ikẽrẽm wuykuk. Ipiat aco'i ip supi'ajoat wuywebe. Wuymunapõn aco'i ip wuyka bewi. Wuyrem aco'i aceku. Wuydadaybot aco'i aceku. Wuyaoka pinap cocom aco'i aceku. Wuyaoka ip aco'i pajam. Ka'ũma be bit Cristo mubu'un put ikukpin wuykuk am.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Ocaoka pinap cocom oceju soat kabia, ebekitkit oceju buye, i. Ovelha kukap puxim ip ocekug̃- -yaokam pimaap puxim, i. <n> Ibo dup ekawẽn puxim xipat'ũmat jebapukpug̃ wuywebe.


text:
Inaka wuya'õbacaap mu'ũm pa'ore ip. Soat em wuycokcog̃ acesop ipiat'ajojom ma'g̃u wuyju, Cristo xe wuykukpin puye; ixe wuya'õmucanucan puye dak.


text:
Imẽn wuyetaybit cĩcã ka'ũma be ma Deus mubu'un put ikukpin wuykuk am. Wuye'ũ buje, ixe xe wuykukpin acesop, wuyetait pima dak. Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ be ixe mubu'un pa'ore xipan wuykuk am- -kũyjobit'ũmayũ be. Iecug̃cug̃apap pe dak ixe mubu'un pa'ore xipan wuykuk am- -ijodiacayũ- -kũyjobit'ũmayũ. Kabi watwat pe dak ixe mubu'un pa'ore xipan wuykuk am- -kũyjobit'ũmayũ. Ka'ũma ma ixe mubu'un g̃asũ. G̃uyjom tak ibu'u g̃u je'e xipan wuykuk am.


text:
Ixe ibu'u g̃u xipan wuykuk am wuyju um pima, badi bima dak. Deus xe wuykukpin cĩcã, wuykukukat Jesus Cristo kay wuyetabut puye. Imẽnpuye ka'ũma be ma, Deus emumug̃ẽ be ma ixe mubu'un put xipan wuykuk am.</n>


text:
 <n> (1-2)</n> — Og̃uycũg̃ cĩcã obadipyũ kay- -Judeuyũ kay — i õn e'em.Imu'ũm pa'ore ma og̃uycũg̃ap. Icẽmãn õn e'em eywebe. Cristo kay wetabut. Imẽnpuye napapa'uk g̃u õn. Ibiõg̃buk xipacat omuy owebe wag̃uymucũg̃ucũg̃. Imẽnpuye napa g̃u õn e'em:


text:
Obikuy jĩjã Deus pe okitpitpiyũ mutabun am Jesus kay. Obadipyũ ip. Pũg̃ ma ocedobu bit. <n>— Bay, wũy ma og̃uy Cristo wi soat em ipiat'ajojom ewebe obadipyũ daxijoap teim — i õn e ojuy aco'i Deus pe.</n>


text:
Obadipyũ Israel naxeg̃ebitbit. Kuyje: <n>— Eyju webekitkiyũ — io'e Deus cebe ip.Deus ixeyũ o'jomuy jebekitkiyũm. Deus jedipap o'g̃ũm cebe ip jewejo'i i'e am. <n>— Xipan õn jeykuk — i juk adi o'e'e Deus cebe ip. — Ade jĩjã je'e ip enaxeg̃ebitbiyũ — i juk adi o'e'e cebe ip. — Ipi og̃ũm eyipim — i juk adi o'e'e. Jekawẽn o'g̃uwẽn Moisés pe ixeyũ awẽ ãm. Icẽmãn ip Deus mubuyxixin. <n>— Eynaxeg̃ebit ma otaẽ ipi dag̃ayũ daxijojo'ukan — i juk adi o'e'e Deus cebe ip.</n>


text:
Israel ipotpot naxeg̃ebitbiyũ ip- -doze beayũ naxeg̃ebitbiyũ. Ijodi ikap puje Cristo dak ixeyũ badim o'e. Ixe Cristo soat podi ma ya'õbacaat. <n>— Soat podi ma ẽn a'õbuyxi — i juy acece cebe.Soat em ma juy imẽn acece.</n>


text:
Deus ja'õ dag̃ g̃u e'em, xepxep ã Judeuyũ itabut g̃asũ Deus kay buye — i'ũmg̃u juy ace.Soat g̃u Israel naxeg̃ebitbit Deus emunaẽyũ- -pũg̃pũg̃ ã.


text:
Soat g̃u Abraão naxeg̃ebitbit tak taxeg̃ebitbicat Deus xe- -pũg̃pũg̃ ã. <n>— Pũg̃at taxeg̃ebitbit acã enaxeg̃ebitbicat oxe- -Isaque naxeg̃ebitbit acã — i juk o'e Deus Abraão be.</n>


text:
Imẽneju wuyetaybit soat g̃u Abraão naxeg̃ebitbit Deus o'taẽ jebekitkiyũm iam. Deus a'õ dag̃ o'kapiat taxeg̃ebitbit acã Deus ebekitkiyũ. Wara'at taxeg̃ebitbit pit ka'ũma.</n>


text:
— Wara'at koato dak oajẽm ekay ija ekaxi ma — i mo a'g̃u o'e Deus. — Ija ekaxi ma Sara i'it'et je'e — i juk o'e Deus Abraão be.Imẽn Deus o'jekawẽn Abraão be.</n>


text:
Wara'at ekawẽn tak og̃uwẽn eymutaybit am soat g̃u Deus o'taẽ- -pũg̃pũg̃ ã iam. Deus o'jekawẽn Rebeca eju xepxepayũ yuk pe bima- -wuydobu Isaque ipotpoyũ yuk pe bima.</n>


text:
 <n> (11-12)</n> — Iwag̃o kũyjobit jeenuy jekitpit a'õ kay — io'e Deus Rebeca be xepxepayũ yuk pe bima.Xipat'ũmat o'g̃ug̃ẽ g̃u buk ip- -xipacat tak ka'ũma. Deus pũg̃ ma jebekin o'taẽ. Wara'at pit ka'ũma. Apẽn kuy bima jewag̃uyg̃uy osunuy iap tag̃ o'taẽ. Apẽn ixeyũ juk adi oekuku iap tomuju g̃u o'taẽ. Jebikuyap tag̃ acã o'taẽ.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: Jacó ikukpin o'e oxe, Esaú bit ikukpin g̃u oxe o'e, i.Imẽn o'tupmubararak ip Rebeca iyũ muwẽnuwẽn.</n>


text:
Imẽnpuye: <n>— Wetabotaidabotbot pin pima, wetabotaidabotbon oce — io'e Deus Moisés pe. — Obu'u bima bit, wetabotaidabotbon g̃u oce — io'e cebe. Imẽnpuye: <n>— Wemukaypinpucayũ kay acã wetabotaidabotbon oce — io'e Deus Moisés pe.</n>


text:
Imẽn Deus itabotaidabotbot wuykay “Etabotaidabotbon cuy eg̃uy ocekay,” i wuyju e'eap tomuju g̃u, wuyju xipacat mujurũg̃rũg̃ap tomuju g̃u dak. Ixe itabotaidabotbon wuykay, itabotaidabotbot pin puye acã.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup- -Faraó be kuyje o'jekawẽn iaptup- -Egito eipi kukukat pe o'jekawẽn iaptup: <n> “Õn ma juk emuy adeayũ kukan,” io'e Deus, i. “Ade em wa'õbacaap og̃ubapukpuk etabutpe,” io'e Deus, i. “Imẽnpuye soat kaka watwat itaybit je'e obuten. Itaybit ip je'e Deus soat podi ma ya'õbacaat iam” i'e'em Deus, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn tup.


text:
Imẽneju Deus itabotaidabotbot jemukaypinpucayũ kay. Kũyjobit'ũmayũ mukũyjobit'ũm'ũm tak big̃ ma.</n>


text:
— Deus ma “Ãg̃ jeenuy itabut'ũmãn” i'e'em Judeuyũ be bima, cũg̃ g̃u Deus pe i'e am cebe ip “Ipiat osupi'ajoat eywebe eyetabut'ũm puye,” i kuka ece te'e ma owebe. — Deus ibu'u bima, itabut pa'ore ip — i te'e ma kuka ece owebe.</n>


text:
— Tapu, imẽn g̃u juy ece — i õn pit e'em.Ecede g̃u juy Deus pe: <n>— Apẽnpuye dak ẽn imẽn omug̃ẽ? — i'ũmg̃u e'em itĩg̃'a bit jamug̃ẽat pe.</n>


text:
Wuynõm mug̃ẽg̃ẽ'ukat jebikuyap tag̃ yamug̃ẽg̃ẽm. Pũg̃tõm pewi ma xepxep'a yamug̃ẽg̃ẽm. Pũg̃'a yadeibog̃at'a yamug̃ẽg̃ẽm. Wara'at'a bit yadei'ĩcat'a yamug̃ẽg̃ẽm. Jebikuyap tag̃ ma yamugẽg̃ẽm.</n>


text:
 <n> (22-24)</n> Wuynõm mug̃ẽg̃ẽ'ukat puxim Deus Judeuyũ kug̃. Jebikuyap tag̃ ma ip ikug̃. Jetakomaap mubapuk ojuy osunuy kũyjobit'ũmayũ be. Ja'õbacaap mubapuk ojuy dak osunuy. G̃uyjom pit ipiat supi'ajoat cebe ip, kũymobit'ũm puye. Inaka tog̃a osunuy jetakomaap kug̃- -ade koato. Ipiat o'supi'ajoat g̃u cebe ip. Warara'acayũ nomuwãwãm jebekitkiyũm pima, ipiat o'supi'ajoat g̃u Judeuyũ be- -kũyjobit'ũmayũ be. Imẽn Deus cuk wuynaẽ jebekitkiyũm. Pũg̃pũg̃ wuy'in Judeuyũ. Warara'acayũ Judeu'ũmayũ. Deus pit soat wuynaẽ jebekitkiyũm.


text:
(-) <n>— Wetabotaidabotbot eykay — i juk adi o'e'e jekpot kay itabucayũ be. — Ojo'i je'e ip jedipap kug̃ okpot kay itabucayũ — i juk adi o'e'e Deus jewebe ma.Imẽg̃ap soat podi ma odip iam jekayayũ mutaybitbin.


text:
Imẽn Deus e'em Oséias emudupmubararaktup pe: <n> “Webekitkin'ũm topibiyũ webekitkiyũm je'e,” io'e Deus, i. “Ikukpin g̃u ip osodop oxe iayũ ikukpin je'e oxe,” io'e, i. <n>


text:
“Eyju dak webekitkit g̃u,” i mo a'g̃u o'e Deus cebe ip pũg̃ ka be ma, i. G̃uyjom pit: “Webekitkit eyju- -soat em itaicat ebekitkit,” i je'e Deus ibo ka be ma, i. <n> Imẽn Deus e'em Oséias emudupmubararaktup pe, apẽn Judeu'ũmayũ dak Deus ebekitkin je'e iap tup pe.</n>


text:
Isaías tak Israel naxeg̃ebitbit mug̃ẽaptup o'tupmubararak: <n> Israel naxeg̃ebitbit ade jĩjã- -ka'oririt puxim, i. Xepxep ã bit Deus idaxijo, i.


text:
 Deus ipiat supi'ajoat soat kũyjobit'ũmayũ be, i. Apẽn kuy o'e'e iap tag̃ ipiat supi'ajoat cebe ip, i. G̃axĩn ma ipiat supi'ajoat cebe ip, i. Pũg̃ em ma ipiat supi'ajoat cebe ip, i. <n> Imẽn Isaías e'em jemudupmubararaktup pe.


text:
Wara'atup pe imẽn ibararak- -Isaías emudupmubararaktup pe- -kuy bima o'tupmubararakiatup pe: <n> Wuykukukat soat podi ma ya'õbacaat, i. Ixe pũg̃ wuy'inat taxijo'ũm pima, soat kuka juk oap- -apẽn Sodoma ka watwat'ũm'ũm oap iap puxim- -apẽn Gomorra ka watwat'ũm'ũm oap iap puxim, i. <n> Imẽn ibararak opop Isaías emudupmubararaktup pe- -apẽn Deus pũg̃pũg̃ ã Judeuyũ idaxijo iap tup pe.</n>


text:
— Apẽnpuye ade Judeu'ũmayũ itabut Jesus kay xepxep ã Judeuyũ itabut pima? — i du eyju e'em owebe?Apẽn cũg̃ ma ajeku Deus xe iap o'jokudada g̃u Judeu'ũmayũ. Inaka: <n>— Eyju cũg̃ ma oxe — io'e Deus cebe ip, Jesus Cristo kay itabut ip puye.</n>


text:
Tũybe cũg̃ ma acesop Deus xe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap tomuju iãn o'e ip Judeuyũ bit- -Deus emunaẽyũ. <n>— Cũg̃ ma eyju oxe — i'ũmg̃u o'e Deus pit cebe ip, iboap ekawẽn tag̃ ceku ba'ore cebe ip puye.</n>


text:
(-) <n>— Cũg̃ ma eyju oxe — i'ũmg̃u o'e Deus cebe ip. Tũybe cũg̃ ma acesop Deus xe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap tomuju iãn o'e ip. Ibu'u ip o'e jetabut am Jesus Cristo kay. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Pũg̃'a oyamuy Sião ka be wita'a, i. Ig̃o'a be Sião ka watwat jeweikaka, i. Je'at'at ip ya be, i. Cekay itabucayũ bit soat em icokcok jeedop ip jetabucap kug̃, i. <n> Iboap tup ekawẽn pe Cristo wita'a buxim e'em- -Judeuyũ jeweikaka'ibiyũ buxim.</n>


text:
Okitpitpiyũ, obikuy jĩjã Deus pe obadipyũ daxijo am. <n>— Bay, obadipyũ juy etaxijo — i õn e'em Deus pe. — Israel naxeg̃ebitbit cuy etaxijo — i õn e'em cebe.</n>


text:
Ixeyũ dak ibikuy jĩjã Deus bikuyap tag̃ jeku am. Kawẽn icẽmãn pit itaybit g̃u ip. Apẽn cũg̃ ma aceku Deus xe iam itaybit g̃u ip.


text:
Imẽn itaybit g̃u ip osodop Deus acã wuymucũg̃ucũg̃ iam. Imẽnpuye jag̃uy dag̃ ma ip jewemucũg̃ ojuy osodop. Deus wuymucũg̃ucũg̃ Jesus Cristo kay wuyetabut pima. Imẽnpit ip ibu'u osodop jetabut am cekay.


text:
Cristo oajẽm ijodi wuymucũg̃ ãm. Wuymucũg̃aptei o'teida je'ũãm. Cekay wuyetabut pima acã, cũg̃ ma acesop Deus xe. Imẽnpit: <n>— Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyeku buje cũg̃ ma acesop Deus xe — i'e'em ip te'e ma.</n>


text:
Imẽntak: “Cũg̃ ma acesop Deus xe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyeku buje” i te'e ma e'e'ukayũ o'yawẽ Moisés kuyje. <n>— Soat tag̃ cekawẽn tag̃ ceku buje, kuka juk cũg̃ ma o'e ip Deus xe — io'e Moisés cebe ip.</n>


text:
— Cristo kay eyetabut puje acã cũg̃ ma eyju oxe — i'e'em Deus pit. — Ixe eymucũg̃ucũg̃aptei kuy o'teida — i'e'em Deus.Pũg̃pũg̃ayũ bit te'e ma e'em: <n>— Cristo o'teida g̃u buk — i.Imẽnpuye te'e ma e'em ip: <n>— Abu paxi jeu kabi kay Cristo mukop am wuymucũg̃ ãm?” i.Imẽn ip te'e ma e'em itabut'ũm puye ixe kuy o'kop ijodi wuymucũg̃ ãm iap kay.</n>


text:
— Abu paxi je'kop ce'ũ'ũayũ dopdopap pe Cristo muyu am wuymucũg̃ ãm? — i te'e ma e'em ip.Imẽn te'e ma e'em ip itabut'ũm puye Cristo waram g̃uto o'jetait wuymucũg̃ ãm iap kay.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup pit: <n> Eyetaybin put cũg̃ ma wuyju Deus xe wuyetabun puje iam, i. Iboap ekawẽn kuy epejojojo, i. Kuy iboap ekawẽn epeg̃uwẽn, i. Kuy g̃ebum epesop iboap ekawẽn kay, i. <n> — Cristo kay eyetabun cuy epesop — i õn e'em pima, iboap ekawẽn imuwẽnuwẽn õn.


text:
Imẽneju Deus jeydaxijo. “Jesus ocekukukat,” i ey'e buje, Deus jeydaxijo. Deus waram Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi iap kay eyetabut pima, ixe jeydaxijo.


text:
Jesus kay wuyetabun puje, Deus e'em wuywebe: — Cũg̃ ma eyju oxe — i. “Jesus ocekukukat,” i wuy'e buje dak, Deus wuydaxijo.


text:
Imẽn Judeu Judeu'ũmat co'i Deus xe. Jesus Cristo soat kukukat- -Judeu kukukat, Judeu'ũmat kukukat tak. Imẽntak ixe soat em xipan soat kug̃- -“Obuywatwan cuy eg̃uy” i'e'em cebe iayũ kug̃- -Judeuyũ kug̃, Judeu'ũmayũ kug̃ tak.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> “Obuywatwan cuy eg̃uy, ocekukukat,” i'e'e'ukayũ idaxijo- -soat ip idaxijo, i.</n>


text:
Ixe kay itabut'ũm pima bit, “Obuywatwan cuy eg̃uy” i'e ba'ore je'e cebe ip. Ixe ekawẽn co'ũm pima, iba'ore je'e cebe ip jetabut am cekay. Warara'acat ixe ekawẽn muwẽn'ũm pima, ya'ĩjo ba'ore je'e cebe ip.


text:
Deus pe warara'acat muju'ũm soat ka be bima, ixe ekawẽn muwẽn pa'ore je'e cebe ip. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Yawẽg̃tipat muwẽnuwẽn'ukat ajẽmap xipat cĩcã ocexe, i. <n> Imẽn e'em kuyatup.</n>


text:
Soat g̃u bit kawẽn idipat kay o'e- -xepxep ã. Imẽn Isaías o'e Deus pe kuyje: <n> — Okukukat, abu xe'e itabut o'e wekawẽn kay? Xepxep ã — i.</n>


text:
Imẽneju wuyetabut Cristo kay ixe awẽg̃ tobuxik puje acã. Ayawẽg̃tobuxik tak wara'acat yawẽg̃ muwẽn puje acã.</n>


text:
— Judeuyũ bit kawẽn idipat o'ya'ĩjojo — i õn e'em eywebe.O'ya'ĩjojo ip. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup- -Isaías emudupmubararaktup: <n> Ixeyũ ekawẽn o'ya'ĩjojo ip soat kaka dag̃ayũ, i. Ag̃oka'abi dag̃ o'yawẽg̃mupõg̃põg̃põg̃, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn tup.</n>


text:
Cristo ekawẽn iba'arẽm tu osodop Judeuyũ xe? Iba'arẽm g̃u. Imẽn e'em Moisés emudupmubararaktup: <n> Eyju Judeuyũ, i. Deus kuka Judeu'ũmayũ g̃u o'taẽ jebekitkiyũm, i tete ma eyju e'em, i. Itaybit'ũmayũ g̃u kuka o'taẽ jebekitkiyũm i tũybe e'em iãn eyju, i. Eyetabutkarey epesop cekay ip, owebe webekitkiyũ ixeyũ naẽ buje, i. Eyetakoma epesop cekay ip, owebe webekitkiyũ ixeyũ naẽ buje, i. <n> Imẽn e'em kuyatup.</n>


text:
Isaías iparara g̃u osunuy icẽmãn i'e am. Imẽn e'em cemudupmubararaktup: <n> Ikudadam'umayũ Deus o'tobuxik, i. Tomuwãwã'ũmayũ kay o'jebapuk, i. <n> Imẽn e'em Isaías emudupmubararaktup. <n>


text:
 Imẽntak Judeuyũ o'g̃uwẽn Isaías. “Kabia bun ‘Eyetabun cuy epesop okay,’ i juk adi o'e'e Deus kũyjobit'ũmayũ be- -jekawẽn kay'ũmayũ be,” io'e Isaías.</n>


text:
— Deus jebekitkit o'jepere- -Judeuyũ o'jepere — i du eyju e'em owebe? <n>— Ka'ũma! O'jepere g̃u — i õn pit e'em.Õn tak Israel naxeg̃ebit. Abraão naxeg̃ebit õn. Benjamin diwat õn.


text:
Deus Judeuyũ o'taẽ jebekitkiyũm kuyje ma- -ipi mujurũg̃ puje. G̃asũ dak ixeyũ o'jepere g̃u. Elias Israel naxeg̃ebitbit o'g̃uwẽnuwẽn Deus pe. Eyetaybit g̃u du iboap ekawẽntum? Imẽn e'em ijudup: <n>


text:
 “Kariwa, ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'yaoka ip,” i. “Etabutpe tõmte'okuatõm mupikupikap'a o'yamukẽrẽrẽn ip,” i. “Õn acã ocepoyat ekay itabucayũ'in,” i. “G̃asũ okudadam ip oaoka am,” io'e Elias Deus pe kuyje.</n>


text:
Imem Deus o'jede Elias pe: <n> “Ẽn ã g̃u etabucat okay,” io'e Deus Elias be, i. “Ade ma osubuywan ixeyũ be okay jetabucap epereap puxim- -7,000 beayũ,” io'e ixe bit, i. “Imẽnpuye o'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ g̃u ip Baal wap- -deusbaro wap ‘Ẽn acã deus,’ i'e am cebe,” io'e Deus, i.</n>


text:
Elias itabẽg̃ osunuy bimaayũ etabucap puxim g̃asũ dak pũg̃uũg̃ ã itabut Judeuyũ. Kuyje 7000 be osodop iayũ buxim, g̃asũ dak Deus pũg̃pũg̃ o'taẽ Israel naxeg̃ebitbiyũ'in. Ixeyũ o'taẽ, xipan ip ikug̃ puye.


text:
Idipat o'g̃ujurũg̃rũg̃ ip ibuye g̃u o'taẽ- -jexe ikukpin ip puye acã. Idipat mujurũg̃rũg̃ap tomuju wuynaẽ bima, jexe ikukpinap tomuju g̃u kuka juk wuynaẽ.</n>


text:
Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay! Israel naxeg̃ebitbit ibikuy osodop Deus pe jemucũg̃ ãm. Imẽnpit cũg̃ g̃u o'e ip cexe. Xepxep ã ixeyũ'in cũg̃ ma o'e cexe- -kuy o'taẽ'iayũ acã. Apẽn cũg̃ ma acesop Deus xe iap iba'arẽm osodop warara'acayũ xe. Ya'õpi'ũmayũ buxim ip osodop Deus a'õ kay.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Deus ixeyũ oo'g̃ubu'un jekay itabucan, i. Deus ekawẽn iba'arẽm cexe ip cekawẽn cocom ma'g̃u ip, i. Ixeyũ dak itabut g̃u cekay kawẽn icẽmat a'ĩjojom ma'g̃u ip, i. <n> Ibodup ekawẽn puxim g̃asũ dak itabut g̃u ip Israel naxeg̃ebitbiyũ.


text:
Imẽn Davi dak o'e: <n> Jewemug̃uykukukum ip jekukum, i. Cedag̃'ũm cĩcã ip jewag̃uyg̃uy, i. Imẽnpuye cũg̃ ma Deus pe ipiatpi'ajoan cebe ip, i. Ixeyũ juy jewemug̃uykuku wuyju wasũ mug̃uykukukum ibu am iap puxim, wuyju puca mug̃uykukukum ibu am iap puxim tak, i.


text:
 Ita'ũmat puxim cuy jeku ip, i. Ipoxiat kukat puxim cuy ip ipiat supi'ajo, i. <n> Imẽn Davi o'e kũyjobit'ũmayũ be.</n>


text:
Soat em g̃u bit jeedop ip cedag̃'ũma je wag̃uyg̃uy Judeuyũ- -darem ma. Soat kabia g̃u Deus ipiat supi'ajoat ixeyũ be- -darem ma. Judeuyũ ma kũyjobit'ũm osodop. Deus pit Judeu'ũmayũ daxijojom Judeuyũ etabutkarey am. Deus ibikuy Judeuyũ etabutkarey am Judeu'ũmayũ kay taxijo ip puye. <n>— “Wuyju dak cuy acetabun Deus kay ixe be wuydaxijo am,” i xe'e je'e Judeuyũ io'e Deus jewebe ma.</n>


text:
Judeuyũ kũyjobit'ũm osodop. Imẽnpuye Deus Judeu'ũmayũ daxijojom o'e g̃asũ. Itabut g̃u ip osodop Judeuyũ. Imẽnpuye Judeu'ũmayũ itabut e'em g̃asũ. G̃asũ Deus xipacat ũmũm Judeu'ũmayũ be Judeuyũ kũyjobit'ũm puye. G̃uyjom pit bũrũmaku ip je'e itabut Judeuyũ. Deus itaybit bũrũku iam. Ixeyũ itabun puje, ibodi ma xipacat je'g̃ũm cebe ip.</n>


text:
Judeu'ũmayũ, eywebe ma õn kawẽnwẽn g̃asũ. Deus cuk omuju ja'õbi jekawẽn muwẽn ãm eywebe. Ocokcok cĩcã cekawẽn muwẽnuwẽn.


text:
Obadipyũ itabutkarey je'e xe'e eykay, ade Judeu'ũmayũ itabun puje. Obadipyũ dak xe'e itabut je'e Jesus kay- -Judeuyũ. Imẽn Jesus ixeyũ'in idaxijo.


text:
Deus Judeuyũ kay'ũm pima, xipat o'e Judeu'ũmayũ be. Deus bureyũm o'e ip. Deus pe waram Judeuyũ kay buje bit, ibodi ma xipat je'e soat peam ijodiat peam. Waram ce'ũat mutaicap puxim xipat je'e.</n>


text:
Pão'a ya'ĩn ma xipat pima, soat'a dag̃ xipat. Imẽnpuxim tũmũn'ip'ip tãbu xipat pima, soat'ip tag̃ xipat. Imẽnpuxim Deus kuy bima itabucayũ kay bima, g̃asũayũ kay dak je'e itabucayũ kay. Abraão kuy bima itabucat osunuy. Deus ebekit osunuy. Imẽnpuye ixe naxeg̃ebitbiyũ dak Deus ebekitkiyũ.


text:
Wuyju oliveira'ip takũ dakatkan tiptag̃at takũ muy am ixe nakũ dieg̃. Idibi mujujum wuyju ig̃o dakũ kay takũ nojẽm ãm. Imẽnpuxim pũg̃pũg̃ Judeuyũ'in kuy o'takũdakat'iatakũ buxim. Ixeyũ oibu'un Deus ebekitkiyũm itabut'ũm puye. Eyju bit Deus ebekitkiyũm epesop eyetabut puye. Eyju Judeu'ũmayũ. Imẽnpuye eyju o'takũmuyiatakũ buxim- -tiptag̃atakũ buxim.


text:
Tãbu tãbuetait takũkẽ buye g̃u. Takũ bit takũetait tãbube buye. Imẽnpuye: <n>— Deus Judeuyũ kay g̃u- -ocekay acã — i'ũmg̃u juy epe'e. — Oceju acã ixe juk ocenaẽ jebekitkiyũm — i'ũmg̃u juy epe'e.</n>


text:
Icẽmãn eyju e'em. Imẽnpit takũ dakacap puxim darem Deus Judeuyũ kay g̃u osunuy Cristo kay itabut'ũm puye. Jebekitkiyũm cuk eymuy ixeyũ dieg̃ Cristo kay eyetabut puye. Imẽneju: <n>— Oceju acã Deus ebekitkiyũ — i'ũmg̃u juy epe'e.Eyday'em'um ma juy epesop eyetabucap epereap puxim!


text:
Takũdakacap co'i Deus ipiat o'supi'ajoat Judeuyũ be itabut'ũm puye. Ipiat o'supi'ajoat cebe ip takũat puxim ma'g̃u ip. Eyetabut'ũm pima, eywebe dak ipiat supi'ajoat.


text:
Cristo kay itabut'ũm puye Deus ipiatpi'ajoan Judeuyũ be ibima, “Cũg̃ ma Deus,” i wuyju e'em. Cristo kay ip puye, Judeu'ũmayũ kay jĩjã ibima dak, “Xipat cĩcã Deus” i wuyju e'em. Eyju bit eyday'em'um cuy epesop Cristo kay eyetabucap epereap puxim. Eyetabucap epere buje, eyju dak takũdakacatakũ buxim epesop.


text:
Judeuyũ oibu'un Deus ebekitkiyũm. Itabut g̃u o'e ip cekay. Imẽnpuye Deus tak oibu'un cekay ip takũ dakat'ibit puxim. Waram ibikuy buje bit, waram Deus ebekitkiyũm jeedop ip waram o'takũdakat'iatakũ muyap co'i. Iba'ore g̃u Deus pe imẽg̃ap.


text:
Eyju Judeu'ũmayũ. Tiptag̃atakũ buxim eyju. Tiptag̃atakũ imẽn atakũmuy oliveira'ip pe. Imẽnpuxim kuy bima Deus ebekitkiyũm g̃u epesop. G̃asũ bit ixe ebekitkiyũm epe'e. Imẽnpit Deus pe iba'ore g̃u waram Judeuyũ muy am jebekitkiyũm o'takũdakat'iatakũ muyap puxim oliveira'ip pe. Itabun puje, waram ixeyũ jomuy jebekitkiyũm.</n>


text:
Soat em g̃u Judeuyũ ibu'u jeedop jetabut am Cristo kay. Deus Judeu'ũmayũ mutabutbun pima acã, ibu'u ip jeedop- -Deus jemunaẽ'ibiyũ mutabutbun pima. Deus iboam ibikuy osunuy kuy bima ma. Bũrũmaku itabut je'e ip. Wuyxe bit iba'arẽm osodop iboap. G̃asũ acã õn iboap muwẽnuwẽn eywebe ibapuk o'e owebe g̃asũ bit puye. Okitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop iboap kay “Deus oceju acã juk ocenaẽ jebekitkiyũm” i ey'eap puxim.


text:
Deus soat Judeuyũ idaxijo. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Ipi watwat taxijojo'ukat jajẽm Sião ka watwat xewi, i. Soat ikẽrẽat ju'uk Jacó naxeg̃ebitbit pewi- -Judeuyũ bewi, i.


text:
Pũg̃pũg̃ Judeuyũ Jesus ekawẽn kay g̃u o'e ip. Imẽnpuye ip Deus kay itakomaat co'i o'e. Iboap puye eyetabut put Jesus Cristo kay, Judeuyũ g̃u ma'g̃u eyju. Kuyje bit Deus Judeuyũ o'taẽ jebekitkiyũm. Kuyje: <n>— Webekitkiyũ eyju — io'e ixeyũ ebika be- -Abraão be, Isaque be dak, Jacó be dak.Imẽnpuye ikukpin cĩcã ip cexe.


text:
Deus pit jewag̃uymuwarururun g̃u- -pũg̃ tag̃ ma yag̃uy. “Xipan ixeyũ ojukuk” i'e buje, xipan ma ixeyũ jukuk. “Xeyũku otaẽ webekitkiyũm” i'e buje, ixeyũ inaẽ jebekitkiyũm.


text:
Imẽneju Deus itabotaidabotbot g̃asũ eykay, Judeuyũ kũyjobit'ũm pima. Kuy bima juk adi epesop kũyjobit'ũm ixe a'õ kay. G̃asũ bit itabotaidabotbot eykay.


text:
Judeuyũ kũyjobit g̃u Deus a'õ kay g̃asũ, Deus itabotaidabotbot eykay buye. G̃uyjom pit itabotaidabotbon je'e ixeyũ kay eykay itabotaidabotbocap co'i.


text:
Jewejojo'i ma ip kũyjobit'ũmap kug̃ Deus xe- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. Imẽnpuxim ma jewejojo'i ma itabotaidabotbon je'e cekay ip.</n>


text:
Soat podi ma Deus xipat wuykay! Ka'ũma ma iba'arẽm cexe. Soat podi ma itaybitbit tak. Iba'ore wuywebe bit wuyetaybitbit am apẽn ixe jewag̃uyg̃uy iam. Iba'arẽm wuyxe bit ixe jewag̃uymug̃ẽg̃ẽmap.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Ka'ũma ma itaybit apẽn Deus jewag̃uyg̃uy iam, i. Ka'ũma ma ixe awẽwẽm, i.


text:
Soat Deus emumug̃ẽ. Ya'õbi soat kake. Cebeam tak kake soat. Soat kake “Soat podi ma ẽn xipat ocexe” i'e am cebe. <n>— Soat podi ma Deus ya'õbuyxi, idip tak — i juy ace cebe dak.Soat em ma juy imẽn acece.</n>


text:
— Okitpitpiyũ, epeyeweũm Deus pe soat em kũyjobit am ya'õ kay — i õn e'em eywebe.Apẽn kuyje wũnca ũmap puxim cuy epeyeweũm cebe. Deus itabotaidabotbot wuykay iap ibapuk cĩcã wuyxe. Imẽneju kũyjobin cuy epesop ya'õ kay. Eycokcog̃ cuy epeyekapik cebeam. Ibikuyap tag̃ cuy epeku imucokcok am. Ixe a'õ kay kũyjobit pima, te'e g̃u kuka epe'e cebe “Ẽn xipat ocexe” i. Icẽmãn imẽn kuka epe'e.


text:
Deus kay'ũmat ekukuap puxim g̃u juy epeku. Deus pe juy epeyewag̃uymuisunat. Ixe be eyag̃uymuisun puje, eyetaybit epe'e apẽn Deus ibikuy wuyeku am iam. Iboam eyetaybit pima xipan epeku itabutpe. Ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop cexe. Soat em Deus mucokcokcog̃ epeku.</n>


text:
Deus kuy ja'õbacaap o'g̃uõm owebe jekawẽn muwẽn ãm soat pe. Imẽnpuye õn jeymukũyjo Deus bikuyap tag̃ eyeku am. Eyag̃uytog̃ cuy epesop jewewekay. Ajo i'e but eywebe iap pe ma juy epeyekapik- -wara'at pe bit ka'ũma. Deus ma o'g̃ũm eyekapik am. Ajo eyxe ibapuk imug̃ẽ ãm iat Deus ma o'g̃ũm eywebe.


text:
Ade opop wuyjebit pe- -wuyeta, wuyba dak, wuyi dak. Imẽnpit pũg̃pũg̃pũg̃ soat mug̃ẽg̃ẽm ip. Soat cewedapdepdapdep. Onejujujun ma. Soat wuyju ikug̃iat wara'at puxim g̃u- -jexeat puxim g̃u. Wara'at tak imẽnpuxim ma ikug̃.


text:
Imẽnpuxim tak wuyju- -Jesus Cristo kay itabucayũ. Ade wuyju. Pũg̃at puxim pit wuyju Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum puye. Jewebuywatwan wuyju wuyekapikap kug̃ wuyjebit puxim.


text:
Deus xipan wuykug̃. Imẽnpuye ixe ja'õbacaap ũmũm soat pe wuywebe wara'at pe jekapik am jebeam. Pũg̃pũg̃ayũ wuy'in ya'õbacaap kug̃ ixe ekawẽn muwẽn ãm. Ixeyũ juy jeedop imuwẽnuwẽn.


text:
Warara'acayũ wuy'in pit ya'õbacaap kug̃ warara'acat peam kapik am. Ixeyũ juy jeedop warara'acat puywatwan. Warara'acayũ wuy'in pit ya'õbacaap kug̃ warara'acat mutaybit am. Ixeyũ juy jeedop warara'acat mutaybitbin.


text:
Warara'acayũ wuy'in ya'õbacaap kug̃ warara'acat a'õmucan am. Ixeyũ juy jeedop warara'acat a'õmucanucan. Warara'acayũ bit ade kug̃ jebubut kug̃. Tacum g̃u juy jeedop ip. Ade ma juy jeg̃ũmg̃ũm ip ikug̃'ũmat pe. Warara'acayũ bit ya'õbacaap kug̃ warara'acat kukan. Ya'õpurug̃ g̃u juy jeedop ip ikug̃- -ya'õdidin ma. Warara'acayũ bit ya'õbacaap kug̃ tadaybocayũ buywat am. Icokcog̃ cuy jeedop ip ixeyũ buywatwan.</n>


text:
Ikitpitpiyũ eyju, Cristo kay eyetabut puye. Imẽnpuye xipan cuy epeyewekuk eyduk'a beat kukpinap co'i. Ibuyxim cuy epeyewekuk.


text:
Eybu'u'um g̃u juy epesop kapik am. Kapikpik'ukayũm cuy epesop. Wuykuukat peam cuy epesop kapikpig̃. Eycokcokap kug̃ cuy epesop kapikpig̃ cebeam.


text:
Soat em Deus xe wuyetait acesop iap wiwim wuyju. Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop. Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop xipat'ũmat jebapukpug̃ eykay bima dak. Deus eju kawẽnwẽg̃ap cuy epeyepeg̃u.


text:
Itabut'ũmayũ eykaykay bima: <n>— Bay, ipiat cuy esupi'ajoat cebe ip — i'ũmg̃u juy epe'e Deus pe. — Xipan cuy ejukuk ip — i acã.</n>


text:
Pũg̃ tag̃ ma juy epeyewag̃uyg̃uy. <n>— Soat podi ma oceju xipat — i'ũmg̃u juy epe'e.Ibuyxi'ũmat ekapikap cuy epejoixik g̃u. <n>— Soat podi ma ocetaybit cĩcã — i'ũmg̃u juy epe'e.</n>


text:
Warara'acat pe ikẽrẽm eykuk puje, ikẽrẽm g̃u juy epejukuk ikẽrẽm eykukapteim. Xipan cuy epeku soat etabutpe warara'acat pe eymuymuyap puxim.


text:
Okitpitpiyũ, Deus acã juy ipiat supi'ajoat ikẽrẽat kukayũ be. Imẽnpuye epeyeweik g̃u juy- -pũg̃ em tak ka'ũma. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> “Õn ma oceweik,” i'e'em wuykukukat, i. “Õn ma ipiat osupi'ajoat cebe ip ikẽrẽm eykukapteim,” i.</n>


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Ekay itakomaat ire bima, eg̃uykõn cuy, i. Puybit cuy eg̃ũm cebe, i. Ibipuruk pima, idibi juy etiũm cebe, i. Imẽn isũsũn cĩcã je'e, i. Ig̃uycũg̃ je'e xipan'ũm ekug̃ pima, i.</n>


text:
Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ be juy ikẽrẽat mug̃ẽan g̃u eywebe. Xipacat'in cuy epeg̃ug̃ẽ ixeyũ beam imubu'un am ip ikẽrẽat kay.</n>


text:
Kũyjobin cuy ajop iecug̃ap ebekitkit a'õ kay. Deus ma ixeyũ o'jomuyat ipi watwat kukan. Imẽnpuye soat ixeyũ opop Deus a'õbi.


text:
Imẽnpuye iecug̃ap ebekitkit a'õ kay'ũmat Deus o'jomuyiat a'õ kay g̃u. Ipiat supi'ajoat ip jeweju ma.


text:
Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ g̃u iparara iecug̃ap ebekitkit puxim- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ acã. Ya'õbuyxiayũ buxim eyparara pin'ũm pima, xipacat cuy epeg̃ujurũg̃. Xipacat mujurũg̃ puje: <n>— Xipat ma eyju ocexe — i je'e ip eywebe.</n>


text:
Deus ma ixeyũ o'jomuyat eykukan. Xipan eykuk ojuy ip. Eywebe ikẽrẽat mujurũg̃ puje bit, eypararam cuy epesop cebuxim ip. Deus ixeyũ o'jomuyat ipiatpi'ajoan ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be. Imẽnpuye cũg̃ ma cebe ip ipiatpi'ajoan wuywebe.


text:
Imẽneju kũyjobin cuy epesop iecug̃ap ebekitkit a'õ kay. “Deus aco'i ipiat supi'ajoat ocewebe kũyjobit'ũm pima,” i wuyju e'em puye g̃u kũyjobin cuy ajop ixeyũ a'õ kay. Cedag̃ ma wuywebe kũyjobit am ixeyũ a'õ kay buye juy kũyjobin ajop ya'õ kay ip.</n>


text:
Xipan kapikpig̃ pima, Deus a'õbi ip kapikpig̃ eykukayũ. Deus ma dinheiro bubu'ukayũ dak o'jomuyat wuykukan. Imẽneju wuyedinheirom wuyju dak imposto deidadam cebe ip.


text:
Eyeweroap cuy epeteida cebe ip. Eipi etaxa dak cuy epeteida. Ibuyxim cuy iecug̃ap ebekitkit epejukuk. Ixeyũ a'õ mupubutbun g̃u juy epesop.</n>


text:
Eyeweroap kug̃ g̃u juy epesop. Eyeweroap cuy epeg̃u'ũm. Ikukpin warara'acat kug̃ pima, wuyeweroap ateida iap puxim. Xipan warara'acat kug̃ pima, Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyju jekukum.


text:
Imẽn Deus wuyawẽwẽm: <n>— Warara'acat tayxi eju epeyepo g̃u juy — i. — Warara'acat epeyaoka g̃u juy — i. — Warara'acat pubut epetujupa'um g̃u juy — i. — Eyetabikukum g̃u juy warara'acat pubut kay — i.Kanomũm tak imẽn wuyawẽwẽm: <n>— Xipan cuy eyxeat epejukuk apẽn xipan eyju jewekug̃ iap puxim — i. Kanomũm eyawẽwẽap tag̃ eyeku buje, koap eyawẽwẽap tag̃ tak epeku.


text:
Ikukpin wuyxeat kug̃ pima, ikẽrẽm g̃u ixe ajukuk. Imẽnpuye ikukpin wuyxeat kug̃ pima, soat ekawẽn tag̃ wuyju jekukum- -Deus ekawẽn tag̃- -wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃.</n>


text:
Waram Jesus ajẽmap kabia wũy ma osunuy wuyetabun puje. G̃asũ bit wũy g̃u o'e. G̃axĩn ma wuydaxijojoap kabia jajẽm. Imẽnpuye xetxiat puxim g̃u juy ajop. Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cuy ajeku.


text:
Wuykukukat ajẽmap kabia kabiam wuyju bimãn co'i. Kabiok ajẽm pasug̃ pimãn co'i. Kuy kabia ijasũn, g̃axĩn ma ixe jajẽm puye. Imẽnpuye acepere juy ikẽrẽat mujurũg̃ap! Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kabiok tag̃ jekuku'ukayũ buxim. G̃a'a ajeku Deus bikuyap tag̃ acã! Sorara icaat kug̃ jekukum jaokaap puxim. Cristo a'õbacaap kug̃ cuy ajeku waram wuywebe ikẽrẽat kukap puxim.


text:
Cũg̃ ma juy ajeku wuysũsũnap puxim. Cũg̃ ma juy ajeku kabiam soat etabutpe jekukum iat puxim. Wuybabitorog̃ g̃u juy ajeku. Wuyka'okẽrẽm g̃u juy ajeku. Warara'acat tayxi kaykay g̃u juy ajeku, warara'acat itop kaykay g̃u dak. Wuysũsũg̃ap g̃u juy ajeku. Warara'acat a'õdawutwun g̃u juy ajeku. Wuyetabutkarey g̃u juy ajop.


text:
Wuyag̃uy dag̃ jekukum pima, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ wuyju. Eyag̃uy dag̃ g̃u juy epeku! Wuykukukat ja'õbacaap ũmũm wuywebe sorarayũ kukat jesorarayũ be icaat ũmap co'i itakomaat yaokaap puxim. <n>— A'õbacaap cuy eg̃ũm ocewebe — i juy epe'e Jesus Cristo be.</n>


text:
Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop “Apẽn g̃u xe'e kuka cũg̃ Deus xe?” i'e'e'ukayũ kay- -itabucayũ kay. Jewa'õxikxig̃ g̃u juy epesop ceweju ip yag̃uymuwarurun am.


text:
Pũg̃pũg̃ itabucayũ'in e'em: <n>— Cũg̃ ma wuywebe deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn o am — i.Imẽnpuye soat ẽn o'om ip. Warara'acayũ bit e'em: <n>— Cũg̃ g̃u wuywebe ibiat ẽn o am — i.Imẽnpuye iẽn o'om g̃u ip- -kadai o'om acã ip.


text:
Iẽn o'o'ukat — Etaybit'ũm cĩcã — i je'e g̃u kadai o'o'ukat pe. Kadai o'o'ukat tak: — Cedag̃ g̃u ẽn jekukum iẽn o'o'uk puye — i je'e g̃u iẽn o'o'ukat pe, Deus ixe kay buye.


text:
Cũg̃ g̃u wuywebe “Cedag̃ g̃u ẽn jekukum” i'e am warara'acat a'õkayat pe. Deus a'õkayat ixe. Cũg̃ pima, Deus acã je'e cebe “Cũg̃ ma ẽn jekukum” i. Cũg̃'ũm pima dak, “Cũg̃ g̃u ẽn jekukum” i je'e cebe. Wuykukukat ja'õbacaap jeg̃ũm cebe cũg̃ ma jeku am. Imẽnpuye cũg̃ ma jeku.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ xe ma pũg̃pũg̃ kabia kabia'ipi. Warara'acayũ xe bit ka'ũmg̃u kabia'ipiat. Soat kabia ma ipi g̃u. Jewejojo'i ma soat kabia ma cexe ip.


text:
Pũg̃pũg̃ayũ xe pũg̃pũg̃ kabia kabia'ipiat wuykukukat a'õmubuyxin ojuy ip. Iẽn o'o'ukat tak soat ẽn o'om wuykukukat a'õmubuyxin ojuy. Jekõn pima: <n>— Bay, ẽn xipan ocekug̃. Iẽn ũmũm ocexatẽn — i'e'em Deus pe.Iẽn om ibu'uat tak iẽn o'om g̃u wuykukukat a'õmubuyxin ojuy. Jekõn pima: <n>— Bay, ẽn xipan ocekug̃. Soat em kadai ũmũm ocewebe ocexan — i'e'em Deus pe.</n>


text:
Wuyetabẽg̃ pima wuykukukat bikuyap tag̃ wuyju jekukum. Wuye'ũ buje dak cexe acesop- -wuykukukat xe. Imẽneju wuykukukat a'õkayayũ wuyju wuyetabẽg̃ pima, wuye'ũ buje dak.


text:
Imẽneju Cristo oe'ũ. Waram g̃uto o'jetait je'ũap tomukadi. Waram o'jetait soat itabucayũ kukukan- -itabẽg̃ayũ kukukan, ce'ũ'ũayũ kukukan tak.


text:
Pãm eyju? Apẽnpuye dak eyju eykitpitpiyũ muymuy? cũg̃ g̃u eywebe imuymuy am. G̃uyjom soat wuyju acejebapuk Deus wap. Ixe apẽn ijodi bima juk adi ajekuku iaptei ideida wuywebe. Xipacat je'g̃ũm xipacayũ be xipacat mujurũg̃rũg̃apteim. Kũyjobit'ũmayũ bit g̃uju ipiat'ajojoap pe kũyjobit'ũmapteim. Imẽnpuye cũg̃ g̃u eywebe dak “Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe” i'e am eykitpitpiyũ be.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> “Soat ipi watwat jẽg̃'aecõg̃cõg̃ owap kũyjobit wa'õ kay am, soat em wetait puye,” i'e'em Deus, i. “Soat ip ‘Ẽn acã Deusat,’ i je'e owebe,” i'e'em, i.</n>


text:
Imẽnpuye wuykitpitpiyũ muymuyap cuy acepere. Cũg̃ ma juy ajeku wuykitpitpiyũ etabutpe ixeyũ be “Teku cedag̃'ũma jekukum” i'eap puxim. Cedag̃'ũm ixeyũ xe bima juy ayag̃uymuwarurun g̃u. Ãg̃ ip jeedop.


text:
Wuykukukat Jesus eju mũg̃'i õn jekukum. Imẽnpuye wetaybit soat i'opi g̃u owebe iam. Warara'acat pe bit “Ibo i'opi owebe” i'e buje, i'opi ma o'e cebe. Ixe be i'o buje, cedag̃ g̃u jekukum, cedag̃ g̃u cexe buye.


text:
Eykitpitpiyũ juy epeg̃ug̃uycũg̃ g̃u soat o'o am. Soat o'oap tomuju eykitpitpiyũ mug̃uycũg̃ pima, ikukpin g̃u ip eyxe. Cristo oe'ũ eykitpitpiyũ beam. Epeg̃ubu'un g̃u juy ip Jesus kay am soat o'oam. Ibu'u ip pima, soat em Deus wi wũy ma jeedop ip, ixeyũ etabutpe ikukpin g̃u ip epejukuk puye.


text:
Imẽnpuye eykitpitpiyũ xe xipat'ũm pima: <n>— Eyetaybit g̃u eyju bit — i'ũmg̃u juy epe'e cebe ip. — Xipat ma iẽn o am ocewebe bit — i'ũmg̃u juy epe'e cebe ip.Ikukpin g̃u ip ikug̃ pima ip jeymuymuy. <n>— “Soat ẽn xipat i'o am,” i te'e ma teyũku e'em — i je'e ip.</n>


text:
Deus ma wuykukukat. Ixe ebekitkiyũm acesop wuyxat o'omap tomuju g̃u, wuyxati kõnkõnap tomuju g̃u ma dak. Cũg̃ ma wuyju jekukum pima bit, ixe ebekitkiyũm acesop, kaba'ũm warara'acat kug̃ pima dak, wuycokcog̃ jekukum pima dak. Deus biõg̃buk wuymucokcokcog̃at.


text:
Imẽn Cristo a'õ dag̃ jekukum pima, Deus mucokcokcog̃ acesop. Ijodiacat tak e'em: — Teyũku cũg̃ ma jekukum — i.</n>


text:
Imẽneju xipan cuy acewewekuk wuyweweju kaba'ũm wuydop am. Jewewa'õmucanucan cuy ajop big̃ ma wuyetabut am Jesus kay.


text:
Deus kuy juk eykitpitpiyũ mutabun Jesus kay. Epeg̃ubu'un g̃u juy ip soat ẽn o'oam. Soat i'opi g̃u wuywebe. Inaka wuykitpit pe ikẽrẽat mujurũg̃at puje, wuyju dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ soat o'om pima.


text:
Wuykitpit pe ikẽrẽat ag̃ujurũg̃at g̃u juy! Wuyxe ma xipat soat ẽn o'oap, uva'abidi kõnkõg̃ap tak. Wuykitpit xe cedag̃'ũm pima bit asuẽn'o g̃u, atikõn g̃u dak.


text:
Soat o'oap eyxe xipat pima: <n>— Soat i'opi g̃u ocewebe — i juy epe'e warara'acayũ be g̃u- -Deus pe acã.Cũg̃ ma juy ajeku wuyag̃uy dag̃. Apẽn xipat wuyxe iap tag̃ wuyju jekukum pima, wuycokcok ace'e.


text:
Itabutbũt xipat g̃u xe'e owebe ibiat o am iap kay bima bit, ig̃uycũg̃ je'e i'o buje. <n>— Ikẽrẽat g̃u xe'e o'gujurũg̃? — i je'e jewebe ma. — Deus xe'e ipiat supi'ajoat owebe? — i je'e jewebe ma.Itabutbũt pima o'jo'o. Imẽnpuye xipat g̃u tũybe osunuy cexe. Iboap xipat Deus xe iap kay wuyetabut'ũm pima, wuyju dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃, iboap mujurũg̃ puje.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ wuy'in e'em: — Ocetaybit cedag̃ ma jeku am Deus xe iam — i. Wuyukpiceg̃ẽm g̃u juy ajop “Apẽn g̃u xe'e kuka cedag̃ ajeku Deus xe?” i'e'e'ukayũ kay. Itaybitbũcayũ buywatwan cuy ajop. Jewekay acã g̃u juy ajop g̃ebum.


text:
Wuykitpitpiyũ kay dak cuy ajop g̃ebum. Wuykitpitpiyũ kay g̃ebum cuy ajop xipan ip ikuk am, Jesus kay itabut cĩcã ip jedop am tak.


text:
Cristo dak jewekay g̃u g̃ebum osunuy- -warara'acayũ kay acã. Cristo juk o'e Deus pe: <n>— Ikẽrẽm ip cuk adi okuk apẽn ip ikẽrẽm ekuk iap co'i — i.Imẽn Cristo o'e Deus pe kuyje.


text:
Kuyjeayũ Deus ekawẽntup o'tupmubararak wuymutaybit am- -soatup. Ibiatup kawẽn wuymutaybitbin wuyetaxi'ũmap puxim ipiat kay. Wuya'õmucanucan tak ibiatup ekawẽn. Ibiatup ekawẽn kay wuyetabut pima, Deus xe acesop iap acejowiwi jĩjã.


text:
Deus ma wuybuywatwan wuyetaxi am ipiat'ajo am. Wuya'õmucanucan tak. Ixe eju õn kawẽnwẽn eywebeam. <n>— Bay, Roma ka watwat a'õmucanucan cuy eg̃uy — i õn e'em cebe. — Esubuywan cuy ip ixeyũ be warara'acat kay g̃ebum am Jesus Cristo warara'acat kay g̃ebum osunuy iap co'i — i õn e'em cebe.</n>


text:
Imẽn õn kawẽnwẽn eywebeam Deus eju, pũg̃ tag̃ ma eyeku am. Ceweju õn kawẽnwẽn “Ka'ũmg̃u ejo'iat xipacat” i'e am Deus pe- -wuykukukat ebay be- -Jesus Cristo ebay be.</n>


text:
Imẽneju xipan cuy epeyewekuk apẽn Cristo xipan eykuk iap co'i. Xipan eyju jewekug̃ pima:— Deus xipat cĩcã aco'i, cebekitkiyũ xipan jewekug̃ puye — i je'e eyjojoayũ.</n>


text:
Imẽn Cristo oajẽm ijodi. Judeuyũ daxijojo'ukan o'e. Deus soat em ja'õ dag̃ e'em iam ixeyũ mutaybit am oajẽm. Oajẽm ijodi apẽn Deus o'e kuyjeayũ be iap tag̃- -Judeuyũ dobuyũ'ũm'ũm pe iap tag̃.


text:
Judeuyũ daxijojo'ukan o'e, Judeu'ũmayũ be “Ẽn xipan cĩcã ocekug̃, ocekay etabotaidabotbot puye” i'e am Deus pe. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup- -Davi emudupmubararaktup: <n> Imẽneju “Soat podi ma ẽn xipat cĩcã,” i oce Deus pe Judeu'ũmayũ a'õpiju, i. Jebibododon oce ẽn xipat cĩcã i'e'em ewebe ya'õpiju ip, i.</n>


text:
Wara'atup tak imẽn e'em- -Moisés emudupmubararaktup: <n> Judeuyũ g̃u eyju, i. Inaka eycokcog̃ cuy epesop soat Deus emunaẽyũ eju, i. <n> Imẽn e'em ig̃odup.


text:
Wara'atup tak imẽn e'em- -Davi emudupmubararaktup: <n> — “Ẽn acã a'õbacaat,” i juy epe'e Deus pe — i õn e'em Judeu'ũmayũ be, i. — Soat eyju “Ẽn soat podi ma xipan ocekug̃,” i juy epe'e cebe — i õn e'em soat tag̃acat pe, i.</n>


text:
Wara'atup tak imẽn e'em- -Isaías emudupmubararaktup: <n> Bekicat je'kap- -Jessé naxeg̃ebit, i. Ixe bekicat Judeu'ũmayũ kukukan je'e, i. Judeu'ũmayũ dak ixe jowiwi jedaxijo am, i. <n> Imẽn Isaías o'tupmubararakat Cristo ekawẽntup- -Jessé naxeg̃ebit ekawẽntup.</n>


text:
Imẽn Deus soat em jexe wuyetait acesop iap wiwian wuywebe. Ixe eju õn kawẽnwẽn eywebeam: <n>— Bay, Roma ka watwat itabut ekay — i õn e'em cebe. — Imucokcokcog̃ cuy ip eg̃uy — i õn e'em cebe. — Yag̃uymubabibin cuy ip eg̃uy — i õn e'em cebe.Imẽn õn kawẽnwẽn Deus eju eywebe big̃ ma iboap wiwian jebiõg̃buk a'õbacaan- -Xipacat piõg̃buk a'õbacaan.</n>


text:
Okitpitpiyũ, õn ma wetaybit eyjum. Soat em eyju xipan warara'acat kug̃. Soan eyetaybit. Eyetaybit tak Jesus Cristo ekawẽn. Jewawẽwẽ but eyeweweju.


text:
Inaka ijudup pe osũsũn g̃u wa'õbapug̃ eyawẽ ãm eyag̃uyba'ũmap puxim icẽmat ekawẽn kay. Osũsũn g̃u Deus a'õbiat õn puye.


text:
Ixe Deus cuk onaẽ Jesus Cristo ekawẽn muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be. Paĩ buxim Deus ekawẽn muwẽnuwẽn õn cebe ip- -kawẽn idipat muwẽnuwẽn. “Ẽn soat podi ma a'õbuyxi” i ixeyũ e buje, Deus icokcok e'em. Xipacayũm ip je'e Deus xe, Ibiõg̃buk xipacat ixeyũ muisun puje.


text:
Imẽn kapikpig̃ õn Deus peam Jesus Cristo eju mũg̃'i õn jekukum puye. Imẽnpuye: <n>— Ocokcok wekapikap kug̃ — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Cristo ma wa'õmucanucan osunuy owebe Judeu'ũmayũ mutabun am jekay. Cũg̃ ma juk adi ocekawẽnuwẽn ceweju ip. Cũg̃ ma juk adi ojekukuku cetabutpe ip. Imẽnpuye itabut ip o'e Jesus kay. Deus a'õ kay ip o'jekũyjobin, Cristo bikuyap tag̃ õn jekukum puye. Obisũsũn g̃u “Obuye adeayũ itabut o'e” i'e am eywebe.


text:
Deus biõg̃buk cuk adi ja'õbacaap o'jomõg̃mõg̃ owebe. Imẽnpuye wuywebe i'e ba'oreat og̃ubapukpuk Judeu'ũmayũ be. Itabẽg̃bẽg̃ o'e ip Deus a'õbacaap cocom. Imẽnpuye soat ka dag̃ cuk adi ojekukuku. <n>— Cristo kay eyetabun puje, Deus jeydaxijo — i'e'em cuk adi ojekukuku. Koap Jerusalém ka watwat og̃ukũyjojo. Ibo ka bewi juk ojẽm. Soat kaka dag̃ cuk adi ojekukuku adeayũ mukũyjojom, kawẽn idipat muwẽnuwẽn. Wũyat eipi be oajẽm g̃ebuje- -Ilíria eipi be.


text:
Kawẽn idipat muwẽn ojuy og̃uy Jesus Cristo awẽg̃ tobuxikayũ be g̃u- -yawẽg̃ tobuxik'ũmayũ be acã, itaybit'ũm ip puye.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Yawẽg̃ tobuxik'ũmayũ yawẽg̃tobuxik, i. Yawẽg̃pa'arẽm g̃u je'e cexe ip, i. <n> Imẽnpuye ibo dup ekawẽn tag̃ õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn yawẽg̃tobuxik'ũmayũ be acã.</n>


text:
Eyjo am omuju'ũm'ũm osunuy soat em ma'g̃u oju pin, yawẽg̃tobuxik'ũmayũ be õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn puye.


text:
Imẽnpuye g̃axĩn ma aco'i oju eyjom. Espanha eipi kay cum pima eyjo pin oce. Eyxe dak ibun onuy buje, obuywan cuy epe'e Espanha eipi kay oju am.


text:
 <n> (25-26)</n> G̃asũ bit õn cum Jerusalém ka kay. Judeu'ũmayũ jedinheiro mu'awero ojuy ip osodop- -Macedônia eipi beayũ- -Grécia eipi beayũ dak. Iboap edinheiro ũm ojuy ip Jerusalém ka beayũ be- -Judeuyũ be- -itabucayũ be- -tadaybotbocayũ be. Imẽneju iboap edinheiro dujowan õn iũm ãm cebe ip.


text:
Ixeyũ Macedônia eipi beayũ Judeuyũ g̃u- -Grécia eipi beayũ dak. Imẽnpit itabut ip o'e Jesus kay, Judeuyũ kawẽn idipat o'g̃uwẽn cebe ip puye- -Jerusalém ka beayũ. Imẽnpuye ip jedinheiro ũm ojuy cebe ip. Xipat imẽn Judeu'ũmayũ be Judeuyũ buywat am- -jekitpitpiyũ buywat am- -tadaybotbocayũ buywat am.


text:
Imẽneju ibiat dinheiro og̃ũm cebe ip. Soat o'g̃uxipan'iat og̃ũm cebe ip. Iũm puje Espanha eipi kay oju. Espanha eipi kay cucum pima eyjom oju.


text:
Eyxe wajẽm puje, apẽn Cristo xipan okug̃ iap og̃uwẽn eywebe. Soat podi ma Cristo xipan okug̃ iap og̃uwẽn eymucokcok am.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eyju dak eyetabut wuykukukat Jesus Cristo kay. Eyju xipan jewewekug̃ Deus biõg̃buk a'õ kay kũyjobit puye. Imẽnpuye epeyekawẽn cuy Deus eju owebeam. Owebeam Deus eju eyekawẽnap ojuyjuy jĩjã õn.</n>


text:
— Paulo kay juy ag̃ eg̃uy Judéia eipi watwat pe yaokaap puxim- -itabut'ũmayũ be yaokaap puxim — i juy epe'e Deus pe. — Jerusalém ka watwat cuy eg̃ubikuy- -itabucayũ juy eg̃ubikuy Paulo xewi ibo edinheiro bu am — i juy epe'e Deus pe.</n>


text:
Imẽn cuy epeyekawẽn owebeam Deus eju. Imẽn kawẽnwẽn pima, ocokcok cĩcã oajẽm eykay. Deus ibikuy bima ocokcok cĩcã oajẽm eykay. Eyju dak omucokcokcog̃ epesop.


text:
Okitpitpiyũ, Deus wuyag̃uymubabibin'ukat. <n>— Roma ka watwat kay juy ag̃ eg̃uy — i õn e'em cebe.Imẽn ma ag̃ jeenuy eykay.</n>


text:
Wuyixĩg Febe og̃uju eykay. Ixe Febe Jesus kay itabucayũ buywatwat'ukat- -Cencréia ka watwat buywatwat'ukat.


text:
Imẽnpuye ixe juy epeg̃uõm eyduk'a be tũy ãm. Wuykukukat kay itabucayũ juy ag̃uõm wuyduk'a be pũg̃ kay ma wuyetabut puye. Ixe Febe juk adi adeayũ buywatwat'uk osunuy. Õn tak cuk adi xeku obuywatwat'uk osunuy. Imẽnpuye eywebe ibuywan put pima, eyju dak cuy epesubuywan!</n>


text:
Oe'ũ pin ip Áquilayũ we'ũap puxim. <n>— Xipat cĩcã eyju — i õn e'em cebe ip.Imẽn tak e'em soat Judeu'ũmayũ- -Jesus kay itabucayũ.


text:
“Kato,” i juy epe'e Áquilayũ duk'a be je'aweroro'ukayũ be dak- -Jesus kay itabucayũ be. <n>Obure Epêneto be dak, “Kato,” i juy epe'e. Koap ixe oitabun Jesus kay Ásia eipi watwat'in.


text:
Obadipyũ be dak, “Kato,” i juy epe'e- -Andrônico be, Júnias pe dak. Daomũnmũnap'a be osodop ip oweju. Doze beayũ Jesus emumujuyũ itaybit cĩcã ixeyũm xepxepayũm. Ixeyũ oitabun Cristo kay wetabut awap.</n>


text:
Amplíato be dak, “Kato,” i juy epe'e. Ixe obure ikukpin cĩcã oxe wuykukukat kay ixe dak itabut puye.


text:
Urbano be dak, “Kato,” i juy epe'e. Ixe dak oceweju juk adi Cristo muwẽnuwẽn oeku. Estáquis pe dak, “Kato,” i juy epe'e. Ixe obure ikukpin cĩcã oxe.


text:
Apeles pe dak, “Kato,” i juy epe'e. Cristo kay jetabucap kug̃ jekukum ixe soat etabutpe. Aristóbolo badipyũ be dak, “Kato,” i juy epe'e- -soat pe.


text:
Obadip Herodião be dak, “Kato,” i. Soat wuykukukat kay itabucayũ be dak, “Kato,” i juy epe'e- -Narcisco badipyũ be.</n>


text:
Wuyixĩt Trifena be dak, “Kato,” i juy epe'e, wuyixĩt Trifosa be dak. Kapikpig̃ cĩcã ip wuykukukat peam. Wuyixĩt Perside be dak, “Kato,” i. Wuyxe ixe ikukpin cĩcã. Ixe juk adi o'jekapikpik cĩcã wuykukukat peam.


text:
Rufo be dak, “Kato,” i. Ixe dak kapikpig̃ cĩcã wuykukukat peam. Ixe xi be dak, “Kato,” i juy epe'e. Ixe juk adi xipan okuk je'it kukap co'i.


text:
Asíncrito be dak, “Kato,” i, Flegonte be dak, Hermes pe dak, Pátrobas pe dak, Hermas pe dak, ixeyũ xeayũ be dak- -wuykitpitpiyũ be.


text:
“Kato,” i juy epe'e Filólogo be dak, Júlia be dak, Nereu be dak, ixe ixĩt pe dak, Olimpas pe dak, ixeyũ xeayũ be dak- -Deus ebekitkiyũ be.</n>


text:
Epeyewakobotbot cuy wuykukpin wuyeweweju iap mubapuk am soat pe. Soat Cristo ebekitkiyũ kato mujujum eywebe- -soat ka watwat.</n>


text:
Okitpitpiyũ, jeyawẽ õn. Eyday'em'um cuy epesop cewejak'ũm jewewekayayũ kay- -eymutaybitbinap muwarururun ojuyayũ kay- -Cristo ekawẽn muwarururun ojuyayũ kay. Ixeyũ burem g̃u juy epesop.


text:
Wuykukukat Cristo mucokcokcog̃ g̃u ip jekukukum- -jemucokcokcog̃ acã. Idim cĩcã ip kawẽnwẽn. “Eyju xipat cĩcã” i'e'em ip warara'acat pe jekay am. Imẽn ip itaybit'ũm'ũmayũ mug̃uykukukum.


text:
Soat kaka dag̃ayũ kuy itaybit eyetabut cĩcã Jesus kay iam. Imẽnpuye ocokcok eykay. Obikuy jĩjã eyetaybit cĩcã ãm xipacat mujurũg̃ ãm. Ikẽrẽrẽat mujurũg̃ ãm pit cuy õn eykay g̃u.


text:
Deus ma Satanás a'õbacaap g̃u'ũm g̃axĩn ma ixe be waram wuymug̃uykukuap puxim. Ixe Deus wuyag̃uymubabibin'ukat. Wuykukukat Jesus Cristo xipan cuy jeykuk.</n>


text:
Wuykitpit Timóteo kato mujujum eywebe. Ixe kapikpig̃ oweju. Wuykitpit Lúcio dak kato mujujum eywebe, Jasão dak, Sosípatro dak. Obadipyũ ip.</n>


text:
 <n> (22-23)</n> Gaio dak kato mujujum eywebe. Ixe duk'a be õn g̃asũ. Ixe duk'a be Jesus kay itabucayũ je'awerorom. Erasto dak kato mujujum eywebe. Ixe Corinto ka kukat edinheiro muxipanpan'ukat. Wuykitpit Quarto kato mujujum eywebe.


text:
(-) <n>Õn tak- -Tércio õn. Õn tak kato mujujum eywebe, pũg̃ kay ma wuyetabut puye wuykukukat kay. Õn ijudup mubarararag̃ eywebeaptum Paulo a'õbi.


text:
— Ẽn soat podi ma a'õbuyxi — i juy ace Deus pe.Ixe be wuya'õmubacan put wuybu'uap puxim Jesus kay. Jesus Cristo ekawẽn muwẽnuwẽn cuk adi og̃uy- -kawẽn idipat muwẽnuwẽn. Kuyje Deus iboap ekawẽn o'g̃uwẽn g̃u ipi watwat pe. Kawẽn iba'arẽm osunuy soat xe ipi watwat xe. Ibun iba'arẽm osunuy.


text:
Iba'arẽm ma juk adi iboap ekawẽn muwẽnuwẽn'uk ip osodop Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ kuyjeayũ be. G̃asũ bit ibapug̃ ma Deus a'õbiayũ iboap ekawẽn muwẽnuwẽn soat ka watwat pe. Ixe Deus soat em itait. Ibapug̃ ma o'g̃uwẽnat adeayũ be itabut am Cristo kay, kũyjobit am tak ip ya'õ kay.</n>


text:
— Soat podi ma edip — i juy acece soat em Deus pe. — Soat podi ma a'õbuyxi — i dak.Imẽn cuy ace cebe itaybit soan puye; ixe Jesus Cristo o'g̃udot wuykay buye dak. Imẽn cuy acece cebe. Ixe acã Deusat.</n>


text:
 <n> CORINTO KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> Corinto ka watwat, cartadup mubararag̃ õn eywebeaptum. Õn Paulo. Tupmubararag̃ õn wuykitpit Sóstenes eju. Jesus Cristo emumuju õn Deus bikuyap tag̃.


text:
Tupmubararag̃ oceju soat pe Deus ebekitkiyũ be- -wuykukukat Jesus Cristo kay itabucayũ be. Deus cuk eynaẽ jebekitkiyũm Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Soat ixe ebekitkiyũ e'em: <n>— Ocebuywatwan cuy eg̃uy — i soat ka watwat. Ixe Jesus Cristo wuykukukat- -ixeyũ kukukat tak.</n>


text:
— Bay, xipan cuy Corinto ka watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe ip.</n>


text:
Deus soat em xipan eykug̃, Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju buye. Imẽnpuye: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i õn e'em Deus pe soat em ma.</n>


text:
 <n> (5-6)</n> Cristo juk adi oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Imẽnpuye ixe a'õ dag̃ eyju jekukum g̃asũ. Soat kug̃ eyju, Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Imẽnpuye eyetaybit kawẽn icẽmat muwẽn ãm. Ka'ũma ma iba'arẽm eyxe, eyetaybit cĩcã buye.


text:
Imẽnpuye soat kug̃ eyju- -Deus biõg̃buk emumuũm kug̃. Deus waram wuykukukat Jesus Cristo g̃ubapuk soat ijodiacat etabutpe. Ixe mubapukap wiwim eyju. Iwiwim pima soat kug̃ eyju. Deus biõg̃buk emumuũm kug̃.


text:
Soat em Deus eya'õmucanucan jeenuy eywebe eyetabucap epereap puxim. Imẽnpuye ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop Deus xe wuykukukat Jesus Cristo ajẽmap kabia be. Ixe kabia be abuyũ xipat iap g̃uwẽn. Abuyũ xipat g̃u iap tak g̃uwẽn.


text:
Deus soat em e'em ja'õ dag̃. Ixe juk eynaẽ eywebe jekpot eju jeburere am- -Jesus Cristo eju jeburere am. Ixe Jesus Cristo wuykukukat.</n>


text:
(-) <n>— Corinto ka watwat jewa'õdawutwun cĩcã jeweweju, Jesus Cristo kay itabut ma'g̃u ip — i.Imẽnpuye jeymukũyjo õn, okitpitpiyũ. Wuykukukat a'õbi õn jeymukũyjo Jesus Cristo a'õbi. Jewa'õxikxig̃ g̃u juy epesop. Wara'at tag̃tag̃tag̃ g̃u dak cuy epeyewag̃uy- -pũg̃ tag̃ ma. Pũg̃ tag̃ ma dak cuy epeyekawẽn soat em. Pũg̃ tag̃ ma dak cuy eybikuy eyeku am.


text:
Pũg̃pũg̃ ey'in e'em: — Paulo kadiayũ oceju bit — i. Warara'acayũ e'em: — Apolo kadiayũ oceju bit — i. Warara'acayũ e'em: — Pedro kadiayũ oceju bit — i. Warara'acayũ e'em: — Cristo kadiayũ oceju bit — i.Iwarururum ma eyju e'em.


text:
Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma eyju e'em pima, eyju Cristo muweutun iap puxim. Õn g̃u obamupaya ip korosa be we'ũ ãm eywebeam- -Cristo acã. “Paulo ebekin õn g̃asũ bit” i'e am g̃u jewemubatisasan epesop- -“Cristo ebekin õn g̃asũ bit” i'e am acã. Imẽnpuye jewa'õdawutwun g̃u juy epesop.</n>


text:
(-) <n>— Paulo juk omubatisasan jekadian — i.Õn pit cuk imubatisasan teku okadiat iam g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Imẽnpuye ocokcok oce ade g̃u ey'in og̃ubatisasan puye- -pũg̃pũg̃ ã. Crispo og̃ubatisasan, Gaio dak. Warara'acayũ bit aco'i ka'ũma.


text:
Icẽmãn. Wara'at kay oceg̃ebu g̃asũ bit. Estéfanas tak cuk og̃ubatisasan. Ibadipyũ dak cuk og̃ubatisasan. Wag̃uyba'ũm warara'acat tak paxi juk og̃ubatisasan iap kay.


text:
Ijodiat mubatisasan am g̃u Cristo juk omuju- -kawẽn idipat muwẽn ãm acã. <n>— Kawẽn idipat muwẽn puje, itaybit cĩcãat ekawẽn g̃u juy eg̃uwẽn- -Jesus Cristo juk oe'ũiap ekawẽn acã — i juk o'e owebe.Itaybit cĩcãat ekawẽn imuwẽn puje: <n>— Teku itaybit cĩcã — i kuka o'e ip wa'ĩjojoayũ. <n>— Jesus oe'ũ korosa be wuywebeam — i'ũmg̃u bit kuka o'e ip.</n>


text:
Korosa be Jesus oe'ũ wuywebeam iap ekawẽn co buje, Deus pe taxijo'ibiyũ ma e'em: <n>— Deus ja'õbacaam wuydaxijojom jekpot oce'ũ buye — i.Ipiat'ajojoap kay cumayũ bit e'em: <n>— Apẽnpuye dak oe'ũ? — i. — Te'e ma oe'ũ — i napa ma e'em ip.</n>


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Itaybit cĩcãayũ jewexe ip itaybit iap og̃ubapuk soat pe, i. Itaybit cĩcã ip ipi juacat xe, i. Oxe bit itaybit g̃u, i.</n>


text:
Ya'õbuyxi g̃u ip Deus xe itaybit cĩcãat, ibabi jĩjãat tak, xipan cekawẽnat tak. <n>— Ipi juayũ xe teyũku itaybit cĩcã, itabut'ũmayũ xe- -oxe bit ka'ũma — i'e'em Deus. <n>— Oceju cũg̃ ma Deus xe ocetaybit cĩcã buye — i te'e ma ip e'em.</n>


text:
— Ocetaybit Deus, soat podi ma ocetaybit puye — i'e'em te'e ma itabut'ũmayũ.Deus pit soat podi ma itaybit. <n>— Eyetaybicap tag̃ g̃u eyetaybit õn- -eyetabucap tag̃ acã — i'e'em Deus. <n>“Jesus oe'ũ wuywebeam,” i'e'em pima: <n>— Eybidaodao — i'e'em itabut'ũmayũ wuywebe.Deus pit wuydaxijojom wuyetaybit soan puye g̃u- -jekpot oe'ũ iap kay wuyetabut puye acã.</n>


text:
— Wuywebe i'e ba'oreat cuy epeg̃ubapuk ocetabun — i'e'em Judeuyũ wuywebe. — Wuywebe i'e ba'oreat mubapuk puje acã kuka ocetabut oce'e — i'e'em Judeuyũ ma. — Eywebe itaybit cĩcãat ekawẽn imuwẽn puje acã kuka ocetabut oce'e — i'e'em Judeu'ũmayũ.</n>


text:
Wuyju bit imẽn g̃u e'em. <n>— Cristo o'subamupaya ip korosa be ce'ũ ãm soat peam wuywebeam — i wuyju bit e'em.Imẽn e'em pima: <n>— Eybidaodao ocexe — i'e'em Judeu'ũmayũ wuywebe. — Eyekawẽnkẽrẽ jĩjã ocexe — i'e'em Judeuyũ wuywebe.</n>


text:
Deus emunaẽyũ xe bit Cristo oe'ũ korosa be soat peam wuywebeam iap awẽg̃ yawẽg̃tip cĩcã- -Judeuyũ xe, Judeu'ũmayũ xe dak. Deus ja'õbacaap mubapukpug̃ wuydaxijo am Cristo oe'ũ buye. Jetaybicap mubapukpug̃ tak wuydaxijo am.</n>


text:
— Deus pit itaybit g̃u — i te'e ma e'em itabut'ũmayũ.Ixeyũ xe itaybit'ũmat pit, soat ijodiacat etaybitbicap podi ma itaybit. <n>— Deus pit ya'õbaca g̃u — i te'e ma e'em ip.Ixeyũ xe ya'õbaca'ũmat pit soat ijodiacat a'õbacaap podi ma ya'õbaca.</n>


text:
Okitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop apẽn kuy bima epesop iap kay, Deus pe eynaẽ awap iap kay. Ade g̃u epesop itaybit cĩcãayũm ipi watwat xe. Ya'õbuyxiayũm tak ka'ũma. Kariwawayũm tak ka'ũma.


text:
Deus pit abuyũ ipi watwat xe itaybit'ũmayũ o'taẽ jebekitkiyũm itaybit cĩcãayũ musũsũn ãm. Abuyũ ijodiacat xe ya'õbuyxi'ũmayũ o'taẽ jebekitkiyũm ya'õbuyxiayũ musũsũn ãm.


text:
Deus ijodiat emumuymuyũ o'taẽ jebekitkiyũm. Ijodiat emumupubutbunyũ o'taẽ. Ijodiat xe ka'ũm cĩcãayũ o'taẽ. Ixeyũ ma o'taẽ ipi watwat xe yobog̃at a'õbacaap mu'ũm ãm.


text:
Deus pit cuk eymuwedayo Jesus Cristo kay. Imẽnpuye jetaybicap mõg̃mõg̃ wuywebe. Imẽnpuye Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum g̃asũ. Imẽnpuye: <n>— Cũg̃ ma eyju oxe — i'e'em Deus wuywebe. Deus ebekitkiyũm acesop. Ixe dak wuydaxijojom. Wuya'õmucanucan wuywebe ikẽrẽat kukap puxim.


text:
Imẽnpuye xipan g̃u acewemuwẽn. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> “Xipat cĩcã oceju bit,” i'ũmg̃u juy ace, i. “Wuykukukat soat em xipat cĩcã e'em wuykay,” i acã juy ace, i.</n>


text:
 <n> (1-2)</n> — Wara'at g̃u og̃uwẽnuwẽn cebe ip- -Jesus Cristo acã — i juk adi oce owebe ma eyxe bima. — Korosa be oe'ũiat acã og̃uwẽnuwẽn cebe ip — i juk adi oce owebe ma. — Itaybit cĩcãat puxim g̃u juy iboap ekawẽn og̃uwẽnuwẽn cebe ip — i juk adi oce owebe ma. — Adem g̃u og̃uwẽn cebe ip — i juk adi oce owebe ma.Imẽneju õn adi oajẽm eykay, okitpitpiyũ. Oajẽm Deus ekawẽn muwẽn ãm eywebe- -kawẽn icẽmat muwẽn ãm. Iboap ekawẽn iba'arẽm osodop kuy bima soat xe wuyxe. G̃asũ bit ibapuk o'e.


text:
Eyxe bima õn pit wag̃uy'ũm cuk adi og̃uy. Õn cuk adi oparara og̃uy Deus bikuyap tag̃ g̃u paxi a'g̃u og̃uwẽn iap puxim.


text:
Kawẽn icẽmat cuk adi og̃uwẽnuwẽn eywebe. Itaybit cĩcãat emumutaybitbinap tag̃ g̃u juk adi og̃uwẽnuwẽn- -Deus a'õbacaam acã. <n>— Wetaybit cĩcãap tomuju g̃u ixeyũ og̃utabun Jesus kay — i juk adi oce owebe ma.Owebe imuwẽn puje, Deus biõg̃buk Deus a'õbacaap o'g̃ubapukpuk eywebe. Imẽnpuye Jesus kay juk eyetabut epe'e.


text:
Jesus Cristo kay juk eyetabut epesop itaybit cĩcãat ekawẽn co buje g̃u- -Deus a'õbacaap co buje acã.</n>


text:
Deus biõg̃buk a'õ kay kũyjobicayũ be bit itaybit cĩcãat ekawẽn muwẽnuwẽn õn. Itabut'ũmayũ ekawẽn muwẽnuwẽn g̃u bit õn cebe ip. Ya'õcam warara'acat kukukayũ ekawẽn muwẽnuwẽn g̃u dak õn. G̃asũ acã ya'õbuyxi jĩjã ip. G̃uyjom pit ya'õbuyxian g̃u ip je'e. Abuyũ kukukan je'e ip g̃uyjom? Ka'ũma kukukan ma ip je'e. Deus ixeyũ a'õbacaap g̃u'ũm.


text:
Soat podi ma Deus itaybit. Ixe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn acã õn eywebe eyetaybit am. <n>— Cekay itabucayũ otaxijo korosa be okpot oe'ũ buye. Okpot co'iayũm je'e ip — io'e Deus jewebe ma ipi mujurũg̃'ũm awap.Kuy bima iba'arẽm osodop iboap ekawẽn. G̃asũ bit ibapuk o'e wuyxe.


text:
Ijodiat kukukayũ itaybit g̃u osodop iboap kawẽn. Itaybit pima ip kuka juk wuykukukat o'subamupaya g̃u korosa be ce'ũ ãm. Ixe Jesus soat podi ma jedipap kug̃, ja'õbuyxiap kug̃ tak.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus idip cĩcãat o'g̃uxipan i'ũm ãm jekayayũ be, i. Ajojojoiat podi ma idip, aya'ĩjojoiat podi ma dak, i. Wuyag̃uy bodi ma dak idip, i.</n>


text:
Ibiat pit Deus o'g̃ubapuk wuywebe. Kuy bima iba'arẽm osodop soat xe wuyxe. G̃asũ bit o'g̃ubapuk wuywebe. Jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe iboap mubapuk am wuywebe. Ibiõg̃buk xipacat soat coco'ukat. Imẽnpuye itaybit soan. Itaybit apẽn Deus ibikuy wuydaxijo am iam, iba'arẽm ma'g̃u wuyxe.


text:
Warara'acat g̃u itaybit apẽn wuyju jewag̃uyg̃uy iam- -wuyju acã. Imẽnpuxim warara'acat g̃u itaybit apẽn Deus jewag̃uyg̃uy iam- -ixe biõg̃buk acã.


text:
Wuyju itabut'ũmayũ g̃u- -itabucayũ ma. Itabut'ũmat biõg̃buk g̃u juk ajat- -Deus biõg̃buk acã. Deus ma jebiõg̃buk muõmõm wuywebe wuymutaybit am ajo kuy o'g̃uxipan iũm ãm wuywebe iam.</n>


text:
Ijodiat g̃u juk wuymutaybitbin osunuy- -Deus biõg̃buk acã. Imẽnpuye ijodiat ekawẽn muwẽnuwẽn g̃u wuyju warara'acayũ be- -Deus ekawẽn acã. Deus biõg̃buk pe wuymutaybitbinap ekawẽn muwẽnuwẽn wuyju ixe biõg̃buk kukayũ be.


text:
Ibiõg̃buk kug̃'ũmat pe bit Deus biõg̃buk ũmap ibu ba'ore. Itaybit pa'ore dak ip cebe apẽnpuye iũmũm wuywebe iam. Iba'arẽm cebe ip. <n>— Apẽg̃ãm tak kuka iboap ojat? — i te'e ma e'em ip jewebe ma, Deus biõg̃buk kug̃'ũm puye.Wuyetaybit Deus biõg̃buk emumuũm xipat cĩcã iam ibiõg̃buk wuywebe bima acã.


text:
Ibiõg̃buk xipacat kukat ma soat em itaybit ajo xipat cĩcã iam, ajo xipatpũt iam tak, ajo xipat g̃u iam tak. Ibiõg̃buk kug̃'ũmat pe bit iboap iba'arẽm. Imẽnpuye ibiõg̃buk kug̃'ũmayũ te'e ma ibiõg̃buk kukat a'õ waywayway ip.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Abu xe'e itaybit apẽn Deus jewag̃uyg̃uy iam? Ka'ũma ma, i. Abu be ixe awẽ but? Ka'ũma be ma, i. <n> Cristo ag̃uy dag̃ wuyju bit jewag̃uyg̃uy, ixe biõg̃buk omuy wuywebe buye. Imẽneju te'e ma ibiõg̃buk kug̃'ũmat wuya'õxikxig̃.</n>


text:
Okitpitpiyũ, bekicat ikap'isuat puxim epesop Deus biõg̃buk a'õ kay kũyjobitbũt puye. Imẽnpuye Deus biõg̃buk kukat eju wekawẽnap puxim g̃u juk adi ocekawẽn eyweju- -kũyjobit'ũmat eju wekawẽnap puxim acã.


text:
Apẽn wuyju kũmti ũmũm bekicat pe iap puxim kawẽn iba'arẽmãn g̃u og̃uwẽnuwẽn eywebe kawẽn ibapukan acã Deus ekawẽn'in. Kawẽn iba'arẽmãn pit eyetaybit pa'ore epesop. G̃asũ dak eyetaybit pa'ore ma,


text:
itabut'ũmayũ buxim eyju jekukum puye. <n>Eyetabutkarey eyewewekay. Jewa'õxikxig̃ eyju eyeweweju. Imẽn eyeku buje, itabut'ũmayũ jo'i eyju jekukum, Deus biõg̃buk a'õ kay'ũmayũ jo'i- -ibiõg̃buk kug̃'ũmayũ jo'i. Imẽneju iba'ore owebe eymutaybit am yaypanat mukũyjoap puxim.</n>


text:
— Paulo kadiayũ oceju bit — i'e'em ey'in.Warara'acayũ bit e'em: <n>— Apolo kadiayũ oceju bit — i.Imẽnpuye eyju itabut'ũmayũ jo'i jekukum.</n>


text:
Apolo bit yobog̃at g̃u. Õn tak yobog̃at g̃u. Õn Deus peam kapikpik'ukat acã. Apolo dak ibicat ma. Jesus Cristo muwẽnuwẽn'ukayũ acã oceju. Eyetabut cekay g̃asũ, juk adi ixe oceg̃uwẽn eywebe buye. Wuykukukat kapikap ũmũm soat pe wuywebe. Imẽg̃ap pe acã kapikpig̃ wuyju.


text:
 <n> (6-9)</n> Eyju Deus kat puxim. Kat iwat puxim Deus eykug̃ xipan. Apolo, õn tak Deus kat pe kapikpik'ukayũ buxim. Oceju eymutaybitbin. Cristo muwẽnuwẽnap ig̃o kat pe kadai daidadamap puxim. Koap õn cuk adi Cristo og̃uwẽnuwẽn eywebe. Imẽnpuye eyetabut cekay. Cristo ekawẽn imutaybitbinap kadai abibimap puxim. G̃uyjom Apolo juk adi Cristo ekawẽn eymutaybitbin osunuy. Deus pit cuk eymubikay jebiõg̃buk a'õ kay am. Deus pe acã kadai muaypan put. Imẽnpuxim Deus acã wuymubikuy jebiõg̃buk a'õ kay am. Imẽnpuye yobog̃ g̃u Cristo muwẽnuwẽn'ukat, cekawẽn imutaybitbin'ukat tak. Deus acã yobog̃, ixe wuymubikuy jebiõg̃buk a'õ kay am puye. Cristo muwẽnuwẽn'ukat cekawẽn imutaybitbin'ukat co'i Deus xe. Jewejojo'i ma ip. Deus kapikaptei ideida soat pe kapikpik'ukat pe. Apẽn cuk adi o'jekapikpik ip iap tag̃ ideida ip cebe. Ade xipacat je'g̃ũm cedag̃ ma o'jekapikpik'iat pe. Warẽmtag̃ ma o'jekapikpik'iat pe bit yopit ma je'g̃ũm.


text:
Cristo uk'a muycemucem'iat puxim. Wuyju uk'a muycemucemap mõg̃mõg̃ uk'a'abi dag̃ ya'acap puxim. Imẽnpuxim cuk adi Cristo og̃uwẽnuwẽn eywebe eyetabut am cekay, ipiat'ajojoap pe eyjuap puxim. Deus ja'õbacaap o'jomõg̃ owebe Cristo muwẽn ãm itabut'ũmayũ be. Cristo muwẽnuwẽnap uk'a muycemucemap mõg̃mõg̃ap puxim. Warara'acat cekawẽn eymutaybitbin g̃asũ odieg̃. Ixe uk'a muymuy'ukat puxim. Ixe cũg̃ ma juy jeymutaybin.


text:
Deus kuy Jesus Cristo o'g̃udot ijodi. <n>— Warara'acat kay g̃u juy epesop eyetabun- -okpot kay acã — i'e'em Deus ijodiacat pe.Wuyju uk'a muycemucemap mõg̃mõg̃ yamuycem am. Imẽnpuxim Deus jekpot o'g̃udot ijodi wuywebe wuyetabut am cekay ipiat'ajojoap pe wuyjuap puxim.


text:
Eymutaybitbin'ukayũ uk'a muymuy'ukayũ buxim. Pũg̃pũg̃ uk'a muymuy'ukayũ yakoroat'a muymuy. Ourom yamuymuy ixeyũ, pratam tak, wita'am tak- -yasopsepat'am- -yadeibog̃at'am. Cũg̃ ma eymutaybitbin'ukayũ buxim ixeyũ ma. Warara'acayũ bit yakoro'ũmat'a muymuy. Im yamuymuy ip, kapi'idim tak, uktum tak. Cũg̃'ũma eymutaybitbin'ukayũ buxim ip.


text:
Daxam yamupik puje abuyũ yacemat'a o'yamuy iap ibapuk e'em soat xe, abuyũ yacem'ũmat'a o'yamuy iap tak, yakoro'ũmat'a yamupik puye. Imẽn tak je'e Cristo ajẽmap kabia, kũyjobit'ũmayũ be ipiatpi'ajoan iap kabia. Ibapuk je'e abuyũ juk adi cũg̃ ma eymutaybitbin iap, abuyũ cũg̃'ũma juk adi eymutaybitbin iap tak. Cũg̃ ma eymutaybitbin pima, eyetabut cĩcã epesop yajẽm puje. Cũg̃'ũma eymutaybitbin pima bit, kuy juk adi eyetabucap epeyepere yajẽm puje.


text:
Yapikpek'ũmat'a duk'a iwat tuk'a'e mabuk daxa epirẽm puje. Imẽnpuxim cũg̃ ma eymutaybitbin'ukayũ xipacat je'jat Deus xewi jekapikapteim.


text:
Yapikpekat'a duk'a iwat pit tuk'a'e g̃u e'em, soat o'yapik puye. Imẽnpuxim cũg̃'ũma eymutaybitbin'ukayũ xipacat je'jat g̃u jekapikapteim. Imẽnpit idaxijo ma ip daxa bewi o'jenapõniat puxim.


text:
Eyju g̃ebum g̃u aco'i Deus biõg̃buk nuynuy wuywebe iap kay. Eywebe dak ixe nuynuy ma. Imẽnpuye Deus nuynuyap co'i wuyju.


text:
Deus nuynuyap ikẽrẽat kug̃ g̃u. Idip cĩcã soat tag̃. Wuyju ma ixe nuynuyap co'i. Imẽneju Deus ipiat supi'ajoat cũg̃'ũma eymutaybitbin'ukayũ be jenuynuyap mukẽrẽrẽn'iayũ buxim ip puye.</n>


text:
Jewemug̃uykukum g̃u bit cuy epesop. <n>— Itabut'ũmayũ xe ocetaybit cĩcã — i te'e ma pũg̃pũg̃ ey'in e'em.Jewexe eyetaybicap cuy epeyepere icẽmãn eyetaybit am Deus xe.


text:
Itabut'ũmayũ xe itaybit cĩcãayũ ibidaodao ip Deus xe. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus a'õbi jewexe itaybicat jewemug̃uykuku jetacokcokap kug̃, i.</n>


text:
Õn eybuywatwat'ukat Cristo a'õbi, Apolo dak, Pedro dak. Deus soat ipi dag̃acat o'g̃ug̃ẽ xipan eykuk am. Eyetabẽg̃ pima, xipan eykug̃. Eye'ũ buje dak, xipan jeykuk. Xipan eykug̃ g̃asũ. G̃uyjom tak xipan jeykuk.


text:
Cristo buywatwat'ukayũ kukap puxim cuy ocekug̃ epesop, oceju Deus ekawẽn muwẽnuwẽn puye- -kuyje iba'arẽm osunuy iap ekawẽn muwẽnuwẽn puye- -g̃asũ ibapuk o'e iap ekawẽn muwẽnuwẽn puye.


text:
Kariwa e'em jebekitkit pe: <n>— Wara'acat a'õ kay g̃u bit cuy ece- -wa'õ kay acã — i.Wara'an g̃u e'em cebe ip- -jebekitkit pe. Imẽnpuxim Deus e'em jebuywatwat'ukat pe: <n>— Wara'acat a'õ kay g̃u bit cuy ece- -wa'õ kay acã — i.Wara'an g̃u e'em cebe.


text:
Ak'arit'ũma oce eyekawẽn kay “Paulo jekariwa a'õ dag̃ jekukum” i'e buje. Warara'acat pe “Paulo jekariwa a'õ dag̃ jekukum” i'e buje dak, ak'arit'ũma oce cekawẽn kay. Owebe “Wekariwa a'õ dag̃ õn jekukum” i'e buje dak, ak'arit'ũma oce wekawẽn kay.


text:
Oweweju bit a'g̃u wekariwa a'õ dag̃ õn jekukum. Imẽnpit wekariwa a'õ dag̃ õn jekukum iap ibapuk g̃u soat xe ijodiat xe, “Wekariwa a'õ dag̃ õn jekukum” i ma'g̃u õn e'em. Wuykukukat Jesus pe “Paulo wa'õ dag̃ jekukum” i'e buje bit, ibapuk e'em ya'õ dag̃ õn jekukum iap.


text:
Imẽnpuye waram wuykukukat ajẽm'ũm pima: <n>— Ikẽrẽat kug̃ ẽn Deus xe — i'ũmg̃u juy epe'e warara'acat pe.Wuykukukat ma apẽn cuk adi iba'arẽm ma'g̃u ag̃ujurũg̃rũg̃ iap g̃ubapuk soat pe. Jajẽm puje iboap g̃ubapuk. Apẽn cuk adi wuybikuy i'e am ajop iap tak g̃ubapuk soat pe. Ixe je'e: — Xipat eyju oxe — i wuywebe, cedag̃ ma ajekuku bima.</n>


text:
— Eybureyũ ejomuymuy g̃u juy wara'at muwẽnuwẽn xipan pima — i'e'em Deus ekawẽntup.Imẽnpuye: <n>— “Paulo ya'õbuyxi g̃u ocexe- -Apolo acã” i'ũmg̃u juy epe'e — i õn e'em eywebe, okitpitpiyũ.Eyju pũg̃ tag̃ ma ocekug̃ pima, kuka ibo dup ekawẽn tag̃ epeku. <n>— Pũg̃ tag̃ ma juy soat epejukuk i õn e'em waram eywebe.</n>


text:
Ibit wedep ma soat wuyju Deus xe. Kaũmg̃u iwaruat cexe. Imẽnpuye pũg̃ tag̃ ma juy soat epeyewekuk. Ajo-kug̃ eyju Deus o'g̃ũm g̃u eywebe iat? Ka'ũma kug̃ ma! Apẽnpuye dak eyju napa ma e'em: — Deus soat g̃u o'g̃ũm ocewebe — i?</n>


text:
Tũybe oceju soat kug̃ iãn eyju e'em. Tũybe oceju ibubut adeayũ iãn eyju e'em. <n>— Deus eju warara'acat kukukayũ oceju, Paulo bit ka'ũma, Apolo dak ka'ũma — i eyju e'em te'e ma.Eyju warara'acat kukukan pima bit, kuka juk ocokcok oce. Eyju warara'acat kukukan pima, wuyju dak kuka juk ixeyũ kukukan acesop eyweju.


text:
Deus aco'i juk ocemuy ka'ũmaayũm ma soat xe, ixe emumujuyũ ma'g̃u oceju. “Ixeyũ juy ayaoka soat etabutpe xipat'ũm cĩcã ip puye” i'e'em ip iat puxim aco'i oceju. Soat aco'i ocejojom- -kabi beacat, ipi juacat tak.


text:
Itabut'ũmat xe ocadaodao, Cristo kay ocetabut puye. Eyju bit eyetaybit cĩcã ceweju mũg̃'i eyju jekukum puye. Itabut'ũmat xe oca'õca g̃u. Eyju bit eya'õca cexe ip. Ocemuybuyxi'ũm'ũm ip. Eybuyxim pit ip eykug̃.


text:
Ocereren ma juk adi ocekuku, ocebipurukruk tak. Iokokat kug̃ ma dak cuk adi ocekuku ocedotim. Warara'acat tak cuk adi ocemupokupok. Pũg̃ ka be g̃u dak cuk adi ocekuku- -soat kaka dag̃. Imẽn ma oceju jekukum g̃asũ dak.


text:
Kapikpig̃ cĩcã ocexat pu am, ocedoti bu am tak. Warara'acat pe ocemuymuy buje, ocejede g̃u cebe ip. <n>— Deus cuy xipacat je'g̃ũm eywebe — i bit oceju e'em cebe ip.Ipiat'ajojom pima dak ocetaxi jĩjã.


text:
Warara'acat pe ocemuymuy buje, ikẽrẽm g̃u bit ocejede- -xipan ma. Kaokok co'i oceju itabut'ũmat xe.</n>


text:
Imẽg̃aptup mubararag̃ õn eymusũsũn ãm g̃u- -eymukũyjo am acã. Eykukpin cĩcã oxe. Webekitkiyũ jo'i eyju oxe. Imẽnpuye õn eymukũyjo ojuy.


text:
Adeayũ kuka eymutaybin Cristo ekawẽn- -10,000 beayũ ma. Pũg̃ ma eyebay bit. Kuy juk eyetabut epesop Jesus Cristo kay kawẽn idipat og̃uwẽn eywebe buye. Ceweju mũg̃'i eyju jekukum g̃asũ. Imẽnpuye õn eyebay jo'i. Imẽnpuye õn eymukũyjo ojuy.


text:
Imẽnpuye Timóteo juy og̃uju eykay. Ixe Timóteo okpot co'i. Ixe cũg̃ ma kapikpig̃ wuykukukat peam. Ikukpin cĩcã oxe. <n>— Paulo yag̃uyisu jekukum Jesus Cristo a'õ dag̃ jekukum puye — i je'e eywebe ixe Timóteo ma. — Imẽn Paulo itabun'isuayũ mutaybitbin tak soat ka watwat mutaybitbin — i je'e eywebe eyag̃uyba'ũmap puxim.</n>


text:
Deus ibikuy bima bit, g̃axĩn ma oju eyjo am. Wetaybit ma'g̃u g̃asũ jewexe itaybicayũ ekawẽn. Eyjo buje bit, wetaybit oce Deus a'õbacaap kug̃ ip iam, ikug̃ g̃u ip iam tak.


text:
Deus wuykukukat e'em “Ẽn ma ocekukukat” i wuyju e'em pima g̃u- -ya'õbacaap kug̃ wuyju jekukum pima acã.


text:
Eybu'u du omudon wa'õpurug̃ eymukorẽm ãm? Eybu'u g̃u xe'e owebe eykuk am xipan? Eybikuy owebe eykuk am xipan pima, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cuy epeyepere.</n>


text:
— Corinto ka beat jexidaap eju o'jepo itabut ma'g̃u Jesus kay — i'e'em owebe yajẽm'isuat.Imẽg̃ap ikẽrẽ jĩjã Deus xe. Itabut'ũmayũ bit isũsũn kuka o'e imẽn i'e am.


text:
Te'e ma eyju bit e'em: <n>— Xipat cĩcã oceju — i.Imẽn g̃u juy epe'e! Eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epesop ixe ag̃okatkat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye. Ixe ag̃okatkat ikẽrẽat kay ig̃uycũg̃'ũm pima, epeg̃uõm g̃u juy Deus eju kawẽnwẽnap'a be je'awero am eyweju.


text:
Wũy ma õn pit eywi. Inaka g̃ebum cĩcã ma õn eykay soat em. <n>— Ixe ag̃okatkat ikẽrẽ jĩjã, Deus xe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye — i õn e'em eywebe Jesus Cristo a'õbi.Eyxe bima dak imẽn ma kuka oce eywebe. Imẽneju awerom g̃u juy epesop ixe eju.


text:
Eye'awero buje wuykukukat Jesus jeenuy eyxe. Soat em ma wuykukukat Jesus jekukum wuyweju wuya'õmucanucan. Eye'awero buje dak jeenuy eyxe. Õn tak eyxe bimaap co'i ma og̃uy, soat em õn g̃ebum eykay buye.


text:
Eye'awero buje juy epe'e ixe ag̃okatkat pe: <n>— Satanás acã juy ekukan — i.Imẽn cuy epe'e ixe mubu'un am ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim. Je'ũ aco'i xeku. Ikẽrẽat mujurũg̃ap o'jepere bima bit Deus ixe ag̃okatkat biõg̃buk idaxijo. Ibiõg̃buk idaxijo wuykukukat ajẽm puje, kũyjobit'ũmayũ be ipiatpi'ajoan iap kabia be.</n>


text:
Te'e ma eyju e'em: — Warara'acat podi ma oceju xipat — i, cũg̃ g̃u eyju jekukum puye. Pão'a muyuhuaptõm ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap puxim. <n>— Tõm'ĩcatõm pão'a muyuhum- -yabog̃at'a muyuhum — i wuyju e'em.Imẽnpuxim pũg̃ ma wuy'inat ikẽrẽat kug̃ pima, warara'acayũ dak ikẽrẽat mujurũg̃ ojuy ma e'em ixe buxim.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere- -soat eyju! Ikẽrẽat mujurũg̃'ũm pima, ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop. Pão'a buxim epesop- -yamuyuhuhuaptõmtẽm'ũmat'a buxim. Kuyje Judeuyũ ovelha o'yaoka ip Egito eipi bewi cẽm pima. Ovelha oe'ũ uk'a beat e'ũap puxim. Imẽnpuxim Cristo oe'ũ wuye'ũ'ũap puxim. Páscoa epeta bima Judeuyũ g̃ebum wuydobuyũ'ũm'ũm e'ũap puxim ovelha'ũm oe'ũiap kay. Wuyju dak cuy aceg̃ebu wuye'ũ'ũap puxim Cristo oe'ũiap kay.


text:
Jesus oe'ũ wuye'ũ'ũap puxim. Imẽnpuye ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy acepere. Ikẽrẽat ag̃ujurũg̃ g̃u auy g̃asũ bit. Cũg̃ ma juy aceku. Icẽmãn cuy acekawẽn. Imẽn jekukum pima, Jesus e'ũap kay juy aceg̃ebu apẽn Judeuyũ ovelha e'ũap kay g̃ebum iap puxim.</n>


text:
Wara'atup kuy otupmubararak eywebeaptum cartadup. Ixedup pe juk oce eywebe: <n>— Aoyũ kaykayat purem g̃u juy epeku, warara'acat itop kaykayat purem g̃u dak, jewekpidaodao'ukat purem g̃u dak, jenuy'ũnakẽkẽ'ukat purem g̃u dak — i.</n>


text:
Itabut'ũmayũ warara'acat tayxi kaykay ip, warara'acat itop kaykay dak. Itabikuku jĩjã dak ip warara'acat pubut kay. Kũyjobit g̃u dak ip jeka kukat a'õ kay. Te'e ma dak itabut ip jewexe deus'iayũ kay- -wita'a mug̃ẽg̃ẽ kay. Itabut'ũmayũ xe eydop pin'ũm pima bit, kuka epejẽm ipi dag̃wi. “Ixeyũ xe epesop g̃u” i'ũmg̃u juk oce eywebe, “Ixeyũ burem g̃u juy epeku” acã.


text:
Warara'acat pit jewexe itabut Jesus kay. Te'e ma wuyju e'em “Ocekitpit” i ixeyũ be. Warara'acat tayxi eju jepopo'uk ip. Warara'acat itop eju dak jepopo'uk ip. Itabikuku dak ip warara'acat pubut kay. Te'e ma dak itabut ip jewexe deus'iayũ kay- -wita'a mug̃ẽg̃ẽ kay. Jebureyũ muymuy'uk tak ip. Ika'o'om tak ip jekukum. Ka'ũma am ma ip xipat. <n>— Jewexe itabucayũ burem g̃u juy epesop — i õn e'em eywebe.Epeyekõn g̃u dak cuy ceweju ip- -pũg̃ em tak ka'ũma.</n>


text:
 <n> (12-13)</n> — Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe — i'ũmg̃u õn pit e'em itabut'ũmayũ be.Deus pit imẽn je'e cebe ip. Õn pit, ka'ũma. Cũg̃ ma eywebe bit “Ikẽrẽat kug̃ ẽn Deus xe” i'e am eyxeat pe- -Jesus kay itabucat pe- -eyweju je'aweroro'ukat pe. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat cuy epeg̃ujẽm eyxewi, i.</n>


text:
Eyju ikitpitpiyũ Jesus Cristo kay eyetabut puye. Eyeweweju jewa'õmukorẽmrẽm pima, itabut'ũmat kay bit cuy epeju g̃u ibimãmãat ekawẽn coco'ukat kay ixe be eymudin am. Eykitpit kay acã juy epeju- -itabucat kay acã. Ixe kay juy epeju ixe be eymudin am.


text:
Wuyju Deus ebekitkit. Ipi'ũm puje abuyũ ipi dag̃ayũ'in ikẽrẽ Deus xe iap aceg̃uwẽn. Abuyũ ikẽrẽ g̃u cexe iap tak aceg̃uwẽn. Eyetaybit g̃u du iboam? Iba'ore xe'e eywebe eykitpitpiyũ mudin am?


text:
Abuyũ Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ'in ikẽrẽ Deus xe iap aceg̃uwẽn. Abuyũ ixeyũ'in ikẽrẽ g̃u cexe iap tak aceg̃uwẽn. Eyetaybit g̃u du iboam? Imẽnpuye eybu'um g̃u juy epesop eykitpitpiyũ mudin am.


text:
Imẽnpuye eyju jewa'õxikxig̃ pima, itabut'ũmat kay g̃u juy epeju ixe be eymudin am- -ya'õbuyxi g̃u ip Jesus kay itabucayũ xe buye.


text:
Eysũsũn cuy epesop itabut'ũmat kay eyju cucum pima. Ka'ũmg̃u du eyparakpeat itaybicat? Kake ma! Iba'ore du eywebe jewemudin am? Iba'ore g̃u ma!


text:
Eykitpit tujowatwan itabut'ũmat kay imuymuy am pima, itabut'ũmat ekukuap co'i ma eyju dak jekukum. Deus ekawẽn tag̃'ũma. Epetujowat g̃u juy. Ãg̃ jeenuy ikẽrẽm eykug̃. Ak'arit'ma juy eybubut tujupa'um puje dak.


text:
Eyju ma warẽmtag̃ warara'acat kug̃ jeweik am. Warara'acat pubut tujupa'um'um tak eyju jeweik am. Warẽmtag̃ eykitpit kug̃ tak eyju jeweik am. Eykitpit pubut tujupa'um'um tak eyju jeweik am. Imẽnpuye cũg̃ g̃u eyju jekukum.


text:
Deus soat kukukan pima, cũg̃'ũma jekuku'ukayũ g̃u bit jeedop cexe. G̃ebum cuy epesop iboap kay. Jewemug̃uykukukum g̃u juy epesop iboap kay. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ g̃u bit jeedop cexe Deus soat kukukan pima; warara'acat tayxi eju jepopo'ukayũ g̃u dak; warara'acat tayxi eju jepopo'ukayũ g̃u dak, jewexe deus'iat kayayũ g̃u dak; jewekpidaodao'ukayũ g̃u dak; jenuy'ũnakẽkẽ'ukayũ g̃u dak;


text:
warara'acat pubut tujupa'um'um'ukayũ g̃u dak; warara'acat pubut kay itabikukuayũ g̃u dak; ika'o'on'ukayũ g̃u dak; jebureyũ muymuy'ukayũ g̃u dak; jeka kukat a'õ kay'ũmayũ g̃u dak. Ixeyũ g̃u bit jeedop Deus xe ixe soat kukukan pima.


text:
Pũg̃pũg̃ ey'in tak imẽn cuk adi epekuku kuy bima- -eyetabut'ũm pima. G̃asũ bit Deus ikẽrẽat o'ju'uk eywebewi. Ixe kuy juk eynaẽ jebekitkin soat em ja'õ dag̃ eyeku am. Ixe e'em eywebe: <n>— Cũg̃ ma eyju oxe — i.Imẽn Deus e'em wuywebe, wuyetabut wuykukukat Jesus Cristo kay buye. Imẽn ixe e'em wuywebe, Deus biõg̃buk omuy wuywebe buye dak.</n>


text:
Ey'inat pit aco'i je'e owebe: — Õn pit Cristo ebekit. Imẽnpuye soat i'epi g̃u owebe — i. Icẽmãn ixe e'em. Soat i'epi g̃u wuywebe. Imẽnpit soat g̃u xipat wuywebe i'e am. “Soat i'epi g̃u ocewebe” i'e but wuywebe. Inaka soat g̃u ojoixik cepere ba'oreap puxim.


text:
Warara'acat pit aco'i je'e owebe: <n>— Wuyxaxet wuydadade buye- -wuydadade wuyxaxet puye dak — i.Icẽmãn ixe e'em. G̃uyjom pit Deus xepxem ma g̃u'ũm- -wuyxat, wuydada dak. Deus cuk wuymug̃ẽ warara'acat tayxi eju wuyepo am g̃u, warara'acat itop eju wuyepo am g̃u dak; wuyekpidaodao am g̃u dak; wuyenuy'ũnakẽkẽ ãm g̃u dak. Deus cuk wuymug̃ẽ ja'õ kay am acã. Jewebe am kapik am tak cuk wuymug̃ẽ. Ya'õ kay'ũm pima, te'e ma kuka ajeku.


text:
Deus pit wuykukukat o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Imẽnpuxim wuyju dak wuymutait wuye'ũap tomukadi. Ja'õbacaan ma wuymutait.</n>


text:
Jesus kay wuyetabun puje wuyjebit Cristo jebit'inat e'em. Imẽnpuye ikẽrẽ jĩjã wuyewedaodao am yapoat eju. Ikẽrẽ jĩjã Deus xe wuyjebit Cristo jebit'inat puye. Imẽnpuye yapoat eju epeyepo g̃u juy- -pũg̃ em tak ka'ũma.


text:
Yapoat eju jewedaodao bima pũg̃at puxim wuyju e'em ceweju. Eyetaybit iboam. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: Xepxepayũ pũg̃at puxim e'em, i.


text:
Tapupuyũ, warara'acat tayxi eju juy epeyepo g̃u. Tũ'ũ'ũyũ, warara'acat itop eju juy epeyepo g̃u. Wara'at mujurũg̃rũg̃ pima ikẽrẽat kuka wuyjebit ag̃ukẽrẽrẽn g̃u. Yapoat eju jepopom pima bit, kuka wuyjebit ag̃ukẽrẽrẽn.


text:
Eyag̃uyba'ũm g̃u juy iboap kay. Wuyjebit Deus biõg̃buk tũytũyap- -Ibiõg̃buk xipacat tũytũyap. Ixe biõg̃buk omuy wuyjebit pe- -Deus wuywebe o'g̃uõmiat. Wuyju g̃u jewekukat. Deus acã wuykukat.


text:
Deus ma juk ikẽrẽat o'ju'uk eywebewi. Cristo e'ũap eywebe ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽaptei o'teida. Imẽnpuye idipat acã juy ag̃ug̃ẽ ijodi. Idipat mug̃ẽg̃ẽm pima bit, “Ka'ũmg̃u Deus co'i idipat” i je'e itabut'ũmayũ eyekukuap co buje.</n>


text:
Kuy juk eyemudupmubararaktup otupu cartadup. Ibodup pe juk epe'e owebe “Xipat tu ocewebe jewebumũn ãm? Xipat g̃u xe'e?” i. Iboam õn jeymukũyjo g̃asũ. Ag̃okatkat ewebumũn'ũm pima, xipat ma jeku.


text:
Imẽnpit adeayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cewebumũn'ũm pima. Cewebumũn'ũm pima warara'acat tayxi eju jepopom ag̃okatkat. Ayacat tak jepopom warara'acat itop eju. Imẽnpuye juy epeyewebumũn. Xipat soat pe ag̃okatkat pe cewetayxida am. Xipat soat pe ayacat pe dak ceweitopta am.


text:
Tapupuyũ, etayxi eju juy ecepo, cepo pin pima. Aoyũ, ektop eju juy ecepo, cepo pin pima. Eybu'um g̃u juy epesop jepo am eytayxi eju eytop eju dak.


text:
Aoyũ, eybikuy bima acã g̃u juy epeyepo eyitop eju, ixe ibikuy bima dak. Tapupyũ, eybikuy bima acã g̃u juy epeyepo eytayxi eju- -ixe ibikuy bima dak.


text:
Pũg̃ em g̃u aco'i epe'e eyewewebe: <n>— G̃asũ bit acejewedaodao g̃u dak — i. — Deus eju acã acejekawẽn g̃asũ bit — i aco'i epe'e eyewewebe.Ade kabia g̃u bit epe'e: <n>— G̃asũ bit ocepo g̃u eweju — i eytayxi be, eyitop pe dak.Deus eju eyekawẽnap kabia kap puje juy waram g̃uto epeyepo eyitop eju, eytayxi eju dak. Ade kabia “Acepo g̃u g̃asũ bit” i eyju e'em pima, Satanás “Warara'acat eju juy epeyepo” i je'e eywebe. Ade kabia jepopom'ũm pima, kuka Satanás a'õ kayan epeku.</n>


text:
— Imẽn cuy epeku — i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe. — Oxe bit xipat kuka o'e imẽn eyeku am — i acã õn e'em.</n>


text:
Otayxixe g̃u õn pit. Soat eytayxixe'ũm pima, xipat kuka o'e. Deus pũg̃pũg̃ayũ buywatwan ixeyũ be ikẽrẽat kukap puxim itayxixe g̃u ma'g̃u ip. Warara'acat pe bit iba'ore cũg̃ ma jeku am itayxixe'ũm pima. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ip itayxixe'ũm pima. Imẽnpuye Deus ibikuy ixeyũ ewebumũn ãm ikẽrẽat kukap puxim.</n>


text:
— Epeyewebumũn g̃u juy — i õn e'em tak o'jewebumũn g̃u buk ip iayũ be. — Obuxim cuy epesop — i õn e'em cebe ip. — Waram g̃u juy epeyewebumũn — i õn e'em itop'ũm e'ũ'ibiyũ be, itayxi e'ũ'ibiyũ be dak.</n>


text:
Soat em g̃ebum ayacat kay bima juy epeyewebumũn. Aoyũ kay eyetabikukuap xipat g̃u. Jewebumũn ãm acã kuka o'e xipat eywebe.</n>


text:
 <n> (10-11)</n> Cewebumũn'ibiyũ og̃ukũyjo g̃asũ bit. Wa'õbi g̃u õn jeymukũyjo- -wuykukukat a'õbi acã. Tapupuyũ, eytayxi juy epeyepere g̃u. Aoyũ, eyitop cuy epeyepere g̃u. Eyitop epere buje bit cuy waram epeyewetopta g̃u. Eyepit put koap epesop ikug̃ iat kay eyitop kay.


text:
Warara'acayũ og̃ukũyjo g̃asũ bit. Itabut'ũmat eju cewebumũn'ibiyũ og̃ukũyjo g̃asũ- -itabucayũ og̃ukũyjo. Deus a'õbi g̃u õn jeymukũyjo. Okpiwatpi ma õn e'em eywebe. Okitpitpiyũ, pũg̃pũg̃ ey'in cuk epeyewebumũn itabut'ũmat eju. Eytayxi itabut g̃u Jesus kay. Eyxe tũy pin cĩcã bima bit cuy epeyepere g̃u.


text:
Wuyĩxĩyũ, pũg̃pũg̃ ey'in cuk epeyewebumũn itabut'ũmat eju. Eyitop itabut g̃u Jesus kay. Eyxe tũy pin pima bit cuy epeyepere g̃u.


text:
Ixeyũ epere'ũm pima, Deus xipacat je'g̃ũm eyitop pe, itabut g̃u ma'g̃u ip, itabucat xe nuynuy'uk puye- -jetayxi xe nuynuy'uk puye. Imẽnpuxim Deus xipacat je'g̃ũm eytayxi be, itabut g̃u ma'g̃u ip, itabucat xe nuynuy'uk puye- -jektop xe nuynuy'uk puye. Imẽn'ũm pima, itabut'ũmayũ ebekitkiyũ jo'i ma kuka o'e eyebekitkiyũ. Deus pit xipacat ũmũm eywebe, eyebekitkiyũ be dak itabucat xe nuynuy'uk puye.


text:
Deus cuk wuynaẽ kaba'ũma wuydop am wuyitop eju, wuytayxi eju dak. Imẽnpuye itabut'ũmat jetayxi epere pin pima, itabucat epere pin pima, xipat kuka o'e jetayxi epere am. <n>— Operem g̃u juy ece — i'ũmg̃u juy je'e itabucat itabut'ũmat pe.Ãg̃ je'ju ip.


text:
Imẽnpuye eyitop xe juy epesop, wuyĩxĩt! Ixeyũ xe eynuy buje, kuka itabut o'e ip Jesus kay. Imẽnpuye, eytayxi xe juy epesop, okitpitpiyũ. Ixeyũ xe eynuy buje, kuka itabut o'e ip Jesus kay.</n>


text:
Deus ja'õbacaap ũmũm wuywebe soat tag̃ wuyekapik am cebeam. Imẽnpuye ibikuyap tag̃ cuy epekuku. Deus pe eynaẽ buje eyekapikap kug̃ cuk adi epesop. Ibeat kug̃ cuy epeyekapik g̃asũ dak. Imẽn soat ka watwat mukũyjojom õn- -itabucayũ mukũyjojom.


text:
Deus e'em taypu'ag̃obixeedakat'ibit pe: <n>— Webekin cuy ece — i.“Ebekin oce g̃asũ” i'e'em pima, waram pit suxeemõg̃ g̃u juy. Imẽnpuxim Deus e'em taypu'ag̃obixeedak'ũmat pe: <n>— Webekin cuy ece — i.“Ebekin oce g̃asũ” i'e'em pima, jedaypu'ag̃obidakacat g̃u juy.</n>


text:
— Ecewedaypu'ag̃obixeedakat tu? — i'ũmg̃u Deus e'em wuywebe. — Ecewedaypu'ag̃obixeedakat g̃u du? — i'ũmg̃u dak. — Wekawẽn tag̃ tu eyju jekukum? — i acã Deus e'em wuywebe.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ey'in tei'ũma kapikpik'ukayũm cuk adi epesop Deus pe eynaẽ buje. Eyag̃uybabi'ũm g̃u bit cuy iboap kay. Kapikpig̃ cuy epesop eyekariwa beam. Eyekariwa xewi eyjẽm put pima bit, epejẽm cuy teihem kapik am warara'acat peam.


text:
Inaka tei'ũma kapikpik'ukayũ jekpiwatpin g̃u jekukum- -jekariwa ukpiwatpi acã. Wuykukukat pe ixeyũ naẽ buje bit, wuykukukat ukpiwatpi jeku ip. Teihem kapikpik'ukat pit jekpiwatpi jekukum. Wuykukukat pe ixeyũ naẽ buje bit, jekpiwatpin g̃u jeku ip- -wuykukukat ukpiwatpi acã.


text:
Okitpitpiyũ, Deus pe eynaẽ buje, eyekapikap kug̃ epesop. Ibeat kug̃ cuy epeyekapik g̃asũ dak. Deus tak eybuywatwan jeenuy.</n>


text:
Kuyatup pe owebeaptup pe “Apẽn xe'e kuka cwebumũn'ũmayũ oceg̃ukuyjo?” i juk epe'e owebe. Wuykukukat pit cuk omukũyjo g̃u iboam. Jeymukũyjo õn wuykukukat a'õbi g̃u- -wag̃uybin ma. Imẽnpit wuykukukat Jesus itabotaidabotbot cĩcã osunuy okay. Imẽnpuye ya'õ dag̃ õn jekukum. Imẽnpuye eyetabun cuy epesop wekawẽn kay.</n>


text:
Wuykay itakomaayũ ipiat'ajojoan cĩcã wuywebe- -itabut'ũmayũ. Imẽnpuye: <n>— Xipat kuka wuywebe wuyewebumũn'ũm ãm — i õn e'em.</n>


text:
Eyewebumũn puje bit, ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u. Imẽnpit eyewebumũn puje, g̃ebum cĩcã epesop eyxat puap kay, eytayxi esay buap kay dak. Õn pit obu'u eywebe eyeg̃ebu am ijodiap kay.</n>


text:
 <n> (29-31)</n> Okitpitpiyũ, g̃axĩn ma aco'i Cristo jajẽm waram. Ijop eipi dao ma jeekop. Apẽn g̃asũ dopdom iap i'ũm. Imẽnpuye itayxixeat cuy itayxixe'ũmat co'i jeku. Waat tak cuy icokcokat puxim jeku. Jewaywaywayat tak cuy ig̃uycũg̃at puxim jeku. Tarekrek pupu'ukat tak cuy o'jat g̃u buk'iat puxim jeku. Tarekrek kukuk'ukat tak cuy ikukuk'ũmat puxim jeku.


text:
Õn pit obu'u eywebe soat em g̃ebum am ijodiap kay- -eybubut puap kay. Itayxixe'ũmat soat em g̃ebum Deus kay. Soat em Deus mucokcok pin. <n>— Apẽn xe'e oce Deus mucokcok am? — i'e'em soat em jewebe ma.</n>


text:
Itayxixeat pit soat em g̃ebum ijodiap puap kay tarekrek puap kay, jetayxi mucokcok pin puye. Soat em ixe e'em jewebe ma: <n>— Apẽn xe'e oce otayxi mucokcok am? — i.</n>


text:
Xepxep a'õ kay pin ma- -Deus a'õ kay- -jetayxi a'õ kay dak. Itoptep'ũmat pe soat em cekapik put wuykukukat peam. Ixe soat em jekukukat mucokcok pin. Soat em jekukukat kay g̃ebum. Itoptepat pit soat em g̃ebum jebubut puap kay. Jektop mucokcok pin soat em.</n>


text:
Imẽg̃ap pit imuwẽnuwẽn õn eywebe eybuywat pin puye. Eyewebumũnap muba'oren pin g̃u bit õn. <n>— Epeyewebumũn g̃u juy iba'ore jĩjã ma'g̃u eywebe — i'ũmg̃u õn e'em eywebe. — Cũg̃ ma epeku Deus xe — i acã õn e'em eywebe. — Ixe ekawẽn tag̃ cuy epeku — i dak õn e'em eywebe. — Soat em g̃ebum cuy epesop wara'at kay g̃u- -wuykukukat kay acã — i dak õn e'em eywebe.</n>


text:
G̃asũ iwadipyũ og̃ukũyjo. “G̃asũ bit puk wewebumũn pin g̃u oce” i kuy juk o'e'e'iayũ og̃ukũyjo. <n>— Wewebumũn'ũm pima bit cedag̃ g̃u kuka owadip kug̃ oce — i'e'em ag̃okatkat jewebe bima, juy jewebumũn ip.Ceweju jewedaodao pin cĩcã bima dak, cuy jewebumũn ip. “Ocewebumũn cuy g̃asũ bit” i'e buje dak cuy jewebumũn ip. Cewebumũn puje ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ g̃u ip.


text:
Imẽnpit ag̃okatkat jekpiwatpin ma “G̃asũ bit wewebumũn pin g̃u oce” i'e buje, xipat kuka o'e cewebumũn'ũm ãm. Ibu'u jewebumũn ãm pima dak, xipat kuka o'e cewebumũn'ũm ãm. Jewedaodao pin cĩcã'ũm pima dak, xipat kuka o'e cewebumũn'ũm ãm.


text:
Imẽneju xipacan e'em ip jewadip eju cewebumũn puje. Jewebumũn'ũm pima bit, ibodi ma xipacan e'em ip.</n>


text:
Itop e'ũ'ibiyũ og̃ukũyjo g̃asũ. Itop itait pima, ayacat jektop xe ma jeenuy. Cũg̃ g̃u jektop epere am. Itop e'ũ buje bit, cũg̃ ma warara'acat eju jewebumũn ãm- -jemukaypinput eju. Imẽnpit cũg g̃u itabut'ũmat eju jewebumũn ãm- -itabucat eju acã.


text:
Imẽnpit itop e'ũ'ibit ibodi ma icokcok kuka o'e waram jewebumũn'ũm pima. Waram pit cewebumũnap g̃u oxe ma ibodi ma kuka o'e icokcok. Deus biõg̃buk omuy owebe. Imẽnpuye eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay.</n>


text:
Kuyatup pe juk epe'e owebe: “Xipat tu ocewebe deusbaro wap iẽnmõg̃'ibitẽn o am? Ocesuẽn'o g̃u xe'e?” i. Iboam õn jeymukũyjo g̃asũ. <n>— Icẽmãn ocetaybit Deusan — i wuyju e'em. “Soat podi ma ocetaybit” i'e'em pima bit, xipat g̃u kuka o'e. Warara'acat kug̃ xipan pima bit, xipat kuka o'e soat peam.


text:
Deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn jeymukũyjo õn g̃asũ. Deusbaro ka'ũmaap ma ibiõg̃buk. Ade g̃u Deus- -pũg̃ ma. Wuyetaybit iboam.


text:
Ade ipi watwat xe bit ade ma desuyũ. Tũybe ade deusyũ iãn e'em ip. Tũybe ade wuykukuk'ukayũ iãn e'em ip. Tũybe ipi dag̃, kabi be dak omuy ip iãn e'em ip.


text:
Wuyxe bit pũg̃ ma Deusat. Ixe Deus wuyebay. Soat ixe emumug̃ẽ. Ixe beam ma soat wuyju dopdom. Pũg̃ ma wuykukukat- -Jesus Cristo acã. Ixe a'õbi Deus soat o'g̃ug̃ẽ kuyje- -Jesus Cristo a'õbi. Ixe a'õbi ma wuyju dak dopdom.</n>


text:
Soat g̃u bit itabucayũ iboam itaybit. Ikabap cĩcã ip deusbaroyũ kug̃. Kuy ade kabia ma te'e ma itabut osodop ip ixeyũ kay- -deusbaroyũ kay. Imẽnpuye tũybe ijopẽn deusbaroyũ xatẽn iãn e'em ip. G̃asũ dak imẽn e'em ip. Itaybit g̃u ip deusbaroyũ ka'ũma am ma ibiõg̃buk ip iam. Tũybe ig̃o ẽn o buje, ikẽrẽat kug̃ kuka oce Deus xe iãn e'em ip.


text:
Wuyju bit cũg̃ ma Deus xe iẽn o'oap tomuju g̃u. Iwaru g̃u Deus xe. Ibit wedep ma- -iẽn o'oap, iẽn o'o'ũmap tak.</n>


text:
Xipat eyxe ig̃o ẽn o buje, iẽn o'ũm pima dak. Eykitpit xe bit, itabutcũcat xe, cũg̃ g̃u ig̃o ẽn o am. Eykitpit pe ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃at g̃u juy- -itabutbũcat pe. Ixe xe cũg̃'ũm pima, ig̃o ẽn o am, epesuẽn'o g̃u juy.


text:
Eyetaybit deusbaroyũ kake g̃u iam. Imẽnpuye: <n>— Cũg̃ ma wuywebe ig̃o ẽn o am — i'e'em eyju.Imẽnpuye deusbaroyũ duk'a be eyju õmõm, ixe xatẽn o am. Itabutbũcat eyjojom ig̃o ẽn o'om pima bit: <n>— Cũg̃ ma owebe dak ig̃o ẽn o am — i aco'i je'e jewebe ma.Imẽnpit cũg̃ g̃u buk ixe xe bit ig̃o ẽn o am, tũybe deusbaroyũ kake iãn e'em puye.


text:
Ixe dak aco'i iẽn o eyjojom iẽn o'om puye. Iẽn o buje bit ig̃uycũg̃ cĩcã je'e itabutbũcat. <n>— Oje'ũ aco'i ikẽrẽat og̃ujurũg̃ puye — i te'e ma je'e jewebe ma.Cristo oe'ũ ixe e'ũap puxim. Ixe ekitpit. Imẽnpit ig̃uycũg̃ ma jeku, ẽn ma ikẽrẽat eg̃ujurũg̃at cebe buye.


text:
Cũg̃ g̃u cexe i'o am pima: <n>— Ẽn tak esuẽn'o — i'ũmg̃u juy epe'e cebe.Imẽn i'e buje, warẽmtag̃ ma eykitpit kug̃ tak eyju. Warẽmtag̃ eykitpit kug̃ pima, eyju dak ikẽrẽat kug̃ epesop Cristo xe.


text:
Imẽneju okitpit pe ikẽrẽat og̃ujurũg̃at g̃u. Okitpit xe ig̃o ẽn o'oap cũg̃ g̃u bima, õn tak kuka osuẽn'o g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Osuẽn'o g̃u okitpit pe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim. Imẽnpuxim eyju dak cuy eykitpitpiyũ be ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃at g̃u.</n>


text:
Cũg̃ ma owebe wekupinap tag̃ weku am. Cristo emumuju õn. Wuykukukat Jesus cuk ojojojo. Kuy bima juk eyetabut wuykukukat Jesus Cristo kay õn ma juk ixe ekawẽn og̃uwẽn eywebe buye.


text:
Warara'acayũ xe ma Cristo emumuju g̃u õn. Eyxe bit cemumuju õn. <n>— Corinto ka watwat Cristo eju mũg̃'i jekukum o'e g̃asũ bit, Paulo cekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip puye. Imẽnpuye ocetaybit Paulo Cristo emumuju iam — i'e'em adeayũ.</n>


text:
Warara'acayũ Cristo emumujuyũ jetayxi eju jekukum- -itabucat eju. Imẽn cũg̃ ma Deus xe. Wuykukukat kitpitpiyũ dak jetayxi eju jekukum ip, Pedro dak. Cũg̃ ma kuka o'e owebe dak.


text:
Warara'acayũ Cristo emumujuyũ wara'at pe g̃u kapikpig̃ ip- -kawẽn idipat muwẽnuwẽn acã. Cũg̃ tu eyxe owebe wara'at pe kapik am, Barnabé be dak? <n>— Cũg̃ g̃u — i õn pit e'em.</n>


text:
Sorarayũ teihem jenopag̃õg̃õm. Jenopag̃õg̃õaptei bubum ip. Wara'at pe g̃u ip kapikpig̃ jemukaypinput pu am. Kadaidip iwat tak teihem jekat pe kapikpig̃. Jekat peat'a o'om ip jekapikapteim. Wara'at pe g̃u ip kapikpig̃ jemukaypinput pu am. Ovelha kukuk'ukat tak teihem ovelha kug̃. Jeõhõ kũmti kõnkõn ip ikukapteim.</n>


text:
Ixeyũ buxim wuyju dak cũg̃ ma wuyekapikaptei bu am- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽnapteim. Moisés tak imẽn cuk adi wuymutaybitbin osunuy.


text:
Moisés ekawẽntup imẽn e'em: <n> Taixee'uk am kadaida mucakucan pima, juy biopakpi esubimukirik g̃u, i. Ãg̃ cuy jekõn kapikpig̃ puye, i. <n> Iboaptup mubarararag̃ pima biopak kay acã du g̃ebum osunuy Deus?


text:
Ka'ũma! Wuykay dak g̃ebum ma osunuy. Õn tak oxat'am cuy oyabu iap kay g̃ebum taidada'ukat, ku beat'a bubu'ukat tak.


text:
Kawẽn idipat muwẽnuwẽn eywebe juk adi ocekuku apẽn ayacat ku beat taidadam iap puxim. Cũg̃ ma g̃asũ ocewebe dak ocekapikaptei bu am eyxewi.


text:
Cedag̃ ma warara'acat pe dinheiro ojuyjuy am eyxewi, kawẽn idipat o'g̃uwẽn ip eywebe buye. Ixeyũ bodi ma oceju bit cuy iojuy eyxewi. <n>Oceju bit cuk ocejoojuy g̃u eyxewi. Teihem kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima: <n>— Kawẽn idipat a'ĩjo pin g̃u õn pit, Paulo dinheiro kay jĩjã imuwẽnuwẽnapteim puye — i kuka o'e itabut'ũmayũ.Imẽnpuye tei'ũma juk adi kawẽn idipat oceg̃uwẽnuwẽn. Wara'at pe ocesop kapikpik'uk ocemukaypinput pu am.


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a be kapikpik'ukayũ jexat pupum tuk'a be õmõm'ukayũ xewi. Deus etabixe wũnca mupikpik'ukayũ ipik'ũmat pupum ip jexan. Kuy eyetaybit iboam.


text:
Imẽnpuxim: <n>— Kawẽn idipat muwẽnuwẽn'ukayũ dak cuy imuwẽnuwẽnaptei je'jat ip jemukaypinput pu am — i juk o'e wuykukukat.</n>


text:
Õn pit obu'u dinheiro bu am wa'ĩjojo'ukayũ xewi kawẽn idipat muwẽnuwẽnapteim. Ijudup mubarararag̃ õn imuwẽnuwẽnaptei juy epeg̃ũm owebe iaptum g̃u bit. We'ũ ãm obu'uap podi ma obu'u imuwẽnuwẽnaptei bum. Ka'ũma ma juy je'e: <n>— Paulo kawẽn idipat muwẽnuwẽnaptei kay jĩjã — i.</n>


text:
— Ẽn pit cuy kawẽn idipat eg̃uwẽnuwẽn — i juk o'e Deus owebe.Imẽnpuye “Wa'õbuyxi jĩjãat õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn puye” i'e ba'ore owebe. Õn kawẽn idipat muwẽn'ũm pima bit kuka Deus ipiat o'supi'ajoat owebe.


text:
Okpiwatpin ma kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima, cũg̃ ma kuka o'e owebe wekapikaptei bu am. Okpiwatpi g̃u bit õn imuwẽnuwẽn. <n>— Ẽn pit cuy kawẽn idipat eg̃uwẽnuwẽn — i juk o'e Deus owebe.Deus ma juk o'g̃ũm wekapikam iboap.


text:
Apẽg̃ãm kuka wekapikaptei ojat? Dinheiro kay g̃u õn wekapikapteim. <n>— Dinheiro'in cuy epeg̃ũm owebe imuwẽnuwẽnapteim — i'ũmg̃u dak õn pit e'em wa'ĩjojomayũ be.Ocokcok cĩcã tei'ũma kawẽn idipat muwẽn ãm. Ocokcokap tak wekapikaptei jo'i ma.</n>


text:
Imẽneju ijodiat g̃u bit omujujum kapik am. Wukpiwatpin ma õn kapikpig̃. Imẽnpit wukpiwat pin ma dak õn soat peam kapikpig̃ kawẽn idipat muwẽnuwẽn adeayũ mutabut am Jesus Cristo kay.


text:
Imẽnpuye Moisés ekawẽn tag̃ acã g̃u õn jekukum Jesus Cristo ekawẽn tag̃ tak õn jekukum. Judeuyũ parakpe kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima bit, ixeyũ buxim õn tak Moisés ekawẽn tag̃ jekukum ixeyũ mubu'unap puxim Jesus ekawẽn kay. Judeuyũ parakpe õn imuwẽnuwẽn pima, ixeyũ ekukuap puxim õn tak jekukum ixeyũ mutabut am Jesus Cristo kay.


text:
Imẽnpuxim õn Judeu'ũmayũ parakpe bima, ixeyũ buxim õn tak Moisés ekawẽn tag̃ g̃u jekukum ixeyũ mutabut am Jesus Cristo kay. Cristo ekawẽn tag̃ õn jekukum. Imẽnpuye Deus ekawẽn kay dak kũyjobit õn.


text:
Itabutbũcayũ parakpe bima, ixeyũ ekukuap puxim õn tak jekukum ixeyũ buywat am big̃ ma itabut am Jesus kay. Soat em oxeacat ekukuap puxim õn tak jekukum ixeyũ mutabut am Jesus Cristo kay. Soan õn e'em warara'acat mutabut am cekay.</n>


text:
Imẽn ma õn jekukum kawẽn idipat muwẽn ãm soat pe ijodiat pe. Õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima, Deus xipacan e'em wa'ĩjojomayũ beam, owebeam tak.


text:
Adeayũ jedaudauap tag̃ daudaum cĩcã. Pũg̃ ma bit jabeatup pupum- -koam yajẽm'ibit acã- -jeburewũn podi ma iwũncaat acã. Wuyedauap puxim wuyju dak jekukum Jesus Cristo ekawẽn tag̃ jekukum pima. Cekawẽn tag̃ cuy epeku ixe be “Cũg̃ ma juk adi epekuku” i'e am eywebe. Ixe be eywebe imẽn i'e buje, jabeatup o'tupu'iat cokcokap podi ma eycokcok epesop.


text:
Jedaudau'ukat soat kabia ma jewemuwũncacan iwũnca jedau am i'e am. Soat em jewemuwũncacan ip jabeatup pu pin cĩcã buye. Ig̃odup ade kabia g̃u tuptip e'em- -pũg̃ kabia ma. Dao ma dupkarawraw. Jesus Cristo ekawẽn tag̃ jekukum pima bit, pũg̃ kabia g̃u acesop Deus xe- -soat kabia ma.


text:
Cũg̃ ma jedaudaum jedaudauapu'abi kay ma jedaudau'ukat. Cũg̃ ma jedaudaum warẽmtag̃ ma jedauap puxim. Ixe buxim õn tak cũg̃ ma weku pin. Jesus Cristo ekawẽn tag̃ weku pin warẽmtag̃ ma wekuap puxim. Warara'acat mureure'ukat puxim tak õn. Warara'acat muy'at ojuy bima te'e g̃u ip jewemureurem ip- -pipim ma. Imẽnpuxim owebe dak te'e g̃u Jesus Cristo ekawẽn tag̃ wekuap.</n>


text:
— Jesus Cristo ekawẽn tag̃ cuy epeku — i juk adi ocece warara'acat pe.Imẽnpuye owebe ikẽrẽat mug̃ẽ buje, kuka osũsũn oce soat xe, wekawẽn o'jojojo'iayũ xe. Imẽnpuye õn ikẽrẽat mug̃ẽ pin pima, wag̃uydag̃ g̃u oce. Wag̃uymubu'u'un cĩcã õn ikẽrẽat mug̃ẽap puxim, Jesus owebe “Ekẽrẽ oxe” i'eap puxim.</n>


text:
Imẽnpuye g̃ebum cuy epesop wuydobuyũ'ũm'ũm kay, okitpitpiyũ- -Moisés ebekitkiyũ'ũm'ũm kay. Uk'a'ũmat tag̃ jekukum pima kabikerereat soat pe ixeyũ be e mubapukpug̃ oeku. Soat ixeyũ iodi o'timudek tibog̃ati. Tipakpukati i ig̃odi butet osunuy.


text:
Kabikerereat cocom pima, timudekdeg̃ pima dak, soat ip kũyjobit osodop Moisés a'õ kay. <n>— Kũyjobin acesop a'õ kay — io'e ip Moisés pe.Imẽnpuxim: <n>— Kũyjobin acesop a'õ kay — i wuyju e'em Jesus pe wuymubatisasan pima.</n>


text:
Soat ip kabi bewiat kõnkõn osodopdop. Tikõnkõn osodopdop ip Cristo idibi o'timujẽm puye. Cristo a'õbi wita'a bewi Moisés o'timujẽm ixeyũ eim. Imẽnpuye: <n>— Wita'a jekukum wuyweju — io'e ip Cristo muwẽnuwẽn, Cristo ixeyũ eju oeku buye.</n>


text:
Deus mucokcog̃ g̃u ip osodop ade ixeyũ'in. Imẽnpuye Deus itakoma o'e cekay ip. Deus a'õbi ip oe'ũ'ũ uk'a'ũmat tag̃. O'jokotkot ip uk'a'ũmat pe.</n>


text:
Deus pit imẽn ixeyũ o'jukukuk wuymukũyjo am wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim. Ixeyũ ma itabikuku osodop ikẽrẽat kay. Wuyju bit cuy wuyetabikukum g̃u ajop.


text:
Oibu'un ip Deus kay. Deusbaroyũ kay o'e ip- -jemumug̃ẽ kay. O'jekõnkõn ip deusbaroyũ wap peta mug̃ẽg̃ẽm “Ocetabut eykay” i'e am cebe ip. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> O'jekõnkõn ip deusbaroyũ wap, o'tikõnkõn tak ip, i. O'jeda'i'i'in tak ip cewap, i. <n> Wuyju bit cuy wuyetabun g̃u ajop jewexe deus'iayũ kay.


text:
Ixeyũ ma o'jepopo warara'acat tayxi eju, warara'acat itop eju dak. Imẽnpuye pũg̃ kabia be ade oap ip ixeyũ'in, 23,000 ma oap ip pũg̃ kabia be. Wuyju bit cuy acepo g̃u warara'acat tayxi eju, warara'acat itop eju dak- -pũg̃ em tak ka'ũma.


text:
Ixeyũ ma jemamama'uk cĩcã oekuku Deus pe. Deus o'jobuyxijo ip itabotaidabotbot paxi wuykay iam. <n>— Deus ipiat supi'ajoat g̃u aco'i wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ma'g̃u wuyju — io'e ip te'e ma.Ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ ip. Imẽnpuye Deus puybu o'subumudot ixeyũ kay tũypiatpu. Ade o'joa ixeyũ'in. Ade oap ip puybu nuy pibun. Wuyju bit cuy wuykukukat ajobuyxijo g̃u.


text:
O'jemãmã ip Deus pe. Imẽnpuye Deus jekawẽn tojotjot'ukat o'g̃udot adeayũ aoka am ixeyũ'ĩn. Deus xewiat ixeyũ o'yaoka. Oe'ũ'ũ ip. Wuyju bit cuy acemãmã g̃u Deus pe.</n>


text:
Soat iboam pit o'jebapuk wuydobuyũ'ũm'ũm pe wuymukũyjo am. Apẽn Deus ipiat o'supi'ajojoat cebe ip kũyjobit'ũm pima iap ibararak opop Deus ekawẽntup pe. Iboaptup co buje, ixeyũ'ũm'ũm ekukuap puxim g̃u juy ajeku. G̃axĩn ma soat i'ũm. Imẽnpuye ixeyũ'ũm'ũm ekukuap puxim g̃u juy ajeku.</n>


text:
Imẽnpuye: <n>— Oceju bit ikẽrẽat oceg̃ujurũg̃ g̃u ocebaca buye — i'ũmg̃u juy ace. — Ocebuywan cuy eg̃uy ocewebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim — i acã juy ace Deus pe.</n>


text:
Warara'acat ikẽrẽat mug̃ẽat ojuy du eywebe? Soat ijodiat pe ikẽrẽat mug̃ẽat ojuy ip. Deus pit soat em ja'õ dag̃ e'em. Wuybaca'ũm pima, Deus wuybuywanwan. Wuybuywatwan jeenuy wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop Jesus Cristo e'ũap kay wuyeg̃ebuapti kõn puje. Cristo e'ũap kay wuyeg̃ebuapti kõn puje: — Bay, ẽn xipat cĩcã — i juy ace.Wuyju g̃ebum Cristo'ũm toy kay, apẽn Cristo wuymuisusunap kay dak. Pão'a o buje, Cristo'ũm jebit kay wuyju g̃ebum, apẽn Cristo wuymuisusun oe'ũ wuywebeam puye iap kay dak.


text:
Pũg̃'a bewi ma wuyju ya'o'om Cristo e'ũap kay g̃ebum am, ade ma'g̃u wuyju. Pũg̃at jebit puxim wuyju, pũg̃at kay wuyju g̃ebum puye.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop Judeuyũ kay. Ixeyũ epaĩyũ Deus wap o'g̃upik ip iat epoyat o'om. Ibiat o'om pima g̃ebum ip wuyju Deus ebekitkiyũ iap kay.


text:
Deusbaroyũ bit kake g̃u. Eyetaybit iboam. Õn tak wetaybit iboam. Ka'ũmaap ma deusbaroyũ bit. <n>— Ixeyũ wap oceju puybit ẽn mõg̃mõg̃ ixeyũ xatẽn — i'e'em te'e ma deusbaroyũ kayayũ bit.</n>


text:
Deusbaroyũ wap iẽn mõg̃ puje Deus pe g̃u ma ip iũmũm- -ibiõg̃buk kẽrẽat pe acã, ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat ebekitkiyũ ip puye. Obu'u jĩjã eywebe ibiõg̃buk kẽrẽayũ babim eyeku am.


text:
Jesus e'ũap kay wuyeg̃ebuapti kõn puje, wuyju Deus ebekitkiyũ iap kay wuyju g̃ebum. Imẽnpuye iba'ore wuywebe deusbaroyũ wap timõg̃'ibiti kõn ãm ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat a'õbi. Wuykukukat Jesus e'ũap kay wuyeg̃ebuap'a o buje, wuyju Deus ebekitkiyũ iap kay wuyju g̃ebum. Imẽnpuye iba'ore wuywebe deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn o am ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat a'õbi.


text:
Wuybu'u wuykukukat mutaek am. Cẽm g̃u du? Wuykukukat podi ma wuya'õbaca i'e'em pima, kuka ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat kadiayũm ace'e. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat kadiayũ bima bit, kuka itaek o'e wuykukukat. Itaek pima, xipat g̃u kuka o'e wuywebeam.</n>


text:
— Cristo ebekitkit oceju. Imẽnpuye soan oce'e but — i napa ma e'em pũg̃pũg̃ayũ. <n>— Soat g̃u bit xipat wuywebeam — i õn pit e'em. <n>— Soan oce'e but — i napa ma e'em ip. <n>— Te'e ma kuka pũg̃pũg̃ pit ajukuk — i õn pit e'em.</n>


text:
Cũg̃ g̃u wuywebe xipan jewewekuk am warara'acat kay ak'arit'i'ũm pima. Warara'acat tak cuy xipan ajukuk.


text:
Jeweju jekõn ãm Jesus kay itabut'ũmat pe eynomuwã buje, epeju juy eyju pin pima. Ajo o'g̃ũm ip iat ẽn cuy epesuẽn'o. <n>— Ite ẽn tu deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn? — i'ũmg̃u juy epe'e eynomuwãat pe.</n>


text:
 <n> (28-29)</n> Itabutbũcat pe “ite ẽn deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn” i'e buje bit cuy epesuẽn'o g̃u ixe mug̃uycũg̃ap puxim. Xipat eywebe ma ite ẽn o am. Itabutbũcat xe bit xipat g̃u ite ẽn o am. Ite ẽn o'ũm pima bit, xipat je'e ixe xe, exe dak. Ka'ũma ma i'guycũg̃ je'e. Soat eycokcok werep ma epe'e.


text:
— Iẽn om pima õn e'em Deus pe “Bay, ẽn xipat,” i — i aco'i je'e owebe. — Apẽnpuye dak warara'acat kuka o'e owebe, “Cũg̃ g̃u ewebe ite ẽn o am,” i? — i aco'i je'e owebe.</n>


text:
Cũg̃ ma juy epeku soat em warara'acat pe “Deus idip cĩcã, ya'õbaca jĩjã” i'e am. Cũg̃ ma juy epeku jekõnkõn pima, tikõnkõn pima dak, soan e'em pima dak.


text:
Cũg̃ ma juy epeku Judeuyũ etabutpe, Judeu'ũmayũ etabutpe dak, Deus kay itabucayũ etabutpe dak. Cũg̃ ma juy epeku warara'acat mubu'unap puxim Jesus Cristo kay.


text:
Wekukuap puxim cuy epeku. Warara'acat mucokcok pinap kug̃ õn jekukum soat em. Ajo xipat kuka o'e owebeam iap kay g̃u õn g̃ebum- -ajo xipat kuka o'e warara'acat peam iap kay acã. Imẽn õn jekukum Deus pe warara'acat taxijoap ojuy.</n>


text:
Soat kabia eyju g̃ebum okay. Apẽn cuk adi õn eymutaybitbinap tag̃ tak eyju jekukum- -soat tag̃. <n>— Xipat cĩcã eyju oxe — i õn e'em eywebe.</n>


text:
Imẽnpit waram jeymukũyjo õn. Ag̃okatkat jetayxi kukat. Cristo soat ag̃okatkayũ kukat. Deus Cristo kukat.


text:
Imẽneju ag̃okatkat cuy jewajuy g̃u pag̃õm jebureyũ parakpe Deus eju kawẽnwẽn pima, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn warara'acat pe bima dak. Jewajuy buje bit ibuyxim g̃u kuka Cristo kug̃ o'e.


text:
Ayacat pit cuy jewajuy jeenuy jebureyũ parakpe Deus eju kawẽnwẽn pima, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn warara'acat pe bima dak. Jewajuy'ũm pima bit, ibuyxim g̃u kuka jektop kug̃ o'e. Ayacat yajuy'ũmat pit yakoekoeat puxim yasũsũn.


text:
Imẽnpuye ayacat jewajuy'ũm pima, epeyadaptakat cuy. Wuywebe ayacat isũsũn jakoean, jadaptakacan tak. Imẽnpuye juy yajuyjuy jeedop ip pag̃õm jesũsũnap puxim.


text:
Imẽntak ag̃okatkat pit cuy jewajuyjuy g̃u, Deus jejo'ian o'g̃ug̃ẽ buye jedipap kug̃ o'g̃ug̃ẽ buye. Deus ag̃okatkat o'g̃ug̃ẽ ja'õ dag̃ ceku am. Ayacat pit o'g̃ug̃ẽ jektop a'õ dag̃ ceku am.


text:
Deus ag̃okatkat mug̃ẽm pima ayacat pewi g̃u o'ju'uk. Ayacat mug̃ẽm pima bit, ag̃okatkat pewi o'ju'uk.


text:
Imẽneju itabucayũ awerom, pima aoyũ juy jaekabek kug̃ jeedop ip Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ wuyjojom puye. Jaekabek kug̃ cuy jeedop ip jektop a'õ kay kũyjobicap mubapuk am soat pe.


text:
Wuykukukat Jesus kay wuyetabut puje bit, wuyag̃epũg̃ g̃u wuyju jekukum- -ayacat, ag̃okatkat tak. Jewemukũyjojom tak wuyju, jewebuywatwan tak.


text:
Ag̃okatkat a'õxa bewi Deus ayacat o'ju'uk. Ayacat uk pewi g̃asũ bit ag̃okatkat kapkam. Deus xewiat pit soat kake.</n>


text:
Wuyukpiwatpin ma wuyetaybit xipat g̃u ag̃okatkat pe yadaperean am iam. Ag̃okatkat yadaperen pima bit, jewemubuyxi'ũm'ũm.


text:
— Cedag̃ g̃u ayacat peam pit kawẽn ãm Deus eju yajuy'ũm pima — i õn e'em.Imẽn e'em soat itabucayũ dak- -soat kaka dag̃ayũ. Imẽn tak cuy oce'e soat pe oca'õxik pinat pe.</n>


text:
— Cũg̃ ma eyju je'awerorom — i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe.Awerom pima eyju jewebuywatwan g̃u big̃ ma eyetabut am Jesus kay- -jewemubu'u'un acã. Imẽg̃ap xipat g̃u! Jeymukũyjo õn cũg̃ ma eye'awero am.</n>


text:
— Awerom pima jewa'õxikxig̃ ip Corinto ka watwat, Jesus kay itabucayũ, pũg̃ kadi g̃u ip puye — i'e'em owebe pũg̃pũg̃ayũ.Icẽm xe'e ixeyũ e'em?</n>


text:
— Wuyju pũg̃pũg̃ kadiayũ bima, ibapuk e'em soat xe abuyũ wuy'in cũg̃ ma jekukum iap, abuyũ cũg̃ g̃u iap tak — i te'e ma eyju e'em.Xipat g̃u wuyju Deus xe pũg̃pũg̃ kadiayũ bima.


text:
Jekõn pima, soat eyju eyukpiwatpin ma jekõnkõn cĩcã. Imẽnpuye koap ajẽm'ibit jekõnkõn cĩcã jebureyũ wiwim'ũma. Kanomũm yajẽm'ibit pit jekõnkõn g̃u. Ire mabuk ip e'em wara'acat ibeg̃beg̃ pima, wara'acat ika'o bima dak.


text:
Apẽntak oce eywebe imẽn eyju je'awerorom pima? <n>— Cũg̃ ma eyju je'awerorom — i du oce eywebe? Ka'ũma! — Cũg̃'ũma — i acã oce.Eyre bima, eyduk'a be ma juy epeyekõn. Deus eju kawẽnwẽnap'a be bit warẽmtag̃ g̃u juy epeyekõn. Ibubut'ũmat musũsũm g̃u juy epesop ig̃o'a be. Cũg̃ g̃u oxe eyju je'awerorom.</n>


text:
— We'ũap kay eyeg̃ebu am cuy epeyekõn eyeweweju — i juk o'e wuykukukat Jesus owebe.Apẽn ixe o'e owebe iam cuk õn eymutaybitbin. Jekay itakomaayũ be jeũm pimaap exima be pão'a o'yabu.</n>


text:
— Bay, ẽn xipat cĩcã — io'e Deus pe.Pão'a o'yadakat. G̃ebuje: <n>— Korosa be obamupaya ip iap kay juy epeg̃ebu ibeat'a o buje — io'e jebekitkiyũ be. — Oje'ũ eywebeam — io'e cebe ip. — Pão'a juy epeya'o we'ũap kay eyeg̃ebu am — io'e.</n>


text:
Imẽnpuxim kopo dak o'jat jekõn epere buje ip. <n>— Deus kawẽn iisuat g̃uwẽn ipi juayũ be oje'ũ buye, odoymukerereren puye — io'e wuykukukat. — Odoymukererenap kay juy epeyeg̃ebu uva'abidi kõn puje — io'e. — Tikõn puje, we'ũap kay juy epeyeg̃ebu — io'e.Imẽn wuykukukat o'e owebe kuy bima.


text:
Imẽneju ibeat'a o'om wuyju. Ibeat'a o buje, wuykukukat oe'ũ wuywebeam iap muwẽnuwẽn wuyju soat pe, ibeati kõn puje dak. Imẽn cuy epeyekõnkõn waram wuykukukat ajẽmap wiwim pima.</n>


text:
Imẽneju Deus ipiat supi'ajoat wuywebe warẽmtag̃ ma i'o buje. Warẽmtag̃ ma wuykukukat e'ũap kay wuyeg̃ebuap'a o buje kuka ce'ũap ajomuymuy, warẽmtag̃ ma ce'ũap kay wuyeg̃ebuapti kõn puje dak.


text:
Imẽnpuye: <n>— Cedag̃ tu õn jekukum Deus xe? — i juy ace wuywebe ma pão'a o awap, uva'abidi kõn awap tak.Cedag̃ ma jekukum pima acã kuka aya'o. Atikõn tak kuka. Warẽmtag̃ jekukum pima bit, kuka aya'o g̃u, atikõn g̃u dak kuka.


text:
Apẽg̃ãm korosa be wuykukukat oe'ũ iam eyetaybit'ũm pima juy epeya'o g̃u wuyeg̃ebuap'a. Epetikõn g̃u dak cuy wuyeg̃ebuapti. Eyetaybit'ũma ya'o buje, eyukpiwat epe'e Deus xe. Imẽnpuye ipiat supi'ajoat eywebe.


text:
Ade ey'in warẽmtag̃ ma o'ya'o'o. Imẽnpuye ip iwãtaxipipe o'e. Ibaca g̃u ip o'e. Pũg̃pũg̃ oe'ũ'ũ kuy.


text:
Ya'om pima: <n>— Ikẽrẽat kug̃ tu õn exe? — i juy ace Deus pe.Ikẽrẽat kug̃ pima, iboap cuy ag̃uwẽn ixe be i'uk am wuywebewi. I'uk puje: <n>— Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe” i'ũmg̃u je'e wuywebe.Ipiat tak supi'ajoat g̃u wuywebe.</n>


text:
— Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe — i'e'em Deus wuywebe ikẽrẽat epereap ojuy.Ipiatpi'ajojoan tak wuywebe wuymukũyjo am waram wuywebe ikẽrẽat kukap puxim. Ixe imẽn wuymukũyjojom ipiat'ajojoap kay wuymujuap puxim kũyjobit'ũmayũ eju.</n>


text:
Imẽneju, okitpitpiyũ, eybureyũ ajẽmap puk cuy epejowiwi. Wuykukukat e'ũap kay wuyeg̃ebuap'a o am awerom pima, soat ajẽm puje juy epeya'o.


text:
Abu ire mabuk iat cuy jeduk'a be ma jekõn. Imẽn'ũm pima Deus ipiat supi'ajoat eywebe awerom pima. Wara'an cuk adi epeyekawẽn owebeaptup pe- -kuyatup pe. Eykay oajẽm puje bit iboam õn jeymukũyjo.</n>


text:
Okitpitpiyũ, “Ajo ũmũm wuywebe Deus biõg̃buk?” i juk epe'e owebe kuyatup pe eyemudupmubararaktup pe. Iboam õn jeymutaybin.


text:
Jesus kay eyetabut'ũm pima wara'at kaykaykay ma eyetabut epesop- -jewexe deusyũ kay- -adeayũ kay. Pũg̃ tak ixeyũ'in cede ba'ore ma deusparoyũ. Soat em eymug̃uykukuku'uk ip osodop.


text:
G̃asũ bit “Deus a'õbi oceju e'em” i'e'e'ukayũ jojom eyju. Deus biõg̃buk a'õbi e'e'ukat e'em g̃u: <n>— Jesus wũy ma jeenuy Deus wi ipiat'ajojom — i.Iba'ore cebe Jesus muymuy am. Deus biõg̃buk kukat acã icẽmãn e'em: <n>— Jesus acã ocekukukat — i.Warara'acat pe bit iba'ore imẽn i'e am. Iboam eyetaybit pima eyetaybit tak abuyũ Deus a'õbi e'em iam, abuyũ napa ma e'em iam tak.</n>


text:
Deus peam kapik put wuywebe wara'at tag̃tag̃tag̃ ma'g̃u wuyju kapikpig̃. Pũg̃ peam pit wuyju kapikpig̃- -wuykukukat peam acã.


text:
Soat wuyju wuyetaybit kapik am warẽmtaksug̃ tag̃ ma Deus peam. Pũg̃ pit wuymutaybitbin wuyekapik am- -Deus acã. Ixe be wuymutaybin'ũm pima bit kuka wuyetaybit g̃u.


text:
Deus ma ja'õbacaap ũmũm soat pe wuywebe wuymutaybit am obiõg̃buk omuy eywebe iam. Soat wuykitpitpiyũ buywat am iũmũm wuywebe- -warara'acat itabucat puywat am.


text:
Imẽn Deus biõg̃buk ja'õbacaap ũmũm pũg̃pũg̃ayũ be kawẽn icẽmat muwẽn ãm. Deus ekawẽn warara'acat mutaybit am ja'õbacaap ũmũm warara'acat pe.


text:
Jesus kay itabut cĩcãam ja'õbacaap ũmũm warara'acat pe. Iwãtaxipipiayũ mu'ada'ada am ja'õbacaap ũmũm warara'acat pe.


text:
Wuywebe i'e ba'oreat mubapukpuk am ja'õbacaap ũmũm warara'acat pe. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn ãm ja'õbacaap ũmũm warara'acat pe. Warara'acat pe ja'õbacaap ũmũm ixeyũ be itaybit am abuyũ jekukum Deus biõg̃buk a'õbi iam, abuyũ ja'õbi ma jekukum iam tak. Warara'acat pe ja'õbacaap ũmũm ixeyũ be ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn ãm. Warara'acat pe ja'õbacaap ũmũm ixeyũ be ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn'ukat ekawẽn muwẽn ãm wuya'õm ma.


text:
Ade ma ibiõg̃buk xipacat emumuũm. Pũg̃ ma bit ibiõg̃buk xipacat iũmũmat. Jekpiwatpin ma ja'õbacaap ũmũm wuywebe.</n>


text:
Pũg̃ ma wuyjebit. Ade bit opop wuyjebit pe. Wuyjebit puxim Cristo kay itabucayũ dak ade. Pũg̃at puxim pit wuyju.


text:
Adeayũ itabut Jesus Cristo kay. Judeuyũ itabut cekay, Judeu'ũmayũ dak. Tei'ũm kapikpik'ukayũ itabut cekay, teihem kapikpik'ukayũ dak. Soat ip itabut cekay. Deus biõg̃buk kuy juk wuymuwexat Cristo jebit puximayũm pũg̃an. Deus a'õbacaap kug̃ wuyju ibiõg̃buk nuynuy wuywebe buye.</n>


text:
Soat wuyjebit tag̃at pit jekapikap kug̃. Pũg̃ g̃u opop wuyjebit pe- -ade ma- -wuyeta, wuyei, wuyba, wuybu. Pũg̃ ma wuyjebit pit. Imẽnpuxim soat itabucayũ jekapikap kug̃. Pũg̃at a'õbi bit wuyju kapikpig̃.


text:
Wuyjebit tag̃at pit jemãmãmãm g̃u Deus pe. “Wuyjuyũ jebit tag̃at g̃u õn ibu g̃u buye” i'e but ma'g̃u wuyei be. Wuyjebit tag̃ ma'g̃u nuynuy.


text:
“Wuyjuyũ jebit tag̃at g̃u õn, ita g̃u buye” i'e but ma'g̃u wuyg̃uybu be. Wuyjebit tag̃ ma'g̃u nuynuy. Jemãmãmãm g̃u Deus pe wuyjebit tag̃at. Icokcok jekapikap kug̃.


text:
Imẽnpit Deus pũg̃ g̃u o'jomuy wuyjebit pe. Ade ma o'jomuy. Wuybu o'subumuy. Wuyeta o'sutamuy. Wuyba o'subamuy. Wuydao o'taomuy. Jekpiwatpi ma o'jomuy soat.


text:
Imẽneju ade ma opop wuyjebit pe. Pũg̃ ma wuyjebit pit. Wuyjebit tag̃at pũg̃ tag̃ ma e'em, ade ma'g̃u cebe. Imẽnpuxim wuyju dak pũg̃ tag̃ cuy ajeku pũg̃at kay wuyetabut puye- -Jesus Cristo kay. Pũg̃ tag̃ cuy ajeku Deus biõg̃buk omuy soat pe wuywebe buye.</n>


text:
Ajo omuy te'e ma wuyjebit pe? Ka'ũma ma. Soat jekapikap kug̃ wuyjebit tag̃at. Jecoatcoan wuyju wuyetam. Cũg̃cũg̃ wuyju wuyeim. Kapikpig̃ wuyju wuybum. Jewebuywatwan soat wuyjebit tag̃at. Imẽnpuxim wuyju dak cuy acejewebuywan, Jesus Cristo kay wuyetabut puye.


text:
Imẽn ma Deus wuyjebit o'g̃ug̃ẽ. Pũg̃pũg̃ wuyjebit tag̃at ibaca g̃u wuyxe. Imẽnpit ixeyũ dak ka'ũmg̃u bima bit, kuka adi aje'ũ.


text:
Imẽntak pũg̃pũg̃ wuyjebit tag̃at idip g̃u wuyxe. Imẽnpit xipan wuyju ikug̃. Wuysũsũn pũg̃pũg̃ wuyjebit tag̃at ajuy'ũmãm. Imẽnpit xipan wuyju ikug̃.


text:
Xipan'ũm'ũm ma wuyju idipat kug̃- -wuyjebit tag̃at kug̃. Wuysũsũn wuyju e'em pũg̃pũg̃ wuyjebit tag̃at kug̃. Deus pit isũsũn g̃u wuykug̃. Soat ma o'g̃ug̃ẽ wuyjebit tag̃an. Imẽnpuye juy soat ajukuk xipan wuyjebit tag̃at wuysũsũn ma'g̃u ikug̃.


text:
Wara'at tag̃tag̃tag̃ g̃u wuyjebit e'em- -pũg̃ tag̃ ma. Soat wuyjebit tag̃at pũg̃ tag̃ ma e'em. Imẽnpuxim wuyju dak wara'at tag̃tag̃tag̃ g̃u juy ajeku- -pũg̃ tag̃ ma.


text:
Pũg̃ pe ma'g̃u ipiat pima, soat wuyjebit tag̃at itaybit jopku ipi iam. Pũg̃ ma wuyjebit tag̃at xipat pima dak, soat wuyjebit tag̃at itaybit jopku xipat iam. Cristo kay itabucayũ wuyjebit puxim. Wuybure ipiat'ajojom pima, soat kuka wuyg̃uycũg̃ ace cekay. Warara'acat wuybure awẽg̃mudim pima dak, soat kuka wuycokcok ace cekay, wuybure kay.</n>


text:
Imẽneju Deus ade ma o'jomuy wuyjebit pe. Jekpiwatpi ma o'jomuy. Imẽntak wuyju Jesus Cristo jebit puxim. Soat wuyju ijebit tag̃at puxim.


text:
Imẽnpuye Deus soat jekpot kay itabucayũ o'jomuy jekitpitpiyũ buywat am. Koap pima: <n>— Wemumujuyũm epesop — i juk adi o'e pũg̃pũg̃ayũ be.G̃ebuje: <n>— Soat kaka dag̃ cuy epeju wekawẽn muwẽnuwẽn ãm — i juk adi o'e warara'acayũ be.G̃ebuje: <n>— Jesus kay itabucayũ juy epeg̃utaybitbin — i juk adi o'e warara'acayũ be. <n>— Eywebe i'e ba'oreat cuy epeg̃ubapukpukpuk wa'õbi — i'e'em warara'acayũ be. — Iwãtaxipipiayũ juy epeg̃u'ada'ada — i'e'em warara'acayũ be. — Eykitpitpiyũ buywatwan cuy epesop Jesus kay ibu'uap puxim — i'e'em warara'acayũ be. — Eybureyũ kukukayũm cuy epesop — i'e'em warara'acayũ be. — Ya'õba'arẽmat'a'õm cuy epeyekawẽnwẽn — i'e'em warara'acayũ be.</n>


text:
Soat g̃u ip Deus emumujuyũ- -pũg̃pũg̃ ã. Soat g̃u ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ- -pũg̃pũg̃ ã. Soat g̃u ip itabucat mutaybitbin'ukayũ- -pũg̃pũg̃ ã. Soat pe g̃u Deus ja'õbacaap ũmũm wuywebe i'e ba'oreat mubapuk am- -pũg̃pũg̃ pe acã.


text:
Soat pe g̃u ja'õbacaap o'g̃ũm iwãtaxipipiayũ mu'ada am- -pũg̃pũg̃ pe ma. Soat pe g̃u ja'õbacaap o'g̃ũm ya'oba'arẽmat'a'õm kawẽn ãm- -pũg̃pũg̃ pe ma. Soat pe g̃u ja'õbacaap o'g̃ũm ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnuwẽn'ukat ekawẽn muwẽn ãm wuya'õm- -pũg̃pũg̃ pe ma.


text:
Eyju bit eyetabikukum cuy epesop Deus emumuũm kay- -xipat cĩcãat kay. <n>Ajo soat podi ma xipat iam pit õn jeymutaybin.</n>


text:
Wuyetaybit kuka ajop kawẽn ãm warara'acat'a'õm, Deus ekawẽn tojotjot'ukat a'õm tak. Wuyxe warara'acat ikukpin'ũm pima bit, te'e ma kuka wuyetaybit ajop warara'acat a'õm, Deus ekawẽn tojotjot'ukat a'õm tak. Wuyxe ikukpin'ũm pima, wuya'õkarey acã kuka ace Deus xe- -tamaraka'a muydedeap puxim.


text:
Ixe a'õbi Deus ekawẽn kuka ag̃uwẽn. Wuyetaybit kuka ajop ajom soat ijodiat itaybit iam. Wuyetaybit kuka ajop ajo iba'arẽm warara'acat xe iam tak. Co'a yamuwede but kuka o'e wuywebe wuyetabut cĩcã buye. Imẽnpit wuyxe warara'acat ikukpin'ũm pima, ka'ũma ma kuka ace Deus xe.


text:
Soat kuka ace itabut'ũmayũ be wuymupikan wuyetabucap mubapuk am soat pe. Imẽnpit wuyxe warara'acat ikukpin'ũm pima, te'e ma kuka acemupikat, te'e ma dak kuka ag̃ũm wuybubut ikug̃'ũmayũ be.</n>


text:
Wuyxe warara'acat ikukpin pima bit, wuyukpiceg̃ẽm g̃u kuka ajop cekay ip; xipacat tak kuka ag̃ũmg̃ũm cebe ip; wuyetabutkarey g̃u dak kuka ajop cekay ip; yobog̃an pin g̃u dak kuka ajop; — Warara'acat podi ma oca'õbuyxi — i'ũmg̃u dak kuka ace;


text:
 <n> (5-6)</n> warẽmtag̃ g̃u dak kuka ajeku- -cedag̃ ma; jewekay acã g̃u dak kuka ajop g̃ebum- -warara'acat kay dak; dao g̃u dak kuka wuyetakomãm ajop; warẽmtag̃ g̃u dak kuka warara'acat ajukuk- -cedag̃ ma; g̃ebum g̃u dak kuka ajop apẽn warara'acat cuk adi ikẽrẽm wuykukiap kay; wuyg̃uycũg̃cũg̃ tak kuka ajop ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ip iap kay; wuycokcog̃ tak kuka ajop cũg̃ ma jekukum ip iap kay.


text:
Wuyxe warara'acat ikukpin pima, wuybu'um g̃u dak kuka ajop warara'acat kay; — Soat ma i'e but Deus xe — i dak kuka acece soat em; warara'acat idipan e'eap wiwim tak kuka ajop; wuyukpiceg̃ẽm g̃u dak kuka warara'acat ajukuk.


text:
Wuyxe warara'acat ikukpin ijodi bima, soat em ma dak ikukpin jeedop ip wuyxe. Wuyxe ikukpin ip iap i'ũm'ẽm g̃u. Darem ma bit ip kawẽnwẽn Deus a'õbi kawẽnwẽn'ukayũ. Ijodi bima acã. Darem ma dak ip kawẽnwẽn ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn'ukayũ. Ijodi bima acã. Itaybitbũcayũ dak omuy ijodi bima acã.


text:
Deus xe bima bit, ka'ũmg̃u je'e itaybitbũcayũ. Soan ma wuyetaybit acesop. Yopĩt ma imuwẽnuwẽn'ukayũ dak ka'ũmg̃u je'e. Soat ma aceg̃uwẽnuwẽn.</n>


text:
Bekin pima bekitkit ekawẽnap puxim cuk adi og̃uy; bekitkit ag̃uy buxim tak; bekitkit ekukuap puxim tak. Ag̃okatkan g̃asũ bit oce. Bekitkit puxim wekukuap pit cuk ocepere.


text:
G̃asũ wuyetaybitbũt ma Deus e'eam. Waroa itabidig̃ peat cocoap puxim wuyetaybitbũt ã ixem. Ixe xe bima bit, jewejojom ace'e. G̃asũ wuyetaybitbũt ma ixem. Ixe bit itaybit cĩcã wuyjum. G̃uyjom pit wuyetaybit ace'e ixem apẽn ixe itaybit wuyjum iap co'i.</n>


text:
Wuyetabut Deus kay. Ixe xe wuydopap wiwim tak wuyju. Warara'acat tak ikukpin cĩcã wuyxe. Deus xe xipat cĩcã wuyetabut pima, ixe xe wuydopap wiwim pima dak. Wuyxe warara'acat ikukpin pima bit, ibodi ma xipat cexe.</n>


text:
Xipan warara'acat kukam cuy epejokuda. Soan cuy epe'e Deus biõg̃buk emumuũm pu am. Cekawẽn muwẽnap pit warara'acat podi ma xipat. Imẽnpuye: <n>— A'õbacaap cuy eg̃ũm owebe ekawẽn muwẽn ãm — i juy epe'e cebe- -Deus pe.


text:
Ya'õba'arẽmat a'õm kawẽnuwẽn'ukat ma wuywebe g̃u kawẽnwẽn- -Deus pe acã, cekawẽn pa'arẽm wuyxe buye. Ibiõg̃buk xipacat a'õbi ixe ya'õba'arẽmat a'õm kawẽnwẽn. Icẽmãn ixe e'em. Warara'acat xe bit cekawẽn pa'arẽm.


text:
Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat pit kawẽnwẽn soat peam wuywebeam. Ixe wuybuywatwan big̃ ma wuyetabut am. Wuypararaap mu'ũmu'ũm tak ixe. Wuyg̃uycũg̃ap mukapkam tak ixe.


text:
Ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn'ukat ma jewebuywatwan acã big̃ ma jetabut am Jesus kay. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat pit soat itabycayũ buywatwan big̃ ma itabut am ip.</n>


text:
Ocokcoksũ ma kuka oce Deus pe ja'õbacaap ũm puje eywebe ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽn ãm. Ocokcok cĩcã ma bit kuka oce ixe be ja'õbacaap ũm puje eywebe Deus ekawẽn muwẽn ãm. Ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn'ukat xipan kapikpig̃ Deus peam. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat pit ixe bodi ma xipan kapikpig̃ cebeam. Te'e ma kuka o'jekawẽn ya'õba'arẽmat'a'õm wara'acat ceweju'ũm pima wuya'õm cekawẽn muwẽn ãm ce'awero'ibiyũ be. Te'e ma kuka o'jekawẽn ya'õba'arẽmat'a'õm Jesus kay itabucat buywatwan'ũm puye.


text:
Okitpitpiyũ, eykay juy oajẽm. Ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn pima bit, eybuywan g̃u kuka õn, wekawẽn pa'arẽm eyxe buye. Apẽn Deus cuk adi o'g̃uwẽnuwẽn owebe iap muwẽn puje bit, kuka õn eybuywan, apẽn cuk adi ixe omutaybitbiniap muwẽn puje dak. Deus biõg̃buk a'õbi imuwẽn puje dak, kuka õn eybuywan, Deus ekawẽn muwẽn puje dak.</n>


text:
Wuya'õ'ẽ. Yamuydedeap tak ya'õ'ẽ ma. Tarekrek'uk'uk tak ya'õ'ẽ ma- -flauta'uk tak ya'õ'ẽ ma, harpa'uk tak. Itaybit'ũmat cedag̃'ũm yamuydedem pima bit, ajom i'eyũ imuydedem i kuka o'e ip, warẽmtag̃ ma yamuydedem puye.


text:
Kededeg̃'uk kukat warẽmtag̃ ma yukmuydedem pima bit, kuka o'jemuxipan g̃u ip sorarayũ jeju am nopag̃õg̃õ ãm.


text:
Imẽnpuxim ẽn ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn pima, ekawẽn cocoayũ dak itaybit g̃u kuka o'e ip ekawẽn, ya'ĩjojom ma'g̃u ip. Kawẽnwẽn'ũma ẽn ceweju ip iat puxim kuka o'e ip.


text:
Pũg̃'ã'õ g̃u wuyju. Warẽmtaksug̃ ma wuya'õ. Wuya'õwarururu. Ibeat'a'õm kawẽnwẽn'ukat xe bit ya'õbapuk.


text:
Deus biõg̃buk emumuũm kay jĩjã eyju kuy. Imẽnpuye soat podi ma xipat cĩcãat cuy epejoojuy cexewi. Ya'õbacaap cuy epejoojuy warara'acat puywat am- -Jesus kay itabucayũ buywat am.</n>


text:
Imẽnpuye ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnuwẽn'ukat cuy jekawẽn Deus eju. <n>— A'õbacaap cuy eg̃ũm owebe apẽn cuk adi oceceiap muwẽn ãm wa'ĩjojo'ukat a'õm tak — i juy je'e ip Deus pe.</n>


text:
Õn ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn Deus eju bima, wag̃uybi g̃u õn kawẽnwẽn. Obiõg̃buk pe acã õn kawẽnwẽn.


text:
Imẽnpuye apẽn paxi oce? Obiõg̃buk pe juy ocekawẽn Deus eju, wag̃uybi dak. Obiõg̃buk pe juy ocebibododon tak, wag̃uybi dak.


text:
“Bay, ẽn xipat cĩcã” i'e'em eyju eybiõg̃buk pe acã bima, “Xipat cĩcã ma” i'e ba'ore kuka o'e eyweju je'aweroromayũ be, eyekawẽn cekawẽnpa'arẽm cexe ip puye. <n>— Apẽn xe'e ite e'em? — i acã kuka o'e ip.</n>


text:
Eya'õdip cĩcã ma aco'i eybiõg̃buk pe eyju kawẽnwẽn Deus eju. Imẽnpit eyweju je'aweroromayũ buywatwan g̃u eyju.


text:
Eyekawẽnap podi ma õn pit kawẽnwẽn ya'õba'arẽmat'a'õm. Imẽnpuye: <n>— Ẽn xipat cĩcã oxe — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Warara'acat eju awerom pima bit cuy ya'õba'arẽmat'a'õm g̃u ocekawẽn. Soat ip wa'ĩjojom iat'a'õm acã ocekawẽn ixeyũ mutaybit am. 10.000 palavra ya'õba'arẽmat'a'õm wekawẽn puje, ka'ũma ma kuka itaybit o'e ip. 5 palavra ixeyũ a'õm wekawẽn puje bit, kuka itaybit o'e ip. Imẽn kuka ip osubuywan.</n>


text:
Okitpitpiyũ, yopĩt ma juy eyetaybin ikẽrẽat mug̃ẽ ãm bekitkit puxim. Bekitkit ag̃uy buxim g̃u bit cuy epeyewag̃uyg̃uy- -yaypanayũ ag̃uy buxim acã.


text:
Imẽn e'em Deus wuyawẽwẽap ekawẽntup pe: <n> “Ocekawẽn puk ijodiat eju,” i'e'em wuykukukat, i. “Ya'õba'arẽmat'a'õm puk ocekawẽn ceweju ip- -wũyatka watwat a'õm,” i. “Imẽnpit wa'ĩjo pin g̃u juy je'e ip,” i. <n> Imẽn e'em ig̃odup.</n>


text:
Imẽn wuyju ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn Deus soat podi ma ya'õbaca i'e am itabucayũ be g̃u- -itabut'ũmayũ be acã. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn pit wuyju Deus soat podi ma ya'õbaca i'e am itabut'ũmayũ be g̃u- -itabucayũ be acã.


text:
Jesus kay itabucayũ e'awero buje, soat eyju aco'i ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn. G̃ebuje itabut'ũmat aco'i jajẽm eykay- -o'ya'ĩjojo g̃u bukiat tak. <n>— Teyũku yadaodaoayũ — i aco'i je'e ip eyekawẽn cekawẽn pa'arẽm cexe ip puye.</n>


text:
Deus ekawẽn muwẽnuwẽn pima bit, itaybit je'e ip ikẽrẽat kug̃ oceju iam- -eyekawẽn co buje. Ya'õba'arẽmatã'õ o'ya'ĩjojo g̃u'ibit tak itaybit je'e iboam. <n>— Deus omuju juy ipiat'ajojoap kay ikẽrẽat kug̃ õn cexe buye — i je'e eyekawẽn co buje.


text:
— Ikẽrẽat kay õn g̃ebum soat em — i dak je'e ixe soat pe eywebe- -awerom'ayũ be. <n>Jẽg̃'aecõg̃cõg̃ Deus wap: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i dak je'e Deus pe. — Icẽmãn Deus omuy eyxe — i dak je'e eywebe.</n>


text:
Imẽneju, okitpitpiyũ, jeymukũyjo õn cedag̃ ma eye'awero am. Epeye'awero juy eyewebuywat am big̃ ma eyetabut am. Eye'awero buje, pũg̃'in cuy ey'in jebibododon Deus kay; wara'at cuy jebureyũ ma g̃utaybin; wara'at cuy apẽn Deus o'e cebe iap g̃uwẽn; wara'at cuy jekawẽn ya'õba'arẽmat'a'õm; wara'at cuy wuya'õm ma g̃uwẽn apẽn ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn'ukat o'e iap. Soan cuy epe'e eyewebuywat am big̃ ma eyetabut am Jesus kay.


text:
Pũg̃ g̃u ey'in kawẽnwẽn ya'õba'arẽmat'a'õm. Adedem g̃u bit cuy jekawẽn pũg̃ e'awero buje- -xepxep ã. Ebapũg̃ tak xipat ma. Xepxem g̃u dak cuy jekawẽn ip. Pũg̃ ma koap jede. Ixe emũg̃ puje wara'at jede kanomũm. Wara'at tak cuy wuya'õm ma apẽn ite o'e iap g̃uwẽn.


text:
Ka'ũma ma aco'i itaybit apẽn ite o'e iap muwẽn ãm wuya'õm. Itaybit'ũm pima, mũg̃ ma juy ip jeedop. Ya'õberen g̃u juy jede ip- -jewebe acã- -Deus pe dak.


text:
Xepxep ã juy apẽn Deus o'g̃uwẽn cebe ip iap g̃uwẽn pũg̃ e'awero buje. Ebapũg̃ tak xipat ma. Ixeyũ ekawẽn cocom cĩcã juy jeedop ip warara'acat. <n>— Cedag̃ xe'e ixeyũ e'em? — i juy je'e ip jewewebe.</n>


text:
Deus jekawẽn g̃ubapuk pũg̃ pe g̃u- -soat pe ma. Soat ip i'e but ajo Deus o'e cebe iap. Pũg̃ ma juy g̃uwẽn. Ixe emũg̃ puje juy wara'at g̃uwẽn. Imẽn bodinmaku g̃uwẽn ip. Imẽn eẽm pima, soat cuy eyetaybin. Soat tak eycokcok epesop. Jewebuywatwan tak cuy epesop.


text:
Itabucayũ e'awero buje juy mũg̃ ma jeedop ip aoyũ. Imẽn je'awerorom soat ka dag̃ itabucayũ. Abu ayacat o'g̃uydeat ce'awero buje ip? Ka'ũma ma. Ag̃okatkayũ kukukan g̃u juy jeedop ip aoyũ. Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tak imẽn wuymutaybitbin.


text:
Wuysũsũn kuka ace ayacat ekawẽn puje aweromayũ be. “Apẽn ite o'e?” i'e pin pima, jektop eju ma juy jekawẽn jeduk'a be ma- -awerom pima bit ka'ũma.</n>


text:
Eyxewi g̃u Deus ekawẽn o'jebapuk- -cexewi ma- -Deus xewi. Eywebe ã g̃u Deus jekawẽn o'g̃uwẽn- -soat pe ma. Imẽneju: <n>— Oceju acã cedag̃ ma je'awerorom Deus eju kawẽnwẽnap'a be — i'ũmg̃u juy epe'e.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ey'in Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Warara'acat ey'in Deus biõg̃buk emumuũm kug̃ayũ- -ya'õbacaap kug̃ayũ. <n>— Wuykukukat a'õbi Paulo ijudup mubarararag̃ wuymukũyjoaptum — i juy je'e ixeyũ ma.</n>


text:
Imẽneju, okitpitpiyũ: — A'õbacaap cuy eg̃ũm owebe ekawẽn muwẽn ãm — i juy epe'e Deus pe. — Ya'õba'arẽmat'a'õm g̃u juy ecekawẽn — i'ũmg̃u bit cuy epe'e wara'acat pe.</n>


text:
Okitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop kawẽn idipat kay. Kuy bima juk adi iboap ekawẽn og̃uwẽnuwẽn eywebe. Iboap ekawẽn kay eyetabut epesop. Iboap ekawẽn tag̃ eyju jekukum g̃asũ dak.


text:
Iboap ekawẽn cekawẽntip. Iboap ekawẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn eywebe. Deus eydaxijojom iboap ekawẽn kay eyetabut puye. Eybu'u'ũm pima, jeydaxijo. Eybu'u bima bit, te'e ma juk eyetabut epesop.</n>


text:
Apẽn cuk adi oya'ĩjojoiap cuk og̃uwẽn eywebe. Iboap ekawẽn podi ma xipat. Cristo oe'ũ ikẽrẽat uk am wuywebe. Oe'ũ apẽn ibararak opop Deus ekawẽntup pe iap tag̃.


text:
Ixe'ũm o'jomõg̃ ip witabikũy be. Xepxep xet kap puje dak, Deus ixe o'g̃uyu ce'ũ'ũayũ dopap pewi. Waram g̃uto o'jetait apẽn ibararak opop Deus ekawẽntup pe iap tag̃.


text:
G̃asũ jeweju juk adi oekuku'iayũ kay o'jebapuk adeayũ kay- -500 beayũ kay. Ade ma buk ixeyũ'in pit itabẽg̃ ma. Warara'acat kuy oe'ũ'ũ ixeyũ'in.


text:
Ixeyũ kay jebapukap tomukadi okay o'jebapuk. It kapat wa'ũmat puxim õn, kanomũm okay o'jebapuk puye.


text:
Imẽnpuye obodi ma ip ya'õbuyxi warara'acayũ Jesus emumujuyũ. Kuy bima Jesus kay itabucayũ be ipiatpi'ajojoan cuk adi ojekukuku. Imẽnpuye osũsũn “Jesus emumuju õn” i'e am.


text:
Deus pit soat podi ma xipan okug̃, xipat g̃u ma'g̃u õn. Imẽnpuye juk omuy Jesus emumujum. Te'e g̃u juk omuy. Warara'acat ekapikap podi ma juk adi ocekapikpik Jesus emumujuyũ ekapikap podi ma. Wa'õbacaam g̃u bit cuk adi ocekapikpik- -Deus a'õbacaam acã. Ixe wa'õmucanucan'uk osunuy soat em.


text:
Kawẽn idipat acã og̃uwẽn eywebe. Warara'acayũ dak ibeat acã o'g̃uwẽn eywebe- -Jesus emumujuyũ. Abu imuwẽnuwẽn iat pit yobog̃ g̃u. Cekawẽn pit yobog̃. Iboap ekawẽn kay juk eyetabut epesop.</n>


text:
— Deus waram g̃uto Cristo o'g̃utait ce'ũap tomukadi — i wuyju e'em.Imẽnpuye: <n>— Deus waram pit ce'ũ'ũ'ibiyũ g̃utait g̃u — i'e'em te'e ma pũg̃pũg̃ ey'in.</n>


text:
Deus pe waram g̃uto Cristo mutait'ũm pima bit, te'e ma kuka kawẽn idipat wara'acat pe- -te'e ma dak kuka adi eyetabut iboap ekawẽn kay.</n>


text:
— Deus waram Cristo o'g̃utait — i wuyju e'em.Ixeyũ e'eap icẽm pima bit, napa ma wuyju e'em: <n>— Deus Cristo o'g̃utait — i.Deus waram g̃uto ce'ũ'ũayũ mutaicin g̃u iap ekawẽn icẽm pima, Cristo dak waram g̃uto o'g̃utait g̃u.


text:
Ixe be waram g̃uto Cristo mutait'ũm pima, te'e ma juk eyetabut cekay. Ikẽrẽat kug̃ mabuk eyju. Ixe be imutait'ũm pima, ipiat'ajojoap kay epeju eye'ũ buje.


text:
Ixe be imutait'ũm pima, Cristo kay itabucayũ'ũm'ũm wũy ma opop ip Deus wi. Ipiat'ajojoap pe ma ip opop.


text:
Ijodi bima acã du Cristo xipan wuykug̃? Wuye'ũ buje bit wuykay g̃u xe'e? Imẽn pima, warara'acat podi ma kuka wuyg̃uycũg̃ ace.</n>


text:
Imẽnpit ixeyũ e'eap icẽm g̃u. Deus waram g̃uto Cristo o'g̃utait. O'g̃utait waram g̃uto soat webekitkiyũ'ũm'ũm og̃utait iam wuymutaybit am.


text:
Soat je'ũ'ũm ace'e pũg̃ ma ag̃okatkat ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ buye. Imẽnpuxim soat acejetait waram wara'at pit idipat o'g̃ug̃ẽ buye.


text:
Soat je'ũ'ũm ace'e wuyju Adão naxeg̃ebitbit puye. Imẽnpuxim waram acejetait Cristo eju mũg̃'i wuyju buye.


text:
Cristo koap o'jetait waram. G̃uyjom pit Cristo a'õkayayũ waram g̃uto jetait. Waram acejetait ixe ajẽm puje.


text:
Cristo Deus kay'ũmayũ a'õbacaap g̃u'ũm. Soat g̃u'ũm. Soat xipat'ũmayũ kukukat a'õbacaap g̃u'ũm. Soat ya'õbuyxiat a'õbacaap tak g̃u'ũm. Soat ya'õcaat a'õbacaap tak g̃u'ũm. Ka'ũma ma kũyjobit jeenuy ixeyũ a'õ kay. Deus a'õ kay acã jeedop ip kũyjobit. <n>— Ẽn acã soat kukukat. Soat kũyjobit a'õ kay acã — i soat je'e ip Deus pe.</n>


text:
Cristo soat kukukan je'e Deus pe cekay itakomaayũ a'õbacaap mu'ũm puje. Soat jeedop ip kũyjobit Cristo a'õ kay.


text:
Wuye'ũap wuykay itakomaat puxim. Wuyparara wuykay itakomaat puxim. Wuyparara dak je'ũm. Deus soat kukukan pima bit ace'ũ g̃u.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus soat a'õbacaap o'g̃u'ũm, i. Soat jeedop ip kũyjobit ixe a'õ kay, i. <n> Deus soat a'õbacaap g̃u'ũm. Soat jeedop ip kũyjobit Cristo a'õ kay. Ja'õbacaap pit g̃u'ũm g̃u.


text:
Cristo a'õ kay am Deus pe soat mukũyjo buje, Cristo jeenuy kũyjobit Deus a'õ kay- -jebay a'õ kay. Koap cebay soat g̃ukũyjo ja'õ kay am. G̃asũ: <n>— Õn tak kũyjobin oce a'õ kay — i je'e ipot jebay be.Deus soat ipi dag̃acat kukukan jeenuy kabi beacat kukukan tak. Soat em jeenuy ixeyũ kukukan. Ixeyũ kukukap i'ũm'ẽm g̃u.</n>


text:
Deus pe ce'ũ'ũ'ibiyũ mutaicit'uk'ũm pima, te'e ma pũg̃pũg̃ ey'in jemubatisasanan ce'ũ'ibit tieg̃. <n>— Deus waram g̃uto ce'ũ'ũ'ibiyũ mutaicin g̃u — i napa ma e'em ixeyũ.Ixeyũ e'eap icẽm pima bit, te'e ma jemubatisasanan ip ce'ũ'ibit tieg̃.


text:
Ixe be ce'ũ'ũ'ibiyũ mutaicit'uk'ũm pima, te'e ma soat kabia oaoka ojuyap cocom õn. Imẽnpit waram g̃uto ip imutaicit'uk. Imẽnpuye te'e g̃u wuyaoka ojuyap cocom wuyju.


text:
Ocokcok eykay, wuykukukat Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Imẽnpuye: <n>— Soat kabia oaoka ojuyap cocom õn, okitpitpiyũ — i õn e'em eywebe.</n>


text:
Ijopka be dak cuk adi we'ũpinpinap ojojojo wida ika'uat eju ocebacacanap puxim. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn pima, we'ũpinpinap ojojojo ijopka be- -Éfeso ka be. Omucokcok am imuwẽn puje, te'e ma kajuk we'ũpinpinap ojojojo. <n>— Kuyaje ace'ũ. Imẽnpuye juy jekõnkõn acã ajop, tikõnkõn tak — i te'e ma e'em itabut'ũmayũ.Deus pe ce'ũ'ũayũ mutaicit'uk'ũm pima, ixeyũ e'eap tag̃ cuy ajeku.</n>


text:
Eyday'em'um cuy epesop wara'acat pe eymug̃uykukuap puxim. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat purem pima, wuyju dak kuka cũg̃ ma wuyekukuap acepere ma ixeyũ buxim ikẽrẽat mujurũg̃ ãm.


text:
Pũg̃pũg̃ ey'in pit eyetaybit g̃u Deus e'e am. Imẽg̃ãm õn e'em eymusũsũn ãm. Waram pit cuy eyag̃uysan epesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere!</n>


text:
Imẽnpit: <n>— Apẽntak Deus waram ce'ũ'ũ'ibiyũ g̃utait? — i je'e aco'i pũg̃ ey'in owebe. — Apebitak ixeyũ jebin je'e iisuat? — i je'e aco'i owebe.</n>


text:
Deus jekpiwatpin ma tamuwexaxan kadaim. Kadaida taida'ibita buxim ma jedaewexaxan yaypan puje- -wara'atam g̃u.</n>


text:
Soat itabẽg̃ayũ ẽn pũg̃ẽn g̃u. Wuyẽn pũg̃ẽn. Pucaẽn pit wara'atẽn ma. Wasũẽn tak wara'atẽn ma. Aximaẽn tak wara'atẽn ma.</n>


text:
Imẽn ma opop kabi be dak warẽmtaksug̃at ma. Ipi dag̃ tak imẽn ma- -warẽmtaksug̃at ma. Kabi beacat idip. Ipi dag̃acat tak idip. Jewejojo'i g̃u bit ip idip.


text:
Imẽntak kaxie iesop. Kaxiamat pit g̃uto iesop warun ma. Kasopta bit g̃uto taesop warun ma. Jewejojo'i g̃u ip isop. Imẽntak pũg̃pũg̃ta bit g̃uto kasopta wara'atasop co'i g̃u- -tasop warun ma.</n>


text:
Imẽnpuxim Deus waram g̃uto wuymutaicin. Wuykot puje wuyjebit ierep e'em. Waram g̃uto imutait puje bit, ierep pa'ore je'e.


text:
Wuykot puje ikẽrẽ e'em wuyjebit ibaca g̃u dak. Waram g̃uto imutait puje bit, idip cĩcã je'e. Ibaca jĩjã dak je'e.


text:
Wuykot puje, ijodiat'ũm jebit ma wuyjebit. Waram g̃uto wuymutait puje bit, wara'an je'e. Deus biõg̃buk emumug̃ẽ jebin je'e wuyjebit. Ijodi bima wuyjebit ijodiat jebit ma. Waram wuymutait puje bit Deus biõg̃buk emumug̃ẽ jebit wuyjebin je'e.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus koapat ag̃okatkat o'g̃ug̃ẽ- -Adão o'g̃ug̃ẽ, i. Ijebin o'g̃ug̃ẽ cebeam ijodiat jebin ma, i. <n> Kanomũmat Adão bit ijodiat jebit podi ma. Ixe biõg̃buk pit wuymutaicit'ukat. Kanomũmat Adão i wara'at putet Jesus Cristo butet.


text:
Koapat pit wuyjebit ijodiat jebit ma. G̃uyjom pit Deus wara'at jebit je'g̃ũm wuyjebin. Jebiõg̃buk mug̃ẽg̃ẽ je'g̃ũm- -kabi beat jebit.


text:
Ijodiat jebit ka'wi mug̃ẽg̃ẽ Adão jebit puxim. Kabi kay cumayũ bit wara'at je'jat jejebin je'ũ buje- -Cristo jebit puxim- -kabi beat jebit puxim.


text:
Okitpitpiyũ, imẽn õn eymutaybin pin. Deus soat kukukan pima ka'ũma ma je'ũ. Imẽnpuye ijodiat jebit kug̃ pima aceõm g̃u cexe ixe soat kukukan pima- -ierep em iat kug̃ pima. Ierep em iat g̃u jeenuy cexe.</n>


text:
Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. Soat g̃u ace'ũ. Dao ma bit Deus soat wuyju wuymuwexat. Kuy bima iboap iba'arẽm osodop soat xe wuyxe. G̃asũ bit ibapuk o'e.


text:
Dao ma wuymuwexat wuyetapokap co'i. Ixe wuymuwexat amãm parasuy jo'iat muyde buje. Parasuy jo'iat g̃uyde kabi be. Imuyde buje, Deus waram g̃uto itabucayũ'ũm'ũm jebit g̃uyu ipi bewi. Iisuat je'g̃ũm ijebin. Waram g̃uto itait je'e ip. Waram pit je'ũ g̃u ip. Soat em itait ip jeedop. Wuyju wuyetait pima parasuy jo'iat muyde buje, iisuat je'g̃ũm wuywebe dak wuyjebin.


text:
Ijodiat jebit je'ũ'ũm. Ierep e'em. Deus pit ibeat jebit g̃uwexat kabi beat jebin- -ierep g̃uian, je'ũ g̃uian.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Ka'ũmg̃u je'e je'ũap Deus soat kukukan pima, i. Soat kũyjobit jeedop ip Deus a'õ kay, i. Deus je'ũiat g̃uwexat je'ũ g̃uian, i. <n> Imuwexat puje ibodup peat ekawẽn co'i je'e. <n>


text:
 Wuye'ũap dat pe wuyeiduap co'i. Deus pit ce'ũat mutaicin dat tõg̃ta'ukap puxim. Je'ũaptip'ũm pima, ka'ũma buxim ace'e wuyparara. Acesupi'ajo g̃u dak ipiat. Pũg̃ em tak ka'ũma.</n>


text:
Soat ace'ũ ikẽrẽat kug̃ puye. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap dat tõg̃ta buxim. Wuyetaybit wuyju ikẽrẽat kug̃ iam Deus ekawẽn cocom puye.


text:
Deus pit wuya'õmucanucan wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim, wuykukukat Jesus Cristo a'õ dag̃ wuyju jekukum puye. Imẽnpuye: <n>— Soat podi ma ẽn xipan ocekug̃ — i juy ace cebe.</n>


text:
Imẽneju, okitpitpiyũ, oxe ikukpinayũ, eyag̃uywarururun g̃u juy epesop! Eybu'um g̃u dak cuy epesop eyetabut am Cristo kay. Soat em cuy kapikpig̃ epesop wuykukukat peam. Ixe a'õbacaam kapikpig̃ pima, te'e g̃u kuka acekapik.</n>


text:
— Ocedinheiro juy oceg̃uxipan imuju am Deus ebekitkit pe- -Judéia eipi watwat pe — i juk epe'e owebe eyemudupmubararaktup pe kuyatup pe.Epeg̃uxipanpan cuy! Apẽn cuk Galácia eipi watwat pe oceceiap tag̃ cuy eyju dak epeg̃uxipan- -apẽn cuk itabucayũ be oceceiap tag̃.


text:
Soat edomingo be eyedinheiro'in cuy epeg̃uxipan. Ade ma ikug̃ayũ adem ma juy g̃uxipan. Ade'ũm ikug̃at pit adem g̃u juy g̃uxipan. Imẽn eyju g̃asũ imuxipanpan pima: <n>— Eyedinheiro'in cuy epejat — i g̃u kuka oce eywebe eykay oajẽm puje.Oajẽm puje at g̃u juy epeg̃uxipanpan. G̃asũ dak cuy epeg̃uxipanpan. Soat cuy je'e ixipan oajẽm puje.


text:
Oajẽm puje ag̃okatkayũ og̃uju Jerusalém ka kay- -eyemunaẽyũ. Cartadup tak otupmubararak eyedinheiro eju tupmujuaptum. Eyedinheiro tujowat ip cartadup tak.


text:
Adeayũ mutaybin put owebe ijoce. Jesus ekawẽn muwẽnuwẽn õn adeayũ be. Warara'acayũ bit itakoma okay, Jesus muwẽnuwẽn õn puye.</n>


text:
Obuxim Timóteo dak kapikpig̃ wuykukukat peam kawẽn idipat muwẽnuwẽn. Imẽnpuye eykay yajẽm puje juy xipan epejukuk ikabap i'e am eyxe.


text:
Ixe juy epeg̃upubun g̃u yaypan'isu ma'g̃u. Ixe epicap wiwim õn wuykitpitpiyũ eju. Imẽnpuye juy ixe epesubuywan icokcog̃ cepit am okay.</n>


text:
— Ẽn tak cuy eju Corinto ka watwat jom wuykitpitpiyũ eju — i juk adi oce wuykitpit Apolo be.Ade em ma imẽn cuk adi ocece cebe. <n>— G̃asũ g̃u aco'i oju — io'e owebe.Iju ba'ore'ũm pima bit, je'ju eykay.</n>


text:
Eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymubu'unap puxim Cristo kay. Eyetabun cĩcã juy epesop cekay. Eya'õcam cuy epesop. Wara'at kaykaykay g̃u juy eyetabucap epejukuk.


text:
Kuy eyetaybit Estéfanas- -ibadipyũm tak. Ixeyũ koap ma itabut o'e Jesus kay Grécia eipi watwat'in. Soat em Deus ebekitkit puywatwan ip Estéfanasyũ. Okitpitpiyũ,


text:
Ocokcok cĩcã Estéfanas ajẽmap kay, Fortunato ajẽmap kay dak, Acaíco ajẽmap kay dak. Eywebe obuywan pa'ore bima, ixeyũ ma obuywatwan.


text:
Ixeyũ omucokcokcog̃ cĩcã. Eymucokcokcog̃ tak cuk adi ip osodop. Xipat cĩcã ip oxe. Eyxe dak aco'i xipat ma ip.</n>


text:
Ásia eipi watwat kato mujujum eywebe- -itabucayũ. Áquila, Priscila dak kato mujujum eywebe, soat ixeyũ duk'a be je'aweroro'ukayũ dak, wuykukukat kay itabucayũ.


text:
Soat wuykitpitpiyũ dak kato mujujum eywebe- -oxeayũ. <n>Epeyewakobotbot cuy wuykukpin wuyeweweju iap mubapuk am soat pe.


text:
— Wũy ma jeedop ip Deus wi ipiat'ajojom wuykukukat kay'ũmayũ — i õn e'em. — Ocekukukat, ajẽm cuy! — i dak õn e'em.</n>


text:
 <n> CORINTO KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP XEPXEPATUP</n> Corinto ka watwat, cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum- -Deus ebekitkiyũ adeayũ beaptum, Grécia eipi watwat beaptum. Õn Paulo. Jesus Cristo emumuju õn Deus bikuyap tag̃. Tupmubarararag̃ õn wuykitpit Timóteo eju- -wuyxe ikukpinat eju.</n>


text:
— Soat podi ma ẽn xipat — i juy acece Deus pe.Ixe ma wuykukukat Jesus Cristo ebay. Ixe ma wuyebayat tak. Soat em xipan wuykug̃. Soat em wuybuywatwan.


text:
Xipat'ũmat jebapukpug̃ ocewebe bima, ixe ma oxebuywatwan. Imẽnpuye warara'acayũ be xipat'ũmat ebapuk puje, ocetaybit ibuywat am ip, ipiatpi'ajojom ip pima dak. Ocetaybit ixeyũ buywat am, Deus soat em kuy ocebuywatwan puye.


text:
Apẽn Cristo juk adi ipiat o'supi'ajojo iap puxim oceju dak ipiatpi'ajojom ocetabut Cristo kay buye. Imẽnpit big̃ ma oceju ipiatpi'ajojom pima, big̃ ma ixe dak ocebuywatwan oca'õmucanucan.</n>


text:
 <n> (6-7)</n> — Deus ocebuywatwan e'em — i juk adi oce eywebe kuy bima. — Deus ocedaxijojom ipiat'ajojoap kay ocejuap puxim — i dak cuk adi oce eywebe. Imẽnpuye Deus kay'ũmayũ ocekaykay jĩjã. Ipiatpi'ajojoan ip ocewebe. Wuyju ipiatpi'ajojom pima bit, Deus wuybuywatwan cĩcã. Kuy eyetaybit iboam. Imẽnpuye:


text:
Okitpitpiyũ, ade jĩjã xipat'ũmat o'jebapukpuk ocewebe Ásia eipi be bima. Iboap cuy og̃uwẽn eywebe eyetaybit'ũmap puxim. Ipiat ocesupi'ajo jĩjã. Ipoxi jĩjãat kug̃ oceweju iap co'i ma juk adi ocekukuku. Tũybe aceap iãn cuk adi oce'e.


text:
Tũybe warara'acat wuyaoka iãn cuk adi oce'e. Imẽnpuye juk adi ocetaybit ocesop iba'ore ocewebe jewedaxijoam iam, Deus pe acã iba'ore g̃u ocedaxijoam iam tak. Ixe be acã imutait put ce'ũat tak.


text:
Ixe juk adi ocedaxijojo warara'acat pe ocaokaap puxim. Ixe ma ocedaxijojom jeenuy soat em. Ocedaxijojom jeenuy xipat'ũmat ebapukpug̃ ma'g̃u ocewebe. Imẽnpuye ocetabut cĩcã cekay.


text:
Eyju dak cuy ocebuywatwan epesop kawẽnwẽn pima Deus eju ocewebeam. Deus tak ocebuywatwan jeenuy, ocewebeam eyju kawẽnwẽn puye. Xipat cĩcãat je'g̃ũm ocewebe. Xipan jeenuy ocekug̃. Imẽnpuye adeayũ je'e cebe: <n>— Bay, soat podi ma ẽn xipat, xipan Pauloyũ ejukuk puye — i. — Ẽn xipat cĩcãat ũmũm cebe — i dak je'e ip cebe.</n>


text:
Abu buk oceg̃ug̃uykuku? Ka'ũma ma. Cedag̃ ma juk adi ocekukuku. Xipan ma juk adi ocesop warara'acat kug̃. Eykug̃ pit ibodi ma ocesop xipan eykug̃. Icẽmãn oceju iboam e'em. Apẽn cedag̃ ocexe iap tag̃ oceju jekukum, ocetaybit cĩcã buye g̃u- -Deus ocebuywatwan puye acã; ixe soat em xipat cĩcãat ũmũm ocewebe buye dak. Imẽnpuye ocecokcok ocekukuap kay cedag̃ ma ocekuku buye.


text:
Kawẽn iba'arẽmatup mubararag̃ g̃u õn eywebe- -kawẽn ibapukatup acã. Obu'u ma juk adi og̃uy eymug̃uykuku cartadup pe. Eyetaybitbũt ã õn. Imẽnpuye juy omuymuy g̃u bit epesop!


text:
G̃uyjom pit aco'i eyetaybit cĩcã epe'e õn. Eycokcog̃ epesop okay g̃ebuje bit. Õn tak ocokcog̃ oce eykay waram wuykukukat Jesus ajẽmap kabia be.</n>


text:
 <n> (15-16)</n> Koap pima bit cuk adi a'g̃u wa'õ kay jĩjã epesop. Imẽnpuye eyjo pin cuk adi og̃uy Macedônia eipi kay cum pima, ibocewi jepin pima dak. Imẽn eyjojo buje kuka juk xepxep em og̃uy eymucokcog̃ Deus ekawẽn eymutaybitbin. Eyju dak kuka juk obuywan epe'e Judéia eipi kay oju am.


text:
Wetaybit'ũm tu og̃uy eyxe eykay iju pin pima? <n>— Ewekay acã ẽn ẽbum — i du eyju e'em owebe? — “Cum õn eykay,” i ẽn e'em ocewebe cum'ũm pima — i du eyju e'em owebe?Imẽn g̃u õn e'em!


text:
Deus pit napa g̃u e'em. Soat em ja'õ dag̃ e'em. Õn tak inapa bit oce g̃u. Deus itaybit iboam. <n>— Hm hm. Cum õn eykay — i'ũmg̃u õn e'em, cum'ũm pima bit.</n>


text:
Õn ma Jesus Cristo juk adi og̃uwẽnuwẽn eywebe. Timóteo dak cuk adi ixe ma o'g̃uwẽnuwẽn eywebe, Silas dak. Ixe Jesus Cristo Deus ipocat. <n>— Em õn — i'ũmg̃u ixe e'em em'ũm pima.Ja'õ dag̃ pit soat em ma e'em.</n>


text:
— Xipacat og̃ũm eywebe — i'e'em Deus wuywebe.Ibo bubum ma wuyju xipacat pupum, Jesus Cristo Deus a'õ dag̃ iũmũm wuywebe buye. Imẽnpuye: <n>— Imẽn cuy je'e, soat em Deus ja'õ dag̃ e'em puye — i wuyju e'em soat pe. Imẽnpuye: <n>— Warara'acat podi ma Deus idip — i'e'em adeayũ dak.</n>


text:
Wuybutet mubarararag̃ wuybubut pe teku juy obubut iap mubapuk am soat pe. Imẽnpuxim Deus tak jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe teyũku webekitkit iap mubapuk am soat pe. Ixe biõg̃buk wuywebe bima, wuyetaybit soat wuywebe iũm piniat acejat iam.</n>


text:
Deus itaybit icẽmãn õn e'em eywebe iam. Eykay oju buje bit, kuka mo õn eymukorẽm. Imẽnpuye oju g̃u eykay eymukorẽmap puxim. Obu'u eymug̃uycũg̃.


text:
Jeymukũyjo g̃u bit oceju eyetabut am, kuy eyetabut cĩcã buye. Imẽnpit eycokcok cĩcã g̃u buk- -eycokcoksũ ma. Imẽnpuye ocexe eymucokcok pin.</n>


text:
Imẽnpuye: <n>— Odaobu'u'u Corinto ka beayũ kay imukorẽmap puxim ip- -imug̃uycũg̃ap puxim tak ip — i juk oce owebe ma.Omucokcokcog̃ cuk adi epesop kuy bima.


text:
Owebe eymug̃uycũg̃ puje bit, abu kuka omucokcog̃? Ka'ũma ma! Soat kuka eyg̃uycũg̃ epesop. Imẽnpuye oju g̃u eykay obu'u eymukorẽm puye.


text:
Imẽnpuye koapatup cuk otupmubararak cartadup eymukorẽmaptup. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cuy epeyepere oajẽm awap. Eywebe omug̃uycũg̃ap kay g̃u juy õn oajẽm puje. Eywebe omucokcog̃ap kay acã juy õn. Õn ocokcok pima, eyju dak eycokcok ma epesop.


text:
Og̃uycũg̃ cĩcã eykay bima ibodup cuk otupmubararak eywebeaptup- -wag̃uybabi'ũm eykug̃ pima. Wetadidetog̃ ma juk adi otupmubararak. Eymug̃uycũg̃ap ojuy g̃u bit cuk otupmubararak- -eymukũyjoap ojuy acã. Eymukũyjo pin cuk adi og̃uy eykukpin cĩcã oxe iam.</n>


text:
Ig̃o bit cuk adi omug̃uycũg̃ cĩcã ag̃okatkat, eyxeat, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukat. Ig̃o juy epeg̃ukorẽm iaptup cuk adi otupmubararak eywebeaptup koapatup. Omug̃uycũg̃ap podi ma bit ig̃o juk adi eymug̃uycũg̃cũg̃ osunuy pũg̃pũg̃pũg̃ ey'in. Eya'õpurug̃ g̃u bit cuy epeg̃ukorẽm- -eya'õdidim ma.


text:
Ade ey'in cuk kuy ig̃o o'g̃ukorẽmrẽm waram g̃uto cedag̃ ma ceku am. Kuy juy o'e. Waram pit epeg̃ukorẽm g̃u.


text:
G̃ebum g̃u juy epesop g̃asũ bit apẽn ixe ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ iap kay. Epesubuywan g̃asũ bit. Iburem cuy epesop big̃ ma ig̃uycũg̃ap puxim- -Deus ikẽrẽat ju'uk g̃u owebewi i'eap puxim.


text:
Kũyjobit paxi adi ip wa'õ kay iam cuk adi og̃uy wetaybin pin. Imẽnpuye juk ibodup otupmubararak eywebeaptup koapatup.


text:
Ig̃o ag̃okatkat cuk adi omug̃uycũg̃ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukat. Imẽnpit eyju g̃ebum'ũm pima apẽn ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ iap kay, õn tak g̃ebum g̃u oce iboap kay. Wag̃uyba'ũm iboap kay Cristo etabutpe. Wag̃uyba'ũm puje, xipat ma je'e eywebeam tak.


text:
G̃ebum g̃u oce iboap kay Satanás pe wuyag̃uyba'arẽmap puxim. Wuyetaybit apẽn Satanás jewag̃uymug̃ẽg̃ẽm. Ibikuy jĩjã wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽan.</n>


text:
Kuy ma juk oju Trôade ka be kawẽn idipat muwẽn ãm iboka watwat pe- -Cristo muwẽn ãm cebe ip. Iba'ore jĩjã osunuy iju am. Emukacũg̃ap puxim wuykukukat pit omuju kawẽn idipat muwẽn ãm cebe ip.


text:
Wag̃uybabi'ũm cĩcã juk a'g̃u og̃uy, wuykitpit Tito dobuxik'ũm puye. Imẽnpuye ocewemuwẽn ibo ka watwat pe. Macedônia eipi kay juk oju ikudadam.</n>


text:
Kuyje ya'õcaat oexe nopag̃õg̃õap tag̃wi taomũnmũn'ibiyũ kug̃. Soat etabutpe oexe- -jebekitkit etabutpe. Imẽnpuxim Deus tak soat em wuya'õmucanucan Cristo eju mũg̃'i wuyeku am soat etabutpe jebekitkit etabutpe. Apẽn soat tag̃ te'okuat jepõg̃põg̃põg̃ iap puxim Deus tak wuymujujum soat kaka dag̃. Wuymujujum Cristo ekawẽn muwẽn ãm soat ka watwat itaybit am ixem. Imẽneju: <n>— Warara'acat podi ma ẽn xipat! — i juy ace cebe- -Deus pe.</n>


text:
Kuyje paĩyũ te'okuatõm mupikupik'uk osodop ip tig̃muju am Deus kay. Wuyekukuap te'okuatig̃ puxim, wuyju Cristo bikuyap tag̃ jekukum puye. Cristo ijoptig̃ tig̃muyuhum Deus kay. Te'okuatig̃ jedig̃epõg̃põg̃põg̃ Deus taxijom'iayũ be te'oyõn ãm, ipiat'ajojoap kay cumayũ be dak te'oyõn ãm.


text:
Ipiat'ajojoap kay cumayũ xe wuyju Cristo bikuyap tag̃ jekukum iap te'okõõmat puxim e'em- -wuye'ũ'ẽmate'o buxim. Deus taxijom'iayũ xe bit te'okuat puxim e'em wuyekukuap- -wuymu'ada'adaapte'o buxim. Abu-be Cristo imuwẽn put wara'at ka watwat pe?


text:
Deus a'õbiat pe acã! Deus pe wuymuju buje, cedag̃ ma Cristo ag̃uwẽnuwẽn. Warara'acat mug̃uykukuku'uk'ũmayũ wuyju. Deus etabutpe wuyju imuwẽnuwẽn. Warara'acat pit warẽmtag̃ ma Cristo muwẽnuwẽn. Imuwẽnuwẽnaptei kay jĩjã dak e'em ip. Tũybe Cristo muwẽnuwẽn pima wuybuyxi jĩjãan ace'e iãn e'em ip. Ixeyũ buxim g̃u oceju bit.</n>


text:
Warẽmtag̃ ma eymutaybitbin'ukayũ buxim g̃u oceju bit. <n>— Xipat cĩcã oceju — i'ũmg̃u oceju bit e'em warara'acayũ be.Ijoptup kukat xipat iaptup kay xe'e oceju eyxewi cartadup? Ka'ũma. Kuy ocetaybit eyju xipat iam. Iboaptup kay xe'e eyju ocexewi dak? Ka'ũma. Kuy eyetaybit oceju xipat iam.


text:
Oceju bit cartadup kay g̃u eyxewi Pauloyũ xipat iaptup. Eyju ma ocemudupmubararaktup puxim cartadup puxim. Apẽn eyju cedag̃ ma jekukum iap co buje soat je'e: <n>— Paulo xipat. Cedag̃ ma Corinto ka watwat o'g̃utaybitbin — i.Imẽn je'e ip apẽn cuk ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap epeyepere iap co buje dak.


text:
Eyju cartadup puxim- -Cristo emudupmubararaktup puxim. Tintadim g̃u o'tupmubararak. Wita'a erũn'a be g̃u dak opop ibararak. Deus biõg̃buk pit cuk eyag̃uydadam o'e- -soat em itabẽg̃at biõg̃buk ma. Eyag̃uydadam o'e ocewebe kawẽn idipat muwẽn puje eywebe. Imẽnpuye eyekukuap cartadup puxim.</n>


text:
Deus ocebuywan'ũm pima, iba'ore kuka o'e ocewebe Cristo muwẽn ãm warara'acat pe. Imuwẽn put ocewebe ixe ocebuywatwan pima acã.


text:
Ixe ma ocebuywatwan kawẽn iisuat muwẽn ãm soat ka watwat pe- -apẽn ixe soat ijodiacat taxijo pin iap ekawẽn muwẽn ãm. <n>— Soat ekawẽn tag̃ eyeku'ũm pima Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃, ixe wi wũy ma epesop eye'ũ buje — i'ũmg̃u oceju e'em warara'acayũ be. — Ibiõg̃buk xipacat eyag̃uydadam pima, Deus xe ma epesop eye'ũ buje — i acã oceju e'em.Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuy e'em ip adeayũ. Jewedaxijo ojuy dak e'em ip. Iba'ore imẽnpit cewedaxijo am ip. Imẽnpuye wũy ma ip dopdom Deus wi. Ibiõg̃buk xipacat wuyag̃uydadam pima bit, Deus xe acesop soat em.</n>


text:
Kawẽn kuyat pit ibararak osodop witadopa be- -topaerũnatopa be. Deus dipap o'jebapuk iboap ekawẽn muwẽn puje Moisés pe. Idip cĩcãat o'jebapuk. Imẽnpuye Moisés osunuy topa jo ba'ore soat pe jebekitkit pe- -Israel naxeg̃ebitbit pe. Topa jo ba'ore osunuy topasopsup puye Deus dipap kug̃. G̃uyjom pit topasopsup g̃ũg̃ũn ã o'e. Imẽnpit iba'ore soat pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuyat wũy ma jeenuy Deus wi je'ũ buje.


text:
G̃asũ bit Deus jebiõg̃buk moõmõm wuywebe soat em wuynuy ãm jexe. Iboap idip cĩcã wuyxe. Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap idip cĩcã. Deus jebiõg̃buk muõmõm wuywebe iap pit ibodi ma idip wuyxe.


text:
Iba'ore soat pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku am kawẽn kuyat tag̃. Imẽnpuye: <n>— Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe — i'e'em Deus soat pe wuywebe.Wuyawẽwẽap ekawẽn pit cekawẽntip. Ibodi ma kawẽn iisuat pit cekawẽntip. Kawẽn iisuat tag̃ jekukum pima, cũg̃ ma acesop Deus xe.


text:
Moisés Deus dipap o'jojojo kawẽn kuyat muwẽn puje. Cekawẽntip osunuy. G̃asũ bit cũg̃ ma acesop Deus xe kawẽn iisuat tag̃ jekukum pima. Kawẽn kuyat podi ma cekawẽntip osunuy kawẽn iisuat.


text:
Kawẽn kuyat cekawẽntip osodop. Ibun am g̃u bit Deus o'e “Iboap ekawẽn tag̃ cuy epeku,” i. Daream ma. Kawẽn iisuat pit kawẽn kuyat podi ma cekawẽntip. Soat em ma juy iboap ekawẽn tag̃ ajeku.</n>


text:
Moisés buxim g̃u wuyju. Ixe Moisés pag̃o ierũnat kug̃ osunuy jedopa ajuy am. Ibu'u osunuy jebekitkiyũ be jedopasopsep g̃ũsũnap coan.


text:
Topa jojom ip osodop ig̃ũg̃ũn ã Moisés ebekitkit- -Israel naxeg̃ebitbit. Itaybit g̃ũg̃ũn ma dak osodop ip Deus ekawẽn jedopa eju pag̃o kug̃ap co'i ma. G̃asũ dak iba'ore jĩjã ixeyũ etaybin am apẽnape Deus e'em iam cekawẽntup cocom ma'g̃u ip. Cekawẽn pa'arẽm cexe ip kawẽn kuyat. Cristo eju jemũg̃ puje acã itaybit je'e ip cekawẽn.


text:
Wuyawẽwẽap ekawẽntup co buje, g̃asũ dak itaybit g̃ũg̃ũn ma ip- -Moisés pe o'g̃uwẽn iap ekawẽntup co buje. Itaybit ip yopĩt ma. Jedopa eju pag̃o kug̃at co'ma ip itaybit.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus pag̃o o'ju'uk Moisés dopa ejuwi cepit puje wuykukukat kay, i. <n> Imẽnpuxim g̃asũ dak wuywebe ikẽrẽat mug̃eg̃ẽap epere buje Deus ikẽrẽat ju'uk wuywebewi pag̃o o'ju'ukiap puxim. Ikẽrẽat ju'uk wuywebewi wuyetabun puje wuykukukat Jesus kay.


text:
Ibodup pe wuykukukat Deus biõg̃buk iape. Ixe wuymuisusun soat em Deus xe wuynũy ãm wuye'ũ buje. Ixe biõg̃buk wuywebe bima, wuyetaybit wuyju cũg̃ ma Deus xe Jesus kay wuyetabut pima acã iam, wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekukum pima g̃u iam.


text:
Wuyju bit kuy wuyetabut wuykukukat Jesus kay. Jedopa eju pag̃o kukat puxim g̃u wuyju. Wuykukukat biõg̃buk wuymuwexaxan wuydip am jejo'i i'eap ojuy. Ixe wuymuwexaxan waroa jo'ian. Wuykukukat dipap ip o'jojojo wuyjojo'ukayũ waroa jo'i buye. Imẽnpuye big̃ ma wuykukukat co'iayũm acesop. Imẽn ace'e big̃ ma wuydip.</n>


text:
Deus ma ocekapikam o'g̃ũm ocewebe, itabotaidabotbot ocekay buye. <n>— Kawẽn idipat cuy epeg̃uwẽnuwẽn soat kaka dag̃ — i juk adi o'e ocewebe.Imẽnpuye ocebu'u g̃u ocesop ocekapikap kug̃.


text:
Iba'arẽm ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap pit kuy ocepere. Warẽmtag̃ ma ocekukuap tak kuy ocepere. Warara'acat mug̃uykuku'uk g̃u oceju bit imutabun am ip Jesus kay. Deus ekawẽn muwarururun'uk g̃u dak oceju. Soat em ma kawẽn icẽmat tag̃ oceju jekukum Deus etabutpe. Imẽnpuye: <n>— Pauloyũ cedag̃ ma jekukum — i'e'em ip soat pe ocekukuap cocoayũ.</n>


text:
Kawẽn idipat kabia buxim. Wuyetaybit Cristo idip cĩcã iam kawẽn idipat cocom puye. Icẽmãn Cristo Deus co'i iam tak wuyetaybit ma. Satanás pit ipiat kay cumayũ mubu'u'un Jesus kay itabucap puxixim. Ixeyũ ag̃uymubarẽmrẽm kabiok pe imunẽmunẽmap puxim. Imẽnpuye itabut g̃u ip kawẽn idipat kay. Ita'ũmat puxim ip e'em.</n>


text:
— Ocekay juy eyetabun epesop — i'ũmg̃u oceju e'em warara'acat pe. — Jesus Cristo kay juy eyetabun epesop — i acã oceju e'em. — Ãg̃ cuy ixe eykukan je'e — i oceju e'em.Jesus Cristo xipat cĩcã ocekay. Imẽnpuye oceju eybuywatwan.


text:
Kuyje: <n>— Kabiokat tag̃wi juy kabiaat je'bapuk — io'e Deus.Ibo kabiaat wuymukabiaham iap co'i ixe wuymukũyjojom. Ixe wuymutaybitbin soat podi ma odip iam. Cristo dak ixe jo'i ma jedipap kug̃- -Deus co'i ma.</n>


text:
Deus a'õbacaap kug̃ oceju cekawẽn muwẽn ãm. Imuwẽnuwẽn oceju ocebaca g̃u ma'g̃u. Ka'wi mug̃ẽg̃ẽ'a buxim oceju- -yaca'ũmat'a buxim. Deus acã ya'õbaca. Ixe bit oca'õmucanucan jekawẽn muwẽn ã. Imẽnpuye ocekawẽn coco'ukayũ itaybit ja'õbi g̃u teyũku imuwẽnuwẽn- -Deus a'õbi acã ip imuwẽnuwẽn iam.


text:
Soat em xipat'ũmat jebapukpug̃ ocewebe. Ocebu'u g̃u ma'g̃u ocetabut am Jesus kay. Soat em ocag̃uybabi'ũm'ũm oceju e'em. Ocetabucap pit ocepere g̃u imẽnpit.


text:
Ade ocekay itakomaayũ. Ocebureyũ dak ade ma. Soat em ocekay itakomaayũ ocemupokupog̃. Ocemuy'ũ g̃u bit ip imẽnpit.


text:
Soat em ocaoka ojuyap cocom oceju jekukum wuykukukat Jesus puxim. Ixe a'õbacaap kug̃ pit oceju soat em ma. Iboap ijo but soat pe ocejojo'ukayũ be.


text:
Soat em ip ocaoka ojuy jekukum itabut'ũmayũ Jesus kay ocetabut puye. Ocejebit ma i'ũm. Oceju bit soat em ma Jesus a'õbacaap kug̃ ocesop. Iboap ibapuk cĩcã e'em soat xe ocejojo'ukayũ xe.


text:
Ocaoka ojuyap cocom oceju jekukum, Jesus Cristo muwẽnuwẽn puye. Eyju bit soat em eyetabẽg̃ epesop Deus xe eye'ũ buje, ocekawẽn kay eyetabut puye.</n>


text:
Imẽn ibararak opop Deus ekawẽntup pe: <n> Kuy juk wetabut oce. Imẽnpuye juk ocekawẽn, i'e'em Deus ekawẽntup. <n> Oceju dak kuy juk ocetabut ajop. Imẽnpuye oceju kawẽn idipat muwẽnuwẽn jekukum warara'acayũ bit a'g̃u ocaoka pin ma.


text:
Deus cuk wuykukukat Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Ixe buxim oceju dak ocemutait oce'ũap tomukadi Jesus o'g̃utait puye. Ocedujowat jewekay. Eyju dak jeydujowat jewekay. Ixe xe ma acesop soat em.


text:
Oceju juk adi ipiat ocesupi'ajojo Deus ekawẽn muwẽn ãm eywebe. Imẽnpuye big̃ ma Deus xipat cĩcãat ũmũm soat pe eywebe. Imẽnpuye big̃ ma eyju e'em cebe: <n>— Xipat cĩcã ẽn ocekay — i.Imẽnpuye Deus dipap ibapuk e'em adeayũ xe.</n>


text:
Apẽnpuye kuka wuyg̃uycũg̃ ace'e? Ibaca'ũm e'em wuyjebit. Wuybinũn pit iisu e'em, Deus wuya'õmucanucan puye. Wuya'õmucanucan big̃ ma wuyetabut am Jesus kay.


text:
Wuykay'ũmayũ wuykaykay jĩjã. Ipiatpi'ajojoan cĩcã dak ip wuywebe. Imẽnpit ibun g̃u iboap acejukuk- -darem ma. G̃uyjom pit Deus jedipap je'g̃ũm wuywebe. Idipap kug̃ acesop. Darem g̃u iboap kug̃ acesop- -soat em ma. Acejepere g̃u.


text:
Imẽneju wuyju soat em g̃ebum wuywebe ijo bucat kay g̃u- -wuywebe ijo ba'oreat kay acã. Wuywebe ijo bucat darem ma dopdom. Wuywebe ijo ba'oreat pit soat em ma dopdom.</n>


text:
Wuyjebit xijap'a'a buxim. Wuye'ũap xijap'a'a muy'acap puxim. Wuye'ũ buje wuyjebit acejepere ijodi ipi be. Wara'at pit acejat wuyjebin iisuat. Kabi be bima bit wara'at ma je'e wuyjebin. Iisuat ijodiat emumug̃ẽ g̃u- -Deus emumug̃ẽ acã. Ibiat kug̃ acesop soat em ma.


text:
Wuyetabikuku jĩjã wuyjebit iisuat kay, kabi be wuynuy pin cĩcã buye. Kabi be bima iisuat acejat wuyjebin.


text:
Ijodi bima, xijap'a'a be iap puxim wuyju e'em. Soat em wuyju ipiat kug̃ e'em. Soat em wuywãtaxipi wuyju e'em. Imẽnpit wuybu'u je'ũ ãm. Iisuat pu pin pit wuyxe wuyjebin. Iisuat kug̃ pima wuyjebit kug̃, soat em ma wuyetabẽg̃ acesop. Ace'ũ g̃u.


text:
Deus ma iisuat o'g̃ug̃e wuyjebin. Ixe juk jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe wuymutaybit am wara'at og̃ũm eyjebit iisuat iam.</n>


text:
Ijodi bima bit puk wuykukukat wi wũy ma wuyju nuynuy- -wuyjebit kuyat kug̃ pima. Imẽnpuye wuycokcok cĩcã soat em ixe xe acesop iap wiwi am.


text:
Wuycokcok cĩcã wuyetabut am ixe xe acesop iap kay. Kuyat iwat pin wuyju- -wuyjebit iwat pin- -wuyju am wuykukukat kay.


text:
Wuykukukat mucokcok pin cĩcã wuyju warara'acat mucokcokap podi ma. Imucokcok pin cĩcã wuyju ijoce wuyjebit kuyat kug̃ pima, iboma cexe bima dak.


text:
Soat cuy wuyju acejewemubapuk Cristo wap. Acejewemubapuk ixe be “Xipat eyju oxe” i'e am xipacayũ be, “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe” i'e am ikẽrẽat kukayũ be dak. Cedag̃ ma ixe ideida soat pe wuywebe apẽn cuk adi ijodi bima ajekukuku iaptei. Xipacat je'g̃ũm xipacat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ be xipan cekukuaptei. Ipiat pit supi'ajojoat ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ be ikẽrẽm cekukuaptei.</n>


text:
Wuyparara wuykukukat puxim ixe soat podi ma ya'õbaca buye. Imẽnpuye oceju kapikpig̃ cĩcã warara'acayũ mutabut am cekay. Imug̃uykukukum g̃u bit oceju imutabucap ojuy ip. Cedag̃ ma oceju imutaybitbin ã ip. Deus itaybit iboam. Eyju dak xe'e eyetaybit iboam?</n>


text:
— Eyetabun cuy epesop okay, xipat õn eykay buye — waram pit i'e pin g̃u oxe.Eyju eycokcok ocekay iap kay oceju. Warara'acayũ bit ocemuymuy acã eywebe. Jewexe ip yobog̃ãn kacũg̃tag̃ idip puye. Badi bit a'g̃u idip'ũma ip. Oceju bit cedag̃ ma jekukum ixeyũ a'õmuypit am eymucokcok am tak ocekay.


text:
Ocadaodao du eyxe “Cedag̃ ma oceju jekukum” i'e'em puye? Ocadaodao bima, imẽn ma buk oce'e warara'acayũ be “Deus soat podi ma xipat” i'e am. Ocag̃uysat tu eyxe iboam e'em puye? Ocag̃uysat pima dak, xipat ma kuka o'e eywebeam.


text:
Soan oceju e'em Cristo xe ocekukpin cĩcã buye. Kuy juk ocetaybit ocesop pũg̃ ag̃okatkat oe'ũ soat peam ijodiacat peam iam. Imẽnpuye soat ipi juacat yukpiwat ce'ũ ãm.


text:
Ixe oe'ũ soat peam wuywebeam. Oe'ũ wuywebeam wuybikayap tag̃ wuyeku am g̃u. Jebikayap tag̃ jeku am acã oe'ũ. Waram g̃uto o'jetait xipat wuykay i'e am.</n>


text:
Kacũg̃ kay acã wuyju ag̃. Imẽnpuye wuy'a bewi wuyju e'em: <n>— Teku xipat i. — G̃oku xipat g̃u — i dak.G̃uyjom pit imẽn g̃u ace'e. Wuy'a bewi dak cuk adi g̃ebum ma ajop Cristo kay kuy bima. Imẽnpuye ijodiat co'i osunuy wuyxe. G̃asũ bit imẽn g̃u wuyju g̃ebum cekay.


text:
Cristo ejo mũg̃'i bima wuyisun ma acesop. Apẽn cuk adi warẽmtag̃ ma ajekukuku iap kuy oi'ũm. Iisuat acã o'jepoyat. Kuyat pit ka'ũmg̃u o'e.


text:
Wuymuisusunap Deus pabi. Ixe wuymuisusun soat tag̃ Cristo oe'ũ wuywebeam puye. Kuy bima bit cuk adi a'g̃u wuyetakoma ajop Deus kay. G̃asũ bit ixe wuymuwexaxan o'e jebureyũm. <n>— “Deus pe juy epeyewemuxat jebureyũm,” i juy epe'e'e warara'acayũ be — i'e'em Deus wuywebe g̃asũ bit.</n>


text:
— Deus pit o'jeg̃ebu g̃u apẽn cuk adi ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽg̃ẽ iap kay. Cristo oe'ũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap teida am puye — i wuyju e'em soat pe. — Jesus kay eyetabun puje Deus jeymuwexat jebureyũm Cristo oe'ũ wuywebeam puye — i wuyju e'em soat pe ijodiacat pe.Deus ma juk wuymuju iboam i'e am.</n>


text:
Imẽneju oceju kawẽnwẽn eyweju Cristo a'õbi. Deus ma juk ocemuju jekawẽn muwẽn ãm eywebe. <n>— Deus ibu'u eywebe jekay'ũmãm — i oceju e'em eywebe. — Eymuwexat pin jebureyũm — i oceju e'em eywebe. — Ãg̃ cuy jeymuwexat jebureyũm — i oceju e'em eywebe.Deus tak ijoce bima, imẽn ma kuka o'e eywebe. Ixe a'õbi ma iboam oceju e'em eywebe.


text:
Cristo bit ikẽrẽat o'jukuk g̃u. Pũg̃ em tak ka'ũma ma. Deus pit soat wuyju juk adi ikẽrẽat ag̃ug̃ẽg̃ẽg̃ẽ iap o'jomõg̃ Cristo be. O'jomõg̃ cebe. Imẽnpuye kug̃ g̃u wuydop am. Imẽnpuye wuyju Cristo eju mũg̃'i jekukum pima, ikẽrẽat kug̃ g̃u acesop Deus xe. Soat tag̃ wuyisu acesop cexe. Imẽn ibikuy e'em wuywebe i'e am.</n>


text:
Ocebuxim ma eyju dak kapikpig̃ Deus peam. Imẽnpuye oceju jeyawẽ. Kuy juk adi a'g̃u xipat cĩcãat epejajat Deus xewi. Waram pit cuy epeyepere g̃u xipacap.


text:
Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop Deus ekawẽn kay. Imẽn Deus e'em: <n> “Ocedaxijom cuy ece” i eyju e'em owebe bima, kuy juk oya'ĩjojo ey'eap, i. Eydaxijojoap kabia be ma juk õn eydaxijo, i'e'em Deus. <n>Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. G̃asũ juy Deus eydaxijo pin. Ãg̃ cuy ixe g̃asũ bit jeydaxijo.</n>


text:
Cũg̃ ma oceku pin warara'acat mubu'unap puxim itabucap kay. Ocebu'u jĩjã warara'acayũ be “Ocetabut g̃u juy Jesus kay, ixe a'õkayayũ warẽmtag̃ ma jekukum puye” i'e am ocekukuap cocom puye.


text:
Cedag̃ ma oceku pin warara'acat itaybit am teyũku Deus buywatwat'ukayũ iam. Ocekpiceg̃e g̃u oceju jekukum, itabut'ũmayũ bit adi a'g̃u ocekaykay jĩjã ma, ipiatpi'ajojoan ma dak adi a'g̃u ip ocewebe, ka'ũma kug̃ ma dak adi a'g̃u oceju.


text:
Kuy juk adi a'g̃u ip ocemupokupok itabut'ũmayũ. Te'e ma ip cuk adi a'g̃u ocemuõm daomũnmũnap'a be. Ikẽrẽm cĩcã juk adi ip ocekuk adeayũ e'awero buje ocekũyjoap mubarẽmrẽm ma ip. Kuy juk adi a'g̃u ocejekapikpikpik cĩcã ma. Ocexexexet'ũma juk adi a'g̃u, ocejekõnkõn'ũma dak.


text:
Warara'acayũ itaybit osodop teyũku Deus peam kapikpik'ukayũ iam, cedag̃ ma oceju jekukum puye. Soat tag̃ oceisu. Ocekawẽnkẽrẽ g̃u- -ocekawẽntip ma. Ocetaybit cĩcã dak kawẽn idipat muwẽn ãm. Ocekpiceg̃e g̃u dak warara'acat kug̃. Warara'acat kug̃ tak xipan oceju. Imẽn oceju bit jekukum xipat cĩcãat biõg̃buk ocekukat puye. Warara'acat kug̃ tak oceju ikukpin.


text:
Kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn acã oceju warara'acat pe. Deus a'õbacaap kug̃ oceju jekukum. Cedag̃ ma oceju jekukum. Imẽnpuye: <n>— Cũg̃ ma juy epeku, Deus cũg̃ ma wuykug̃ puye — i oceju e'em itaybit'ũmayũ be. — Ocemuymuy g̃u juy epesop, Deus cũg̃ ma wuykug̃ puye — i oceju e'em ocemuymuy ojuyayũ be dak.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ocebuyxim ocekug̃. Warara'acat ocebuyxim g̃u ocekug̃. Pũg̃pũg̃ ocemuymuy. Warara'acat xipan ocekug̃. Pũg̃pũg̃ te'e ma e'em: <n>— Pauloyũ napa ma e'em — i.Icemãn pit oceju e'em.


text:
Pũg̃pũg̃ itaybit g̃u ocejum. Adeayũ bit itaybit cĩcã ocejum. Ocetabẽg̃ mabuk a'g̃u eyju ocejojom. <n>— Pauloyũ o'yaoka ip — i'e'em ip te'e ma owebe pũg̃pũg̃.Ade em ipiat'ajojom oceju. Ocaoka g̃u ma bit ip.


text:
Pũg̃ em ocemug̃uycũg̃cũg̃ warara'acat. Soat em pit ocecokcok oceju e'em. Pũg̃pũg̃ayũ xe ocedadaibot. Adeayũ muwexaxan pit oceju ibubut adeat puximayũm kawẽn idipat kay itabut ip puye. Adeayũ xe oceju ka'ũma kug̃. Deus xe bit soat kug̃ oceju.</n>


text:
Oceburereyũ, Corinto ka beayũ, eykukpin cĩcã ocexe. Iba'arẽm g̃u juk adi ocejekawẽn eyweju- -ocekawẽn ojuy iap tag̃ acã. Eykukpin cĩcã ocexe iap kuy oceg̃uwẽn eywebe. Eykay jĩjã oceju.


text:
Okpot eju kawẽnwẽn pimãn puxim õn kawẽnwẽn eyweju. Eybu'um g̃u juy epesop ocekay. Apẽn oceju eykay jĩjã iap puxim cuy eyju dak ocekay epesop.</n>


text:
Jesus kay'ũmayũ eju cĩcã g̃u juy epeku. Iba'ore cũg̃ ma jekuku'ukat pe jeburere am warẽmtag̃ ma jekuku'ukat eju. Iba'ore kabia dag̃ jekuku'ukat pe jeburere am kabiok tag̃ jekuku'ukat eju.


text:
Iba'ore Cristo ebekit pe pũg̃ tag̃ ma jewag̃uy am Satanás ebekit eju. Iba'ore itabucat pe itabut'ũmat ag̃uy dag̃ jewag̃uy am.


text:
Iba'ore Deus tuk'a be cucu'ukat pe jeweburedam deusbaro duk'a be cucu'ukat eju. Deus nuynuyap'a buxim wuyju, ibiõg̃buk omuy wuywebe buye. Itabẽg̃at omuy wuywebe. Imẽn Deus cuk adi o'e: <n> Ixeyũ eju juy og̃uy, i. Ixeyũ binũnpe juy og̃uy, i. “Ẽn acã Deusat ocexe,” i je'e ip owebe, i. “Webeitkiyũ eyju,” i dak oce cebe ip, i juk adi o'e Deus.


text:
 Imẽnpuye wuykukukat cuk adi o'e: Ixeyũ juy epeyepere, i. Ixeyũ xewi juy epeyewede, i. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat ekukuap puxim g̃u juy epekuku, i. Ixeyũ buxim g̃u jekukum pima bit, õn jeymudot okay, i.


text:
 Õn oce eyebay, i. Okpotpoyũm epesop. Odaxiyũm tak epesop, i. <n> Imẽn cuk adi wuykukukat o'e kuyje- -soat podi ma ya'õbacaat o'e.</n>


text:
Imẽn Deus e'em wuywebe, oburereyũ, oxe ikukpinayũ. Xipat cĩcãat ũm pin wuywebe. Imẽnpuye ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy acepere! Ikẽrẽat kay g̃u juy g̃ebum ajop! Ibuyxim cuy Deus ajukuk. Ixe be juy acemuisunat soat em ikẽrẽat kukap puxim.</n>


text:
Ocekukpin cuy epesop ocekug̃! Ikẽrẽm g̃u bit oceju soat kng̃- -xipan acã. Warara'acat muymuy g̃u oceju. Warara'acat mug̃uykukukum g̃u dak oceju xipacat puap ojuy ocewebeam.


text:
Iboam õn e'em “Xipat g̃u eyju ocexe” i'e am g̃u. Imẽn ma juk adi ocecece eywebe kuy bima. Soat em eykukpin cĩcã ocexe. Eyxe bimaap co'in ma õn wetabẽg̃ pima, we'ũ buje dak, soat em ma õn g̃ebum eykay buye.


text:
Wetabut cĩcã eykay. Xipan õn eyawẽg̃muwẽnuwẽn soat em warara'acat pe. Og̃uykuku jĩjã ade xipat'ũmat jebapukpug̃ ma'g̃u ocewebe. Yobog̃ cĩcã õn ocokcokap kug̃.</n>


text:
Macedônia eipi be ocajẽm puje, ocejebodoy'ũma. Xipat'ũmat o'jebapukpukpuk ocewebe soat kaka dag̃ pima. Oca'õxikxig̃ cĩcã juk adi osodop ip ocekay'ũmayũ. Ocepararan ma juk adi a'g̃u ocekukuku.


text:
Oca'õca juk adi oce'e yajẽm puje. Yajẽm puje: <n>— Xipan ma juk Corinto ka wat okuk — i juk o'e ocewebe. — G̃ebum cĩcã ip eykay — i dak cuk o'e ocewebe. — Ig̃uycũg̃ cĩcã o'e ip jebure kay- -ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ'iat kay — i dak cuk o'e ocewebe. — “Paulo cedag̃ ma juk adi ocawẽwẽm” i'e'em ip — i dak cuk o'e ocewebe.Iboap awẽg̃ co buje big̃ ma ocecokcok cĩcã oce'e.</n>


text:
Darem ma juk adi eyg̃uycũg̃ epesop cartadup co buje, wemudupmubararaktup co buje, eymukorẽmaptup co buje. <n>— Xipat g̃u o'e owebe iboaptup mubararak am imukorẽmaptup — i'ũmg̃u õn pit e'em owebe ma.Tupco buje juk eyg̃uycũg̃ epesop iam wetaybit pima kuka juk õn tak og̃uycũg̃ oce.


text:
Og̃uycũg̃ g̃ũ õn pit. Eyg̃uycũg̃ cuk adi epesop wemudupmubararaktup co buje. Iboap kay g̃u bit ocokcok. Imẽnpit eybu'u juk adi a'g̃u epesop ikẽrẽat mug̃ẽ ãm õn eymug̃uycũg̃ puye. Ibo buye ocokcok. Deus ma juk eymug̃uycũg̃cũg̃ eymubu'unap ojuy ikẽrẽat kay. Imẽnpuye cũg̃ ma osodop owebe iboaptup mubararak am.


text:
Deus wuymug̃uycũg̃cũg̃ wuymubu'unap ojuy ikẽrẽat kay wuy'eap puxim. Ikẽrẽat kuk am wuybu'un puje ixe wuydaxijojom. Ixe be wuydaxijo buje wuyg̃uycũg̃ap acepere. Wuycokcok ma acesop. Deus kay'ũmat ig̃uycũg̃ puje bit, ibu'u g̃u ikẽrẽat kuk am. Jepereap kay g̃u. Big̃ ma cekay. Deus tak ixe idaxijo g̃u ma. Soat em Deus wi wũy ma jeenuy je'ũ buje.


text:
Deus pit eyg̃uycũg̃ap o'g̃uwexat xipacap eywebeam. G̃ebum cuy epesop iboap kay. Itapurug̃ayũm cuk eymuwexat. Omutaybin pin cuk adi epesop ocekpiwatpi g̃u iam. Eyetakoma jĩjã juk adi epesop ixe kay- -ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukat kay. Eyparara dak cuk epesop ikẽrẽat mug̃ẽap puxixim. G̃ebum cĩcã juk epesop wa'õ kay. <n>— Ipiat cuy asupi'ajoat ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽiat pe — i juk epe'e eyewewebe.Imẽneju ibapuk e'em soat xe eyukpiwatpi g̃u iap.</n>


text:
Ibodup cuk otupmubararak ixe ag̃okatkat awẽaptup ojuy ixe be ikẽrẽat mug̃ẽap epereap ojuy. Tupmubarararag̃ pima cebay kay dak g̃ebum og̃uy, jebay mubuyxi'ũm'ũm o'e buye. Cebay kay g̃ebumap podin ma bit cuk otupmubararak, Deus pe eymug̃ẽbuap ojuy Pauloyũ ikukpin cĩcã ocexe iap kay.


text:
Ocecokcok cĩcã juk adi ocekukpin eyxe iam ocetaybin puje. <n>Tito dak icokcok cĩcã osunuy xipan cĩcã juk adi ixe epejukuk puye. Icokcok cuk adi osunuy eyxe bima. Ocekay yajẽm puje, ocemucokcokcog̃ cuk adi osunuy eyawẽg̃muwẽnuwẽn ocewebe. Imẽnpuye juk adi big̃ ma ocecokcok oce'e.


text:
Eykay cum pima: <n>— Xipan cuk jukuk ip Corinto ka watwat, xipat cĩcã ip puye — i juk oce cebe.Wa'õ dag̃ ma xipan cuk adi ixe epejukuk. Omudapxin g̃u eyju. Soat em icẽmãn õn e'em eywebe: <n>— Corinto ka watwat xipat cĩcã — i juk adi ocece cebe.Wa'õ dag̃ ma juk adi xipan ixe epejukuk.</n>


text:
— Wa'õ kay kũyjobit osodop ip — i juk adi o'e Tito ocewebe. — Obuyxim cĩcã juk adi okuk ip — i dak o'e. — Yobog̃an pin g̃u osodop ip- -obuywan pin acã ip osodop — i dak o'e ocewebe.Ixe Tito g̃ebum cĩcã xipan cĩcã juk adi okuk ip iap kay. Imẽnpuye big̃ ma eykukpin cexe.


text:
Okitpitpiyũ, Deus cuk adi xipacat o'g̃ũmg̃ũm Jesus kay itabucayũ be- -Macedônia eipi watwat pe. Oceju a'g̃u eymutaybin ojuy iboam.


text:
Ipiat o'supi'ajojo jĩjã ip jetabucap puyxijom. Icokcokap ip yobog̃ cĩcã ip o'e imẽnpit. Ade jĩjã o'g̃ũmg̃ũm ip tadaybotbocayũ be, tadaybot cĩcã g̃u ma'g̃u ixeyũ dak.


text:
— Oceju dak cuy oceg̃ũm ocedinheiro eywebe tujowat am Judéia eipi watwat peam- -itabucayũ beam- -tadabotbocayũ beam — i juk adi o'e ip ocewebe. Big̃ ma — Oceju dak cuy oceg̃ũm — io'e ip.</n>


text:
Tũybe yopĩt ma je'g̃ũm ip iãn oce'e. Yobog̃ ma ip o'g̃ũm. Koap ip o'jeweũm wuykukukat pe. Wuykukukat a'õ kay kũyjobit pin cĩcã osodop ip. Oca'õ kay dak kũyjobit pin cĩcã ip osodop.


text:
Dinheiro ũm pin cĩcã ip osodop ocewebe iap awẽg̃ cocom pima, eykay juk ocesop g̃ebum. Imẽnpuye juk ocejekawẽn Tito eju. Kuy bima: <n>— Eyedinheiro juy epeg̃uxipan imuju am tadaybotbocayũ be — i juk adi o'e ixe Tito eywebe. Imẽnpuye: — Corinto ka kay juy eju — i juk oce Tito be. — “Eyedinheiro juy epeg̃uxipan apẽn cuk adi epe'e iap tag̃ eykukpin ocexe i'e am tadaybotbocayũ be,” i juy ece cebe ip — i juk oce Tito be.</n>


text:
Warara'acat podi ma eyju ade ikug̃. Warara'acat podi ma eyetabut Jesus kay. Warara'acat podi ma dak eyetaybit Deus ekawẽn muwẽn ãm. Ade ey'in tak itaybit cĩcãayũ. Warara'acat podi ma dak eyju warara'acat puywatwan. Warara'acat podi ma dak ocekukpin eyxe. Imẽneju: <n>— Warara'acat podi ma dak eycokcog̃ cuy epesop eyedinheiro ũm ãm tadaybotbocayũ be — i oceju e'em eywebe.</n>


text:
— Eyedinheiro juy epeg̃ũm tadaybotbocayũ be — i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe. Wa'õbi g̃u juy epeg̃ũm. Warara'acat pit icokcok cĩcã iũm ãm cebe ip. Eywebe iũm puje, itaybit je'e ip icẽmãn Corinto ka beayũ xe ocekuk pin cĩcã iam tadaybotbocayũ.


text:
Kuy eyetaybit wuykukukat Jesus soat em xipan wuykug̃ iam. Kuyje soat kug̃ osunuy, kabi be bima. Ijodi ikop puje bit tadaybocan o'e. Tadaybocan o'e eywebe eycokcog̃ eydop am teibog̃at kug̃iat puxim.</n>


text:
G̃asũ õn jeyawẽ eyedinheiro epeg̃uxipan iam. Koapat koato bima: <n>— Ocedinheiro juy oceg̃uxipan imuju am tadaybotbocayũ be — i juk adi epe'e'e eyewewebe.Eybu'um g̃u juy epesop g̃asũ bit imuxipan am. Warara'acayũ iũm ojuy awap, eyju bit cuk adi iũm ojuy epesop. Tadaybotbocayũ buywan ojuy juk adi epesop.</n>


text:
— G̃a'a ag̃uxipan wuyedinheiro — i juk adi epe'e'e eyewewebe.Eycokcok cuk adi epesop eyedinheiro ũm ãm. G̃asũ bit eybu'um g̃u juy epesop imuju am. Eycokcog̃ cuy epesop imuxipan am. Ade ikug̃ iap wiwim g̃u juy epesop. Epeg̃uxipan cuy ajo eyju ikug̃ iat.


text:
Eycokcokap tomuju iũm puje xipat Deus xe- -yobog̃ pima, yopĩt pima dak xipat ma. Ajo wuyju ikug̃ g̃u iat ojuyjuy g̃u Deus wuyxewi.</n>


text:
 <n> (13-14)</n> Obu'u eymudadaybotbocan warara'acayũ ibubut ade i'e am. G̃asũ eyju ade ikug̃. Ixeyũ bit ikug̃ g̃u. Imẽnpuye cedag̃ ma eywebe eyedinheiro'in iũm ãm cebe ip- -eybubut mu'ẽ'ẽ ãm cebe ip. Eyju g̃u kuka yopĩt ikug̃ pima, ixeyũ g̃u kuka o'g̃u'ẽ'ẽ eywebe. Imẽn imu'ẽ'ẽ'ẽm pima, jewejojo'in ma kuka epe'e ikug̃. Ka'ũma ma kuka tadaybocat o'e. Ka'ũma ma dak kuka ade ikug̃iat o'e.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Ade o'jatiat cepoyat kug̃ g̃u dak o'e, i. Yopĩt ma o'jatiat tak ikug̃ ma o'e, i. <n> Imẽn e'em tup imu'ẽ'ẽ'ẽ'ukayũ muwẽg̃uwẽn.</n>


text:
“Edaobu'u du Corinto ka watwat com?” io'e buje, — Hm hm. Oju juy g̃axĩn ma — io'e. Iju pin o'e. — Ixeyũ juy oyawẽ cedinheiro ũm ãm — i juk o'e. Taobikuy jĩjã osunuy eyjom.


text:
Wara'at tak wuykitpit oceg̃uju eykay. Ixe ibuyxiat soat xe itabucayũ xe, itaybit cĩcã kawẽn idipat muwẽn ãm puye.


text:
Jesus kay itabucayũ ixe o'taẽ oceweju iju am dinheiro dujowat am Jerusalém ka be. Dinheiro juy ocetujowat eykukpin cĩcã ocexe iap mubapuk am tadaybotbocayũ be. Ocetujowat cuy jewebuywatwan cĩcã ip wuykukukat kay itabucayũ iap mubapuk am soat pe. Imẽnpuye: <n>— Ka'ũmg̃u ejo'iat xipacat — i je'e ip Deus pe dinheiro jeejat'iayũ.</n>


text:
Ade dinheiro juy ocetujowat. Ocebu'un ma'g̃u warara'acat pe “Pauloyũ dinheiro'in ma o'ju'uk jewebeam” i'e an. Imẽnpuye warara'acayũ ocetujowat oceweju ocemuymuyap puxim.


text:
Imẽnpuye wara'at wuykitpit cuy oceg̃uju eykay. Kuy juk adi ixe ocesubuyxijojojo ade em. Imẽnpuye ocetaybit cĩcã ixe soat em warara'acat puywat pin iam. Itabut cĩcã eykay. Imẽnpuye: <n>— Corinto ka watwat tak jedinheiro jeeg̃ũm ma tadaybotbocayũ be — i'e'em ixe.Imẽnpuye ixe eyjo pin cĩcã eybuywat am imuju am. Ibũrũ ma oceg̃uju eykay wuykitpitpiyũ.


text:
Tito obure jĩjã. Ixe kapikpig̃ oweju eybuywatwan. Ixeyũ wuykitpitpiyũ cum ceweju eykay. Itabucayũ a'õbi cum ip. Ibuyxim ip Cristo kug̃.


text:
Eykay yajẽm puje juy ikukpin epejukuk ip. Imẽnpuye soat itabucayũ itaybit je'e Corinto ka watwat xe ixeyũ ikukpin cĩcã iam. <n>— Corinto ka watwat xipat cĩcã iap ocetobuxik apẽn soat em Pauloyũ e'em iap tag̃ — i je'e ip.</n>


text:
Obu'u oce warara'acayũ bit jedinheiro mujujum itabucayũ be Judéia eipi beayũ be iaptup mubararak am eywebe,


text:
kuy eyju dak ixeyũ buywan pin puye. <n>— Tadaybotbocayũ buywan pin ip wuykitpitpiyũ Grécia eipi beayũ — i kuy juk oce Macedônia eipi beayũ be. — Kuy bima ma juk adi ip osodop ibuywan pin- -koapat koato bima ma — i juk adi oce cebe ip.Ade ixeyũ'in ibuywan pin o'e eyju ibuywan pin ip iam itaybin puje.</n>


text:
— Corinto ka beayũ kuy juk jedinheiro o'g̃uxipanpan ocewebe tujowat am iũm ãm tadaybotbocayũ be — i juk adi ocece cebe ip.Eyedinheiro muxipan'ũm pima bit, kuka juk eyju wawẽg̃mukẽrẽrẽn. Imuxipan'ũm pima: <n>— Napa ma juk Corinto ka beayũ eg̃uwẽn ocewebe — i kuka o'e ip owebe. Obu'u wekawẽn mukẽrẽrẽn ãn eywebe. Imẽnpuye wuykitpitpiyũ juy og̃uju eykay eywebe imuxipan'ũmap puxim.


text:
Oweju Macedônia eipi beayũ ajẽm puje, ocesũsũn kuka oce'e eykay, eyedinheiro muxipan'ũm pima. Ocebodi ma eyju dak kuka eysũsũn ma epe'e te'e ma ocetabut eykay buye. Õn tak kuka osũsũn ma oce “Corinto ka beayũ jedinheiro muxipanpan je'g̃ũm” i, te'e ma ocece buye.


text:
Imẽnpuye ixeyũ wuykitpitpiyũ og̃uju eykay. Oajẽm awap ma og̃uju ip eybuywat am soat muxipan am. Epeg̃uxipan cuy apẽn cuk adi epe'e'e iap tag̃. Oajẽm puje, kuy ixipan je'e. Ixipan pima, warara'acat itaybit je'e Corinto ka beayũ jedinheiro o'g̃ũm iũm pin puye iam. Warara'acat a'õbi g̃u o'g̃ũm ip iam itaybit je'e ip- -jekpiwatpin ma ip o'g̃ũm iam.</n>


text:
Eybu'u iũm pima bit cuy epeg̃ũm g̃u. “Eg̃ũm cuy” i'e'em pima dak, epeg̃ũm g̃u. Eyukpiwatpin ma juy epeg̃ũm. Bũrũ poro iũm pin cuy epeg̃ũm. Jecokcog̃ iũmũm'ukat kay jĩjã Deus.


text:
Deus pe bit iũm put eywebe eyemukaypinput. Soat je'g̃ũm eywebe. Soat em epesop eyemukaypinput kug̃. Ajo eyju cekayiat podi ma dak je'g̃ũm eywebe. Cepoyat kug̃ tak epesop iũm ãm warara'acat pe- -xipan i'e am ip cebe.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus yopĩt g̃u iũmũm tadaybotbocayũ be yobog̃ ma, i. Soat em xipan ip ikug̃, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn tup.</n>


text:
Deus tarekrektata ũmũm wuywebe taida am. Kadai muaypapan tak wuywebe i'o am. Imẽnpuxim eywebe dak ade ma je'g̃ũm eyemukaypinput. Soat em epesop cepoyat kug̃ tak. Ixe buxim eyju dak yopĩt g̃u epeg̃ũm tadaybotbocayũ be- -yobog̃ ma.


text:
Cepoyat kug̃ ma epesop soat em ixe xipan eykug̃ puye. Ibubut adeayũ buxim epesop warara'acat pe iũm ãm. Imẽnpuye: <n>— Bay, xipat cĩcã ẽn! Corinto ka beayũ ade juk o'g̃ũm Pauloyũ be tojot am ocewebe — i je'e ip Deus pe tadaybotbocayũ- -Judéia eipi beayũ.</n>


text:
Eywebe iũm puje, tadaybotbocayũ buywatwan epeseop- -Deus ebekitkit puywatwan. <n>— Bay, soat podi ma ẽn xipat — i je'e ip Deus pe, epeg̃ũm puye.</n>


text:
Icokcok cĩcã je'e ip. <n>— Bay, ka'ũmg̃u ejo'iat xipacat — i je'e ip Deus pe. — Bay, tacup g̃u iũmũm ip Corinto ka beayũ — i je'e ip cebe. — Soat em tadaybotbocayũ buywatwan ip — i je'e ip. — Cristo kay jetabucap mubapukpug̃ cĩcã ip ocebuywatwan pima, warara'acat puywatwan pima dak — i je'e ip Deus pe. — Cristo ekawẽn tag̃ cĩcã ip jekukum — i je'e ip Deus pe.</n>


text:
Imẽneju soat em jekawẽnwẽn jeedop ip Deus eju eywebeam, eykukpin cexe ip puye. <n>— Bay, ẽn xipan cĩcã ocekug̃ — i je'e ip Deus pe. — Tacum g̃u juk ocekuk ip Corinto ka beayũ dak. Ocekukpin cĩcã juk ip ocekuk, kuy bima ẽn ixeyũ ikukpin ejukuk puye — i je'e ip Deus pe.</n>


text:
Icẽmãn Deus warara'acat podi ma wuykukpin wuykug̃. Teimuweg̃ũn pa'oreatei iũmat puxim jekpot o'g̃udot wuykay. Imẽnpuye: <n>— Warara'acat podi ma ẽn xipan ocekug̃ — i juy ace cebe.</n>


text:
Õn Paulo. Deus omudot eymutaybin am. Deus a'õbi õn jeyawẽ. Apẽn Cristo wuyawẽwẽm iap puxim ma õn tak wa'õkadidim ma jeyawẽ. Ixe Cristo ya'õkadidim ma wuykug̃. Xipan ma wuykug̃. Eyju bit: <n>— Paulo ya'õpurug̃ ocemukorẽmrẽm wũy ocewi bima. Ijasũn ocexe bima bit iparara ocebuxim — i te'e ma e'em.</n>


text:
Obu'u wa'õpurug̃ eymukorẽm ãm. Warẽmtag̃ mabuk eyju jekukum pima bit, wa'õpurug̃ ma õn jeymukorẽm. <n>— Paulo Deus a'õbi g̃u jekukum- -ja'õbi acã- -jewekay acã g̃ebum itabut ũmat puxim — i napa ma eyju e'em eyewewebe pũg̃pũg̃ ey'in.Wa'õpurug̃ ma omuymuy'ukayũ og̃ukorẽm eykay wajẽm puje.


text:
Ijodiat a'õbacaap kug̃ g̃u wuyju bit jekukum, Deus a'õbacaap kug̃ acã. Ixe a'õbacaam acã Satanás a'õkayayũ a'õbacaap aceg̃u'ũm. Wuyju ya'õbacaap kug̃ pima, wuya'õmuypit pa'ore cebe ip Deus kay'ũmayũ be.


text:
Yobog̃an pin ip. Wuymubu'u'un ojuy ip jekukum Deus kay wuyetabucap puxixim. Jag̃uybi ma jewa'õxikxig̃ ip ceweju imubu'unap ojuy Deus kay. Wuyju Deus a'õbacaap kug̃ pima bit, ixeyũ a'õxikap aceg̃u'ũm. Aceg̃uymũg̃ ip. Mũg̃ ma jeedop ip. Imuymũg̃ puje adeayũ itabut je'e Deus kay. Cristo a'õ kay dak kũyjobin jeedop ip.


text:
Koap ixe a'õbacaam õn jeymubikuy kũyjobit am Cristo a'õ kay. Eyekũyjobin puje, ipiat acesupi'ajoat soat pe kũyjobit'ũmayũ be.</n>


text:
Kacũg̃ tag̃ acã eyju pũg̃pũg̃pũg̃ ag̃. Eyxeat te'e ma e'em eywebe: <n>— Õn acã Cristo a'õbi jekukum- -Pauloyũ bit ka'ũma — i. Ixe juy jeenuy jewag̃uyg̃uy Cristo a'õ dag̃ paxi õn jekukum iap kay. Ixe jo'i oceju dak Cristo a'õbi jekukum.</n>


text:
— Wuykukukat cuk onaẽ eymutaybitbin am — i juk adi ocece eywebe.Obisũsũn g̃u oce iboap muwẽn ãm g̃uto eywebe. Icẽmãn õn cemunaẽ. Ya'õbiat õn. Ixe juk onaẽ eymukorẽmrẽm'ukan g̃u- -eybuywatwat'ukan acã. Eybuywat am cuk onaẽ big̃ ma eyju kũyjobit am Deus biõg̃buk a'õ kay.


text:
Okay'ũmat pit aco'i je'e: <n>— Paulo ya'õpurug̃ ocemukorẽmrẽm jemudupmubararaktum — i. — Ocexe bima bit, ya'õkadidim ocekug̃ — i dak aco'i je'e. — Ya'ĩjo pin'ũma dak ocexe warẽmtag̃ kawẽnwẽn puye — i dak aco'i je'e napa ma.</n>


text:
Wũy õn eywi bima wemudupmubarararaktup eyweju õn kawẽnwẽn iap co'i ma je'e. Itaybit je'e ip iboam okay'ũmayũ- -ocemuymuy'ukayũ.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ey'in te'e ma e'em: <n>— Warara'acat podi ma oceju xipacap kug̃ — i. — Ixeyũ bodi ma oceju bit xipacap kug̃ — i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe.Ajom itaybit ip? Ka'ũma ma. Jag̃uybin ma ip e'em: — Cedag̃ cĩcã oceju jekukum — i.Deus ag̃uy dag̃ g̃u ip jewag̃uyg̃uy- -jag̃uy dag̃ acã.


text:
Deus ocemujujum'ũm pima: <n>— Deus a'õbi oceju jekukum — i'ũmg̃u bit kuka oce'e.Poma Deus ocemujujum iap tag̃ acã oceju cucum. Eykay bit cuk ocemuju kapik am eyweju- -eymutaybit am Deus ekawẽn.


text:
Deus cuk ocemuju eyka kay. Imẽnpuye juk adi Deus a'õ kay kũyjobin ocesop, eykay ocajẽm puje. Eykay juk ocajẽm kawẽn idipat muwẽn ãm eywebe- -Cristo muwẽn ãm eywebe.


text:
Warara'acayũ dak cuk adi eymutaybitbin osodop ip Cristo ekawẽn. Imẽnpuye: <n>— Oceju acã juk adi ocesop Corinto ka watwat mutaybitbin — i'ũmg̃u oceju e'em.Big̃ ma jeuru'urum eyetabucap kay oceju. G̃asũ ma oceju kapig̃ eyweju big̃ ma Cristo ekawẽn muwẽn ãm soat pe. G̃asũ ma oceju eymutaybin ojuy. Imẽnpit poma Deus ocemujujumatka kay acã oceju.


text:
Eyka be imuwẽn epere buje, eyka bodiatka kay oceju imuwẽn ãm. Ka'ũma ma buk kawẽn idipat o'g̃uwẽn iatka be oceju. Imẽnpuye “Paulo bit kawẽn idipat muwẽnuwẽn kuy o'ya'ijojo'iayũ be acã” i'e ba'ore je'e soat pe.</n>


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> “Xipat cĩcã oceju bit” i'ũmg̃u juy ace, i. “Ocekukukat acã xipat cĩcã” i acã juy ace, i.</n>


text:
“Xipat ma oceju” i wuyju e'em pima, abu xe xe'e wuyju xipat? Ka'ũma xe ma. “Xipat ma eyju” i'e'em Deus wuywebe bima bit, wuyju xipat ma.</n>


text:
Yadaodaoat puxim õn kawẽnwẽn eyweju. Imẽnpit cuy eyukpiceg̃ẽm g̃u epesop okay. Ãg̃ puk cuy ocekawẽn eyweju.


text:
Apẽn Deus yag̃uybabi'ũm eykug̃ iap puxim õn tak wag̃uybabi'ũm eykug̃. Eybay buxim õn tak wag̃uybabi'ũm eykug̃. Ag̃okatkat eju o'jepo g̃u bukiat puxim eyju. Cebay bit kuy ibumũg̃ãm o'tobuxik iwadim iap puxim eyju. Ibumũnmẽn'ũmat soat kay g̃u- -jewadip kay acã. Imẽnpuxim obikuy eywebe Cristo kay jĩjã ãm warara'acat kayap podi ma. Obikuy eywebe soat tag̃ eyisu eydop am.


text:
Wag̃uybabi'ũm eykug̃. Warara'acat kayap podi ma eyju Cristo kay g̃asũ. Jewexe g̃u eyju cekay. Warara'acayũ bit eyag̃uymuwarururunap ojuy. Eymug̃uykuku ojuy ip. Cristo kay ey'eap epereap ojuy ip. Imẽnpuxim Satanás Eva o'g̃ug̃uykuku kuyje.


text:
Oceju juk adi Jesusat oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Eymug̃uykuku ojuyayũ bit Jesus iwaruat muwẽnuwẽn eywebe. Te'e ma eycokcok ixeyũ ekawẽn kay. Oceju juk adi Deus biõg̃buk oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Eymug̃uykuku ojuyayũ bit ibiõg̃buk iwaruat muwẽnuwẽn eywebe. Inaka te'e ma eycokcok ixeyũ ekawẽn kay. Oceju juk adi kawẽn idipat acã oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Eymug̃uykuku ojuyayũ bit kawẽn iwaruat muwẽnuwẽn eywebe. <n>— Ijop ma kawẽn idipat — i napa ma e'em ip eywebe.Inaka te'e ma eyetabut ixeyũ ekawẽn kay.</n>


text:
Eyxe bit ixeyũ warara'acat podi ma ya'õbuyxi jewexe ma'g̃u ip Deus emumujuyũ. Õn pit ixeyũ jo'i ma wa'õbuyxiap kug̃.


text:
Õn pit wetaybit cĩcã g̃u imẽnpit kawẽn ãm. Wetaybit cĩcã bit apẽn õn e'em iam. Soat em cuk adi wetaybicap osodop ibapuk eyxe.</n>


text:
Õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn eywebe bima ka'ũma ma ojat eyxewi imuwẽnuwẽnapteim. Imẽnpit: <n>— Paulo ya'õbuyxiat g̃u aco'i teihem'ũma kapikpig̃ puye — i'ũmg̃u juy epe'e'e owebe.Cedag ma osodop teihem g̃u imuwẽn ãm eywebe.


text:
Õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn eywebe bima dinheiro mudodot'uk osodop ip wara'at ka beayũ itabucayũ. Jewexe ma õn cuk adi tujupa'um'um og̃uy ixeyũ xewi teihem'ũma imuwẽn ãm eywebe.


text:
Wuykitpitpiyũ juk adi oajẽm Macedônia eipi bewi. Soat cuk adi o'tojot ip owebeam wemukaypinput. Imẽnpuye ka'ũma ma juk adi ojoojuy eyxewi. Ikug̃'ũm pima dak “Dinheiro'in puk” i g̃u oce eywebe. Pũg̃ em tak ka'ũma ma. Kuy bima dak juk adi ojoojuy g̃u ma dinheiro eyxewi. G̃uyjom tak ojoojuy g̃u ma. Puju dinheiro ojoojuy eyxewi? Ka'ũma em ma.


text:
Abu ideidaat owebe? Ka'ũma ma. Teihem g̃u õn pit kawẽn idipat muwẽnuwẽn soat pe Grécia eipi watwat pe. Icẽmãn õn e'em. Napapa'ukat g̃u õn, Cristo a'õkayat puye.</n>


text:
— Ẽn iojuyjuyũk g̃u ocexewi ocekukpin g̃u exe buye — i te'e ma eyju e'em owebe.Eykukpin cĩcã oxe. Deus itaybit iboam.</n>


text:
— Pauloyũ jo'i oceju dak kapikpig̃ — i'e ojuy ip jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Õn pit teihem g̃u kawẽn idipat muwẽnuwẽn. Imẽnpuye ibo i'e ba'ore cebe ip, imuwẽnuwẽnaptei bubum ip puye. G̃uyjom tak teihem g̃u og̃uwẽnuwẽn.


text:
Ixeyũ bit icẽmãn g̃u Deus emumujuyũ. Jewexe ip Deus emumujuyũ. <n>— Ya'õbi oceju dak Deus ekawẽn muwẽnuwẽn — i e'em ip napa ma.Warara'acayũ mug̃uykukukum ip oceju dak Cristo emumujuyũ iam.</n>


text:
— Apẽn kuka itabut o'e ip imug̃uykuku'ukayũ a'õ kay Corinto kay beayũ? — i'Ũmg̃u õn pit e'em owebe ma.Satanás pit cewemuwexat put Deus ekawẽn tojotjot'ukat co'ian. Deus ekabia dag̃wiat co'ian cewemuwexat put wuymug̃uykuku ojuy.


text:
Imẽnpuxim cebekitkit tak cewemuwexat put xipacat mug̃ẽg̃ẽ'ukat co'iayũm wuymug̃uykuku ojuy. Ipi'ũm puje bit, xipat'ũm cĩcãat je'jat ip wuymug̃uykukukuapteim. Cedag̃ ma Deus ideida cebe ip.</n>


text:
— “Paulo yadaodao,” i'ũmg̃u juy epe'e — i õn e'em waram eywebe.Wadaodao eyxe bima dak cuy wa'ĩjom ma epe'e. Jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ buxim õn tak e'em eywebe “Xipat cĩcã õn” i.


text:
Wuykukukat a'õbi g̃u õn kawẽnwẽn eywebe g̃asũ bit- -wukpiwatpi ma. “Xipat cĩcã õn” i'e'em pima yadaodaoat puxim ma õn tak kawẽnwẽn.


text:
Warara'acayũ e'em — Xipat cĩcã õn — i eywebe, ya'õbuyxian pin ip eyxe buye.Imẽnpuxim õn tak: — Xipat cĩcã õn — i oce eywebe.


text:
Eyag̃uy'ũm cĩcã. Ixeyũ kay jĩjã eyju, ya'õpurug̃ cĩcã ma'g̃u eymujujum ip; eymudadaybotbon ma a'g̃u ip; eymug̃uykukukum ma a'g̃u ip; warẽmtag̃ ma a'g̃u ip eykug̃; eyukpiokakakam ma a'g̃u ip eykug̃.


text:
Oceju bit cuk a'g̃u ocesũsũn ocesop eykuk am imẽn. <n>Warara'acayũ e'em: — Xipat cĩcã õn — i eywebe.Ixeyũ buxim õn tak jeymukũyjo õn g̃asu õn xipat cĩcã iam. Eyetaybit õn yadaodaoat puxim kawẽnwẽn iam.</n>


text:
— Hebreuyũ bit oceju icẽmãn — i'e'em ip eywebe jewexe Deus emumujuyũ.Õn tak ibiat ma. <n>— Israel naxeg̃ebitbit pit oceju — i'e'em ip eywebe.Õn tak ibiat ma. <n>— Abraão naxeg̃ebitbit pit oceju — i'e'em ip eywebe.Õn tak ibiat ma.</n>


text:
— Cristo buywatwat'ukayũ bit oceju — i'e'em ip eywebe. Ixeyũ bodi ma õn pit Cristo buywatwat'ukat xipacat. Ixeyũ bodi ma juk adi ocekapikpik cĩcã Cristo beam, yadaodaot puxim ma'g̃u õn kawẽnwẽn g̃asũ eywebe. Ixeyũ muõmõmap podi ma juk adi omuõmõmõm ip daomũnmũnap'a be. Ade em juk adi ip wukxabiokakaka ixee mug̃ẽg̃ẽbum. Ade em ma oje'ũ pinpin.


text:
Cinco em Judeuyũ kukuk'ukayũ wukxabiokaka ixee mug̃ẽg̃ẽbum- -icaat yabi beatpum. Ade em wukxabiokaka ip- -39 em ma. Soat em ip ibũrũ em ma wukxabiokaka.


text:
Ebapũg̃ em cuk adi wukxabiokaka im Roma ka kukat ebekitkit. Pũg̃ em cuk adi wabug̃bug̃ ip wita'am okay itakomaayũ. Ebapũg̃ em cuk adi oakõmkõm tibog̃ati be kobexixi epirig̃ puje- -odujowat ojuyat epirig̃ puje. Pũg̃ em pit tibi'adopa dag̃ ojeku- -kabiabun, iximabun tak.


text:
Soat kaka dag̃ cucum pima ade em cuk adi waoka ojuyap cocom ojekuku. Idibi adi o'tiõm ukã be bima adi oje'ũ pin tibog̃ puje. Ibukurukayũ dak cuk adi oaoka pin osodopdopdop. Obadipyũ dak cuk adi oaoka pin osodopdopdop- -Judeuyũ kukuk'ukayũ. Judeu'ũmayũ dak cuk adi oaoka pin osodopdopdop ade em ma. We'ũ pinap cocom cuk adi ojekukuku ikabog̃atka dag̃, uk'a'ũmat tag̃ tak, tibog̃cĩcãati dag̃ tak. Jewexe obureyũ dak cuk adi oaoka pin osodopdopdop.


text:
Soat em cuk adi ocekapikpik cĩcã. Soat em odaobire juk adi ojekukuku wekapikap tag̃. Xexen'ũma juk adi ojekukuku. Ade em cuk adi ojekukuku oxat'ũmg̃u, odotiũm tak, oxexecap'a'ũmg̃u dak.


text:
Imẽn ma õn jekukum ipiatpi'ajojom. Wag̃uybabi'ũm tak itabucayũ kug̃- -soat ka beacat kug̃- -Jesus ekawẽn kayayũ kug̃ cedag̃ ma paxi a'g̃u ip jekukum iam.


text:
Itabucat warẽmtag̃ ma oeku bima, õn tak ixe buxim ma og̃uycũg̃ kuka oce. Ikẽrẽat mug̃ẽ buje dak, õn tak wag̃uybabi'ũm cĩcã oce ip ikug̃.</n>


text:
Ade em wa'õbaca'ũmap ibapuk e'em soat pe. “Xipat cĩcã õn” i'e ojuy bima, wa'õbaca'ũmap kuka og̃uwẽn.


text:
Deus itaybit õn napa g̃u e'em eywebe iam. Ixe ma wuykukukat Jesus Cristo ebya. <n>— Soat podi ma ẽn xipat — i wuyju e'em cebe- -Deus pe.</n>


text:
 <n> (32-33)</n> Õn Damasco ka be bima ibo ka kukukat oaoka ojuy o'e. Imẽnpuye jeka wiwi'ukayũ o'g̃uju jeka ekorara exĩntbi wiwi am odaomũnap ojuy. Obureyũ bit cuk adi odaxijo. Pag̃eiro'abog̃ pe ip omukop ika ekorara tok tag̃wi. Imẽn ocenapõn waoka ojuyacat xewi- -Aretas a'õbi ika kukukat xewi.</n>


text:
Te'e ma wuyju e'em: <n>— Xipat cĩcã õn — i warara'acat pe. Imẽnpit puk jeymukũyjo õn xipat cĩcã õn iam. Ade ma juk adi ojojojo wexey jo'iat pe idip cĩcãat. Wuykukukat tak cuk adi soat ma o'g̃ubapukpuk owebe omutaybit am. Iboap cuy og̃uwẽn xipat cĩcã õn iam eymukũyjo am.


text:
Kuy bima Deus cuk odujuu jewekay kabi kay- -bodiat ka kay. Kuy quartoze koato o'kap pima juk adi odujuu. Õn xe'e odujuu? Wexeybi g̃u xe'e odujuu? Wetaybit g̃u toto. Deus acã itaybit.


text:
Dao ma juk adi odujuu ikadip cĩcãatkay kay Deus tũytũyapka kay. <n>Õn xe'e odujuu? Wexeybi g̃u xe'e odujuu? Wetaybit g̃u toto. Deus acã itaybit — i õn e'em waram.</n>


text:
Kawẽn idip cĩcãat cuk adi oya'ĩjojo ibodi. Imuwẽn pa'ore eywebe iboap. Ka'ũmg̃u wuya'õ kawẽn iboam eymukũyjo am.</n>


text:
— Xipat cĩcã õn — i kuka oce warara'acat pe, iboap ojojojo buye.Imẽnpit obu'u imẽn i'e am. Soat xe e'em ibapuk wa'õbaca g̃u iap. <n>— Xipat cĩcã õn — i'ũmg̃u oce warara'acat pe. — Wa'õbuyxi g̃u õn — i acã oce cebe ip.</n>


text:
“Xipat cĩcã õn” i'e pin pima bit wadaodao g̃u kuka oce. Napa g̃u kuka oce eywebe. Icẽmãn kuka oce. Kuy juk wekukuap epejojojo. Wekawẽn tak cuk kuy epeye'ĩjojojo. Õn xipat g̃u ma'g̃u eyxe bima bit, “Xipat cĩcã õn” i g̃u oce eyag̃uymuwarurun am okay i'e am.</n>


text:
Idip cĩcãat cuk adi ojojojo wexey jo'iat pe. Imẽnpuye: <n>— Jeweweju yobog̃an pin cĩcã aco'i je'e Paulo — i juk o'e Deus jewebe ma.Imẽnpuye soat em õn jekukum owãtaxipi jewexe obog̃an o'eap puxim. Ipiatpi'ajojom õn jekukum. Deus a'õbi acã Satanás cuk omuwãtaxipin. Deus a'õbi ma owãtaxipi õn jekukum jewexe obog̃an o'eap puxim.</n>


text:
— Owãtaxipiat eju'uk owebewi — i juk adi ocece wuykukukat pe.Ebapũg̃ em cuk a'g̃u oce cebe imẽn.</n>


text:
— Oju'uk g̃u ewãtaxipiat — io'e owebe. — Soat em pit õn xipan jekuk — io'e. — Wa'õbacaap og̃ũm ewebe — io'e. — Wara'at kay g̃u bit eg̃uy — io'e. — A'õbaca'ũm pima, big̃ ma wa'õbacaap ejat — i juk o'e owebe.Imẽnpuye wa'õbaca'ũmap kug̃ ma ocokcok. <n>— Wa'õbaca õn pit — i'ũmg̃u õn e'em warara'acat pe.Cristo soat kabia ja'õbacaap ũmũm owebe wa'õbaca'ũm puye. Imẽnpuye ocokcok cĩcã wa'õbaca g̃u ma'g̃u.


text:
Soat em ocokcok õn e'em wa'õbaca g̃u ma'g̃u; okay'ũmayũ dak a'g̃u omuymuy ma; yopĩt ma dak a'g̃u õn jekukum ikug̃; itabut'ũmayũ dak a'g̃u ipiatpi'ajojoan owebe; xipat'ũmat tak a'g̃u jebapukpug̃ owebe. Imẽn ma ipiatpi'ajojom õn jekukum Cristo a'õ dag̃ õn jekukum puye. Inaka soat em ocokcok õn e'em. Waõbaca'ũm pima, wuykukukat ja'õbacaap ũmũm owebe buye.</n>


text:
Xipan kuka a'g̃u eyju bit omuwẽnuwẽn. Imẽnpit xipan g̃u eyju omuwẽnuwẽn. Imẽnpuye yadaodaoat puxim õn ma xipan jewemuwẽnuwẽn eywebe. Ka'ũma jo'i ma õn eyxe. Jewexe Deus emumujuyũ bit ijo'i ip eyxe. Ajo mug̃ẽg̃ẽm ip imug̃ẽ ba'ore owebe iat? Ka'ũma ma.


text:
Õn eyxe bima juk adi Deus a'õbacaap og̃ubapukpukpuk eywebe. Ixe a'õbacaam wuywebe imubapuk pa'oreat tak cuk adi og̃ubapukpukpuk soat etabutpe eyetabutpe. Iboap mubapuk puje eyetabẽg̃bẽg̃ epesop ijojom idip cĩcã eyxe buye. Wukpiceg̃e g̃u juk adi og̃uy iboap mubapuk am eywebe. Iboap coco buje juk eyetaybit epesop õn Deus emumuju iam Deus emumuju acã iboap mubapukpug̃ puye.


text:
Wara'atka be bima juk adi wemumukaypinput ũmũm'uk osodop ip owebe ibo ka watwat- -itabucayũ. Eyxe bima bit cuk iojuyjuy'uk g̃u og̃uy eyxewi. Apẽnpuye “Paulo jemumukaypinput ojuyjuy'uk g̃u wuyxewi,” i eyju e'em eyewewebe? <n>— Wuykay g̃u xe'e? — i te'e ma eyju e'em.Imẽn g̃u bit cuy epe'e. Eykay ma'g̃u õn.</n>


text:
Xepxep em cuk ojeku eyjom. G̃asũ dak waram oju pin eyjom. Eyju bit cuy ojuaptei epeteida g̃u. Eyedinheiro kay g̃u õn. Eykay acã õn okay am. Webekitkit puxim eyju. Bekitkiyũ ma jedinheiro muxipanpan g̃u jebay beam, jexi beam tak. Ag̃okatkayũ bit jedinheiro muxipanpan jekpotpoyũ beam, jedaxiyũ beam tak.


text:
Ocokcok cĩcã soat obubut ũm ãm eywebe eybuywat am. Obu'u g̃u we'ũ ãm tak eybuywacap ojuy. Big̃ ma õn eykay e'em. Eyju g̃u xe'e big̃ ma okay g̃u e'em?</n>


text:
Soat ma aco'i eyju e'em eyewewebe: — Icẽmãn wuyedinheiro ag̃u'ũm g̃u Paulo beam — i.Pũg̃ pit aco'i je'e napa ma: <n>— Ixe bit cuk adi ocemug̃uykukuku — i. — Ixe juk adi ade aco'i o'tujupa'um ocexewi napaap tomuju ma — i dak aco'i je'e napa ma.</n>


text:
Tito juk og̃uju eykay. Wara'at tak wuykitpit cuk og̃uju eykay. Ajo dak ip o'tujupa'um eyxewi jebubun? Ka'ũma ma! Õn, Tito dak jewejojo'i ma oceju. Cedag̃ ma oceju jekukum. Warara'acat mug̃uykukuku'uk g̃u oceju.</n>


text:
— Pauloyũ jewedayoyom ocewebe, yobog̃an pin puye — i te'e ma eyju e'em.Jewedayoyom g̃u oceju bit. Cristo a'õbi oceju kawẽnwẽn eywebe Deus etabutpe. Oburereyũ, eykukpin ocexe. Soan ma oceju e'em eybuywat am acã.


text:
Eykay wajẽm puje iwarum ma aco'i õn jeydobuxik. Apẽn õn cekay iap co'i g̃u aco'i õn jeydobuxik. Eyju dak imẽn ma odobuxik. Apẽn eyju cekay iap co'i g̃u aco'i eyju odobuxik. Jewa'õxikxig̃ aco'i õn jeydobuxik, eyetabutkarey dak eyewewekay, eyetakomãmã dak eyewewekay. Warara'acat kay dak eyju g̃ebum g̃u- -eyewewekay acã. Jewemuymuy aco'i õn jeydobuxik, eyekawẽnkẽrẽ dak, yobog̃an pin tak. Pũg̃ tag̃ g̃u dak aco'i eyju jekukum- -wara'at tag̃tag̃tag̃ ma. Imẽn õn eydobuxik puje og̃uycũg̃ cĩcã oce eykay. Jeymukorẽm tak õn. Owebe eymukorẽm puje eyju dak eyg̃uycũg̃cũg̃ epe'e.


text:
Waram eykay wajẽm puje og̃uycũg̃ cĩcã oce eykay. Pũg̃ g̃u ey'in cuk adi ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ kuy bima. Warara'acat tayxi eju jepopo'uk osodop ip, warara'acat itop eju dak. Ibu'un pa'ore ma e'em ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap kug̃. Cepere ba'ore ma cebe ip. Imẽnpit ig̃uycũg̃'ũma e'em ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap kay. Ibu'u g̃u o'e ip ikẽrẽat mug̃ẽ ãm. Imẽnpuye og̃uycũg̃ cĩcã oce Deus etabutpe ikẽrẽat kay acã eyju g̃ebum puye, ade em ma'g̃u õn eyawẽwẽm. Deus omug̃ebu ajo g̃u õn iap kay.</n>


text:
Kuy xepxep em cuk adi eyjom ojeku. Waram g̃uto õn eyjo ojuy. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Pũg̃ pe warara'acat muwara buje wuyetabut g̃u cekay, i. Xepxepayũ be, ebapũg̃ayũ be dak imuwara buje bit, wuyetabut cuy ace'e cekay, i. <n> Imẽnpuye koap cuy bit õn jeymukorẽm. Xepxepayũ, ebapũg̃ayũ a'ĩjo'ũm pima bit, õn jeymukorẽm g̃u.


text:
Xepxep em kuy ojeku eyjom. Waram wajẽm puje wa'õdim g̃u õn jeymukorẽm- -wa'õpurug̃ ma. Abu itabotaidabotbon je'e eykay? Ka'ũma ma. Kuy bima ade em cuk adi ocece eywebe imẽn. G̃asũ dak g̃uto imẽn ma oce. Imẽn ma õn e'em soat kuy bima ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ'iayũ be. Soat pe dak ey'in imẽn ma õn e'em ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ be.


text:
Eyetaybit epe'e õn Cristo a'õbi e'em iam. Eyetaybit g̃ug̃ũn g̃u epe'e iboam. Eyetaybit cĩcã ma. Cristo ya'õbaca'ũm g̃u eykug̃- -ya'õbacam ma. Soat em ja'õbacaap mubapukpug̃ eywebe.


text:
Korosa be je'ũ buje ya'õbaca'ũm osunuy. G̃asũ bit itait ma'g̃uto o'e. Deus ixe'ũm o'g̃utait ja'õbacaam soat podi ma ixe ya'õbaca buye. Ipi dag̃ pima oceju dak ixe buxim oca'õbaca g̃u. Ceweju mũg̃'i bima bit, ya'õbacaap kug̃ oceju e'em. Eybuywat am tak ya'õbacaap kug̃ oceju.</n>


text:
Eyekukuap kay juy g̃ebum epesop Cristo ekawẽn tag̃ paxi oceju jekukum iap kay. <n>— Wuyetabucap tag̃ paxi wuyju jekukum? — i juy epe'e'e eyewewebe.Cristo a'õbacaap kug̃ tu eyju jekukum? Jewexe du eyju Cristo ebekitkiyũ? Eyetabucap epere'ũm pima, eyetaybit cĩcã Jesus Cristo wuywebe nuynuy iam.


text:
— Bay, soat em cuy Corinto ka beayũ buywatwan eg̃uy ixeyũ be ikẽrẽat mug̃ẽap puxim — i õn e'em Deus pe.Imẽn õn e'em cebe warara'acayũ be “Pauloyũ cedag̃ ma Corinto ka beayũ o'g̃utaybitbin” i'e'eap ojuy g̃u- -eywebe cedag̃ ma jekukuap ojuy acã. “Pauloyũ warẽmtag̃ ma Corinto ka beayũ o'g̃utaybitbin” i warara'acat e'em pima bit, ak'arit ma oce cekawẽn kay.


text:
Abu kuka kawẽn icẽmat tak o'g̃u'ũm? Ka'ũma ma. Imu'ũm pa'ore. Iba'ore g̃u bit ocewebe kawẽn icẽmat tag̃ oceku am.


text:
Eyju eyetabut cĩcã bima, ocecokcok oce'e oca'õbaca g̃u ma'g̃u warara'acayũ xe. Imẽnpuye: <n>— Bay, a'õbacaap cuy eg̃ũm Corinto ka watwat pe ikẽrẽat kay'ũmayũm je'e am — i oceju e'em Deus pe.</n>


text:
Wajẽm awap eymukorẽmaptup mubarararag̃ õn wajẽm puje dak eymukorẽmap puxim. Obu'u wa'õpurug̃ eymukorẽm ãm wuykukukat a'õbi. Ixe juk ja'õbacaap o'g̃ũm owebe eymukorẽm ãm g̃u- -eybuywat am acã. Owebe o'g̃ũm eybuywat am big̃ ma kũyjobit am jebiõg̃buk a'õ kay am.</n>


text:
Ibũrũ ma buk, okitpitpiyũ. Soat em cuy epesop g̃ebum ikẽrẽat mug̃ẽap puxixim. Eya'õpicũg̃cũg̃ wa'õ kay. Jewag̃uycom cuy epesop eyeweweju. Kaba'ũm cuy epesop eyewekug̃. Deus ma wuymutaybitbin warara'acat kug̃ xipan am. Ixe dak wuyag̃uymubabibin soat em. Ixe juy soat em je'ku eyweju.</n>


text:
Epeyewakobotbot cuy wuykukpin wuyeweweju iap mubapuk am soat pe. <n>— Kato'i juy cebe ip — i'e'em eywebe soat oxeayũ itabucayũ.</n>


text:
— Xipan cuy Corinto ka watwat ejukuk — i õn e'em wuykukukat Jesus Cristo be. — Eykukpin cuy ixeyũ ejukuk — i õn e'em Deus pe. — Ixeyũ burerem cuy eg̃uy soat em — i õn e'em Deus biõg̃buk pe.Ibũrũ ma.


text:
 <n> GALÁCIA EIPI WATWAT PEAPTUP PAULO EMUMUDUPMUBARARAKTUP</n> <n> (1-2)</n> Galácia eipi watwat, cartadup mubararag̃ õn eywebeaptum- -Jesus Cristo kayayũ beaptum. Õn Paulo. Ijodiat g̃u juk onomuwã Jesus Cristo emumujum. Deus warara'acat pe g̃u onomuwãat Jesus Cristo emumujum.


text:
— Bay, xipan cuy Galácia eipi watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe ip.</n>


text:
Cristo oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Oe'ũ wuywebe Deus kay'ũmat ekukuap tag̃ wuyekuap puxim. Jeweweju ma oe'ũ. Oe'ũ Deus bikuyap tag̃- -wuyebay bikuyap tag̃.


text:
Imẽneju: <n>— Bay, soat podi ma ẽn edipap kug̃ — i juy ace Deus pe. — Bay, soat podi ma a'õbaca — i dak cuy ace cebe.Soat em ma juy imẽn acece cebe.</n>


text:
Wag̃uybabi'ũm'ũm cĩcã eykug̃! Ibun g̃u eyetabut Deus kay. G̃axĩn ma jeyag̃uyba'ũm cekay. Kuy g̃u juk eyetabut epesop cekay. Ixe juk eynaẽ jebekitkiyũm. Jekpot kukap co'i xipan eykug̃- -Cristo kukap co'i. Eyju bit eybu'u g̃uto epesop cekay. Warara'acat ekawẽn kay dak eyju g̃asũ bit. <n>— Ijop ekawẽn kawẽn idipat ocexe — i eyju e'em te'e ma.</n>


text:
Warara'acat ekawẽn pit kawẽn idipat g̃u- -Jesus ekawẽn acã. Warara'acayũ bit eymu'ukpiceg̃ẽn ojuy. Eymubu'un ojuy ip Jesus ekawẽn kay. Cristo ekawẽn muwarururun ojuy ip. Imẽnpuye wag̃uybabi'ũm'ũm cĩcã eykug̃.


text:
Kuy juk adi kawẽn idipat oceg̃uwẽnuwẽn eywebe- -Jesus ekawẽn. G̃asũ bit kuka wara'at ekawẽn ma oceg̃uwẽn eywebe. <n>— Ijop ekawẽn ma kawẽn idipat — i kuka oce'e eywebe napa ma.Imẽn oce'e buje, Deus kuka ocemuju ipiat'ajojoap kay. G̃asũ bit kabi bewiat kuka wara'at ekawẽn o'g̃uwẽn eywebe. <n>— Ijop ekawẽn ma kawẽn idipat — i kuka o'e eywebe napa ma. Imẽn i'e buje, wũy ma jeenuy Deus wi ipiat'ajojom.


text:
Kuy juk iboap oceg̃uwẽn eywebe. Imẽnpit g̃uto waram oceg̃uwẽn eywebe. Kuy bima juk adi eyetabut epesop kawẽn idipat kay. “Ijop ekawẽn ma kawẽn idipat” i'e'em napa ma wara'at ekawẽn ma imuwẽn puje, wũy ma jeenuy Deus wi ipiat'ajojom.


text:
Õn pit ijodiat mucokcok pin g̃u oce. Deus mucokcok pin acã õn pit. Warara'acayũ be “Paulo xipat cĩcã” i'e'eap kudadam g̃u õn. Ijodiacat mucokcok pin pima, kuka Cristo a'õ kay kũyjobican g̃u oce!</n>


text:
Ijodiat g̃u juk kawẽn idipat o'g̃uwẽn owebe. Ka'ũma ma juk omutaybitbin ijodiat pit. Jesus Cristo acã juk adi omutybitbin.</n>


text:
Judeuyũ etabucap co'i wetabun puje, juk adi ipiat osupi'ajojoat Jesus kay itabucayũ be. Kuy eyetaybit apẽn cuk adi ojekukuku iam. Wetakoma jĩjã juk adi og̃uy ixeyũ kay. Yaoka ojuyjuy ip cuk adi og̃uy. Imẽn cuk adi ojekukuku Jesus Cristo odopabijuk'ũm pima.


text:
Wag̃uywag̃oyũ bodi ma juk adi wetabut og̃uy Deus kay. Judeuyũ babim cuk adi wetabut og̃uy. Cebodi ma ip we'ajojoyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ cuk adi jeku ojuyjuy og̃uy.</n>


text:
Deus pit cuk onaẽ jekawẽn muwẽn ãm, warara'acat podi ma ixe xipan okug̃ puye. Okap awap ma juk onaẽ.


text:
Ixe juk jekpot o'g̃ubapuk owebe. <n>— Okpot cuy eg̃uwẽnuwẽn Judeu'ũmayũ be — i juk adi o'e owebe. — Kawẽn idipat cuy eg̃uwẽnuwẽn cebe ip — i juk adi o'e o webe.Imẽn i'e buje, ka'ũma kay ma juk oju wawẽ ãm.


text:
Jerusalém ka be dak cuk oju g̃u Jesus emumujuyũ eju kawẽn ãm- -kuy bima Deus o'taẽ'iayũ eju kawẽn ãm. Ixeyũ be wawẽ ãm g̃u juk oju. Arábia eipi kay bit cuk oju. G̃uyjom acã juk ocepit Damasco ka kay.


text:
Warara'acayũ bit cuk ojojojo g̃u Jesus emumujuyũ. Tiag̃o acã g̃uto ojojojo- -wuykukukat Jesus kitpit acã.</n>


text:
Imẽnpuye Cristo kay itabucayũ ojojojo g̃u ip- -Judéia eipi watwat- -wara'at ka dag̃ õn jekukum puye.


text:
Warara'acat ekawẽn pit cuk ip o'jojojo kuy. <n>— Paulo juk adi ipiat o'supi'ajojoat wuywebe — i'e'em warara'acayũ itabucayũ jewewebe. — Jesus kay wuyetabucap mu'ũm ojuy osunuy — i'e'em ip. — G̃asũ bit ixe dak Jesus muwẽnuwẽn o'e! — i'e'em ip. — “Jesus kay juy eyetabun epesop!” i'e'em ixe ma — i'e'em ip.</n>


text:
Wawẽg̃ co buje: <n>— Bay, ẽn soat podi ma a'õbaca — io'e ip Deus pe. — A'õbacaam cuk Paulo eg̃utabun ekpot kay — io'e ip cebe.</n>


text:
Ibo ka kay oju “Jerusalém ka kay juy eju” i juk adi Deus o'e owebe buye. Jesus kayayũ kukuk'ukayũ o'je'awero wa'ĩjo am. Warara'acayũ eju g̃u juk ocekawẽn- -ixeyũ eju acã. Apẽn cuk adi kawẽn idipat og̃uwẽnuwẽn Judeu'ũmayũ be iap og̃uwẽn cebe ip. Apẽn cuk adi ixeyũ og̃utaybitbin iap tak og̃uwẽn ma. Obu'u juk adi og̃uy ixeyũ be “Te'e ma juk adi eg̃utaybitbin ip cedag̃'ũma ẽn imutaybitbin puye” i'e am owebe.


text:
Wuykitpit Tito juk otujowat owebe. Judeu g̃u ixe. <n>— Teku juy ataypu'ag̃obixeedakacat wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dag̃- -Deus ekawẽn tag̃ — i'ũmg̃u o'e ip itabucayũ kukuk'ukayũ ma- -Judeuyũ ma.</n>


text:
Warara'acayũ bit oõm oce'aweroroap'a be, o'g̃ukũyjo g̃u ma'g̃u ip. “Oceju dak ocetabut Jesus kay” i napa ma e'e'ukayũ oõm ip ocekawẽn co am oca'õxikap ojuy. Jewemukorẽm ojuy ip. <n>— Teku juy ataypu'ag̃obixeedakacat wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ — io'e ixeyũ ma. — Apẽnpuye dak eybu'u wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dag̃ jekum Jesus eju mũg̃'i eyeku buje? — io'e ip ocewebe. — Imẽn cũg̃ g̃u Deus xe — io'e ip ocewebe. — Wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dag̃ cuy epeku, Jesus kay a'g̃u eyetabut ma — io'e ip ocewebe.</n>


text:
Ixeyũ ekawẽn kay g̃u bit oceju- -pũg̃ em tak ka'ũma. <n>— Ha'a wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dag̃ cuy ajeku cũg̃ ma wuy'e am Deus xe — i'ũmg̃u juk adi oce'e oceju bit.Imẽn oce'e buje, kuka juk kawẽn idipat oceg̃uwarurun. Ijo'i g̃u kuka juk o'e. Imẽn oce'e buje, eymug̃uykuku kuka juk oceju.</n>


text:
Ig̃o'a be o'je'awero ip itabucayũ kukuk'ukayũ. Soat xe ya'õbuyxi ip osodop. Yobog̃ g̃u ip oxe bit ijodiat pit. Deus kacũg̃ kay g̃u ag̃- -badi acã. Iisuan g̃u ixeyũ bit omutaybin. <n>— Wara'an pit cuy eg̃utaybin Judeu'ũmayũ — i'ũmg̃u o'e ip owebe.


text:
— Deus cuk Paulo o'jomuy kawẽn idipat muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be. Judeuyũ be bit Pedro o'jomuy kawẽn idipat muwẽn ãm — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Deus ja'õbacaap o'g̃ũm owebe jekawẽn muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be. Ixe emumuju õn. Judeuyũ be bit jekawẽn muwẽn ãm ja'õbacaap o'g̃ũm Pedro be.</n>


text:
— Deus Paulo mujujum jekawẽn muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be — io'e ip itabucayũ kukuk'ukayũ- -Tiago, Pedro dak, João dak.Imẽnpuye juk ip obumukug̃. Barnabé bumukug̃ tak ip jeburerexi ip puye. <n>— Judeu'ũmayũ be eyju ma juy Jesus ekawẽn epeg̃uwẽnuwẽn. Oceju bit cuy Judeuyũ be oceg̃uwẽnuwẽn — io'e ip.


text:
Pũg̃ ma ip ocemug̃ebu. — G̃ebum cuy epesop tadaybotbocayũ kay- -itabucayũ kay- -ocexeayũ kay — i juk o'e ip ocewebe. — Dinheiro'in cuy epeg̃udot cekay ip, ka'ũma kug̃ puye — i juk o'e ip ocewebe.Õn tak ocokcok cĩcã oce imudot am.</n>


text:
G̃uyjom ma Pedro oajẽm ocekay, oceju Antioquia ka be bima. Õn pit xeku og̃ukorẽm warara'acayũ etabun ma, warẽmtag̃ ma jekukum puye.


text:
Tiago jebureyũ o'g̃udot ocekay. Antioquia ka be ip oajẽm. Ixeyũ ajẽm'ũm pima, Pedro jekõnkõn'uk osunuy itabucayũ eju- -Judeu'ũmayũ eju- -Judeuyũ babi dag̃ jekuku'uk'ũmayũ eju- -taypu'ag̃obixeedakatkat'ũmayũ eju. Tiago bureyũ ajẽm puje bit, ibu'u o'e jekõn ãm ceweju ip- -Judeu'ũmayũ eju. Iparara osunuy Judeuyũ buxim- -“Judeu'ũmat jedaypu'ag̃obixeedakacan cuy cũg̃ ma i'e am Deus xe, itabut ma'g̃u ip Jesus kay” i'e'e'ukayũ buxim.


text:
Imẽnpuye Pedro buxim o'e ip warara'acayũ Judeuyũ. Pũg̃ tag̃ ma oeku ip jeweweju Judeuyũ. Jeparara pibun ibu'u o'e ip Judeu'ũmayũ eju jekum. Barnabé dak ixeyũ buxim iparara o'e. Pũg̃ tag̃ ma oeku Judeuyũ eju. Judeu'ũmayũ eju bti ibu'u o'e jekum jeparara pibun.


text:
Cũg̃ g̃u o'e ip jekukum. Kawẽn idipat tag̃ g̃u ip jekukum o'e. Iboap co buje juk ocekawẽn Pedro eju warara'acayũ etabutpe. <n>— Ẽn Judeu — i juk oce cebe. — Inaka Judeu'ũmat co'i ẽn jekukum — i juk oce cebe. — Judeu ekukuap puxim g̃u ẽn jekukum — i juk oce cebe. — Apẽnpuye dak ẽn e'em Judeu'ũmayũ be “Judeuyũ babi dag̃ cuy epeku!” i? — i juk oce cebe.</n>


text:
Oceju bit Judeuyũ ocekapap pin ma. <n>— Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ Judeu'ũmayũ — i oceju e'em, ocedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u ip jekukum puye.</n>


text:
Wuyju bit kuy wuyetabut Jesus Cristo kay. Deus xe wuyju cũg̃ ma wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ wuyekuap tomuju g̃u- -wuyetabucap tomuju acã. Deus xe wuyju cũg̃ ma wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ jekukum puye g̃u- -wuyetabut puye acã. Ka'ũma ma cũg̃ ma Deus xe jedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ jekuap tomuju.</n>


text:
— Cristo kay wuyetabun puje acã cũg̃ ma acesop Deus xe, wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ jekukum g̃u ma'g̃u wuyju — i wuyju e'em.Imẽn i'e buje, ibapuk e'em soat pe Judeu'ũmayũ jo'i ma wuyju dak ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ iap. Ibu'u g̃u paxi Cristo je'e wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽ ãm? Ibu'u ma! Cedag̃ g̃u cexe. Ijo'i g̃u cexe.</n>


text:
— Wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ wuyekukuap tomuju g̃u wuyju cũg̃ ma Deus xe- -wuyetabucap tomuju acã — i'e'e'uk cuk adi og̃uy. Imẽnpuye “Wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ cuy ajeku cũg̃ ma wuy'e am Deus xe” o'e buje, kuyat wekawẽn kuka ocepere, wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dak kuka og̃upubutbun.


text:
Iba'ore owebe cũg̃ ma i'e am Deus xe wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ wekuap tomuju. Deus ekawẽn tup cocom cuk wetaybin iboam. Iba'ore soat pe wuywebe soat iboap ekawẽn tag̃ jeku am. Wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dag̃ wuyekuap tomuju wuyju cũg̃ ma Deus xe ibima apẽg̃ãm Cristo oe'ũ korosa be? Ka'ũma ãm ma!


text:
Jekpiwan ma Jesus oe'ũ korosa be owebeam iap kay wetabut pima, obikuyap tag̃ g̃u õn jekukum. Cristo biõg̃buk omuy owebe. Kuyje wekukukuap kuy ocepere. Deus ipot kay wetabucap eju õn jekukum g̃asũ bit. Ixe ipot jekpiwan ma oe'ũ we'ũap puxim, okukpin cĩcã cexe buye.


text:
Deus ibikuy soat kuk am xipan. <n>— Okug̃ g̃u juy! — i'ũmg̃u õn pit e'em cebe. Õn pit imẽn g̃u e'em. Wuydobuyũ'ũm'ũm pabi dag̃ wuyekuap tomuju wuyju cũg̃ ma Deus xe ibima, apẽg̃ãm Cristo oe'ũ korosa be? Ka'ũma ãm ma!</n>


text:
Galácia eipi watwat, eyag̃uyba'arẽm cĩcã! Abu dak cuk eymug̃uykuku? Abu dak cuk eymubu'un kawẽn icẽmat tag̃ eyekuap puxim? Apẽn Jesus Cristo oe'ũ korosa be iap cuk adi oceg̃uwẽn eywebe. Ibapug̃ ma juk adi oceg̃uwẽn eywebe. Imẽnpuye juk adi eyetabut cĩcã epesop cekay.


text:
Pũg̃ g̃u buk og̃uwẽn eywebe. Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm eywebe wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ eyekuap puye g̃u! Ibiõg̃buk oõm eywebe apẽn Cristo oe'ũ iap ekawẽn eyetaybit puye; iboap ekawẽn kay eyetabut puye dak.


text:
Eya'õbacaam g̃u juk epesop Deus ebekitkiyũm- -Deus biõg̃buk a'õbacaam acã. G̃asũ bit: <n>— Wuya'õbacaam ma ixe a'õ dag̃ ajeku — i eyju e'em te'e ma.Eyag̃uyba'arẽm cĩcã dak epesop.


text:
Kuy bima juk adi eyetabut cĩcã epesop Jesus kay, ipiatpi'ajojoan ma'g̃u ip eywebe itabut'ũmayũ. G̃asũ bit xe'e jeybu'un cekay? Te'e ma du juk adi ipiat epesupi'ajojo? Iba'ore!


text:
Deus cuk adi jebiõg̃buk a'õbacaap o'g̃ũm eywebe. Ixe a'õbacaam wuywebe i'e ba'oreat cuk adi epeg̃ubapukpukpuk soat etabutpe. Ja'õbacaap o'g̃ũm eywebe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ eyju jekukum puye g̃u. O'g̃ũm eywebe eyju Deus ekawẽn kay jĩjã buye, cekawẽn kay eyetabut puye dak.</n>


text:
Abraão etabucap puxim eyju dak cuk adi eyetabut epesop Deus kay. Imẽn Deus Abraão o'g̃uwẽn: — Ixe juk adi itabut cĩcã osunuy okay — i. — Imẽnpuye cũg̃ ma osunuy oxe i.</n>


text:
Deus cuk adi o'e jewebe ma: <n>— G̃uyjom cũg̃ ma jeedop ip oxe warara'acayũ dak- -Judeu'ũmayũ — i. — Itabun puje ip cũg̃ ma jeedop ip oxe Judeuyũ jo'i ma — i juk adi o'e jewebe ma.Imẽnpuye imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> “Õn ma xipacat og̃ũm soat ka watwat pe, ẽn etabut okay buye,” i'e'em Deus Abraão be, i. <n> Imẽn Deus kawẽn idipat o'g̃uwẽn Abraão be xipacat ũm awap soat ka watwat pe.


text:
Abraão itabut cĩcã osunuy Deus kay. Imẽnpuye Deus xipacat o'g̃ũm cebe. Ixe-buxim soat itabucayũ dak xipacat jeejat Deus xewi.</n>


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Wũy ma jeedop ip Deus wi ipiat'ajojom wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekukum'ũm pima, soat ekawẽn tag̃ jekukum'ũm pima, i. <n> Imẽnpit iba'ore soat pe wuywebe soat ekawẽn tag̃ wuyeku am wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃. Imẽnpuye: <n>— Xipat g̃u eyju oxe — i'e'em Deus soat pe- -“Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyeku buje acã cũg̃ ma acesop Deus xe” i'e'e'ukayũ be.</n>


text:
Deus cuk adi o'e: <n>— Eyetabut okay bima acã, cũg̃ ma epesop oxe — i.Imẽnpuye wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap puye g̃u cũg̃ ma acesop Deus xe. Imẽntak e'em Habakuque ekawẽn tup- -kuyjeat ekawẽn tup- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat ekawẽn tup: <n> Itabucat ma cũg̃ ma Deus xe, i. Soat em itait jeenuy Deus xe, i.</n>


text:
Imẽnpit itabut'ũmat tak wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuy. Imẽntak e'em Deus ekawẽn tup: <n> Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekuku'ukat acã cũg̃ ma jeenuy Deus xe- -soat ekawẽn tag̃ jekuku'ukat, i. Soat em itait jeenuy Deus xe, i.</n>


text:
— Xipat g̃u ẽn oxe — i'e'em Deus soat pe- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be.Cristo bit oe'ũ apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃iap teida am. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Korosa eju ibamupayaat wũy ma jeenuy Deus wi ipiat'ajojom ikẽrẽat kug̃ puye, i. <n> Korosa eju bima: — Wũy ma juy eg̃uy owi ipiat'ajojom ikẽrẽat kug̃ ẽn puye — io'e Deus Jesus pe.Wuywebe g̃u imẽn o'e. Jesus pe acã imẽn o'e, apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃ iap kug̃ puye.


text:
Deus o'e Abraão be: — Xipacat og̃ũm soat ka watwat pe, ẽn etabut okay buye — i.Jesus Cristo kay Judeu'ũmayũ itabun puje, Deus xipacat je'g̃ũm cebe ip. Xipacat je'g̃ũm cebe ip korosa eju Cristo apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃ iap o'tujowat jewebe buye. Imẽnpuye Deus jebiõg̃buk muõmõm wuywebe wuyetabut puye. Imuõmõm wuywebe apẽn cuk adi o'e Abraão be iap tag̃.</n>


text:
Okitpitpiyũ, apẽn jebapukpug̃ soat kabia wuywebe iap tag̃ õn jeymutaybin. Abu wuybubut je'jat wuye'ũ buje iaptup mubararak pin pima, wuyju wuybutet mubarararag̃ ixedup pe. Wuybure dak jebutet mubarararag̃ ixedup pe. Xepxep putet mubararak puje, iba'ore warara'acat pe iboaptup ekawẽn mupubut am. Iboaptup ekawẽn muwarurun am tak iba'ore ma cebe ip.</n>


text:
— Xipacat og̃ũm ewebe, enaxeg̃ebit pe dak — i juk adi o'e Deus Abraão be.“Enaxeg̃ebitbiyũ be” i'ũmg̃u e'em ibodup. “Enaxeg̃ebit pe” i acã e'em. Adeayũ be g̃u kuka xipacat o'g̃ũm. Pũg̃ pe ma kuka o'g̃ũm- -Cristo be ma.


text:
Imẽn õn e ojuy eywebe. Deus cuk kuy o'e Abraão be: <n>— Xipacat og̃ũm soat ka watwat pe, ẽn etabut okay buye — i. — Soat em wa'õ dag̃ õn e'em — i juk o'e.G̃ũyjom acã wuyawẽwẽap ekawẽn o'g̃uwẽn Moisés pe ixe be imuwẽn ãm jebekitkit pe- -430 koato kap puje ma. Wuyawẽwẽap ekawẽn muwẽn puje bit: <n>— Obu'u oce xipacat ũm ãm Abraão be g̃asũ bit — i'ũmg̃u o'e Deus. — Apẽn cuk oce cebe iap tag̃ g̃u oce g̃asũ bit — i'ũmg̃u o'e.</n>


text:
Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap puye Deus xipacat ũmũm wuywebe bima, apẽn cuk adi o'e Abraão be iap tag̃ g̃u kuka o'g̃ũm wuywebe. Imẽnpit Deus xipacat o'g̃ũm Abraão be “Xipacat og̃ũm ewebe ẽn etabut okay buye” io'e buye. Deus ja'õ dag̃ e'em soat em.</n>


text:
— Apẽnpuye dak Deus wuyawẽwẽap ekawẽn o'g̃uwẽn Moisés pe? — i du eyju e'em owebe?Õn jeymutaybin. Wuyawẽwẽap ekawẽn o'g̃uwẽn wuymutaybit am ajo Deus bikuyap tag̃ g̃u iam. G̃uyjom kuka Abraão naxeg̃ebit o'kap- -Jesus Cristo. Deus xipacat kuka o'g̃ũm cebe ja'õ dag̃. Ikap'ũm pima bit, kuy juk adi wuyetaybit ajop soat ipi juacat kũyjobit'ũm ip Deus a'õ kay iam. Deus ma o'jekawẽn Abraão be. <n>— Xipacat og̃ũm ewebe — i juk o'e cebe.Wuyawẽwẽap ekawẽn muwẽn pin pima bit, ijodiacat eju g̃u o'jekawẽn. Koap jekawẽn tojotjot'ukayũ be o'g̃uwẽn. Ixeyũ o'g̃udot jekawẽn muwẽn ãm ijodiacat pe. Ijodiat ma g̃uwẽn iboap wuywebe.


text:
Wuyju warara'acat mujujum wuybure kay imukũyjo pin pima. Imẽnpuxim Deus ixeyũ o'g̃udot ijodiacat mukũyjo am, ixeyũ be “Ha'a, ijop ekawẽn tag̃ cuy ajeku” i'e am. Deus pit pũg̃ ma. Wuyju imujuap wiwim g̃u Deus, ja'õbi ma e'em puye. Wuywebe bit iba'ore imuju am. Iba'ore wuywebe “Ẽn imẽn ece'e. Õn tak wara'at tag̃ oce” i'e am Deus pe, ixe mujujum g̃u wuyju buye. Ja'õbi ma: — Xipacat og̃ũm ewebe — i juk o'e Abraão be.</n>


text:
— Eyetabun puje acã cũg̃ ma epesop oxe — i'e'em Deus. <n>— Cũg̃ ma epesop oxe eyawẽwẽap ekawẽn tag̃ eyeku buje acã — i dak tu e'em wuywebe?Xepxep ekawẽn tag̃ tu Deus e'em wuywebe? Ka'ũma! Deus pe wuymucũg̃ put wuyawẽwẽap ekawẽn muwẽn ãm ibima, “Eyawẽwẽap ekawẽn tag̃ eyeku buje acã cũg̃ ma epesop oxe” i kuka juk o'e Deus wuywebe.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Soat ipi watwat ikẽrẽat kug̃, i. <n> Iba'ore soat pe wuywebe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyeku am- -soat ekawẽn tag̃. Imẽnpuye pũg̃at kay wuyetabun puje acã cũg̃ ma acesop Deus xe- -Jesus Cristo kay wuyetabun puje acã. Soat ixe kay itabucayũ xipacat jeejat Deus xewi “Xipacat og̃ũm soat pe itabucat pe” io'e Deus puye.</n>


text:
Kuy bima juk adi wuyetaybit g̃u ajop wuyetabut am. Warara'acat pe wuymutaybicat wiwim cuk adi ajop wuyetabut am Jesus kay. Taomũnmũnat puxim cuk adi ajop wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuy.


text:
Bekitkit puxim cuk adi ajop. Bekicat kukat puxim wuyawẽwẽap ekawẽn wuykug̃ osunuy. Ikukat bekicat mukũyjojom ixe be warẽmtag̃ ma jekuap puxim. Imẽnpuxim wuyju dak wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cuk adi ajekuku warẽmtag̃ ma wuyekuap puxim. Cristo ajẽmap wiwim cuk adi ajop. Yajẽm'isum cũg̃ ma acesop Deus xe Cristo kay wuyetabucam acã.</n>


text:
 <n> (25-26)</n> G̃asũ bit wuyetabut Cristo kay. Mũg̃'i wuyju ceweju. Ixe kay wuyetabun puje bekitkit puxim g̃u ajop. Deus ipotpoyũ ma ajop yaypanayũ buxim. Imẽnpuye wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ g̃u ajeku g̃asũ bit. Bekicat ikukacecat puxim g̃u wuyju.


text:
Eyetabun puje, kuy juk eymubatisasanat “Jesus eju mũg̃'i ojeku g̃asũ bit” i'e am soat pe. G̃asũ bit Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum. Cristo buxim epeku.


text:
Cristo eju mũg̃'i jekukum pima, Judeu, Judeu'ũmat tak weg̃ũg̃ũn ma ip jekukum. Tei'ũma kapikpik'ukat, teibubum kapikpik'ukat tak weg̃ũg̃ũn ma ip jekukum. Ayacat, ag̃okatkat tak weg̃ũg̃ũn ma ip jekukum, Jesus Cristo eju mũg̃'i jekukum pima.</n>


text:
— Xipacat og̃ũm enaxeg̃ebit pe — i juk adi o'e Deus Abraão be.Cristo eykukat. Imẽnpuye Abraão naxeg̃ebitbicat eyju Deus xe. Imẽnpuye xipacat epejat Deus xewi apẽn ixe juk adi o'e cebe iap tag̃.</n>


text:
G̃ebum cuy ajop apẽn ipotpoyũ jebay bubut pum iap kay. <n>— Yaypan pima acã okpot soat obubut je'jat jebubun — i'e'em cebay.Yaypan'ũm pima bit, jebay eju kapikpik'ukat co'i ma ipot. Yaypan pima acã soat kug̃ jeenuy- -jebay bubut kug̃.


text:
Yaypan'ũm pima, warara'acayũ bekicat kug̃ imukũyjojom. Warara'acayũ cebay bubut kug̃, cebay ekawẽn tag̃ ma.


text:
Bekicat yag̃uy'ũm bekin pima. Bekitkit puxim wuyju dak ajop wuyetabun'isum Jesus kay. Tũybe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap tomuju cũg̃ ma acesop Deus xe iãn cuk adi ajop.


text:
Imudocap kabia ajẽm puje, Deus jekpot o'g̃udot ijodi. Wuyjo'i o'kap ayacat'uk pewi. Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cuk adi oekukuku Judeu buye.</n>


text:
— Iba'ore ocewebe soat ekawẽn tag̃ jeku am ocawẽwẽap ekawẽn tag̃ — i'e'e'uk ajop Deus pe. — Apẽntak cũg̃ ma acesop cexe? — i'e'e'uk ajop wuyewewebe.Jesus pit e'em wuywebe: <n>— Wa'õbacaap og̃ũm eywebe- -eyawẽwẽap ekawẽn tag̃ eyku am g̃u- -Deus ebekitkiyũm eye'e am acã! — i.</n>


text:
Ixe Deus cuk jekpot biõg̃buk o'g̃uõm wuywebe “Eyju dak okpotpoyũ” i'e am wuywebe. Imẽnpuye: <n>— Bay! — i wuyju dak e'em cebe Jesus a'õ nomuju. — Bay — i'e'em wuyju ibiõg̃buk a'õbi.</n>


text:
Deus eju kapikpik'ukayũ g̃u a'g̃u eyju. Ipotpoyũ ma eyju. Imẽnpuye soat je'g̃ũm eywebe jekpotpoyũ be iũmũmap.</n>


text:
Kuy bima juk adi eyetaybit g̃u epesop Deusan. Warara'acayũ kay juk adi eyetabut epesop. Tũybe iteyũ ma deusyũ iãn cuk adi epesop.


text:
G̃asũ bit eyetaybit Deusan. Ixe dak o'e itaybit eyjum. Apẽnpuye dak waram eyetabut pin ma'g̃uto deusbaroyũ kay? Te'e ma kuka eyetabut epesop cekay ip. Wuybuywan pa'ore ip cebe itaybit'ũm puye. Te'e ma du ixeyũ a'õ kay epe'e g̃uto? Eyag̃uyba'arẽm!


text:
Tũybe cũg̃ ma acesop Deus xe kabia muxipanpan pima iãn eyju e'em, kaxi muxipanpan pima dak iãn, koato muxipanpan pima dak i'an eyju e'em.


text:
Wag̃uybabi'ũm'ũm cĩcã eykug̃. Te'e ma du juk adi ocekapik kawẽn idipat muwẽnuwẽn eywebe? Wag̃uybabi'ũm'ũm cĩcã eykug̃.</n>


text:
Okitpitpiyũ, Cristo a'õ kay kũyjobin cuy epesop obuxim. Õn tak eybuxim ya'õ kay. Õn cuk adi eyburem og̃uy. Eyju dak cuk adi warẽmtag̃ g̃u epesop okug̃.


text:
Koap weku buje, kawẽn idipat epeya'ĩjojo g̃u buk. Õn pit cuk oju imuwẽn ãm eywebe owãtaxipi buye. Oju g̃u wara'at ka kay.


text:
Eyag̃uybabi'ũm'ũm cuk adi epesop okug̃ owãtaxipi buye. Owãtaxipiap waywayway g̃u juk adi epesop. <n>— Paulo kay g̃u oceju soat em iwãtaxipi buye — i'ũmg̃u juk adi epe'e'e.Eyduk'a be juk adi eyju okuk. Xipan cuk adi eyju okuk kabi bewiat kukap puxim- -Deus ekawẽn tojotjot'ukat kukap puxim- -Jesus Cristo kukap puxim.


text:
Eycokcog̃ cuk adi epesop okug̃. Okay jĩjã juk adi epesop. Apẽnpuye dak epe'e okay g̃u g̃asũ bit? Iba'ore'ũm pima eyeta kuka juk epesutaũm owebe wetam.


text:
Jewexe ma ip eykay ixeyũ warẽmtag̃ ma eymutaybitbin'ukayũ. Eymu'ag̃uyba'arẽm ojuy ip okay'ũm ãm. Ibu'u ip eywebe okay am. Ibikuy ip jewekay i'e am apẽn kuy bima okay jĩjã epesop iap puxim.


text:
Xipat wuywebe warara'acat kay am xipat i'e ojuy bima. Ixeyũ mu'ag̃uyba'arẽm ojuy bima bit, xipat g̃u kuka o'e cekay am. Iboap icẽmãn soat em. Eykukpin cĩcã oxe, eyxe g̃u'ma'g̃u õn.


text:
Bekitkit, eykukpin cĩcã oxe. Ayacat i'itpiat puxim õn. Wag̃uybabi'ũm'ũm cĩcã eykug̃. Cristo ekukuap puxim eyju dak jekukum iap wiwim õn ayacat je'it kapap wiwim iap puxim.


text:
— Moisés ekawẽn tag̃ cuy ajeku- -wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ — i te'e ma eyju e'em.Eyetaybit tu apẽn wuyawẽwẽap ekawẽn e'em iam?


text:
G̃ebum cuy epesop Abraão ipotpoyũ kay- -xepxepayũ kay. Xepxep osodop ip Abraão ipotpoyũ. Pũg̃ ma ixi tei'ũma kapikpik'ukat osunuy Abraão duk'a be. Wara'at xi bit Abraão tayxiat osunuy.


text:
Kapikpik'ukat it o'kap wuykapap puxim. Itayxiat it pit Deus a'õbi o'kap. O'kap “Ekpon og̃ũm ewebe” io'e buye.


text:
Xepxep aoyũ xepxep em Deus jekawẽn o'g̃uwẽn jebekitkit pe iap puxim. Jekawẽn o'g̃uwẽn jebekitkit awẽwẽ ãm. Co'a bicũg̃pe bima o'g̃uwẽn Moisés pe, Sinai'a bicũg̃pe bima. Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuyayũ tei'ũma kapikpik'ukat it puxim- -Agar it puxim.


text:
Agar co'a buxim- -Sinai'a buxim- -Arábia eipi beat'a buxim. <n>— Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap tomuju acã cũg̃ ma acesop Deus xe — i te'e ma e'em pũg̃pũg̃ayũ. Agar it puxim ixeyũ- -Ismael buxim- -tei'ũma kapikpik'ukat it puxim. Jerusalém ka ixeyũ Judeuyũ ka. Ixeyũ a'õ kayayũ dak wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuy cũg̃ ma i'e am Deus xe.


text:
Wara'at ka bit opop. Jerusalém ka buxim ibo ka. Kabi bewiatka bit ibo ka. Wuyju ma ibo ka watwat. Itayxiat it puxim wuyju- -Isaque buxim. <n>— Cũg̃ ma wuyju Deus xe wuyetabut puye — i wuyju e'em.</n>


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Tũ'ũ, ecokcog̃ cuy eg̃uy e'it'et g̃u ma'g̃u ẽn, i. Ecokcog̃ cuy eg̃uy e'it esupi'ajo g̃u ma'g̃u ẽn, i. Ayacat o'jepere iat iyũ ade je'e- -jektop eju nuyat iyũ bodi ma, i. <n> Imẽn e'em Isaías emudupmubararaktup.</n>


text:
Wuykapap puxim o'kapiat Deus biõg̃buk a'õbi o'kapiat kaykay jĩjã osunuynuynuy. Ibabiwarere osunuynuynuy cekay. Iwaywayway acã osunuynuy. G̃asũ dak imẽn ma jebapukpug̃ iboap. Wuykapap puxim o'kap'iayũ Deus biõg̃buk a'õbiayũ kaykay jĩjã. Iwaywayway jĩjã ip. Warẽmtag̃ ip ikug̃.


text:
Imẽnpit, imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> “Tei'ũma kapikpik'ukat cuy eg̃ujẽm eduk'a bewi,” i juk o'e Deus Abraão be, i. “Eg̃ujẽm cuy i'it eju ma,” i. “Etayxiat it puxim g̃u ixe it,” i. “Jebay bubut je'jat g̃u,” i. “Etayxiat it acã je'jat,” i.</n>


text:
Imẽneju, okitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop iboap ekawẽn kay. Tei'ũma kapikpik'ukat it puxim g̃u wuyju- -itayxiat it puxim acã.</n>


text:
Cristo juk ja'õbacaap o'g̃ũm wuywebe wuyjupinap tag̃ wuyeku am. Ixe a'õbacaap kug̃ cuy epesop soat em. <n>— Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ cuy ajeku cũg̃ ma wuydop am Deus xe — i waram pit cuy epe'e g̃u.Tei'ũma kapikpik'ukat puxim g̃u juy epesop waram.</n>


text:
Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wekawẽn kay! Õn Paulo. Judeu õn. Jesus kay bit wetabut. Õn ma jeymukũyjo. Warara'acat pe eydaypu'ag̃obixeedakacan pima, te'e ma kuka juk Cristo oe'ũ eywebeam.


text:
Imẽn ma õn eymukũyjojom. <n>— Soat ekawẽn tag̃ cuy epeku wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃- -Moisés ekawẽn tag̃ — i õn e'em soat pe o'jewedaypu'ag̃obixeedakacat'iayũ be.</n>


text:
“Cũg̃ ma acesop Deus xe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyju jekukum puye” i'e'e'ukayũ wũy ma ip Cristo wi. Jetabucap kuy o'jepere ip. Ibu'u ip Deus pe xipan jekukan.


text:
Wuyju bit wuyetaybit cũg̃ ma acesop Deus xe wuyetabut Jesus Cristo kay buye iam. Cũg̃ ma acesop cexe iap wiwim cĩcã wuyju. Iboap wiwim cĩcã wuyju soat em Deus biõg̃buk wuya'õmucanucan puye.


text:
Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum pima, yobog̃ g̃u Deus xe wuydaypu'ag̃obixeedakatkan pima, ixeedakatkan'ũm pima dak. Yobog̃ pit cexe wuyetabucap acã. Wuyetabut pima xipan tak acejewekuk.</n>


text:
Kuy juk adi eyetabut cĩcã epesop Jesus Cristo kay. Abu juk kawẽn icẽmat kay eymubu'un? Apẽn cuk eymubu'un?


text:
Apẽn xe'e ixe eyag̃uymuwarurun? Deus g̃u eyag̃uymuwarurun. Deus g̃u eymubu'un. Ixe juk eynaẽ cũg̃ ma eyeku am jexe.</n>


text:
— Tõm'ĩt ma soat'a muyuhuhum- -pão'a muyuhuhuaptõm. Yabog̃ e'em — i wuyju e'em.Imẽnpuxim pũg̃ ma warẽmtag̃ ma eymutaybitbin pima, soat kuka warẽmtag̃ ma epeku. <n>— Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ wuyekuap tomuju cũg̃ ma acesop Deus xe — i kuka o'e soat te'e ma.</n>


text:
Õn pit wetabut mabuk eykay. Wetaybit waram g̃uto eyag̃uysat epe'e iam. Waram g̃uto kawẽn icẽmat kay epesop. Wetaybit iboam mũg̃'i wuyju wuykukukat eju buye. Warẽmtag̃ ma eymutaybitbin'ukat pe bit Deus ipiat supi'ajoat- -ya'õbuyxi'ũmat pe, ya'õbuyxiat pe dak.</n>


text:
Okitpitpiyũ, okay'ũmayũ te'e ma wawẽg̃mukẽrẽrẽrẽn. <n>— Paulo e'em wuywebe “Jewedaypu'ag̃obixeedakatkacan cuy epesop”, i — i napa ma e'em ip soat pe.Kuy bima juk adi ocece iboam soat pe. G̃asũ bit oce g̃u imẽn. Imẽn õn e'em pima, itakoma g̃u kuka adi Judeuyũ okay. Ixeyũ ma e'em imẽn soat pe. Õn pit e'em: <n>— Cũg̃ ma epesop Deus xe eyetabut pima Jesus oe'ũ korosa be wuywebeam iap kay — i.Imẽnpuye buk ip itakoma ma okay.


text:
“Jewedaypu'ag̃obixeedakatkacan cuy epesop Moisés ekawẽn tag̃” i'e'e'ukayũ be bit: <n>— Epeyewedaxibada'uk cuy pũg̃ em ma — i õn e'em.</n>


text:
Okitpitpiyũ, Deus cuk wuynaẽ wuyjupinap tag̃ wuyeku am. Imẽnpit: <n>— Obikuyap tag̃ cuy ojeku jewemucokcokcog̃, Deus onaẽ ojupinap tag̃ weku am puye — i'ũmg̃u juy epe'e.Eybikuyap tag̃ g̃u juy epeku jewemucokcokcog̃. Xipan cuy epeyewekuk. Jewebuywatwan tak cuy epesop!


text:
Imẽn e'em wuyawẽwẽap ekawẽn tup: Xipan cuy warara'acat ejukuk ewekukap puxim, i. Eywebe xipan warara'acat kug̃ pima, wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ eyju jekukum soat ekawẽn tag̃.


text:
Ika'uat puxim jewewekug̃ pima bit, kuka xipan jewewekuap epeyepere, jewemuymuy bima dak, jewawẽg̃mukẽrẽrẽrẽn pima dak.</n>


text:
Õn mabuk jeyawẽ. Eybikuyap tag̃ g̃u juy epeku jewemucokcokcog̃. Ãg̃ cuy Deus biõg̃buk jeyag̃uydada. Ixe eyag̃uydadam pima warẽmtag̃ g̃u kuka epekuku ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm.


text:
Ajo Deus biõg̃buk cekay iap ajo wuyju cekay iap g̃u. Apẽn Deus biõg̃buk ibikuy iap puxim g̃u wuyju bit wuybikuy. Apẽn wuybikuy iap puxim g̃u dak Deus biõg̃buk pit ibikuy. Deus biõg̃buk bikuyap tag̃ jekuku'ukat jebikuyap tag̃ g̃u jekukum jewemucokcokcog̃. Imẽnpuye ixe biõg̃buk bikuyap tag̃ jeku pin pima, wuybikuyap tag̃ g̃u kuka ajekuku- -ixe bikuyap tag̃ acã.


text:
Deus biõg̃buk wuyag̃uydadam pima, wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ g̃u kuka ajeku cũg̃ ma wuydop am Deus xe- -kawẽn kuyat tag̃ g̃u.</n>


text:
Wuybikuyap tag̃ jekukum pima, ikẽrẽat acã kuka ag̃ug̃ẽ. Soat wuyetaybit iboam. Wuybikuyap tag̃ jekukum pima, warara'acat itop kaykay kuka ajop, warara'acat tayxi dak; ikẽrẽat kay acã dak kuka ajop g̃ebum; wuyekawẽnkẽrẽm tak kuka ajop;


text:
deusbaroyũ kay dak kuka ajop wuyetabun; wuybukaypan tak kuka ajop; warara'acat aoka pin tak kuka ajop; jewa'õxikxig̃ tak kuka ajop; wuyetakomãmãm tak kuka ajop warara'acat kay; wuyetabikukum tak kuka ajop soat kay; wuya'õbuyxian pin tak kuka ajop; wuyewejak'ũm tak kuka ajop wuybureyũ kay;


text:
wuyetabutkarey dak kuka ajop; wuyka'o'om tak kuka ajop; jewetabutpe ma kuka ajop aoyũ dabi'o'om peta mug̃ẽg̃ẽm pima. Wuybikuyap tag̃ jekukum pima, warẽmtag̃ ma kuka ajop. Deus soat kukukan pima, jeõm g̃u ip kabi be imẽn jekuku'ukayũ. Imẽn cuk oce eywebe. G̃asũ dak imẽn ma õn e'em eywebe.</n>


text:
Deus biõg̃buk wuyag̃uydadam pima bit, ikukpin kuka warara'acat ajukukuk; wuycokcog̃ tak kuka ajop soat em; wuyag̃uybabibim tak kuka ajop; wuyukpiceg̃ẽm g̃u dak kuka ajop; wuya'õdidim tak kuka warara'acat ajukukuk; xipan tak kuka warara'acat ajukukuk; wuya'õ dag̃ tak kuka ajekuku soat em;


text:
wuya'õbuyxian pin g̃u dak kuka ajop; jewawẽwẽm tak kuka ajop ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Imẽn wuyju jekukum pima, wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ kuka ajeku- -kawẽn kuyat tag̃.


text:
Jesus Cristo ebekitkiyũ wuyju. Imẽn wuyju jewawẽwẽm. <n>— Cristo oe'ũ korosa be owebeam — i'e'em wuyju jewebe ma. — Ixe buxim oe'ũiat puxim cuy ojeku. Jewemucokcokcog̃ obikuyap tag̃ g̃u juy ojeku — i'e'em wuyju jewebe ma.Imẽn wuyju jewawẽwẽm.


text:
Wuya'õbuyxian pin g̃u juy ajop. Warara'acat ag̃utakomãn g̃u dak cuy. Wuyetabutkarey g̃u dak cuy ajop warara'acat kay.</n>


text:
Okitpitpiyũ, wuybure be ikẽrẽat mug̃ẽ buje, ixe juy epeyawẽ. Deus biõg̃buk a'õ kay kũyjobicat cuy ixe yawẽ. Eywebe dak xipat'ũmat imug̃ẽ g̃ũg̃ũn ixe buxim. Imẽnpuye eyday'em'um cuy epesop eywebe ikẽrẽat kukap puxim.


text:
Ya'õbuyxi'ũmat “Õn pit wa'õbuyxi. Osubuywan g̃u warara'acat” i'e'em pima, jeweg̃uykukukum. Te'e ma e'em — Cristo ebekit õn — i.


text:
G̃ebum cuy ajop wuyekukuap kay wuyetaybit am cũg̃ ma oceju jekukum iam, cũg̃ g̃u iam tak. Cũg̃ ma jekukum pima, wuycokcok ace'e wuyekukuap kay. <n>— Ibo ekukuap co'i du wekukuap xipat Deus xe? — i g̃u kuka ace'e.</n>


text:
Warara'acat pe Cristo ekawẽn wuymutaybitbin pima, wuybubut'in cuy ag̃u'ẽ'ẽ cebe wuymutaybitbinapteim.


text:
Jewemug̃uykukukum g̃u juy epesop. Deus ya'õmupubutpun pa'ore soat pe wuywebe. Ajo ataida iat tak kuka ajat ma.


text:
Imẽnpuxim jewemucokcokcog̃ wuybikuyap tag̃ jekukum pima, ikẽrẽat kuka ag̃ujurũg̃. Wuye'ũ buje Deus wi wũy ma acesop. Deus biõg̃buk mucokcokcog̃ ixe bikuyap tag̃ jekukum pima bit, idipat kuka ag̃ujurũg̃ ixe a'õbacaan, ibiõg̃buk wuyag̃uydadam pima dak. Wuye'ũ buje, waram acejetait. Deus xe acesop soat em.


text:
Xipan jewemuwẽnuwẽnayũ ma e'em eywebe: <n>— Jewedaypu'ag̃obixeedakatkacan cuy epesop cũg̃ ma Deus xe eydop am — i.Yobog̃an pin ip. Jesus Cristo oe'ũ korosa be iap muwẽn pu'u jĩjã ip. Iparara ip Jesus Cristo kay'ũmayũ ipiat supi'ajoat cebe ip iap puxim.


text:
Jedaypu'ag̃obixeedakatkacat ip. Soat tag̃ g̃u bit ip jekukum wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ g̃u. Eywebe jewedaypu'ag̃obixeedakatkacat ojuy ip, “Ade ma oca'õ kay kũyjobit” i'e ojuy ip puye.</n>


text:
— Mẽnku xipat wuywebe cũg̃ ma wuydop am Deus xe, g̃oku g̃uto — i'ũmg̃u õn pit e'em. — Wuykukukat Jesus Cristo oe'ũ korosa be wuywebe cũg̃ ma wuydop am Deus xe — i acã õn e'em.Jesus kay'ũmat ekukuap puxim g̃u weku pin g̃asũ bit. Idip g̃u o'e oxe iboap pit. Jesus kay'ũmayũ dak jeku pin g̃u wekukuap puxim. Idip g̃u cexe ip iboap.


text:
Wuyag̃uy'isu bima, yobog̃ g̃u Deus xe wuydaypu'ag̃obixeedakatkat pima, ixeedakatkat'ũm pima dak. Ibitbit ma. Yobog̃ pit cexe wuy'isum wuyeku am.


text:
Õn kawẽnwẽn Deus eju yag̃uy'isum jekuku'ukayũ beam- -Deus ebekitkit peam. <n>— Bay, ebekitkit ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe. — Etabotaidabotbon cuy eg̃uy cekay ip — i õn e'em cebe.</n>


text:
Okaykay g̃u juy ip jeedop. Wa'õmukorẽm g̃u juy jeedop ip jewedaypu'ag̃obixeedakatkacan iam. Kuy werowero opop wukxabi dag̃ ade. Iboap coco buje, itaybit je'e ip Paulo kapikpig̃ cĩcã wuykukukat Jesus peam iam.</n>


text:
Okitpitpiyũ, “Xipan cuy Galácia eipi watwat ejukuk” i õn e'em wuykukukat Jesus Cristo be. Xipan cuy jeykuk.Ibũrũn ma.</n>


text:
 <n> ÉFESO KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> Éfeso ka watwat, cartadup mubararag̃ õn eywebeaptum. Deus ebekitkiyũ eyju. Soat em eyju kũyjobit Jesus Cristo a'õ kay, ceweju eyju mũg̃'i buye. Õn Paulo. Jesus Cristo emumuju õn Deus a'õbi.</n>


text:
Deus wuyebay. Jesus Cristo wuykukukat. <n>— Bay, Éfeso ka watwat cuy ejukuk xipan — i õn e'em Deus pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
Kabi beacat pe xipacat ũmũmap co'i ma soat em Deus xipacat ũmũm wuywebe dak. Kabi beayũ buxim wuyju, Cristo eju mũg̃'i wuyju buye. Imẽnpuye: <n>— Ẽn xipat cĩcã — i juy ace Deus pe soat em ma- -wuykukukat Jesus Cristo ebay be.</n>


text:
Ipi mug̃ẽ'ũm pima ma, Deus kuy wuynaẽ jebekitkiyũm. Cebekitkiyũ wuyju Cristo eju mũg̃'i wuyju buye. <n>— Soat tag̃ iisu jeedop ip oxe webekitkiyũ — i juk o'e jewebe ma Deus. — Ikẽrẽat kug̃ g̃u ip jeedop oxe — i juk o'e jewebe ma.Imẽn cuk wuynaẽ ixe xe wuykukpin puye.</n>


text:
— Jesus Cristo kay itabun puje, webekitkiyũm ip je'e — io'e Deus jewebe ma.Imẽn Deus o'e, jexe wuykukpin puye. Ibikuy osunuy wuynaẽ ãm. Jemucokcok am cuk wuynaẽ.


text:
Ipot ikukpin cĩcã osunuy cexe. Imẽnpit jekpot o'g̃udot wuykay wuydaxijo am tei'ũmat ũmũmap puxim. Imẽneju: <n>— Ka'ũma ma ejo'iat xipacat — i juy ace cebe soat em. — Soat podi ma ẽn xipacat ũmũm ocewebe — i dak cuy ace cebe.</n>


text:
Deus ikẽrẽat o'ju'uk wuywebewi Cristo oe'ũ wuywebeam puye. G̃asũ bit ixe g̃ebum g̃u apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ug̃ẽg̃ẽ iap kay. Soat podi ma ixe xipan wuykug̃.


text:
 <n> (9-10)</n> — Imu'awero pin pima, soat webekitkiyũ og̃u'awero- -soat ipi juacat, soat kabi beacat tak — i juk o'e Deus jewebe ma. — Cristo soat kukan je'e g̃ebuje bit — i juk o'e jewebe ma. — Kũyjobit jeedop ip ya'õ kay — io'e.Kuy bima apẽn imu'awero ojuy ip osunuy iap iba'arẽm osodop soat xe wuyxe. G̃asũ bit iboap o'g̃uwẽn wuywebe.


text:
Soat ma jebapukpug̃ wuywebe Deus bikuyap tag̃- -apẽn ixe juk adi o'e'eiap tag̃. Ixe juk wuynaẽ jebekitkiyũm Cristo eju wuyju mũg̃'i buye. Jebikuyap tag̃ wuynaẽ. <n>— Teyũku otaẽ webekitkiyũm — io'e ipi mug̃ẽ awap.Imẽnpuye juk wuynaẽ.


text:
Oceju juk koam ocetabut oce'e Cristo kay. Imẽnpuye: <n>— Ka'ũma ma ejo'iat ya'õbacaat — i oceju e'em Deus pe.</n>


text:
Eyju dak cuk eyetabut Cristo kay. Kawẽn icẽmat co buje Cristo kay juk eyetabut epesop- -kawẽn idipat co buje, Deus wuydaxijojomap ekawẽn co buje. Wuyju ma wuybutet mubarararag̃ wuybubut pe ijop cuy obubut i'e am soat pe. Imẽnpuxim Deus tak jebiõg̃buk muõmõm wuywebe “Teyũku webekitkiyũ” i'e am soat pe. Jebiõg̃buk muõmõm wuywebe apẽn cuk adi o'e'e iap tag̃.


text:
Wuyetaybit ajo Deus je'g̃ũm jebekitkiyũ be iap acejat iam ibiõg̃buk kug̃ puye. Ixe ja'õbacaap ũmũm wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Imẽnpuye wuyetaybit ixe xe acesop ikẽrẽat kug̃ g̃u iam. Imẽneju: <n>— Ka'ũma ma ejo'iat xipacat — i juy ace cebe- -Deus pe.</n>


text:
— Éfeso ka watwat itabut cĩcã wuykukukat kay- -Jesus kay — i juk o'e warara'acayũ ocewebe. — Ikukpin warara'acayũ kug̃ ip- -itabucayũ kug̃ — i juk o'e ip ocewebe.</n>


text:
Iboap awẽg̃ tobuxik puje: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã. Éfeso ka watwat buywatwan ẽn ixeyũ be warara'acayũ kuk am xipan — i õn e'em Deus pe.Obu'un pa'ore ma imẽn i'e'e am cebe. Soat em eywebeam õn kawẽnwẽn Deus eju.


text:
Kawẽnwẽn õn Deus eju- -wuykukukat Jesus Cristo ebay eju. Ka'ũma ma ixe jo'iat idipat. <n>— Ebiõg̃buk cuy eg̃uõm Éfeso ka watwat pe — i õn e'em cebe.Ibiõg̃buk jeymutaybin cũg̃ ma eyeku am Deus etabutpe iam. Deus tak g̃ubapuk eywebe ibiõg̃buk. Eyetaybit epesop ixem apẽn ixe ibikuy eywebe eyetaybit am ixem.</n>


text:
— Bay, ixeyũ juy eg̃utaybin soat em exe jeedop ip iam — i õn e'em Deus pe.Ixe juk eynaẽ soat em jexe eydop am. Cexe eydopap wiwim eyju g̃asũ dak. <n>— Ixeyũ juy eg̃utaybin xipat cĩcãat eg̃uxipan iũm ãm ebekitkiyũ be iam — i õn e'em Deus pe.


text:
— Soat podi ma a'õbaca iam cuy dak ixeyũ eg̃utaybin — i õn e'em. — A'õbacaap ũmũm soat pe ebekitkiyũ be- -itabucayũ be iam tak cuy ixeyũ eg̃utaybin — i õn e'em.</n>


text:
Iboap a'õbacaan ma Deus Cristo o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Waram o'g̃utait. O'g̃uyu kabi kay. <n>— Soat kukan cuy eg̃uy oweju — io'e cebe- -Cristo be. — Wag̃uywag̃õm cuy eg̃uy — io'e cebe.</n>


text:
Kabi be omuy g̃asũ Cristo. Soat podi ma ya'õbaca ixe. Soat kabi beayũ kukayũ kũyjobit ixe a'õ kay acã- -ya'õbuyxiayũ, ya'õcaayũ dak, kariwaayũ dak. Soat ip kũyjobit Cristo a'õ kay. G̃asũ ka'ũma ma ixe jo'iat ya'õbuyxi. G̃uyjom tak ka'ũma ma je'e ixe jo'ian.


text:
Deus soat a'õbacaap o'g̃u'ũm ixeyũ be kũyjobit am Cristo a'õ kay. <n>— Soat kukat okpot — i juk o'e Jesus kay itabucayũ be. — Ka'ũma ma ixe jo'iat — i juk o'e cebe ip.</n>


text:
Wuya'a wuyjebit kukat. Wuya'a buxim Cristo dak itabucayũ kukat. Imẽnpuye itabucayũ Cristo jebit puxim. Ixe Cristo soat em jebekitkiyũ kug̃ xipan- -jekay itabucayũ kug̃. Ixe-buxim wuyju dak soat kug̃ xipan itabucayũ kug̃ soat kaka beayũ kug̃, ixe wuykukat puye.</n>


text:
Kuy bima bit juk adi eybu'u epesop Deus bikuyap tag̃ jeku am Deus a'õ kay kũyjobit'ũm puye, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye dak.


text:
Itabut'ũmat ekukuap puxim cuk adi epekukuku ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm acã. Deus a'õ kay kũyjobit'ũmayũ kukat a'õ kay epesop kũyjobit kabido dag̃ayũ kukat a'õ kay, ya'õbacaayũ kukat a'õ kay.


text:
Soat wuyju dak itabut'ũmayũ ekukuap co'i ma juk adi ajekukuku. Wuyukpiwatpin ma juk adi ajekukuku ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Ajo-mug̃ẽ pin wuyxe iat mug̃ẽg̃ẽm cuk adi ajekukuku. Ajo-kay wuyju jewag̃uy pin iap kay dak cuk adi aceg̃ebububu. Wuykap isu ma wuycokcok ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ãm ijodiat puye. Imẽneju Deus itakoma osunuy wuykay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye. Ipiat kuka o'supi'ajoat soat pe wuywebe.


text:
Deus pit soat podi ma itabotaidabotbot wuykay. Imẽnpuye ipiat o'supi'ajoat g̃u wuywebe. Soat podi ma wuykukpin cexe.


text:
Imẽnpuye ixe juk adi wuymuisun. Ce'ũat puxim cuk adi acesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cuk adi ajekukuku. Ixe bit cuk wuymuisun. Kuy bima Deus waram g̃uto Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Ja'õbacaam o'g̃utait. Iboap a'õbacaam wuymuisusun tak Cristo eju wuyju mũg̃'i buje. Deus kuy juk wuydaxijo warara'acat podi ma xipan wuykug̃ puye.


text:
Ixe juk wuymuisun ce'ũat mutaicap puxim. Wuymuyu jexe wuydop am Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum puye. <n>— Kabi be soat kukayũm je'e ip webekitkiyũ Cristo eju — i juk o'e Deus jewebe ma.</n>


text:
Ixe juk wuymuyu jexe wuydop am. Imẽnpuye g̃uyjomayũ je'e: <n>— Deus soat podi ma xipan wuykug̃, ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃ ma'g̃u wuyju — i. — Ixeyũ o'g̃uyu jexe jedop am Jesus Cristo oe'ũ cebeam ip puye — i je'e ip.</n>


text:
Deus wuydaxijojom xipan wuykug̃ puye. Ixe wuydaxijojom Jesus Cristo kay wuyetabun puje. Tei'ũma wuydaxijojoap. Deus emumuũm puxim wuydaxijojoap teihe g̃u buye.


text:
Deus wuydaxijojom cũg̃ ma wuyekukuap tomuju g̃u. Imẽnpuye: <n>— Deus cuk ocedaxijo cũg̃ ma oceju jekukum puye — i'e ba'ore wuywebe.


text:
Deus cuk wuymug̃ẽ. G̃asũ bit cuk wuymuwexat xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũm Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju buye. <n>— Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũm ip jeedop Cristo eju mũg̃'iayũ — i juk o'e Deus jewebe ma kuyje.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop apẽn cuk adi warẽmtag̃ ma epekukuku iap kay. Judeuyũ g̃u eyju. <n>— Eyju jewedaypu'ag̃obixeedakatkacan g̃u- -oceju acã — i'e'em ip Judeuyũ eywebe.Jejebit pe ip takatkacap kug̃ oceju Judeuyũ iap mubapuk am soat pe. Judeuyũ xe eyokok epesop.


text:
Wũy ma juk adi epekukuku Cristo wi kuy bima. Powatwat puxim cuk adi epesop, Judeuyũ'ũm puye- -Deus emunaẽ'ũm puye dak. <n>— Õn xipan jeykuk — i juk o'e Deus jebekitkiyũ be- -Judeuyũ be.Eywebe bit imẽn g̃u o'e. Deus xe soat em wuyetait acesop iap wiwim g̃u juk adi epesop. Eyetabut g̃u juk adi epesop Deus kay.


text:
Kuy bima Deus wi wũy jĩjã juk adi epesop eyetaybit'ũm ixem puye. G̃asũ bit cuk eydojot jetẽg̃ Cristo oe'ũ korosa be eywebeam puye. Ixe xe ma eyju dopdom g̃asũ Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju buye.


text:
Cristo wuymudinudin. Judeuyũ itakoma osodop Judeu'ũmayũ kay. Wuyparakpe korara opop iap puxim cewag̃õn'ũm ip osodop jewewekay. Cristo bit itakomaap o'g̃u'ũm korara muduap puxim. O'g̃u'ũm je'ũ buje. G̃asũ bit pũg̃ kadian ma o'e ip Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. Pũg̃ pe ma ip jewewekug̃ o'e itakomaap oi'ũm puye.


text:
Judeuyũ itakoma osodop ip Judeu'ũmayũ kay Moisés ekawẽn tag̃ g̃u ip oekuku buye- -wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ g̃u. <n>— Moisés ekawẽn tag̃ eyekukuap tomuju g̃u eyju cũg̃ ma oxe — i juk o'e Cristo bit soat pe wuywebe.Imẽn cuk o'e je'ũ buje. Kuy bima Judeuyũ pũg̃ kadi g̃u osodop ip Judeu'ũmayũ eju- -xepxep kadi. Cristo eju mũg̃'i jeku buje bit, pũg̃ kadian ma ip o'e. Yag̃uyisu ip o'e Cristo ip o'g̃udin puye. Itakoma ip jewewekay iap o'g̃u'ũm.


text:
Wuyewewekay wuyetakomaap o'g̃u'ũm, korosa be oe'ũ buye. Pũg̃ kadian ma ixe juk wuymuwexat korosa be je'ũap tomuju- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. Ixe juk wuymubikuy Deus a'õ kay kũyjobit am.


text:
Ipi ju jekop puje: <n>— Deus itakoma g̃u eykay! Eykukpin cĩcã cexe — i juk o'e Cristo.Imẽn ixe juk o'e eywebe- -Judeu'ũmayũ be- -Deus wi wũyayũ be. Ocewebe dak imẽn cuk o'e Judeuyũ be- -Deus xeayũ be.


text:
Soat wuyajẽm put wuyebay xe- -Deus xe- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak, Cristo kay wuyetabun puje. Wuyajẽm put cexe pũg̃at a'õbi- -Deus biõg̃buk a'õbi, Deus biõg̃buk wuywebe buye.</n>


text:
Eyju Judeu'ũmayũ. G̃asũ bit eyju wũyatka watwat puxim g̃u- -powatwat puxim g̃u dak. Ocebuxim eyju dak Deus ebekitkiyũm epesop g̃asũ- -Deus badipyũm, Deus ka watwan.


text:
Deus nuynuyap'a buxim wuyju. Uk'a muy pin pima, tuk'a diotpeat muymuy wuyju koap. Imẽnpuxim Jesus Cristo emumujuyũ cekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn koap, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ dak. Uk'a muy bima, wita'a muymuy wuyju wara'at'a muycemucemap'a. Jesus Cristo ig̃o'a buxim.


text:
Ig̃o'a wara'at'a muycemucem uk'a yacem i'e am. Imẽnpuxim wuykukukat Jesus itabucayũ a'õmucanucan. Imẽnpuye big̃ ma wuyetabut cekay. Big̃ ma wuyju xipan jewewekug̃. Big̃ ma wuyju kũyjobit ya'õ kay. Uk'a buxim wuyju yadipat'a buxim.


text:
Eyju dak Cristo eju mũg̃'i jekukum, Judeuyũ g̃u ma'g̃u eyju. Imẽnpuye ocebuxim eyju dak Deus nuynuyap'a buxim epesop. Deus nuynuy eywebe, ibiõg̃buk nuynuy eywebe buye.</n>


text:
Paulo õn- -Jesus Cristo emunaẽ. <n>— Deus Judeuyũ daxijojom acã g̃u. Judeu'ũmayũ daxijojom tak — i õn e'em.Iboap puye õn daomũnmũnap'a be.


text:
Deus soat podi ma xipan okug̃. Imẽnpuye juk omuju jekawẽn muwẽn ãm eywebe- -Deus xe soat ikukpin cĩcã iap ekawẽn muwẽn ãm eywebe. Kuy eyetaybit apẽn cuk ixe omuju eykay iam.


text:
— Kawẽn idipat cuy eg̃uwẽnuwẽn itaybit'ũmayũ be — i juk o'e Deus owebe.Tei'ũmat puxim ja'õbacaap o'g̃ũm owebe kawẽn idipat muwẽn ãm. Ja'õbacaap o'g̃ũm owebe imuwẽn ãm. O'g̃ũm owebe yobog̃at g̃u ma'g̃u õn. Ixe xipan okug̃ puye acã o'g̃ũm owebe.


text:
Soat podi ma õn yopĩt ma Deus kayayũ bodi ma. Owebe bit Deus o'e: <n>— Kawẽn idipat cuy eg̃uwẽnuwẽn Judeu'ũmayũ be — i. Imẽnpuye: <n>— Soat podi ma Cristo xipan wuykug̃ — i õn e'em cebe ip. — Soat podi ma xipacat ũmũm wuywebe — i dak.


text:
— “Kuyje Deus ibikuy osunuy soat kay jebekitkin- -Judeuyũ kay, Judeu'ũmayũ kay dak,” i juy ece soat pe — i juk o'e Deus owebe, soat mug̃ẽg̃ẽ'ukat cuk o'e. — “Jebikuyap tag̃ Judeuyũ daxijojom g̃asũ, Judeu'ũmayũ daxijojom tak,” i juy ece soat pe — i juk o'e Deus owebe. Apẽn Deus ibikuy osunuy iap iba'arẽm osodop soat xe kuy bima. G̃asũ acã ibapuk o'e.


text:
Iba'arẽm osodop kuy bima. G̃asũ bit ade taxijojo'ibiyũ- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak- -soat kaka dag̃ayũ. Ixeyũ jojom pima, kabi beayũ itaybit je'e soat podi ma Deus itaybit iam. <n>— Deus acã itaybit soat kaka dag̃ayũ daxijo am — i je'e ip kabi beayũ- -ya'õbuyxiayũ, Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kukukayũ dak.</n>


text:
Ipi mug̃ẽ awap Deus g̃ebum osunuy jebekitkiyũ kay. Soat ka watwat mutabun ojuy osunuy. Deus ebekitkiyũm o'e ip wuykukukat Jesus Cristo kay itabut ip o'e buye.


text:
Ixe Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju, cekay wuyetabut puye. Imẽnpuye wuyekawẽnpi g̃u Deus eju. Wuybisũsũn g̃u kawẽn ãm ceweju.


text:
Imẽnpuye eyg̃uycũg̃ g̃u epesop ipiat'ajojom ma'g̃u õn daomũnmũnap'a be. Õn ipiat'ajojom cuk adi kawẽn idipat og̃uwẽnuwẽn eywebe buye. Õn kawẽn idipat muwẽnuwẽnap xipat osodop eywebeam. Õn daomũnmũnap'a be iap tak xipat eywebeam.</n>


text:
Apẽn Deus soat kaka watwat o'taxijo jebekitkiyũm iap kay õn g̃ebum pima, ocẽg̃'aecõg̃cõg̃ wuyebay wap “Ẽn soat podi ma xipat ocekay” i'e am cebe.


text:
Eywebeam õn kawẽnwẽn Deus eju. Ixe soat podi ma idip, ya'õbaca dak. Imẽnpuye: <n>— Bay, a'õbacaap cuy eg̃ũm Éfeso ka watwat pe — i õn e'em cebe. — Ebiõg̃buk cuy ip eya'õmucan kũyjobit am ip a'õ kay — i õn e'em cebe.


text:
— Cristo juy jeeku ceweju ip itabut puye ip cekay — i õn e'em cebe.Kanabũ badi nabũ õmõmat puxim cuy epesop. Darem g̃u warara'acat kug̃ epesop xipan- -soat em ma. <n>— Bay, ibuywatwan cuy ip eg̃uy xipan ip jewekuk am, ya'õbacaam tak ip — i õn e'em Deus pe.


text:
— Ixeyũ juy eg̃utaybin apẽn Cristo xe ocekukpin iam — i õn e'em cebe. — Soat ebekitkit cuy eg̃utaybin iboam — i õn e'em cebe. — Soat podi ma ocekukpin exe — i õn e'em.Apẽn Cristo xe ocekukpin iap imuweg̃ũn pa'ore ocewebe, yobog̃ cĩcã buye. <n>— Apẽn ocekukpin cexe iam cuy eg̃utaybin ip — i õn e'em Deus pe.


text:
— Itaybit g̃u ip ikukpin cĩcã ip exe iam — i õn e'em cebe. — Apẽn ocekukpin exe iam ocetaybitbũt ã — i õn e'em cebe. — Iboam cuy ip eg̃utaybin — i õn e'em cebe. — Iboam ip itaybin puje, ka'ũma kay je'e ip. Icokcok cĩcã je'e ip soat kukat puxim — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Deus pe soat i'e but. Wuyemuojuy bodi ma ixe iũmũm wuywebe. Wuyag̃uyg̃ebuap podi ma dak iũmũm wuywebe. Ixe a'õbacaap kug̃ wuyju. Ixe ja'õbacaam soan e'em wuywebeam. Imẽnpuye: <n>— Ka'ũma ma ejo'iat xipacat, idipat tak — i juy ace cebe.</n>


text:
Soat em ma: — Ka'ũma ma ejo'iat xipacat — i'e'em jeedop ip Deus pe Jesus kay itabucayũ.Imẽn i'e'em jeedop ip, soat em Jesus Cristo a'õ kay ip jekuku'ukayũ. Ibu'u g̃u ma ip je'e imẽn je'e am.</n>


text:
Deus warara'acat podi ma xipan wuykug̃. Imẽnpuye õn jeyawẽ. Daomũnmũnap'a be õn wuykukukat Jesus Cristo beam kapikpig̃ puye. Deus kuy juk eynaẽ jebekitkiyũm cedag̃ ma eyeku am. Ixe bikuyap tag̃ cuy epeku.


text:
Yobog̃an pin g̃u juy epesop warara'acat mug̃uykukuap ojuy. Eya'õtareg̃ g̃u juy warara'acat epejukuk. Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop warara'acat kug̃. Jewebuywatwan cuy epesop. Ikukpin cuy warara'acat epejukuk.


text:
Deus biõg̃buk bikuyap tag̃ jekukum pima, pũg̃ tag̃ ma kuka acewag̃uyg̃uy. Kaba'ũm cuy epeyewekuk pũg̃ tag̃ ma eyewag̃uy am.


text:
Jesus kay itabucayũ pũg̃ tiwatwat ma. Pũg̃ ma omuy wuywebe ibiõg̃buk- -Deus biõg̃buk. Pũg̃at wiwim soat wuyju- -Deus xe acesop iap wiwim. Deus kuy juk wuynaẽ iboap wiwi am.


text:
Jekpiwatpin ma Cristo ja'õbacaap ũmũm soat pe wuywebe. Iũmũm wuywebe wara'at tag̃tag̃tag̃ ma kapik am cebeam.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Jekay itakomaayũ o'g̃u'ũmiat puxim o'jeu kabi kay, i. Ya'õbaca topibiyũ o'tujuu jeweju taomũnmũnayũ buxim, i. Ja'õbacaap o'g̃ũm ijodiacat pe, i.</n>


text:
 <n> (9-10)</n> Koap ixe o'kop. Ijodi ma o'kop. Ipi tẽg̃at pe o'kop. O'kop'iat ma waram g̃uto o'jeu. O'jeu kabi kay soat kukan- -ipi watwat kukan, kabi beacat kukan tak. Deus iboam wuymutaybin pin osunuy “Ixe o'jeu” i'e buje.


text:
Ixe ma ja'õbacaap o'g̃ũm soat ijodiat pe. Pũg̃pũg̃ o'taẽ jemumujuyũm. Warara'acayũ o'taẽ jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũm. Warara'acayũ o'taẽ itabut'ũmayũ mutabun am. Warara'acayũ o'taẽ itabucayũ kukayũm. Warara'acayũ o'taẽ itabucayũ mutaybitbit'ukayũm.


text:
Deus ja'õbacaap ũmũm soat pe jebekitkiyũ be jewebeam ip kapik am. Ja'õbacaap ũmũm cebe ip warara'acayũ mutabut am Cristo kay.


text:
Ixe a'õbacaap kug̃ pima; wara'at kaykaykay g̃u acesop wuyetabun- -Cristo kay acã. Jewewejo'i ma acesop wuyetabut cekay. Jewewejo'i ma acesop wuyetaybit Deus ipon. Itabun'isuat ekukuap puxim g̃u ajeku- -Cristo ekukuap puxim acã.


text:
Bekitkit dao ma yag̃uymuwarururun. Wara'at kaykaykay ma ip itabut. Kabidoxixi bima kobe soat tag̃ jedekudekum tipodoyat tag̃ puye. Bekitkit puxim g̃u juy ajop- -kobe edekudekuap puxim g̃u dak. Jewag̃uymuwarururun g̃u juy ajop. Wuyetabun g̃u juy ajop wuymug̃uykukuku'ukayũ a'õ kay. Cedag̃ g̃u wuymutaybin ojuy ip. Wuymutabun ojuy ip napaap kay. Wuymug̃uykuku ojuy ip kawẽn cũg̃'ũmat kay.


text:
Icẽmãn cuy ace. Wuyewekukpin cuy acewewekuk. Cristo bikuyap tag̃ tak cuy ajeku soat em. Ixe wuya'a buxim.


text:
Wuya'a wuyag̃uymucũg̃ucũg̃. Wuyewedap wuyjebit mucanucan. Wuyjebit tag̃ soat xipat pima, xipat ma acesop. Xipan tak wuyju aypapan. Imẽnpuxim Cristo wuykukukat. Wuyju ixe jebit tag̃at puxim. Cristo a'õbacaap kug̃ pima, ikukpin jewewekug̃ pima dak, big̃ ma acesop wuyetabun Jesus kay; big̃ ma ixe ekukuap puxim tak ajeku.</n>


text:
Imẽnpuye õn jeyawẽ wuykukukat a'õbi. Deus itaybit'ũmat ekukuap puxim g̃u juy epeku g̃asũ bit. Te'e ma ip jewag̃uyg̃uy itabut'ũmayũ.


text:
Itaybit g̃u ip Deus ekawẽn. Kabiok tag̃tag̃'ukayũ buxim ip. Itaybit'ũm cĩcã ip. Kũyjobit'ũm cĩcã dak ip. Imẽnpuye ibu'u ip Deus pe jag̃uymuisunan.


text:
Isũsũn g̃u ip e'em. Icokcok cĩcã ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap kay. Ibikuy jĩjã ip ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Wuysũsũnap mujurũg̃rũg̃xi jĩjã ip.</n>


text:
Cedag̃ ma ixe juk adi oekuku iam kuy epeyekũyjo. Ixe eju mũg̃'i wuyju jekukum. Soat em Jesus icẽmãn e'em iam kuy eyetaybit.


text:
Kuy bima eymucokcok am acã soat pupum cuk adi epekukuku eyemumukaypinput pupum. Jewemug̃uykukukum cuk adi epekukuku ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Imẽn jekuku'ukayũ ikẽrẽ jĩjã Deus xe. Iisuat pu buje wuyju iokokat xikxig̃. Imẽnpuxim ikẽrẽm eyekukuap cuy epeyepere.


text:
— Ocag̃uymuisun cuy ece — i juy epe'e Deus pe.Eyag̃uyisum jekukum pima Deus ekukuap puxim epeku. Kawẽn icẽmat tag̃ epeku. Cũg̃ ma dak epeku. Ikẽrẽat tak epeg̃ug̃ẽ g̃u.</n>


text:
Imẽnpuye napa g̃u juy epe'e'e. Soat wuyju ikitpitpiyũ Cristo jebit'in wuyju buye. Imẽnpuye icẽm acã epe'e'e eyewewebe.


text:
Ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃ g̃u juy eyetakomaap pibun. Kabiabun g̃u juy eyetakomaap epejukuk. Dao ma juy epedidin.


text:
Ibukuruk tũibit ibukurug̃ g̃u juy jeenuy g̃asũ bit. Jekapik cuy g̃asũ bit jebubut pu am, cedag̃ ma jeku am. Ibukapig̃ cuy jeenuy ikug̃'ũmat puywat am tak.


text:
Eyekawẽnkẽrẽm g̃u juy epesop- -eyekawẽntim acã. Eyekawẽntim pima xipat je'e eyekawẽn coco'ukayũ be. Big̃ ma ip jeedop itabut Cristo kay. Jemumukaypinput ip jeejat Deus xewi.


text:
Deus biõg̃buk ikẽrẽat kug̃ g̃u. Soat tag̃ iisu. Ixe juy epeg̃ug̃uycũg̃ g̃u. Soat eyju eyetaybit oceju Deus ebekitkiyũ iam, Deus biõg̃buk omuy eywebe buye. Ixe wuywebe buye, wuyetaybit g̃uyjom ikẽrẽat kug̃ g̃u acesop iam, Deus co'iayũm acesop iam.


text:
Eya'õpurug̃ warara'acat kug̃ap cuy epeyepere. Eysapka'orem g̃u dak cuy epesop. Eyetakomãm g̃u dak cuy epesop. Eya'õberen g̃u dak cuy epeyekawẽnwẽn warara'acat kay. Warara'acat epejomuymuy g̃u dak cuy. Ikẽrẽm g̃u dak cuy warara'acat epejukuk.


text:
Xipan cuy warara'acat epejukuk. Eya'õdidin cuy warara'acat epejukuk. Deus g̃ebum g̃u apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃iap kay, Cristo wuywebewi ikẽrẽat uk am oe'ũ buye. Ixe buxim cuy epeyeg̃ebu g̃u apẽn wara'acat cuk adi ikẽrẽm eykuk iap kay.</n>


text:
Deus ebekitkiyũ eyju. Eykukpin cĩcã cexe. Imẽnpuye ixe ekukuap co'i juy epeku. Xipan cuy epeyewekuk.


text:
Wũnca ũmũm'uk osodop ip kuyjeayũ paĩ be Deus mucokcok am; Deus pe ikẽrẽat uk'ukapteim tak. Imẽnpuxim Cristo jekpiwatpin ma oe'ũ ikẽrẽat uk am wuywebewi. Deus icokcok osunuy ixe e'ũap kay. Ixe e'ũap te'okuap puxim osunuy Deus xe. Apẽn ixe wuykug̃ iap puxim cuy epeyewekuk xipan.</n>


text:
Deus ebekitkiyũ eyju. Imẽnpuye warara'acat tayxi kaykay g̃uu juy epesop- -pũg̃ em tak ka'ũma, warara'acat itop kaykay g̃u dak. Wuysũsũnap cuy epeg̃ug̃ẽ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Eyetabikukum g̃u juy epesop warara'acat pubut kay. Iboam tak cuy epeyekawẽn g̃u.


text:
Eyekawẽnkẽrẽm g̃u juy epesop. Te'em g̃u dak cuy epeyekawẽnwẽn. Eyekawẽnwẽn. Eyekawẽnxim g̃u dak cuy epesop. <n>— Bay, soat podi ma ẽn xipat — i bit cuy epe'e Deus pe soat em.</n>


text:
Cristo ebekitkiyũm g̃u bit je'e ip aoyũ xiayũ, ag̃okatkayũ xiayũ dak; wuysũsũnap mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ dak; itabikukuayũ dak. Deus ka be ip jeõm g̃u. Wuyetabikukuap deusbaroyũ kay wuyetabucap co'i ikẽrẽ Deus xe.</n>


text:
Deus jetakomaap g̃ubapuk ja'õ kay kũyjobit'ũmayũ be. Ipiat supi'ajoat cebe ip kũyjobit'ũm puye. Imẽneju eyday'em'um cuy epesop te'e ma kawẽnwẽn'ukayũ be eymug̃uykukuap puxim. <n>— Deus ipiat supi'ajoat g̃u wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm ma'g̃u wuyju — i te'e ma e'em ip.</n>


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cuk adi epekuku kuy bima kabiok tag̃tag̃'ukat puxim. G̃asũ bit wuykukukat ebekitkiyũm epesop. Kabia dag̃ jekuku'ukat puxim eyju g̃asũ bit. Kabia dag̃ jekuku'ukat ekukuap tag̃ cuy epeku.


text:
Warẽmtag̃ jekuku'ukayũ burem g̃u juy epesop- -kabiok tag̃tag̃xiayũ burem g̃u. Ixeyũ juy epeyawẽ cedag̃ ma jeku am kabia dag̃ jekuku'ukat puxim.


text:
Kabia kay warẽmtaksug̃at tojot puje wuyetaybit ajo ijop iam. Imẽnpuxim Cristo kay ixeyũ dojot puje wuyetaybit ikẽrẽat kug̃ joyũku iam.


text:
Cristo kay wuyetabut pima kabia dag̃ jekuku'ukayũ puximayũm acesop. Imẽnpuye kuyjeayũ e'em: <n> Ixecat, ecewurũg̃ cuy, i. Ce'ũ'ũayũ dopdopap pewi juy eceu, i. Cristo jeymukabia, i. <n> Cristo wuymukabiaham Cristo wuymuisusun iape.</n>


text:
Imẽneju g̃ebum cuy epesop eyekukuap kay warẽmtag̃ eyekuap puxim. Eyag̃uy'ũm g̃u juy epesop. Eyag̃uybabim ma juy epesop.


text:
Jewemuka'o'on g̃u juy epesop. Eyka'o'o bima itabidaoayũ buxim eyju. Ãg̃ cuy Deus biõg̃buk pit jeyag̃uydada.


text:
Davi pibodo juy jebibododon epesop awerom pima. Jebibododon tak cuy epesop “Cristo soat podi ma xipat” i'e pin pima wuykukukat pe; “Ocecokcok cĩcã oceju ebekitkit puye” i'e pin pima dak cebe; “Cristo acã ocekukukat” i'e pin pima dak; eycokcok pima dak Cristo kay eyetabut puye; “Ẽn xipat cĩcã” i'e pin pima dak cebe. Jebibododon cuy epesop eycokcokap mubapuk am wuykukat pe.</n>


text:
— Soat em ẽn xipan ocekug̃, ocekukukat Jesus Cristo xe ocekukpin puye — i juy epe'e Deus pe- -wuyebay be.Imẽn cuy epe'e cebe, xipacat jebapukpug̃ eywebe bima, xipat'ũmat jebapukpug̃ pima dak.


text:
Apẽn Cristo itabucayũ kukat iap puxim ag̃okatkat tak jetayxi kug̃. Cristo itabucayũ daxijojo'ukat. Itabucayũ ixe jebit puxim.


text:
Tapupuyũ, xipan cuy eytayxiyũ epejukuk apẽn Cristo xipan itabucayũ kug̃ iap puxim. Jekpiwatpin ma oe'ũ cebeam ip.


text:
Oe'ũ itabucayũ be Deus bikuyap tag̃ jeku am. Itabucayũ o'g̃uisun jekawẽn kay kũyjobit am. O'g̃uisun ip apẽn wuyju idibim jewebuwuywuy iap puxim.


text:
O'g̃uisun ip “Eyju eydip cĩcã oxe” i'e am cebe ip. Cristo imẽn je'e cebe ip jexe yajẽm puje. Soat tag̃ iisu je'e ip ixe xe yajẽm puje. Ikẽrẽat kug̃ g̃u ip je'e. Iokokat kug̃ g̃u dak je'e ip- -idipat kug̃ acã. Soat tag̃ xipat je'e ip. Xipat'ũmat kug̃ g̃u dak je'e ip- -pũg̃ tak ka'ũma.


text:
Ka'ũma ma xipan'ũm jejebit kug̃. Jewemuykõnkõn wuyju. Xipan wuyju wuyjebit kug̃. Imẽnpuxim Cristo xipan itabucayũ kug̃.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Imẽneju ag̃okatkat jebay iwaciwan, jexi iwaciwan tak jetayxi xe jeenuy am, i. Pũg̃ tag̃ ma ip o'e xepxepayũ, i.</n>


text:
Iboaptup ekawẽn icẽmãn wuymutaybitbin. Wuymutaybitbin apẽn Cristo xipan itabucayũ kug̃ iam. Iboap iba'arẽm osodop wuyxe kuyje. G̃asũ bit ibapuk o'e wuywebe. Imẽnpuye juy iboap ekawẽn tag̃ cuy aceku.


text:
Iboaptup ekawẽn wuymutaybitbin apẽn cuy ajeku iam tak. Ag̃okatkat cuy xipan jetayxi jukuk xipan jewekukap puxim. Ayacat tak cuy ibuyxim jektop jukuk.</n>


text:
Bekitkit, kũyjobin cuy epesop eyebay a'õ kay, eyxi a'õ kay dak. Cedag̃ ma eywebe ixeyũ a'õ kay am, wuykukukat Jesus ikukpin eyxe buye.


text:
“Ibuyxim cuy eyebay epejukuk, eyxi dak” i'e buje, “Xipan õn tak jeykuk apẽn cuk adi oceceiap tag̃” i dak o'e Deus. Wara'an yawẽwẽm pima: <n>— Xipan õn tak jeykuk — i'ũmg̃u o'e.


text:
— Ibuyxim cuy eyebay epejukuk, eyxi dak xipan eydop am, ibun eydop am ipi ju — io'e Deus wuyawẽwẽm.</n>


text:
Cebayũ, eya'õpurug̃ g̃u juy eyekpotpoyũ epejukuk ixeyũ mubu'unap puxim eya'õ kay. Ixeyũ bit cuy epeg̃utaybitbin wuykukukat Jesus bikuyap tag̃ ceku am iam. Warẽmtag̃ ip ceku buje juy epeg̃ukorẽm.</n>


text:
Tei'ũm kapikpik'ukayũ, kũyjobin cuy epesop eyekariwa a'õ kay- -ijodiat a'õ kay. Eypararam cuy epesop “Ap” i'e am cebe ip. Eyekariwa a'õmupubutbun g̃u juy epesop. Jewexe g̃u juy kũyjobin epesop ya'õ kay ip- -icẽmãn. Ixeyũ a'õ kay kũyjobin pima, Cristo a'õ kay dak eyju kũyjobit.


text:
Eyekariwa eyjojom pima acã g̃u juy xipan epeyekapik- -eyjojom'ũm pima dak. Eyekariwa be “Ẽn xipat” i'eap kudadam g̃u juy xipan epeyekapik. Eycokcokap kug̃ cuy epeyekapik cebeam ip. Deus bikuyap tag̃ cuy epeku wuykukukat Jesus peam kapikpik'ukat puxim.


text:
Eycokcog̃ cuy epeyekapik. <n>— Ijodiat peam acã g̃u õn kapikpig̃- -okukukat peam tak- -kabi beat peam tak — i juy epe'e'e eywebe ma.</n>


text:
Wuykukukat xipacat je'g̃ũm soat pe xipan kapikpik'ukayũ be xipan kapikpikapteim- -kariwayũ be, tei'ũm kapikpik'ukayũ be dak. Warẽmtag̃ kapikpik'ukayũ bit warẽmtag̃ ma je'jat. G̃ebum cuy epesop iboap kay.</n>


text:
Kariwawayũ, xipan cuy eywebeam kapikpik'ukayũ epejukuk. Imuparararan g̃u juy ip epejukuk. Eyju, eywebeam kapikpik'ukayũ dak wuykukukat ebekitkiyũ- -kabi beat ebekitkiyũ. Wuykukukat pũg̃ pe ma soat kug̃ xipan. Eyag̃uyba'ũm g̃u juy iboap kay.</n>


text:
Wuykukukat soat podi ma ya'õbaca. Ka'ũma ma ixe jo'iat ya'õbacaat. Ixe a'õbacaap cuy epejat. Ikug̃ pima ceweju mũg̃'i epeku.


text:
Sorarayũ kukat icaat ũmũm jebekitkiyũ be yaokaap puxim. Cesay icaat ũmũm cebe ip. Payao buximat ũmũm tak. Imẽnpuxim Deus ja'õbacaap ũmũm wuywebe xipan wuyeku am. Imẽnpuye: — A'õbacaap cuy eg̃ũm owebe — i juy epe'e Deus pe.Ixe a'õbacaap kug̃ cuy epeku ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat a'õ kayap puxim.


text:
Sorarayũ ma jenopag̃õg̃õm ijodiat eju ya'õbacaap mu'ũm ojuy. Wuyju bit Deus kay'ũmayũ a'õbacaap mu'ũm ojuy jekukum. Kabiokbog̃ tag̃ jekuku'ukayũ a'õbacaap mu'ũmap ojuy wuyju jekukum. Ipi dag̃ g̃u ip jekukum- -kabi be ma. Ade jĩjã ip. Itakoma jĩjã ip wuykay. Wuymuy'ũ pin ip. Ixeyũ a'õbacaap mu'ũmap ojuy wuyju jekukum.


text:
Imẽneju, Deus a'õbacaap cuy epejat sorarayũ be icaat puap puxim. Deus a'õbacaap kug̃ pima, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ je'e g̃u wuywebe. Wuykay itakomaayũ dak kuka wuyaoka g̃u. Wuypararam g̃u dak kuka ace cebuxim ip. Wuyetabucap kuka acepere g̃u dak.</n>


text:
Sorara buxim cuy epeku soat icaat kukat puxim. Icaat muõm pin pima, sorara jesay mukirikirig̃ jekpumũnpum. Imukirik'ũm pima, iba'ore kuka o'e icaat muõm ãm. Icẽmãn cuy epeyekawẽn. Icẽmãn kawẽnwẽn pima, jekpumũnpu kukat puxim kuka ajop. Icẽmãn cuy acekawẽn warara'acat pe wuymuymuyap puxim. Cedag̃ ma juy epeku. Cedag̃ ma jekukum pima, jekũm'a eju icaat kukat puxim kuka ajop. Cedag̃ ma juy ajeku warara'acat pe wuykukukat Jesus muymuyap puxim.


text:
Eycokcog̃ cuy epesop kawẽn idipat muwẽn ãm warara'acat pe. Imuwẽn pu'u'ũm pima, jei be icaat kukat puxim kuka ajop.


text:
Eyetabun cuy epesop Jesus kay. Cekay wuyetabut pima, jewap icaat kukat puxim kuka ajop. Sorarayũ isopat kug̃ osodop jedop'abi be wara'at kadiacat wũywũy ãm. Imẽnpuxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat wuykaykay jĩjã wuymubu'unap ojuy Jesus kay. Jesus kay wuyetabut pima bit, wuymubu'un pa'ore kuka o'e cebe.


text:
G̃uyjom Jesus co'iayũm acesop Deus wuydaxijojom puye. Iboap cuy epejowiwi jĩjã. Iboap wiwim pima, jabe icaat kukat puxim kuka ajop. Sorara jepayao kug̃ osunuy jaokaap puxim. Deus ekawẽn payao buxim. Deus biõg̃buk jekawẽn ũmũm wuywebe ikẽrẽat kukap puxim. Cekawẽn kay g̃ebum pima, payao kukat puxim kuka ajop.


text:
Kawẽnwẽn'ug̃ cuy epesop Deus eju. Wuybuywatwacap cuy epejoojuy cexewi. Soat em cuy epeyekawẽnwẽn ceweju. Kawẽnwẽn pima, ãg̃ cuy Deus biõg̃buk jeyag̃uydada. Ceweju kawẽnwẽn pima, xexen g̃u juy epesop, eyetabẽg̃ ma. Eybu'um g̃u juy epesop kawẽn ãm ceweju. Soat em cuy epeyekawẽnwẽn Deus eju. Soat peam cuy epeyekawẽn cebekitkiyũ beam.


text:
Owebeam tak cuy epeyekawẽn ceweju. <n>— Bay, Paulo juy eg̃utaybin kawẽn muwẽn ãm — i juy epe'e'e Deus pe. — Ixe juy eya'õmucanucan iparara'ũma kawẽn idipat muwẽn ãm — i dak cuy epe'e'e cebe.Iboap ekawẽn iba'arẽm osodop kuy bima. G̃asũ bit ibapuk o'e.


text:
Wuykukukat Jesus a'õbuywatwat'ukat õn. G̃asũ bit õn daomũnmũnap'a be, kawẽn idipat muwẽnuwẽn ojekuku buye. Imẽnpuye owebeam cuy epeyekawẽnwẽn Deus eju. <n>— Bay, a'õbacaap cuy eg̃ũm Paulo be ya'õcam ekawẽn muwẽn ãm — i juy epe'e cebe.</n>


text:
Wuykitpit Tícico wawẽg̃ g̃uwẽn eywebe. Eyetaybin cuy epesop apẽn õn e'em iam. Ixe Tícico ikukpin cĩcã wuyxe. Soat em kapikpig̃ wuykukukat peam. Wara'at kaykaykay g̃u itabut- -wuykukukat kay acã.


text:
Imẽnpuye ixe og̃uju eykay. Ixe apẽn oceju iap g̃uwẽn eywebe. Ocawẽg̃ tobuxik puje eycokcok epesop.</n>


text:
Deus eju õn kawẽnwẽn eywebeam- -wuyebayat eju. <n>— Éfeso ka watwat ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe. — Esubuywan cuy ip xipan jewekuk am — i õn e'em cebe. — Esubuywan cuy ip big̃ ma itabut am Jesus kay — i õn e'em cebe.Imẽn õn e'em Deus pe, wuykukukat Jesus Cristo be dak.</n>


text:
— Bay, xipan cuy soat epejukuk wuykukukat kayayũ, Jesus Cristo kayayũ- -soat em Jesus kay g̃ebumayũ — i õn e'em Deus pe.Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> FILIPOS KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> Filipos ka watwat, cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum- -Jesus kayayũ beaptum. Õn Paulo. Tupmubarararag̃ õn Timóteo eju. Jesus peam kapikpik'ukayũ oceju. Eyju Deus ebekitkiyũ, Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum, eykukuk'ukayũ beaptum tak, eybuywatwat'ukayũ beaptum tak, eybuywatwat'ukayũ beaptum tak.</n>


text:
— Bay, xipan cuy Filipos ka watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe ip.</n>


text:
Õn g̃ebum eykay bima soat em: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã, soat em ẽn xipan Filipos ka watwat kug̃ puye — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
 <n> (4-5)</n> Õn kawẽnwẽn Deus eju eywebeam- -soat peam. Õn eyka be bima juk adi obuywatwan cĩcã epesop owebe kawẽn idipat muwẽn ãm. Imẽnpuye ocokcok cĩcã kawẽn ãm Deus eju eywebeam. Koap pima juk adi obuywatwan epesop- -õn kawẽn idipan eymukũyjojom pima. Soat em cuk adi obuywatwan epesop owebe kawẽn idipat muwẽn ãm.


text:
Jesus kay eyetabut pima Deus adi eydaxijojom o'e. G̃asũ dak soat kabia ma eydaxijojom. Waram Jesus Cristo ajẽmap kabia be bit eydaxijojoap jepere. Wetaybit cĩcã iboam.


text:
Apẽn ixe xipan okug̃ iap co'i ma eyju dak Deus xipan eykug̃. Eyju juk adi obuywatwan epesop “Kawẽn idipat icẽmãn” i õn e'em pima itabut pin'ũmayũ be, “Kawẽn idipat kay eyetabun cuy epesop” i õn e'em pima dak itaybit'ũmayũ be. G̃asũ dak eyju obuywatwat daomũnmũnap'a be ma'g̃u õn. Imẽneju soat em õn g̃ebum eykay. Eykukpin cĩcã dak oxe.


text:
Apẽn Jesus Cristo xe eykukpin iap co'i oxe dak eykukpin cĩcã. Eykukpin cĩcã oxe Jesus Cristo juk omutaybitbitbin owebe eykukpin am puye. Deus itaybit icẽmãn õn e'em iam.</n>


text:
Õn kawẽnwẽn Deus eju eywebeam big̃ ma xipan eyewekuk am, big̃ ma eyetaybit am tak apẽn Deus e'em wuywebe iam, big̃ ma eyetaybit am tak apẽn xipat Deus xe iam, apẽn xipat g̃u cexe iam tak.


text:
Deus pe imẽn eymukũyjo buje, soat podi ma xipacap ibapuk je'e eyxe. Iboap acã epejukuk. Imẽnpuye waram Cristo ajẽm puje ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop. Soat tag̃ eyisu epesop. Eysũsũn g̃u epe'e Deus kay eyebapuk am.


text:
Idipat acã epejukuk eyweju, Jesus Cristo ja'õbacaap ũmũm eywebe buye. Ixe a'õbi acã eyju xipacat mujurũg̃rũg̃. Imẽn eyeku buje: <n>— Ẽn xipat cĩcã ocexe, ebekitkit cũg̃ ma jekukum puye — i je'e ip Deus pe eyjojo'ukayũ. <n>— Ka'ũma ma ejo'iat xipacat — i je'e ip cebe.</n>


text:
Okitpitpiyũ, warẽmtag̃ ma juk adi ip okuk itabut'ũmayũ. Inaka oparara g̃u ma juk adi oce kawẽn idipat muwẽn ãm. Big̃ ma õn imuwẽnuwẽn soat pe. Imẽnpuye warara'acayũ itabucayũ dak big̃ ma imuwẽnuwẽn o'e. Imẽnpuye adeayũ dak oitaybitbitbin kawẽn idipan. G̃asũ õn iboam jeymukũyjo.


text:
Te'e ma juk ip omuõm daomũnmũnap'a be Cristo eju kapikpik'ukat õn puye. Soat ma juk a'g̃u ip itaybit osodop iboam iecug̃ap tuk'a wiwi'ukayũ. Warara'acayũ dak cuk a'g̃u itaybit osodop iboam ijopka beayũ.


text:
Obisũsũn g̃u kawẽn idipat muwẽnuwẽn daomũnmũnap'a be ma'g̃u õn. Imẽnpuye ade wuykitpitpiyũ big̃ ma itabut o'e wuykukukat kay. Iparara g̃u o'e ip kawẽn idipat muwẽn ãm. Ibisũsũn g̃u o'e ip Jesus ekawẽn muwẽn ãm. Big̃ ma ip imuwẽnuwẽn o'e.


text:
 <n> (15-18)</n> Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in Cristo muwẽnuwẽn itabutkarey ip okay buye; wa'õxik ojuy ip puye dak. Cristo muwẽnuwẽn ip xipacap kayap tomuju g̃u. Warara'acat kay g̃u ip g̃ebum. Jewekay acã ip g̃ebum. Imuwẽnuwẽn ip wa'õbacaap podi ma e ojuy.


text:
(-) <n>Warara'acayũ bit Cristo muwẽnuwẽn xipacap tomuju. Ixeyũ xe okukpin. Itaybit ip Deus a'õbi õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn iam. Õn pit ocokcok soat ip Cristo muwẽnuwẽn puye- -xipat'ũmap kayap tomuju ma, xipacap kayap tomuju dak. Big̃ ma je'e ocokcokap tak.


text:
Jesus Cristo biõg̃buk nuynuy owebe obuywatwan. Eyju dak kawẽnwẽn Deus eju owebeam. Imẽneju wetaybit daomũnmũnap'a bewi omujẽm ip iam. Imẽnpuye ocokcokap i'ũm g̃u. Bodinmaku ocokcokap jeku yobog̃ ma.


text:
Obikuy jĩjã Cristo bikuyap tag̃ weku am. Weku pin ixe bikuyap tag̃ acã soat em. G̃asũ bit a'g̃u oce wa'õca pin ixe ekawẽn tag̃ weku am soat em. Soat tag̃ i'e pin õn ibuyxim Cristo kuk am wetabẽg̃ pima, we'ũ buje dak.


text:
Ajo xipat ijodi bima oxe? Cristo acã xipat oxe. We'ũ buje dak soat podi ma xipacap ojukuk ixe xe acã soat em ma og̃uy buye.


text:
Wetabẽg̃ pima bit kuka wekapik put oce Cristo beam. Wetait pima kuka o'e itabut warara'acayũ Cristo kay wekawẽn co buje. Apẽg̃ap xe'e xipat oxe? Wetabẽg̃ap? Pãm g̃uto we'ũap i xe'e? Wetaybit g̃u oweweju bit.


text:
Wetaybit g̃u buk apẽg̃ap g̃u paxi xipat iam. We'ũ buje dak xipat ma owebe soat em Cristo xe og̃uy buye. Ixe xe bima soat podi ma idipat kug̃ og̃uy.


text:
Wetaybit eyxe og̃uy eybuywat am big̃ ma eyetabut am Jesus kay iam. Õn eyxe bima, big̃ ma eycokcok epe'e kũyjobit am ixe a'õ kay.


text:
Waram eykay oajẽm puje, eycokcok epe'e okay xipat cĩcã õn eywebeam puye. Eycokcok cĩcã epe'e okay, Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye.


text:
Cristo ekawẽn tag̃ cuy epeku- -kawẽn idipat tag̃. Ixe ekawẽn tag̃ eyeku buje, wetaybit oce eyetabut cĩcã pũg̃at kay- -Jesus kay iam. Wetaybit oce iboam waram eyjom oajẽm puje, oajẽm'ũm pima dak. Wetaybit oce soat eyju pũg̃ tag̃ ma soat kay jewag̃uyap muwebotbon iam, soat eyju jewebuywatwan kawẽn idipat muwẽn pin cĩcã buye itaybit'ũmayũ be iam tak. Kawẽn idipat co buje acã kuka wuyetabut ajop Jesus kay.


text:
Eypararam g̃u juy epesop eykay itakomaayũ buxim. Deus ixeyũ bodi ma ya'õbaca. Imẽnpuye eya'õcam cuy epesop soat em. Eyparara'ũm pima bit itaybit je'e ip itabut'ũmayũ Deus ocemuju ipiat'ajojoap kay iam. Ya'õkayayũ bit taxijo iam tak itaybit je'e ip. Deus acã eydaxijojom soat em tũy ãm cexe.


text:
Deus cuk eynaẽ Cristo be kapikpik'ukayũm. Ixe beam kapikpig̃ eyju ixe kay eyetabut puye. Inaka ixe beam kapikpig̃ pima dak ipiat cuy epesupi'ajo ma Deus a'õbi.


text:
Kuy bima itabut'ũmayũ juk adi ipiat o'supi'ajojoat owebe, õn Cristo muwẽnuwẽn puye. Kuy eyetaybit iboam. G̃asũ dak ipiatpi'ajojoan ip owebe. Apẽn owebe juk adi ipiat o'supi'ajoat ip iap puxim eywebe dak ipiat supi'ajoat ip eyju Cristo muwẽnuwẽn pima.</n>


text:
Eyju eya'õca Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Eycokcok eyju e'em ixe xe eykukpin puye. Deus biõg̃buk nuynuy soat pe eywebe eymukũyjojom. Xipan ma eyju e'em eyewewekug̃. Eyetabotaidabotbot eyewewekay.


text:
Imẽneju jewag̃uycocom cuy epesop eyeweweju. Ikukpin tak cuy epeyewekuk. Pũg̃ kay dak cuy epesop g̃ebum. Imẽn ma juy õn eyawẽwẽm. Imẽn eyeku buje ocokcok cĩcã oce eykay.


text:
Jewewekay at g̃u juy epesop g̃ebum- -warara'acat kay dak. Warara'acayũ be “Xipat cĩcã eyju” i'e'eap epejokudada g̃u dak cuy. Yobog̃an pin g̃u dak cuy epesop. <n>— Warara'acat obodi ma xipat — i dak cuy epe'e'e eywebe ma.</n>


text:
Ajo kuka o'e xipat ocewebeam iap kay at g̃u juy epesop g̃ebum. Ajo kuka o'e xipat warara'acat peam iap kay dak cuy epesop g̃ebum.</n>


text:
 Ixe Jesus Cristo soat em Deus co'ian osunuynuynuy. Inaka “Soat em cuy ejo'ian og̃uy. Ipi juan g̃u juy oce,” i'ũmg̃u o'e jebay be. <n>


text:
Jekpiwatpin ma bit ixe soat o'suiwat ikug̃ osunuyiat ipi juan am. Warara'acat puywatwat'ukan o'jewexat. Ag̃okatkat puximan o'jewexat. Ipi juan o'jewexat. <n>


text:
Ya'õca pin g̃u oekukuku. Soat em Deus a'õ kay kũyjobit osunuynuynuy. Kũyjobit osunuy je'ũ ãm tak. Korosa be ma oe'ũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukat puxim. <n>


text:
Imẽneju Deus ixe o'g̃uyu jewekay. O'g̃uyu jag̃uywag̃õm soat kukuk'ukan. Ixe o'jomuy warara'acat podi ma ya'õbacaan. <n>


text:
Imẽnpuye soat ma jẽg̃'aecõg̃cõg̃ ip Jesus wap- -kabi beacayũ, ipi juacayũ dak, ce'ũ'ũ'ibiyũ dak. Jẽg̃'aecõg̃cõg̃ ip kũyjobit am ya'õ kay. <n>


text:
“Jesus Cristo acã ocekukukat” i je'e ip soat pe. Imẽnpuye Deus soat podi ma ya'õbaca iap ibapuk cĩcã je'e soat xe- -wuyebayat soat podi ma ya'õbaca iap.</n>


text:
 <n> (12-13)</n> Oburereyũ, eykukpin cĩcã oxe. Õn eyxe bima soat em cuk adi kũyjobit epesop wa'õ kay. Wũy õn pima dak cuy wa'õ kay epesop kũyjobin. Deus soat em ja'õbacaap ũmũm wuywebe wuymubikuy am ixe bikuyap tag̃ wuyeku am. Ja'õbacaap ũmũm wuywebe ixe ag̃uy dag̃ wuyag̃uy am. Imẽnpuye ya'õbacaap cuy epejoojuy cexewi ixe be eydaxijojoap epere am. Kũyjobin cuy epesop ya'õ kay. Eypararam cuy epesop “Ap” i'e am cebe.


text:
Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ parakpe eyju nuynuy- -warẽmtag̃ ma jekuku'ukayũ parakpe- -Deus a'õmpubutbun'ukayũ parakpe. Eyju bit Deus ebekitkit. Ikẽrẽat kug̃ g̃u eyju. Imẽnpuye Deus ebekitkit ekukuap puxim cuy epekuku. Soat etabutpe cedag̃ cuy epekuku ixeyũ be eymuymuyap puxim. Kasopta tabapuk cĩcã kabiok pima. Imẽnpuxim eyju dak Jesus Cristo bikuyap tag̃ jekukum pima, cũg̃ ma eyju jekukumap ibapuk cĩcã je'e itabut'ũmayũ xe.


text:
Wuymutaicinap ekawẽn cuy epeg̃uwẽnuwẽn ixeyũ be. Cedag̃ eyju jekukum pima, ocokcok cĩcã oce eykay waram Cristo ajẽmap kabia be. Wetaybit tak oce te'e g̃u juk adi õn og̃uy eymutaybitbitbin iam.</n>


text:
G̃axĩn ma aco'i itabut'ũmayũ oaoka. Odoymukereren ip. Deus pit icokcok je'e we'ũap kay apẽn kuyjeayũ wũnca o'g̃ũmg̃ũm cebe iap kay icokcok osunuy iap puxim. We'ũ buje õn tak ocokcok oce. <n>— Õn tak ocokcok oce — i õn waram e'em eywebe.</n>


text:
We'ũ buje eyju dak eycokcog̃ cuy epesop we'ũ ma'g̃u. Eyag̃uy'ũm g̃u juy epesop we'ũap kay. Eycokcog̃ tak cuy epe'e we'ũ buje.</n>


text:
Wuykukukat Jesus ibikuy bima, Timóteo og̃uju eykay. Ixe muju ojuy õn ixe be eyawẽg̃ tojot am okay. Eyawẽg̃ tobuxik puje, ocokcok oce.


text:
Soat warara'acayũ bit g̃ebum Jesus Cristo kay g̃u- -jewekay acã. Ibu'u ip jekapik am Jesus Cristo beam. Jewebeam acã ip kapikpig̃.


text:
Ixe Timóteo bit soat em ja'õ dag̃ e'em. Xipat cĩcã ixe. Jebay eju kapikpik'ukat puxim oweju ixe juk adi o'jekapikpikpik kawẽn idipat muwẽnuwẽn. Eyju dak kuy eyetaybit iboam.


text:
Wuykitpit Epafrodito muypit ojuy dak õn eykay. Ixe juk epeg̃udot kuy okay obuywatwat'ukan. Oweju juk adi o'jekapikpikpik kawẽn idipat muwẽnuwẽn. Oburem cuk adi osunuy.


text:
Iwãtaxipi jĩjã osunuy. Oe'ũ pin. Deus pit itabotaidabotbot osunuy cekay. Okay dak itabotaidabotbot ma osunuy. Ce'ũ buje bit kuka adi og̃uycũg̃ cĩcã oce.


text:
Imẽnpuye ixe muypit pin cĩcã õn eykay waram eywebe ijo am eycokcok ey'e am. Og̃uycũg̃ap tak kuka o'jepa'ũm ma.


text:
Eycokcog̃ cuy ixe epeg̃uõm eyduk'a be wuykitpit muõmap puxim, pũg̃ ma wuykukukat puye. Ibuyxim cuy epejukuk.


text:
Ixe Epafrodito iparara g̃u osunuy je'ũ ãm. Eywebe obuywat pa'ore bima ixe juk adi obuywatwan osunuy. Ce'ũ g̃ũg̃ũn cĩcã osodop Cristo beam kapikpig̃ oweju buye.</n>


text:
Obureyũ, bũrũdupaku o'e tupmubararak am eywebeaptum. Wuykukukat cuy jeymucokcog̃. Obu'u g̃u waram apẽn kuy bima otupmubararakiatup peap ekawẽn muwẽn ãm eywebe eyag̃uyba'ũmap puxim. Owebe eyawẽap tag̃ eyeku buje, soat em ma xipat je'e eywebeam.


text:
Eyday'em'um cuy epesop ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be eymug̃uykukuap puxim- -akurice buximayũ be- -“Epedaypu'ag̃obixeedakacat cuy” i'e'e'ukayũ be.</n>


text:
— Oceju acã Deus ebekitkit ocedaypu'ag̃obixeedakatkat puye — i napa ma e'em ixeyũ ma.Wuyju bit icẽmãn Deus ebekitkit. Soat em wuyju g̃ebum cekay ixe biõg̃buk pe wuymutaybitbinap tag̃. Wuyju ma wuycokcok cĩcã Jesus Cristo ag̃uy dag̃ wuyju jewag̃uyg̃uy buye. Kacũg̃kadiwi jewewuywuy bima bit wuymucũg̃ pa'ore Deus xe. Wuyetaybit cĩcã iboam.


text:
Te'e ma wuyetabut put kacũg̃kadiwi jewewuywuy bima, cũg̃ ma acesop Deus xe iap kay. Adeayũ ma te'e ma e'em: <n>— Wuymucũg̃ put Deus xe kacũg̃kadiwi jewewuywuy bima — i.Õn tak i'e but imẽn owebe, bekin pin ma kacũg̃kadiwi oisu buye.


text:
Oito kabia bima wuybabim ma odaypu'ag̃obixeedakacat ip “Deus ebekit teku” iap mubapuk am soat pe. Judeu dak õn, Israel naxeg̃ebit puye. Benjamim diwat tak õn. Hebreu a'õm kawẽnwẽn'uk tak og̃uy bekin pima. Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tag̃ cĩcã dak cuk adi ojekukuku Fariseu adi õn g̃ebuje.


text:
Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tag̃ cĩcã juk adi ojekukuku- -soat ekawẽn tag̃ ma. Iboap ekawẽn og̃upubutbun g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Tũybe cũg̃ ma õn Deus xe Judeuyũ awẽwẽap tag̃ jekukum puye iãn cuk adi oce. Jesus kay itabucayũ be juk adi ipiat osupi'ajojoat, Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tag̃ g̃u ip jekukum puye. Tũybe xipat g̃u ip iãn cuk adi oce.


text:
G̃asũ bit Cristo ikukpin cĩcã oxe o'e. Imẽnpuye ajo kuy bima juk adi xipat oxe iap xipat g̃u oxe o'e g̃asũ bit.


text:
G̃asũ bit wara'at ma otobuxik. Oceweũm Jesus Cristo be. Okukukan o'e. Ixe a'õ dag̃ weku pin cĩcã oce. Soat podi ma xipacap kug̃ õn ixe obure buye. Wara'at pit kaokokap co'i o'e oxe. Soat ma ocepere ixe a'õ dag̃ weku am. Ka'ũma kug̃ tak weku but ma.


text:
Cristo eju õn mũg̃'i. Kuy bima tũybe õn cũg̃ ma Deus xe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekukum puye iãn cuk adi oce. G̃asũ bit wetaybit oce cũg̃ ma õn cexe Cristo kay wetabut puye iam. <n>— Ẽn cũg̃ ma oxe okpot kay etabut puye — i'e'em Deus owebe.</n>


text:
Obikuy jĩjã soat em weku am Cristo a'õ dag̃ acã. Ixe ya'õbaca jĩjã, waram g̃uto o'jetait je'ũap tomukadi buye. Obikuy jĩjã ig̃o a'õbacaap kuk am. Obu'u g̃u õn tak ipiat'ajo am apẽn ixe juk adi o'supi'ajojo iap puxim. Ixe oe'ũ jebay a'õ kay kũyjobit puye. Õn tak cebuxim ya'õ kay we'ũ ma'g̃u.


text:
Õn tak Deus waram omu'ada we'ũap tomukadi. Soat em ma wetabẽg̃ og̃uy ixe xe. Iboap wiwim cĩcã õn.</n>


text:
— Soat em ma õn pit ixe a'õ kay kũyjobit — i'ũmg̃u õn pit e'em warara'acat pe. — Ikẽẽat kug̃ g̃u õn pit- -pũg̃ em tak ka'ũma — i'ũmg̃u dak õn pit e'em.Imẽnpit Cristo kuy juk omuwedayo jewekay. Imẽnpuye kũyjobit pin cĩcã õn soat em ya'õ kay.


text:
Obureyũ, “Soat em ma õn pit ixe a'õ dag̃ jekukum, ixe ebekit puye” i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe. G̃ebum g̃u õn pit e'em kuyap kay ikẽrẽat kukukap kay. Wag̃uyba'ũm õn pit iboap kay. G̃ebuje bit idipat ojukuk. Idipat kukap kay acã õn g̃ebum. Imẽnpuye soan ma õn e'em soat em weku am ixe bikuyap tag̃.


text:
Jedaudau'ukat cũg̃ ma jedaudaum tupteibog̃atup pu am- -jadag̃aptup pu am. Ixe-buxim õn tak soan ma e'em Deus emumuũm pu am. Deus kuy juk onaẽ soat em jexe onuy am, Jesus Cristo kay wetabut puye. <n>— Soat em cuy eg̃uy oxe kabi be — i mo adi a'g̃u o'e owebe.</n>


text:
Kuy wuyetaybit Cristo bikuyap tag̃ wuyeku am. Imẽnpuye juy soat em ixe bikuyap tag̃ ajeku! Pũg̃pũg̃ ey'in ibu'u bima bit, Deus cuy ixe g̃utaybin xipat cĩcã ewebe wa'õ dag̃ eku am iam.


text:
Obureyũ, kuy bima cũg̃ ma juk adi ojekukuku eyetabutpe. G̃asũ bit eyju dak wekukuap puxim cuy epeku. Ag̃ cuy epesop obuxim jekuku'ukayũ kay ixeyũ ekukuap puxim eyeku am.


text:
Cristo korosa be oe'ũ iap kay'ũm cĩcã adeayũ. Kuy soat em iboap o'guwẽnuwẽn eywebe. G̃asũ dak iboap muwẽn õn eywebe wetadidim.


text:
Wuyju ma soat em g̃ebum Deus kay. Ixeyũ bit soat em g̃ebum apẽn ace'e iap kay acã. Soat em ip g̃ebum jecokcokap kay acã. Isũsũn kuka a'g̃u o'e ip warẽmtag̃ jekukuap kay. Inaka isũsũn g̃u ip. Xipat'ũmat mug̃ẽg̃ẽm ip warara'acayũ etabun ma. Jeweweju bit ip xipat. G̃ebum g̃u ip kabi kay. Soat em g̃ebum ip ijodiap kay acã. Imẽneju wũy ma jeedop ip Deus wi je'ũ buje. Soat em ipiat supi'ajojo ixeyũ ma.


text:
Wuyju bit kabi watwan acesop. Wuydaxijojo'ukat kabi kadiwi jeekop- -wuykukukat Jesus Cristo. Waram jajẽm ijodi. Ixe ajẽmap wiwim cĩcã wuyju.


text:
Ixe Jesus Cristo warara'acat a'õbacaap g̃u'ũm ixe soat podi ma ya'õbaca buye. Soat ip jeedop kũyjobin ixe a'õ kay. Ixe ja'õbacaan wuyjebit g̃uwexat. Ijodi bima wuybaca g̃u wuyju e'em. Ixe bit wuyjebit g̃uwexat jejebit co'ian idipan. Imẽneju waram ace'ũ g̃u g̃ebuje bit.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eykukpin cĩcã oxe. Og̃uykit eykay. Omucokcog̃ cĩcã eyju. Xipat eyju oxe. Imẽneju eybu'um g̃u juy epesop wuykukukat bikuyap tag̃ eyeku am, okitpitpiyũ.</n>


text:
Evódia, jemukũyjo õn g̃asũ. Síntique, ẽn tak jemukũyjo õn. Tũ'ũ'ũyũ, eyju ikibiyũ, xepxem ma wuykukukat kay eyetabut puye. Imẽnpuye eyetakomãm g̃u juy epesop eyewewekay. Eyetakomaap cuy epeyepere.


text:
Ẽn pit, obure, ixeyũ aoyũ juy eg̃udin- -xepxepayũ. Xipan cĩcã kapikpik'uk eg̃uy oweju, obure. Ixeyũ aoyũ dak cuk adi obuywatwan oekuku ip õn soat kaka dag̃ kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima. Clemente dak cuk adi o'jekapikpik oweju. Warara'acayũ dak cuk adi o'jekapikpik oweju. Iboyũ butet ibararak opop Deus pubutup pe- -obuywatwat'ukayũ butet. Ibararak opop abuyũ soat em itait jeedop ip Deus xe iaptup pe.</n>


text:
Wuykukukat kuy wuymuwedayo jewekay. Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop. <n>— Soat em cuy eycokcog̃ epesop — i waram õn e'em eywebe.</n>


text:
Ka'ũma kay ma juy epeyag̃uyg̃ebu. Soat pit cuy epeg̃uwẽnuwẽn Deus pe. Ajo ka'ũmg̃u eyxe iat cuy epejoojuyjuy cexewi. Iojuy buje, ajo Deus kuy juk o'g̃ũmg̃ũm eywebe iap kay juy g̃ebum epesop.


text:
Wuyetaybit g̃u apẽn Deus wuyag̃uymubabibin iam. Inaka ixe itaybit cĩcã wuyag̃uymubabin am. Jesus Cristo eju mũg̃'i bima, ixe wuyag̃uymubabibin jeenuy. Imẽnpuye warara'acat a'õ kay g̃u ace'e- -ixe a'õ kay acã. Warara'acat kay g̃u dak acesop g̃ebum- -ixe kay acã.</n>


text:
Oburereyũ, g̃asũ mabuk õn jeyawẽ. Soat em ma juy epesop g̃ebum ajo xipat iap kay, ajo ibuyxi iap kay dak, ajo icẽmat iap kay dak, ajo warẽmtag̃ g̃u iap kay dak, ajo cedag̃ iap kay dak, ajo iisu iap kay dak, ajo Deus xe ikukpin iap kay dak, ajo inapa g̃u iap kay dak. Iboap kay juy epesop g̃ebum soat em.


text:
Apẽn cuk adi õn eymutaybitbitbin iap tag̃ cuy epekuku, apẽn cuk adi õn eymukũyjojojo iap tag̃ tak. Wekukuap puxim cuy epekuku. Wekawẽn puxim tak cuy epeyekawẽnwẽn. Obuxim eyju jekukum pima, Deus soat em eybuywatwan jeenuy. Ixe ma wuyag̃uymubabibin'ukat.</n>


text:
Ocokcokap yobog̃ cĩcã wuykukukat eju mũg̃'i õn puye. Ade kaxi kap puje waram g̃uto iba'ore g̃u o'e eywebe obuywat am oceju g̃ebum cĩcã ekay iap mubapuk am owebe. <n>— Kuy juk adi eybu'u epesop xipan oiuk am i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe.Imẽnpit iba'ore osunuy eywebe obuywat am, ẽn ekukpin cĩcã ocexe iap mabapuk am owebe.


text:
Imẽn õn e'em eywebe. Inaka: <n>— Eyju juk opere — i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe.Kuy wetaybit oce ocokcok am ajo-kug̃ õn iap kay.


text:
Kuy juk adi ojeku yopĩt ma ikug̃. Ade dak ikug̃ kuy juk adi ojeku. Ocokcok ma õn e'em obeg̃beg̃ pima, ore bima dak; odadaybot pima, soat-kug̃ pima dak. Warara'acayũ be iba'ore jewemucokcok am soat tag̃. Õn pit cuk wetaybit oce jewemucokcok am soat em. Soat kaka dag̃ ma ojekukuku ocokcok.


text:
Soat em Cristo ja'õbacaap ũmũm owebe. Imẽnpuye ixe a'õbacaap kug̃ õn xipacat jebapukpug̃ owebe bima, xipat'ũmat ebapuk puje dak.</n>


text:
Filipos ka watwat, eyju ma juk adi obuywatwan epesop õn ipiatpi'ajojom pima. Iboap xipat cĩcã osodop.


text:
Macedônia eipi bewi ojẽm puje, eyju acã juk adi obuywatwan epesop. Obuywatwan cuk adi epesop koapat kabia õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima. Eyju ma juk adi eyemumuũm epeg̃udot okay. Eyju ma juk adi g̃ebum epesop okay õn ade ikug̃ pima, yopĩt ma ikug̃ pima dak. Warara'acayũ bit g̃ebum g̃u osodop ip okay Jesus kay itabucayũ.


text:
Waram paxi ip je'g̃ũm owebe iap wiwim g̃u cuk og̃uy. Deus xipacat je'g̃ũm eywebe eydacup g̃u epesop okug̃ iapteim.


text:
Kuy Epafrodito eyemumuũm o'tojot okay. Soat ma o'tojot. Cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum- -kuy soat ojat eyemumudodot iaptum- -eyju xipan cĩcã okug̃ iaptum. O'e jĩjã ma kuy. Kuy õn ade ikug̃. Kuyjeayũ be wũnca mupik puje, Deus icokcok osunuy cekay ip. Te'oku osunuy cekay. O'g̃upik ip iap xipat osodop cexe. Imẽnpuxim ma okay eyemumudodot tak te'okuat puxim okay. Deus tak icokcok eyemumudodot cocom pima, eydacup g̃u epeg̃ũm owebe buye.


text:
Wetabut cĩcã ixe kay- -Deus kay. Soat kug̃ ma Deus- -idipat kug̃. Soat je'g̃ũm eywebe dak, eyju Jesus Cristo a'õ dag̃ jekukum puye. Tacup g̃u Deus. Imũmũm pin cĩcã cexe wuywebe. Ajo ka'ũmg̃u eyxe iat je'g̃ũm eywebe. Soat je'g̃ũm eywebe.


text:
Ixe Deus wuyetayat. Soat kabia ma: <n>— Soat podi ma ẽn a'õbuyxi — i juy acece cebe.Imẽn cuy acece cebe soat em ma. Imẽn cuy je'e'e.</n>


text:
Oceju kato mujujum cebe ip soat pe- -Deus ebekitkit pe- -Jesus Cristo kayayũ be. Wuykitpitpiyũ dak kato mujujum eywebe- -ocexeayũ- -ijoceayũ.


text:
Soat Deus ebekitkit kato mujujum eywebe. Wuyeipi kukat peam kapikpik'ukayũ dak kato mujujum eywebe.</n>


text:
— Soat cuy ip xipan ejukuk Filipos ka watwat — i õn e'em wuykukukat Jesus Cristo be. <n>Bũrũdupku otupmuju eywebe. Kuy cartadup mubararakapi ocepere.</n>


text:
 <n> COLOSSOS KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> <n> (1-2)</n> Colossos ka watwat, cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum. Õn Paulo. Ijudup mubarararag̃ õn wuykitpit Timóteo eju. Eyju wuykitpitpiyũ Colossos ka be. Cristo a'õ dag̃ eyju jekukum soat em. Jesus Cristo emumuju õn Deus bikuyap tag̃.


text:
 <n> (3-4)</n> — Itabut cĩcã ip Jesus Cristo kay Colossos ka watwat — i juk o'e Epafro ocewebe. — Xipan Deus ebekitkiyũ kug̃ ip — i juk o'e. — Xipan soat kug̃ ip, Deus xe acesop iap wiwim puye — i juk o'e ocewebe. Imẽnpuye:


text:
(-) <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i oceju e'em soat em Deus eju eywebeam kawẽnwẽn pima- -Jesus Cristo ebay eju.</n>


text:
Soat em Deus xe acesop iap ekawẽn kuy epejojojo kawẽn icẽmat co buje- -kawẽn idipat co buje. Iboap wiwim eyju g̃asũ. Icẽmãn epesop ixe xe, “Oxe ma epesop” io'e Deus puye- -kabi beat o'e buye. Imẽnpuye Jesus kay eyetabut cĩcã. Xipan soat kug̃ tak eyju.


text:
Deus xipan wuykug̃- -soat kug̃ iap ekawẽn kuy epeya'ĩjojo. Eyetaybit epesop iboap ekawẽn icẽmãn iam koap em cekawẽn co'isum. Soat eipi dag̃acat kawẽn idipat cocom g̃asũ. Ixeyũ dak itabut Jesus kay. Xipan soat kug̃ tak ip itabucayũ kug̃. Wuye'ũ buje soat em Deus xe acesop iap wiwim tak ip.


text:
Epafras kawẽn idipat o'g̃uwẽn eywebe. Ixe Epafras wuybure ikukpin cĩcãat wuyxe. Cũg̃ me ixe kapikpig̃ Cristo muwẽnuwẽn warara'acat pe. Ixe eybuywatwan ocedieg̃ g̃asũ bit.</n>


text:
— Colossos ka watwat jewewekug̃ ip cewekukpin cĩcã, Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm cebe ip puye — i juk o'e ixe Epafras ocewebe.</n>


text:
Imẽneju soat em oceju kawẽn Deus eju eywebeam. Eyawẽg̃ tobuxik puje ocebu'u g̃u ocesop jekawẽn ãm eywebeam. Imẽn oceju e'em Deus pe: <n>— Bay, ocekitpitpiyũ juy eg̃utaybin apẽn ebikuy ixeyũ be jeku am iam — i. — Ixeyũ juy eg̃utaybin apẽn xipat exe iam, apẽn ikẽrẽ exe iam tak — i oceju e'em. — Iboam itaybit cĩcã je'e ip ebiõg̃buk ixeyũ mutaybitbin puye — i oceju e'em cebe.</n>


text:
Iboam eyetaybit pima, cũg̃ ma epeku; soat em wuykukukat bikuyap tag̃ epeku; soat em ixe mucokcokcog̃ epesop; xipacat epeg̃ujurũg̃rũg̃ soat em; big̃ ma eyetaybit epesop Deus e'e iam.</n>


text:
— Bay, ẽn soat podi ma a'õbaca — i õn e'em Deus pe. — Soat podi ma ẽn edipap kug̃ — i õn e'em. — A'õbacaap cuy eg̃ũm Colossos ka watwat pe Jesus kay ip jebu'uap puxim ipiatpi'ajojom ma'g̃u ip — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Deus kabiaat kukat. Ixe ebekitkit xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ. Ixe xipacat muxipanpan iũm ãm jebekitkit pe. <n>— Cũg̃ ma eyju oxe webekitkiyũm — i juk o'e Deus wuywebe.Imẽnpuye wuyju dak xipacat acejat. Iboap wiwim cĩcã wuyju. Imẽnpuye eyju dak eycokcog̃ cuy epesop. <n>— Xipat cĩcã ẽn — i juy epe'e'e wuyebay be.</n>


text:
Satanás kabiokat kukat. Ixe ebekitkit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ. Deus pit wuy'uk kabiokat kukat pui bewi. Imẽnpuye Satanás g̃u wuykukukat g̃asũ- -Deus ipot acã. Deus ipot ikukpin cĩcã cexe.


text:
Ixe ipot wuy'uk kabiokat kukat pui bewi. Ikẽrẽat mug̃ẽaptei o'teida, oe'ũ buye. Imẽnpuye ikẽrẽat kug̃ g̃u wuyju ixe xe.</n>


text:
Deus ijo ba'ore wuywebe. Wuyetaybit bitku poro omuyku Cristo jojom, Cristo dak ijo'i buye. Ixe Cristo Deus ipot koapat. Soat Deus emumug̃ẽ bodi ma ya'õbuyxi ixe. Deus pe ipi mujurũg̃'ũm pima ipot itait osunuy.


text:
Deus soat o'g̃ubapukpukpuk Cristo eju. Kabi beacat o'g̃ubapukukpuk soat ceweju, ipi dag̃acat tak. Wuywebe ijobucat o'g̃ubapuk soat, wuywebe ijo ba'oreat tak. Ya'õbuyxiayũ kabi watwat o'g̃ubapuk Cristo eju, ya'õbacaayũ dak, warara'acayũ mujuju'ukayũ dak, warara'acat kukukayũ dak. Deus ixe eju soat o'g̃ubapuk. Soat o'g̃ubapuk cebeam. Soat o'g̃ubapuk ijodiacat pe Cristo kuk am ibuyxi am.


text:
Kabi, ipi ka'ũm pima, Cristo kuy osunuy itabẽg̃. Ipi dag̃acat jedopap pe ma dopdom Cristo a'õbi. Kabi beacat tak dopdom jedopap pe ixe a'õbi.


text:
Wuya'a wuyjebit kukat iap puxim Cristo jekay itabucayũ kukat. Apẽn wuya'a wuyag̃uydadam iap puxim Cristo dak itabut jekayayũ ag̃uydadam. Ixe Deus ipot koapat. Ce'ũap tomukadi Deus ixe Cristo waram o'g̃utait. Soat podi ma ya'õbuyxian o'g̃utait. Wuyju dak waram acejetait wuye'ũ buje Deus ixe o'g̃utait puye.


text:
Ipi watwat itakoma osodop Deus kay, kabi beacat tak. Deus o'e jewebe ma: <n>— Soat ip o'g̃udin obureyũm- -ipi dag̃acat, kabi beacat tak — i. — Kũyjobin jeedop ip wa'õ kay korosa be okpot e'ũ buje — io'e jewebe ma.Imẽn Deus ip o'g̃udin jewekay. Itakomaap ip o'g̃u'ũm korosa be jekpot oe'ũ ibuye.</n>


text:
Eyju dak Deus bureyũm g̃u epesop kuy bima. Cekay'ũm cĩcã juk adi epesop. Imẽnpuye ikẽrẽat kay acã juk adi g̃ebum epesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk tak adi epesop.


text:
G̃asũ bit Deus eymuwexat jebureyũm ipot oe'ũ buye. Kuy eymuwexat eymudot am jewekay. Imẽnpuye cũg̃ ma epesop ixe wap eyajẽm puje. Ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop. Abu je'e eywebe: <n>— Xipat g̃u eyju! — i?Ka'ũma ma!


text:
Imẽneju eyetabun cĩcã juy epesop Jesus kay. Eybu'um g̃u juy epesop cekay! Koap em kawẽn idipat co ebikam Deus xe acesop wuye'ũ buje iap wiwim cuk epesop. Eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymubu'unap puxim iboap wiwi am. Ibo muwẽnuwẽn'ukat õn- -kawẽn idipat muwẽnuwẽn'ukat. Kawẽn idipat muwẽnuwẽn õn soat kaka dag̃.</n>


text:
Ocokcok cĩcã, õn ipiat osupi'ajo eywebeam puye. Cristo ipiatpi'ajojom mabuk jekay itabucayũ beam- -jejebit puximayũ beam. Imẽnpuxim õn tak ipiatpi'ajojom Cristo be o'supi'ajojo iap mu'ũm ãm.


text:
Deus o'e owebe: <n>— Itabucayũ buywatwan cuy eg̃uy — i. — Imẽn ma kapikpig̃ cuy eg̃uy wa'õbi — io'e owebe.Ijop ekapikap o'g̃ũm owebe eybuywat am. <n>— Wekawẽn muwẽnuwẽn cuy eg̃uy soat ka watwat pe — io'e owebe.</n>


text:
Kuyje Deus soat ka watwat pe g̃u jekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn. G̃asũ bit o'g̃uwẽn jekay itabucayũ be. Ibo ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat õn.


text:
Cristo omuy eywebe Judeuyũ g̃u ma'g̃u eyju. Imẽnpuye Deus jedipap mubapuk puje, eyju dak idipap kug̃ epesop. Iboap wiwim cĩcã eyju. Kuy bima iboap iba'arẽm osodop soat xe ijodiacat xe. G̃asũ bit Deus soat jebekitkit mutaybit pin iboam. Iboap idip cĩcã. Xipat cĩcã dak.


text:
Imẽneju Cristo muwẽnuwẽn oceju soat ka watwat pe. <n>— Teyũku soat em Jesus kay e'em — i oceju e ojuy Deus pe ixe dopabe ixeyũ dojot puje. — Soat em teyũku Cristo eju mũg̃'i jekukum — i oceju e ojuy cebe.Imẽneju Cristo muwẽnuwẽn oceju soat pe ijodiacat pe. Soat awẽwẽm oceju. Soat jetaybitbicap eju oceju ip imutaybitbin.


text:
Imẽneju kapikpig̃ cĩcã õn. Cristo ja'õbacaap ũmũm owebe cebe wekapik am. Ixe Cristo soat podi ma ya'õbaca. Ixe Cristo ja'õbacaap ũmũm owebe. Imẽnpuye ijodiacat mutaybin put owebe.</n>


text:
Kapikpig̃ cĩcã juk adi og̃uy eywebeam- -ojojo'uk'ũmayũ beam, Laodicéia ka watwat peam tak. Õn jeymukũyjo iboam.


text:
Cebeam ip cuk adi kapikpig̃ cĩcã og̃uy ixeyũ be big̃ ma jewewa'õmucan am Jesus ekawẽn tag̃ jeku am; big̃ ma jewewekukpin am tak; warara'acat podi ma itaybit am tak kawẽn icẽmãn. Iboam itaybit pima, soat em Cristo kay jeedop ip. Jewag̃uymuwarururun g̃u jeedop ip Jesus ekawẽn tag̃ xe'e oceku iam. Kuy bima itaybit g̃u ip osodop Cristom. G̃asũ bit ip oitaybit ixem.


text:
Soat g̃u wuyetaybit Deus emumutaybitbin iam. Wuyetaybit g̃ũg̃ũn ã. Cristo bit xĩntabi o'tomudip'uk iap puxim. Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum pima, wuyetaybit put Deus emumutaybitbin iam, apẽn cũg̃ ma Deus xe iam tak, apẽn cũg̃ g̃u cexe iam tak.</n>


text:
Imẽneju jeymukũyjo õn. Eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymug̃uykukuap puxim. Adeayũ xe cekawẽntip ip. Imẽnpit cũg̃ g̃u ip. Napa ma ip kawẽnwẽn eyweju eymutabucap ojuy napaap kay.


text:
Imẽneju soat em g̃ebum õn eykay, eyxe g̃u ma'g̃u õn. Pũg̃ tag̃ ma eyju e'em. Soat em eyetabut Jesus kay. Ocokcok cĩcã ma iboap cocom puye.</n>


text:
— Ocekukukan cuy ece — i juk adi epe'e Jesus Cristo be, eyetabut puye cekay.G̃asũ bit mũg̃'i juy epeku ixe eju.


text:
Kadai nãbu muycemap puxim Cristo wuya'õmucanucan wuyetabucap epereap puxim. Imẽnpuye big̃ ma juy eyetabun epesop cekay. G̃ebum cekayap tomuju juy soan e'em epesop. Kuy juk adi ocewebe eymutaybitbinap tag̃ cuy epeku. Soat em cuy epe'e'e Deus pe: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i. — Soat em ẽn xipan ocekug̃ — i juy epe'e'e cebe.</n>


text:
Eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymubu'unap puxim Jesus kay apẽn wuyju taomũn ãm ibubum iap puxim. Ixeyũ Cristo ekawẽn g̃u eymutaybitbin. Ijodiacat ekawẽn acã eymutaybitbin ip- -Deus kay'ũmayũ ekawẽn- -ipi juacat ag̃uymubarẽmrẽm'ukayũ ekawẽn. Eymug̃uykuku ojuy ip. Te'e ma eymutaybitbin ip. Eyetabun g̃u juy epesop ixeyũ a'õ kay.


text:
Cristo jewa'õbaca jojo'i ma ip Deus eju. Cristo ijodiat co'ian o'jewexat wuymutaybit am Deus e'e am. Wuyetaybit Deus e'e am Cristo e'eap co buje. Imẽneju eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymubu'unap puxim eyetabut am Jesus kay.


text:
Cristo eju mũg̃'i jekukum pima, wuyju dak Deus a'õbacaap kug̃ acesop. Ixe Cristo soat podi ma ya'õbuyxiat- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kukukayũ bodi ma, ibiõg̃buk itabidaoiayũ kukukayũ bodi ma dak.</n>


text:
Imẽntak Cristo ja'õbacaap o'g̃ũm eywebe ikẽrẽat kukap puxim ixe eju eyju mũg̃'i buye. Ag̃okatkat'it'it taypu'ag̃obixeedakatkat'uk osodop ip kuyjeayũ teku iisu Deus xe i'eap ojuy. Deus pit soat tag̃ wuymuisusun wuyxeedakatkat puye g̃u- -Cristo eju wuyju mũg̃'i buye acã.


text:
Wuymubatisasan puje Cristo a'õbi wuyag̃uyokokat oi'ũm wuye'ũap puxim. Ixe a'õbi oi'ũm wuykocap puxim. Kuy bima Deus waram g̃uto Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Imẽnpuxim ijodi bima dak wuyag̃uy'isum wuyju jekukum waram g̃uto wuyetaicap puxim wuye'ũap tomukadi. Wuyag̃uy'isum wuyju jekukum g̃asũ Deus soat podi ma ya'õbaca iap kay wuyetabut puye.


text:
Imẽnpuxim eyju ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cĩcã juk adi epekukuku eyag̃uyokok puye. Ce'ũat puxim cuk adi epesop Deus xe ikẽrẽat kay acã g̃ebum puye. Judeu'ũmat puxim tak cuk adi epesop- -Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekukum'ũmat puxim. Deus pit kuy eyag̃uymuisun eywebe Cristo ag̃uy dag̃ jewag̃uy am. Wuyag̃uymuisun puje, ixe ikẽrẽat o'ju'uk wuywebewi. Soat o'ju'uk.


text:
Iba'ore wuywebe Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku am- -soat ekawẽn tag̃. Deus itaybit soat em teyũku wekawẽn mupubutbun iam. Korosa be ixe e'ũ buje bit, Cristo apẽn cuk adi iboap ekawẽn ag̃upubutbuniaptei o'teida. O'teida wuyekariwa be wuyeweroap teidaap puxim. Imẽnpuye Deus ikẽrẽat o'ju'uk wuywebewi.


text:
Imẽnpit Cristo Satanás a'õbacaap o'g̃u'ũm korosa be je'ũ buje. Deus kay'ũmayũ kukukayũ a'õbacaap o'g̃u'ũm. Soat etabun ya'õbacaap o'g̃u'ũmiayũ mubapukpug̃ oeku imusũsũn ãm. Imubapukpug̃ oeku kuyjeayũ be o'yaokaiat aririt'a mubapukap puxim.</n>


text:
Imẽneju warara'acat a'õ kay g̃u juy epesop eywebe te'e ma ixeyũ e'em pima “Beku i'opi eywebe” i, “Ibiati tikõnpi eywebe” i dak, “Ibeat kabia be epeyekapikpik g̃u juy” i dak, “Kaxiaat ijẽm'isu bima, peta juy epeg̃ug̃ẽ” i dak, “Sábado bima epeyekapikpik g̃u juy” i dak. Ya'õ kay g̃u juy epesop.


text:
Ixeyũ ekawẽn tag̃ cuk adi jekuku'uk ajop Cristo ajẽm'ũm pima. Kabicuk jewurũg̃wurũg̃ iap puxim jekawẽn muwarururun ip soat em. G̃asũ bit Cristo oajẽm. Ixe ekawẽn soat em ma ibit. Imẽnpuye ixeyũ ekawẽn tag̃ g̃u wuyju jekukum g̃asũ- -Cristo ekawẽn tag̃ acã.


text:
Warẽmtag̃ eymutaybitbin'ukayũ: <n>— Deus ipiat supi'ajoat eywebe, cũg̃ g̃u eyju cexe buye — i napa ma e'em ip eywebe.Ixeyũ ekawẽn kay bit eyetabun g̃u juy epesop. Jewexe ya'õbuyxi ip. <n>— Warara'acat podi ma oceju xipat Deus xe, soat em Deus ocemuyxeyxey buye — i'e'em ip te'e ma. — Ka'ũma ma oceju bit — i'e'em ip warara'acayũ be, “Warara'acat podi ma xipat oceju” i'e'em pima jewebe ma. — Deus kukap co'i juy cekawẽn tojotjot'ukayũ ajukuk — i'e'em ip ocewebe te'e ma. — Warara'acat podi ma oceju xipat Deus xe — i'e'em ip te'e ma.Warẽmtag̃ ma ip jewag̃uydadam. Deus ag̃uy dag̃ g̃u ip jewag̃uyg̃uy- -jag̃uy dag̃ acã.


text:
Cristo eju mũg̃'i g̃u ip warẽmtag̃ jewag̃uyg̃uy buye. Cristo wuya'a buxim. Cekay itabucayũ ijebit puxim. Deus bikuyap tag̃ wuyju aypapan. Wuyekururukpu ibubog̃atpu wuykukatpu wuyewedap tag̃atpu wuyewedap mucũg̃ucũg̃atpu. Ibobu buxim Deus wuya'õmucanucan Cristo eju mũg̃'i wuyeku am. Jewexe ya'õbuyxiayũ bit mũg̃'i g̃u ceweju.</n>


text:
Cristo a'õbi eyag̃uyokokat oi'ũm eye'ũap puxim. Deus ja'õbacaap o'g̃ũm eywebe ibiõg̃buk kẽrẽat kukukayũ a'õ kayap puxim- -Deus kay'ũmayũ kukukayũ a'õ kayap puxim. Imẽneju Deus kay'ũmat ekukuap cuy epeyepere. Warẽmtag̃ eymutaybitbin'ukayũ a'õ kay g̃u juy epesop.</n>


text:
— Boku juy epejukuk g̃u — i'e'em ip te'e ma. — Beku juy epejo'o g̃u — i dak. — Imẽnmẽn g̃u bit epeku — i dak e'em ip te'e ma.</n>


text:
Soat ixeyũ xe ikukpiat, i'opiat, tikõnpiati darem ma kuy kapkam. Ijodiacat ekawẽn acã imuwẽnuwẽn ip- -Deus ekawẽn g̃u bit. Ijodiacat ag̃uy dag̃ acã ip kawẽnwẽn- -Deus ag̃uy dag̃ g̃u bit.


text:
Jewexe ip itaybitbit. <n>— Deus kukap co'a juy cekawẽn tojotjot'ukayũ ajukuk — i'e'e ip te'e ma. — Ka'ũma ma oceju bit — i'e'em ip warara'acat pe, “Warara'acat podi ma xipat oceju Deus xe” i'e'em pima jewebe ma. Ade cexe ip ikukpiat, i'opiat tak, tikõnpiati dak. Xipan g̃u ip jejebit kug̃. Tũybe ikẽrẽat acejukuk'ũma iãn e'em ip. Ibo bit ka'ũma jo'i ma. Wuybuywat pa'ore ikẽrẽat kukap puxim.</n>


text:
Waram o'jetaitiat puxim eyju Cristo eju mũg̃'i jekukum puye. Imẽnpuye eyetabikum cuy epesop kabi beat kay. Iboce Cristo omuy Deus xe xik'i ya'õbuyxiat tũyap pe, Deus co'i ya'õbuyxi buye.


text:
 <n> (2-3)</n> Ijodiacat eju g̃u mũg̃'i eyju jekukum- -Cristo eju acã mũg̃'i eyju jekukum. Imẽnpuye ijoceap kay g̃u juy epeyewag̃uyg̃uy- -kabi beat kay acã. Pũg̃ tag̃ ma jewag̃uyg̃uy ip Deus, Cristo dak. Ixeyũ ag̃uy dag̃ eyju dak jewag̃uyg̃uy g̃asũ bit, Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Iboap ibapuk g̃u itabut'ũmayũ xe. Iba'arẽm iboap cexe ip.


text:
Eyag̃uy'isum eyju jekukum Cristo eju mũg̃'i buye. Waram yajẽm puje, wuyju dak acejewemubapuk ceweju. Ixe dipap acejat. Wuydip ace'e ixe jo'i.</n>


text:
Imẽneju ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u juy. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ pin eyju Deus kay'ũmat puxim. Epeg̃ug̃ẽ g̃u bit. Warara'acat tayxi eju epeyepo g̃u juy. Warara'acat itop eju epeyepo g̃u juy. Ikẽrẽãn cuy epeyekaypatpan g̃u. Ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃ g̃u juy eyemumukaypin pu am. Aoyũ kaykay g̃u juy epesop. Eyetabikukum g̃u juy epesop warara'acat pubut kay. Wuyetabikukuap ikẽrẽat Deus xe deusbaroyũ kay wuyetabucap puxim.


text:
G̃asũ bit ijop epeyepere. Eyetakomãm g̃u juy epesop warara'acat kay. Aoyũ kaykay g̃u juy. Eysapka'orerem g̃u juy epesop. Warara'acat epejomuymuy g̃u juy. Eyekawẽnkẽrẽm g̃u juy epesop- -pũg̃ em tak ka'ũma.


text:
 <n> (9-10)</n> Cristo kay eyetabut puje, yag̃uy'suayũm epesop. Kuy bima eyag̃uyokok cuk adi epekuku. Eyag̃uyokok g̃u juy epekuku g̃asũ bit. Deus soat em wuyag̃uymuisusun wuywebe jejo'i i'e am. G̃uyjom Deus ag̃uy dag̃ acã g̃ebum acesop. Big̃ ma wuyetaybit ace'e Deus e'e am. Napa g̃u juy epe'e'e eyewewebe.


text:
Wuyag̃uy'isu bima, g̃ebum g̃u acesop teku Judeu iap kay, teku Judeu g̃u iap kay dak. G̃ebum g̃u acesop teku taypu'ag̃obixeecukat iap kay dak, teku taypu'ag̃obixeecuk'ũmat iap kay dak. G̃ebum g̃u acesop teku pariwat iap kay, teku wuyjuyũ iap kay dak. G̃ebum g̃u acesop teku tei'ũma kapikpik'ukat iap kay, teku teibubum kapikpik'ukat iap kay dak. Cristo kay acã g̃ebum acesop. Iteyũ be soat pe Cristo muymuy iap kay g̃ebum acesop.</n>


text:
Deus ebekitkit eyju. Deus xe eykukpin cĩcã epesop. Ixe juk eynaẽ jewekay am. Imẽneju eyetabotaidabotbon cuy epesop eyewewekay. Xipan cuy epeyewewekuk. Yobog̃an pin g̃u juy epesop Eyekawẽnkẽrẽm g̃u juy epesop- -eyekawẽntim ma. Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop eyewewekay.


text:
Epeyewebuywatwan cuy soat em. Eyxeat warẽmtag̃ eykug̃ pima, ixe epejomuymuy g̃u juy. G̃ebum g̃u juy epesop apẽn cuk adi warẽmtag̃ eykuk iap kay. Wuykukukat Jesus g̃ebum g̃u apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃ iap kay. Ixe buxim cuy eyju dak g̃ebum g̃u epesop apẽn cuk adi warẽmtag̃ eykuk iap kay.


text:
Xipan eyekukuap xipat Deus xe. Ibodi ma bit xipat eywebe xipan eyewewekuk am. Xipan jewewekug̃ pima, wara'at tag̃tag̃tag̃ g̃u epekuku- -pũg̃ tag̃ ma.


text:
Cristo juk wuymuwexat jebekitkiyũm pũg̃ tag̃ ma wuyeku am. Ixe wuyag̃uymubabibin wuyag̃uybabi'ũmap puxim. Ãg̃ cuy ixe jeyag̃uymubabin. Ixe be eyag̃uymubabin puje xipan epeyewekuk. Pũg̃ tak ma dak epeyewag̃uy. Soat em: <n>— Bay, ẽn xipan cĩcã ocekug̃ — i juy epe'e'e Deus pe.</n>


text:
Soat em Cristo ekawẽn tag̃ cuy epekuku. Xipat cekawẽn tag̃ wuyeku am wuyju idip cĩcãat kug̃at puxim. Soan cuy jewemutaybitbin epesop. Soan cuy jewemukũyjobitbin tak epesop. Soat em cuy pibododon epesop Deus kay. “Cristo soat podi ma ya'õbuyxi” i'e pin pima, epeyebibododon cuy, “Cristo acã wuykukukat” i'e pin pima dak, eycokcok pima dak Cristo kay eyetabut puye, “Ẽn xipat cĩcã” i'e pin pima dak Deus pe. Deus biõg̃buk a'õbi juy pibododon epesop.


text:
Imẽneju soat em cuy epekuku wuykukukat Jesus a'õ dag̃. Soat em cuy epeyekawẽnwẽn ixe a'õ dag̃. Soat em: <n>— Ẽn xipat cĩcã — i juy epe'e'e wuyebay be- -Deus pe, wuykukukat Jesus oe'ũ buye.</n>


text:
Tũ'ũ'ũyũ, kũyjobin cuy epesop eyitopyũ a'õ kay. Kũyjobin cuy epesop ya'õ kay ip wuykukukat Jesus kay eyetabut puye.</n>


text:
Bekitkit, kũyjobin cuy epesop eyebay a'õ kay soat em, eyxi a'õ kay dak. Wuykukukat icokcok e'em eyebay a'õ kay bima.</n>


text:
Tei'ũma kapikpik'ukayũ, soat em cuy kũyjobin epesop eyekariwa a'õ kay ixeyũ eyjojom pima, eyjojom'ũm pima dak. Ixeyũ a'õ kay kũyjobin cuy epesop ixeyũ be “Ẽn xipat” i'eap ojuy g̃u. Kũyjobin cuy epesop kũyjobit pin puye. Kũyjobin cuy epesop wuykukukat Jesus ya'õbuyxi eyxe buye.


text:
Eycokcog̃ cuy eyekapikap epejukuk. G̃ebum cuy epesop ijodiacat peam acã g̃u õn kapikpig̃ iap kay. Wuykukukat peam tak õn kapikpig̃ iap kay g̃ebum cuy epesop.


text:
Cristo ma wuykukukat. Ixe beam ma wuyju kapikpig̃. Wuykukukat jebekitkit peam xipacat o'g̃uxipan. Ibo juy epejat. G̃ebum cuy epesop iboap kay. Cũg̃ ma wuyeku buje, cũg̃ ma jekuaptei je'g̃ũm wuywebe.


text:
Warẽmtag̃ wuyeku buje bit, warẽmtag̃ jekuaptei dak je'g̃ũm wuywebe. Ipiat supi'ajoat wuywebe. Ixe Deus cũg̃ ma wuykug̃. Cedag̃ ma wuyekapikaptei je'g̃ũm wuywebe. Weg̃ũg̃ũn ma wuykug̃.</n>


text:
Kariwawayũ, cũg̃ ma juy eywebeam tei'ũma kapikpik'ukayũ epejukuk. Imug̃uykukukum g̃u ip epejukuk. Eyju dak kapikpig̃ eyekariwa beam- -kabi beat peam. G̃ebum cuy epesop iboap kay.</n>


text:
Eybu'um g̃u juy epesop Deus eju kawẽn ãm. Xexen g̃u juy epesop kawẽnwẽn pima ceweju- -eyetabẽg̃bẽg̃ ma. <n>— Ẽn xipat cĩcã — i juy epe'e'e cebe.</n>


text:
Ocewebeam tak cuy epeyekawẽn Deus eju. <n>— Pauloyũ buywatwan cuy eg̃uy ixeyũ be ekawẽn muwẽn ãm soat ka watwat pe — i juy epe'e'e cebe. — Ixeyũ buywatwan cuy eg̃uy Cristo muwẽn ãm soat pe- -kuy bima o'g̃uwẽn g̃u iat ekawẽn muwẽn ãm — i juy epe'e'e cebe.Daomũnmũnap'a be õn g̃asũ iboap ekawẽn muwẽnuwẽn cuk adi ojekuku buye.


text:
Ibapug̃ ma juy iboap ekawẽn og̃uwẽn. Imẽnpuye: <n>— Pauloyũ juy esubuywatwan ixeyũ be ibapug̃ ma kawẽn idipat muwẽn ãm adeayũ be — i juy epe'e'e cebe.</n>


text:
Eysũsũn g̃u juy epesop Jesus muwẽn ãm itabut'ũmayũ be imuwẽn put pima. Eyag̃uysan cuy epeku ixeyũ mu'ukpiceg̃ẽg̃ẽnap puxim Cristo kay.


text:
Te'e g̃u juy epeyekawẽn itabut'ũmayũ eju. Eyekawẽnkum cuy epeyekawẽn ceweju ip eyekawẽn kay ip ibu'unap puxim. Eyetaybin cuy epesop cedag̃ ma ya'õbu am ip.</n>


text:
Wuykitpit Tícico wawẽg̃ g̃uwẽn eywebe- -soat awẽg̃ g̃uwẽn. Ixe Tícico ikukpin cĩcã wuyxe. Ixe cũg̃ ma kapikpig̃ warara'acayũ beam- -itabucayũ beam. Wuyweju ixe dak kapikpig̃ wuykukukat peam.


text:
Wuykitpit Onésimo og̃uju eykay Tícico eju. Ixe Onésimo cũg̃ ma jekukum. Ikukpin cĩcã wuyxe. Eyka bewiat ixe. Apẽnpẽn ijopka watwat iap gũwẽn ip eywebe.</n>


text:
Aristarco kato mujujum eywebe. Oweju ixe dak omuy daomũnmũnmũnap'a be. Marcos tak kato mujujum eywebe- -Barnabé kipitaap. Ixe Marcos eykay jajẽm iap awẽg̃ kuy epeyawẽg̃tobuxik. Ixe ajẽm puje xipan cuy epeg̃uajẽm eyduk'a be.


text:
Josué Justo kato mujujum eywebe. Ixeyũ acã Judeuyũ kapikpig̃ oweju- -ebapũg̃ayũ: Aristarco, Marcos, Josué Justo. Ibũrũ ma. Kapikpig̃ ip oweju warara'acayũ mutabut am Jesus kay, Deus pe jekuk am. Obuywatwan cĩcã osodop ip omucokcokcog̃.</n>


text:
Epafras tak kato mujujum eywebe- -eyka bewiat- -Jesus Cristo beam kapikpik'ukat. Soat em ixe kawẽnwẽn Deus eju eywebeam. <n>— Colossos ka watwat a'õmucanucan cuy eg̃uy ixeyũ be jetabucap epereap puxim — i'e'em ixe Deus pe eymuwẽnuwẽn. — Ixeyũ a'õmucanucan cuy eg̃uy ixeyũ be Jesus eju mũg̃'i jeku am — i'e'em ixe cebe. — Ixeyũ a'õmucanucan cuy eg̃uy ixeyũ be soat em ma ebikuyap tag̃ jeku am — i'e'em ixe Deus pe eymuwẽnuwẽn.</n>


text:
Kapikap iba'ore jĩjãat kukap puxim ixe Epafro kawẽnwẽn cĩcã Deus eju eywebeam, Laodicéia ka watwat peam tak, Hieriápolis ka watwat peam tak. Õn ma iboap muwẽnuwẽn eymukũyjojom.


text:
Lucas kato mujujum eywebe- -ocexe ikukpin cĩcãat- -wuyanũg̃tata'ukat. Demas tak kato mujujum eywebe.</n>


text:
Oceju kato mujujum warara'acayũ be Jesus kay itabucayũ be- -Laodicéia ka watwat pe. Ninfa be dak kato mujujum oceju, ixe duk'a be je'aweroro'ukayũ be dak- -itabucayũ be.


text:
Eywebe ijudup co buje juy epetupmuju Laodicéia ka watwat pe ixeyũ be tup co am. Kuy juk wara'atup otupmuju ixeyũ beaptum. Ixedup ixeyũ tupmuju eywebe tupco buje. Ixedup tak epetupcoat.</n>


text:
— Wuykukukat ewebe o'g̃ũmiap ekapikap kug̃ cuy ejeku — i juy epe'e Arquipo be. — Ekapikap cuy eg̃u'ũm — i juy epe'e cebe.</n>


text:
Õn ma obubin ma Paulo kato mujujum eywebe iaptup mubarararag̃. Eyag̃uyba'ũm g̃u juy epesop kawẽn ãm Deus eju owebeam, õn daomũnmũnap'a be bima. <n>— Bay, xipan cuy Colossos ka watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe.Wemudupmubararaktup pe bit kuy oi'ũm.</n>


text:
 <n> TESSALÔNICA KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP KOAPATUP</n> Tessalônica ka watwat, cartadup mubarararag̃ õn soat peaptum eywebeaptum- -Jesus kay itabucayũ beaptum. Õn Paulo. Ijudup mubarararag̃ õn Timóteo eju, Silas eju dak. Eyju Deus ebekitkiyũ- -wuyebay ebekitkiyũ. Wuykukukat ebekitkiyũ eyju- -Jesus Cristo ebekitkiyũ. <n>— Bay, xipan cuy Tessalônica ka watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
Eywebeam oceju kawẽnwẽn Deus eju soat em ma. <n>— Bay, ẽn xipat — i oceju e'em cebe, eyetabut cekay buye.</n>


text:
Deus wuyebayat. Ocetabut ixe kay. Eyju dak eyetabut ixe kay. Imẽnpuye soat em eyju warara'acat puywatwan ixe a'õbi. Deus ikukpin eyxe. Ijodiacat tak ikukpin. Imẽnpuye eyju kapikpig̃ cĩcã ixe ekawẽn muwẽnuwẽn itabut'ũmayũ be. Eyetaybit wuykukukat Jesus Cristo jajẽm waram iam. Imẽnpuye eybu'u g̃u ixe ajẽmap wiwi am. Imẽn eyju jekukum, eyju wuykukukat a'õ kay buye- -Jesus Cristo a'õ kay. Cũg̃ ma eyekukuap kay oceju g̃ebum Deus eju kawẽnwẽn pima.


text:
Kawẽn idipat cuk adi oceg̃uwẽnuwẽn eywebe- -ijodiat ekawẽn g̃u- -Deus ekawẽn acã. Deus a'õbacaan ma juk adi oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Ibiõg̃buk xipacat a'õbi oceg̃uwẽnuwẽn. Wuyetaybit kawẽn idipat icẽmãn iam. Eyetabutpe cũg̃ ma juk adi ocekukuku eywebe dak cũg̃ ma eyeku am. Eyetaybit iboam.


text:
Imẽneju ocekukuap co'i juk adi epekuku. Wuykukukat ekukuap co'i dak epekuku. Kawẽn idipat kay juk adi eyetabun cĩcã epesop. Eyetabut pima, ipiatpi'ajojom cuk adi epesop. Inaka Deus biõg̃buk cuk adi eymucokcokcog̃ osunuy- -Ibiõg̃buk xipacat.


text:
Cũg̃ ma Tessalônica ka watwat jekukum iap awẽg̃ o'yawẽg̃coco ip soat itabucayũ- -Macedônia eipi watwat, Grécia eipi watwat tak. Imẽnpuye eyekukuap co'i juk ip oekuku.


text:
Wuykukukat ekawẽn cuk adi epeg̃uwẽnuwẽn Macedônia eipi watwat pe, Grécia eipi watwat pe dak. Tessalônica ka watwat itabut cĩcã Deus kay iap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik ip soat kaka dag̃ayũ. Oceju bit eyetabucap muwẽnuwẽn g̃u g̃asũ bit kuy ip itaybit puye.


text:
Soat em eyetabucap muwẽnuwẽn ip jewewebe. <n>— Tessalônica ka watwat te'e ma itabut osodop ip deusbaroyũ kay — i'e'em ip jewewebe. — Pauloyũ bit cuk Deus ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip — i'e'em ip. — Imẽnpuye oibu'un ip deusbaroyũ kay — i'e'em ip. — Deusat a'õ kay acã g̃asũ ip- -soat em itaicat a'õ kay — i'e'em ip jewewebe. — Deus peam ip kapikpig̃ g̃asũ bit — i'e'em ip jewewebe.


text:
— Kabi kadiwi waram Deus ipot jekop iap wiwim ip — i'e'em ip. — Jesus jajẽm iap wiwim ip — i.Deus jekpot o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Ixe Jesus wuydaxijojom Deus pe wuykay itakomaap puxim. Imẽnpuye Deus wuymuju g̃u ipiat'ajojoap kay.</n>


text:
Eykay ocajẽm awap Filipos ka be juk adi ocekuku. Ibo ka watwat cuk adi xipan g̃u ocekuk. Warẽmtag̃ cuk adi ip ocekuk. Ocekay'ũm cĩcã ip osodop. Ocekawẽn kay'ũm cĩcã dak ip osodop. Eyetaybit iboam. Inaka Deus cuk adi oca'õmucanucan osunuy. Imẽnpuye ocebu'u g̃u ocesop kawẽn idipat muwẽn ãm eywebe.


text:
Kawẽn cũg̃at cuk adi oceg̃uwẽnuwẽn. Ikẽrẽat kayap tomuju g̃u juk adi oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Eymug̃uykuku ojuy g̃u dak juk adi ocesop.</n>


text:
— Oxe cũg̃ ma eywebe kawẽn idipat muwẽn ãm itabut'ũmayũ be — i juk adi o'e'e Deus ocewebe.Imẽnpuye kawẽn idipat muwẽnuwẽn cuk adi ocekukuku. Imuwẽnuwẽn oceju ijodiat mucokcokap ojuy g̃u- -Deus mucokcokap ojuy acã. Deus wuybuyxijojom wa'õ dag̃ paxi je'e ip iam.</n>


text:
— Eyju xipat cĩcã — i'ũmg̃u juk adi oce'e'e eywebe eybikuy ocekay am. — Oceju eykay jĩjã — i'ũmg̃u juk adi oce'e'e eywebe eyedinheiro ũmap ojuy.Deus itaybit iboam.


text:
Eywebe xipan ocemuwẽnuwẽnap kudadam g̃u oceju- -warara'acat pe xipan ocemuwẽnuwẽnap kudadam g̃u dak.


text:
Cũg̃ ma kuka o'e ocewebe “Kũyjobin cuy epesop oca'õ kay, oceju Cristo emumujuyũ buye” i'e am eywebe. Imẽn g̃u bit oceju e'em warara'acayũ be. Eywebe dak ka'ũma. Imẽnpit eyxe bima oca'õtareg̃ g̃u juk adi eykuk. Xipan cuk adi oceju eykuk ayacat xipan je'it kug̃at puxim.


text:
Eykukpin cĩcã ocexe. Imẽnpuye kawẽn idipat cuk adi oceg̃uwẽnuwẽn eywebe Deus ekawẽn. Oceparara g̃u juk adi ocesop warara'acat pe ocaokaap puxim, Jesus kay eyetabucap ojuy jĩjã buye, eykukpin cĩcã ocexe buye dak.


text:
Ocekitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop apẽn cedag̃ ma juk adi ocekuku iap kay. Apẽn cuk adi ocejekapikpik eywebeam iap kay dak cuy g̃ebum epesop. Kabiam cuk adi kapikpig̃ cĩcã ocesop. Ixima be dak kapikpig̃ ma ocesop. Eyxewi ocemukaypinput ojuyap puxim cuk adi kapikpig̃ cĩcã ocesop. Kapikpig̃ cĩcã juk adi ocesop eywebe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn pima- -kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima.</n>


text:
Eyxe bima warẽmtag̃ g̃u juk adi ocekukuku. Cũg̃ ma juk adi ocekukuku eyetabutpe. Ocekawẽnkẽrẽ g̃u juk adi ocesop eyweju. Eyetaybit cũg̃ ma juk adi ocekukuku iam. Deus tak itaybit iboam.


text:
Oceju juk adi eymucokcokcog̃ Jesus kay eye'e am. Eyg̃uycũg̃ap mu'ũmu'ũm cuk adi ocesop. Eyawẽwẽm cuk adi ocesop eywebe Deus mucokcok am. Deus cuk eynaẽ soat em ja'õ dag̃ eyeku am. Ixe soat kukukan je'e. Soat kukukan i'e buje, eyju dak warara'acat kukuk'ukayũm epesop ceweju. Ixe soat podi ma jedipap kug̃. Eyju dak ixe dipap kug̃ epesop.</n>


text:
Ocewebe Deus ekawẽn muwẽn puje, cuk adi kũyjobit epesop cekawẽn kay. <n>— Iboap ekawẽn ijodiat ekawẽn g̃u- -Deus ekawẽn acã — i juk adi epe'e'e. <n>Imẽneju soat em oceju e'em: <n>— Ẽn xipat cĩcã — i Deus pe.Kawẽn idipat Deus ekawẽn ma. Ixe dak ja'õbacaap ũmũm soat pe ja'õ kay itabucayũ be.


text:
Ocekitpitpiyũ, eybadipyũ ma juk adi ipiat o'supi'ajojoat eywebe- -eyka watwat ma. Apẽn Judéia eipi watwat ipiat'ajojom iap puxim eyju dak ipiat'ajojom. Deus kayayũ ixeyũ Judéia eipi watwat. Jesus Cristo ebekitkiyũ ixeyũ. Judeuyũ kukuk'ukayũ ixeyũ be juk adi ipiat o'supi'ajojoat.


text:
Judeuyũ kukukayũ wuykukukat Jesus o'yaokaat. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm aokaka'uk tak ip osodop ibadipyũ ma'g̃u ip. Ocekaykay dak cuk adi ip osodop. Xipat g̃u ip Deus xe. Ijodiat kay dak ip itakoma.


text:
Ibu'u'u jĩjã ip Deus pe Judeu'ũmayũ daxijo am. Deus wuydaxijo pinap ekawẽn muwẽn pin oceju Judeu'ũmayũ be. Imuwẽg̃ap muba'orerem pit ip. Kuy bima ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'uk ip osodop. Big̃ ma ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm ip g̃asũ dak. Imẽnpit Deus itakoma jĩjã o'e cekay ip. <n>— Ikẽrẽat kug̃ cĩcã oxe — io'e Deus cebe ip.Ipiat o'supi'ajoat cebe ip- -ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽxiayũ be.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, eyxewi ocejẽm'isum ma ocepit pin cĩcã ocesop waram eyjom. Soat em oceg̃uykitkit cuk adi ocesop eykay. Eykay ocepicap kudadam cuk adi ocesop g̃ebum cĩcã eykay buye.


text:
Waram eyjo pin ma'g̃u ocesop. Pũg̃ em g̃u wepit pin ma'g̃u og̃uy eykay- -soat em. Soat em ma: <n>— G̃a'a acepit — i juk adi ocece obureyũ be.Satanás pit ocemuypit'ũm'ũm cuk adi osunuy. Imẽnpuye ocepit pa'ore juk adi ocesop.


text:
Waram wuykukukat Jesus ajẽm puje soat wuyju acejewemubapuk cewap. Wuycokcog̃ acesop cewap pima. Warara'acat kayap podi ma ocecokcok oce'e eykay cewap pima. Xipan oceju jeymuwẽn Jesus pe. <n>— Teyũku juk adi ipiat o'supi'ajojo jĩjã. Inaka oibu'un g̃u ip ekay — i oce'e cebe eymuwẽnuwẽn. <n>Ocekawẽn coco buje, Jesus je'e ocewebe: — Eyju xipat cĩcã oxe — i.Iboap wiwim cĩcã oceju.


text:
Imẽneju oceg̃uykitkit cĩcã juk adi ocesop eyawẽg̃ tobuxik'ũm puye. <n>— Xipat ma wag̃epũg̃ ma onuy am ijopka be- -Atenas ka be — i juk oce obureyũ be. <n>— Ha'a — i juk o'e ip owebe. — Ijopka be ma eg̃uy — i.</n>


text:
Wuykitpit Timóteo bit cuk õguju eykay. Deus cuk ixe o'taẽ kawẽn idipat muwẽn ãm oceweju. Ixe Cristo ekawẽn muwẽnuwẽn soat ka dag̃. Ixe juk oceg̃uju eykay eymucokcok am. Eya'õmucan am tak oceg̃uju big̃ ma Cristo kay eyetabut am.


text:
Ixe juk oceg̃uju eykay eywebe eyetabucap epereap puxim ipiat'ajojomap tomuju. Deus kay'ũmayũ ipiatpi'ajojoan wuywebe. Inaka iboap cũg̃ ma Deus xe. Deus ibikuy jebekitkit pe ipiat'ajo am ixeyũ etabucap puyxijo am. Eyju dak eyetaybit iboam.


text:
Eyxe bima: <n>— Itabut'ũmayũ ipiat supi'ajojoat wuywebe Jesus Cristo kay wuyetabut puye — i juk adi oce'e'e eywebe.G̃asũ dak ipiat o'supi'ajojoat ip soat pe ocewebe apẽn cuk adi ocece eywebe iap tag̃.


text:
Oceg̃uykitkit cuk adi ocesop eyawẽg̃ tobuxik'ũm pima. <n>— Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat paxi ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽat cebe ip? — i juk adi oce owebe ma. — Wuymug̃uykukuku'ukat ekawẽn kay paxi ip o'e? — i juk adi oce owebe ma. — Te'e ma paxi juk kawẽn idipat og̃uwẽn cebe ip? — i juk adi oce. — Oibu'un paxi ip Jesus Cristo kay jetabut am? — i juk adi oce owebe ma. <n>Imẽneju Timóteo juk og̃uju eykay g̃asũ dak paxi Jesus Cristo kay itabut ip iam wetaybit am.</n>


text:
G̃asũ bit Timóteo oajẽm eyxewi. Eyawẽg̃ o'yawẽg̃tojot ocekay- -yawẽg̃tipatawẽg̃. <n>— Deus kay itabut cĩcã ip — i juk o'e ocewebe. — Soat ikukpin cĩcã cexe ip — i juk o'e ocewebe. — Soat em g̃ebum ip wuykay, wuykukpin cexe ip puye — i juk o'e ocewebe. — Ixeyũ wuyjo pin cĩcã wuywebe ixeyũ jo pinap co'i — i juk o'e ocewebe.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, ocag̃uybabi'ũm cĩcã juk adi ocesop eykug̃. Jesus Cristo kay eyetabut cĩcã mabuk iap awẽg̃ tobuxik puje bit, ocag̃uykuku oce'e eykay, ipiat'ajojom ma'g̃u oceju.


text:
Deus eju kawẽnwẽn pima, ocecokcok cĩcã Cristo kay eyetabut puye. Imẽnpuye soat em oceju e'em Deus pe: — Bay, ẽn xipat cĩcã — i. — Tessalônia ka watwat itabut cĩcã ekay — i oceju e'em cebe.</n>


text:
Kabia bun oceju kawẽnwẽn Deus eju eywebeam, ixima bun tak. <n>— Bay, ãg̃ ocejepit Tessalônica ka watwat com — i oceju e'em cebe. — Ãg̃ ocejepit ixeyũ mutaybit am ajom itaybit g̃u ip iam, big̃ ma itabut am ip ekay — i oceju e'em cebe.</n>


text:
— Bay, ocedujupin cuy ece ixeyũ jom — i oceju e'em Deus pe.Imẽn oceju e'em Deus pe wuyebayat pe, wuykukukat Jesus pe dak.</n>


text:
— Bay, kuy xipan jewewekug̃ ip soat — i oceju e'em. — Xipan tak ip warara'acat kug̃ — i oceju e'em. — Ixeyũ juy esubuywan big̃ ma ip xipan jewewekuk am, big̃ ma warara'acat kuk am tak ocexe ikukpin ip iap puxim — i oceju e'em Deus pe.</n>


text:
Imẽn Deus pe eybuywan pima, ka'ũma ma kuka o'e eywebe: <n>— Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe — i.Ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop cexe wuykukukat Jesus ajẽm puje. Ixe jajẽm soat jebekitkit eju- -ja'õkayayũ eju.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, eymukũyjojom cuk adi ocekukuku. <n>— Kũyjobin cuy epesop Deus a'õ kay — i juk adi oce'e'e eywebe.Eyju kũyjobit g̃asũ ya'õ kay. Imẽnpit: <n>— Big̃ ma juy kũyjobin epesop ya'õ kay ixe mucokcok am — i õn e'em eywebe wuykukukat Jesus a'õbi.</n>


text:
Deus ibikuy wuyekawẽntim wuyeku am soat em. Ibu'u jĩjã wuywebe ikẽrẽat kukan. Imẽneju eytayxi'ũmat eju g̃u juy epeyepo- -eytayxi eju acã. Eyektop'ũmat eju g̃u juy epeyepo- -eyektop eju acã.


text:
 <n> (4-5)</n> Itabut'ũmayũ ma jewebumũnmũn ayacat tabi o pin cĩcã buye- -Deus itaybit'ũmayũ. Eyju bit epeyewebumũn cuy ayacat ikukpin cĩcã buye acã. Ibuyxim cuy eytayxi epejukuk cũg̃ ma jeku am Deus etabutpe, ijodiat etabutpe dak.


text:
 <n> (6-7)</n> Deus cuk wuynaẽ ikẽrẽm wuyeku am g̃u- -cũg̃ ma wuyeku am acã. Soat tag̃ wuyisum wuydop am cuk wuynaẽ. Eyetabut Jesus kay. Imẽneju warara'acat tayxi kaykay g̃u juy epesop, warara'acat itop kaykay g̃u dak. Ixeyũ kaykay bima bit, wuykukukat ipiat supi'ajoat eywebe. Kuy bima oca'õpurug̃ cuk adi iboap oceg̃uwẽnuwẽn eywebe.


text:
Deus jebiõg̃buk muõmõm wuywebe- -xipacat muõmõm. Ijudup mubarararag̃ õn ijodiat a'õbi g̃u- -Deus a'õbi acã. Imẽnpuye wekawẽn kay'ũmat Deus ekawẽn kay g̃u dak.</n>


text:
Deus ma juk adi eymutaybitbin osunuy xipan cuy epeyewekuk eyju ikitpitpiyũ buye iam. Õn pit iboam g̃u jeymutaybin ijudup pe.


text:
Macedônia eipi watwat kug̃ cuk adi epesop xipan. Ocekitpitpiyũ: <n>— Big̃ ma juy xipan ip epejukuk — i oceju e'em eywebe.</n>


text:
— Kaba'ũm cuy epesop eyeweweju — i oceju e'em eywebe.Warara'acat ekapikap kay g̃u juy epesop ag̃- -eyekapikap kay acã. Eyekapikap kug̃ ma juy epesop eyemukaypinput pu am. Imẽn ma juk adi eyawẽwẽm ocesop kuy bima dak.


text:
Imẽn eyju kapikpig̃ pima, ibuyxim jeykuk itabut'ũmayũ. Warara'acat xewi epejoojuy g̃u dak eyemukaypinput.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, oceju jeymukũyjo apẽn je'bapuk Jesus kay itabucat pe ce'ũ buje iam. Iboam eyetaybit pima, eyg̃uycũg̃sũ ma epesop itabucat e'ũ buje. Itabut'ũmat e'ũ buje bit ibureyũ ig̃uycũg̃ cĩcã e'em, soat em Deus xe acesop wuye'ũ buje iap wiwim'ũm puye.


text:
Wuyetabut Jesus oe'ũ iap kay, waram g̃uto o'jetait iap kay dak. Imẽnpuye icẽmãn Deus itabucayũ'ũm'ũm g̃utait g̃uto. Jesus o'g̃utait'iayũ idojot ceweju waram jedot puje. Wuyetabut iboap kay dak.</n>


text:
Ijodi wuyetait pima, acejeu wuykukukat topabe waram ixe ajẽm puje. Acejeu itabucayũ'ũm'ũm eu awap g̃u. Ixeyũ eju ma acejeu- -waram cemumutaityũ eju. Iboap muwẽnuwẽn oceju eywebe wuykukukat a'õbi.


text:
Wuykukukat Jesus je'kop kabi kadiwi. Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kukukat ewãwã buje je'kop- -ya'õbuyxiat ewãwã buje. Deus eparasuy jo'iat ede buje je'kop. Deus koam Cristo kay itabucayũ'ũm'ũm jebit g̃uyu. Soat em itait jeedop ip cexe.


text:
Wuymuyu g̃ebuje. Itabẽg̃ayũ g̃uyu. Ijodiat g̃uyu. Wuymuyu koam o'g̃uyu'iayũ nomuxik am kabikerereat pe. Ixeyũ eju acejeu wuykukukat topabe. Imẽn soat em acesop cexe- -wuykukukat Jesus xe.


text:
Imẽneju jewemucokcokcog̃ cuy epesop g̃ebum ibo ekawẽn kay- -apẽn je'bapuk itabucayũ'ũm'ũm pe iap ekawẽn kay.</n>


text:
Kuy eyetaybit wuykukukat jajẽm iam. Apẽn je'bapuk ixe ajẽm awap iam tak eyetaybit. Imẽnpuye iboaptup otupmubararak g̃u eywebeaptum.


text:
Eyetaybit apẽn wuykukukat waram jajẽm iam. Ixima be ibukurukat ajẽmjẽmap puxim jajẽm uk'a iwat ag̃'ũma pima iap puxim. Adeayũ ag̃'ũm pima jajẽm.


text:
Yukreg̃at te'e ma e'em: <n>— Obu'u o'it pi'ajom — i.Je'itpi bima, cenapõn pa'ore e'em je'it pibun. Jopi'ajo ma. Imẽnpuxim adeayũ te'e ma e'em: <n>— Kaba'ũm wuyju wuyeweweju — i. — Ka'ũma ma ipiat supi'ajoat wuywebe — i'e'em ip te'e ma.Jesus ajẽm puje bit, Deus dao ma ipiat supi'ajoat cebe ip- -kũyjobit'ũmayũ be. Cenapõn pa'ore je'e ip ipiat puxixim.


text:
Kabiok tag̃ ibukurukat ajẽmjẽm wuymukuy am. Ocekitpitpiyũ, kabiok tag̃ jekuku'ukat puxim g̃u wuyju bit. Imẽneju wuykukukat ajẽmap cuy ajowiwi yajẽm puje wuyekuyap puxim. Ibukurukat pe wuymukuyap puxim g̃u juy ace.</n>


text:
— Kabiaat ebekitkit oceju — i wuyju e'em, Jesus ekawẽn tag̃ wuyju jekukum puye. — Kabiokat ebekitkit g̃u oceju — i wuyju e'em, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm g̃u wuyju e'em puye.Imẽnpuye wuykukukat ajẽm puje acejekuy g̃u.


text:
Jesus kay itabut'ũmat ixecat puxim- -ag̃'ũmat puxim. Ixecat puxim g̃u juy ajekuku. Ag̃ cuy ajekuku. Wuykukukat ajẽmap cuy ajowiwi.


text:
Wuyju bit kabiaat ebekitkiyũ. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm g̃u wuyju e'em. Imẽnpuye wuyag̃uyba'arẽm g̃u juy ajeku- -wuyag̃uysan acã. Jesus Cristo kay wuyetabun cĩcã juy ajop wuyjuap puxim ipiat'ajojoap kay. Xipan cuy soat ajukuk. Imẽn jekukum pima sorara buxim acesop, xipan warara'acat kug̃ pima dak. Sorara ja'õxa dag̃ icaat kug̃ jaokaap puxim. Soat em Deus xe acesop iap wiwim cuy acesop. Iboap wiwim pima ja be icaat kukat puxim ace'e.


text:
Ipiat'ajojoap kay wuymuju am g̃u Deus cuk wuynaẽ- -wuydaxijo am acã. Ixe wuydaxijojom wuykukukat Jesus Cristo oe'ũ wuywebeam puye.


text:
Ixe Cristo oe'ũ wuywebeam. Oe'ũ wuywebe soat em jexe wuydop am. Ixe ajẽm puje aceju cekay wuyetait pima, wuye'ũ bima dak.


text:
Imẽneju juy epeyewemucokcog̃. Jewebuywatwan tak cuy epesop big̃ ma eyetabut am Jesus kay. G̃asũ dak eyju jewemucokcokcog̃, jewebuywatwan tak. Imẽnpit big̃ ma juy: — Imẽn epesop — i õn e'em eywebe.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ: — Ibuyxim cuy eymutaybitbin'ukayũ epejukuk — i oceju e'em eywebe. Wuykukukat cuk ixeyũ o'taẽ jekawẽn eymutaybitbin am, eymukũyjojo am tak.


text:
Imẽn cuy jeyawẽ oceju. Eya'õpurug̃ cuy ibukapik'ũmat epeyawẽ. Ig̃uycũg̃cũg̃ayũ juy epeg̃ucokcog̃. Itabutbũcayũ juy epesubuywan big̃ ma itabut am ip Jesus kay. Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epejukuk warara'acat- -eya'õdim ma.


text:
Ikẽrẽm g̃u juy warara'acat epejukuk, ikẽrẽm ma'g̃u ip eykug̃. Soat em xipan cuy epeyewekuk. Warara'acayũ dak cuy epejukuk xipan.</n>


text:
Soat em cuy epe'e'e Deus pe: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i.Imẽn cuy epe'e'e cebe xipacat jebapukpug̃ eywebe bima, xipat'ũmat jebapukpug̃ pima dak. Deus ibikuy eywebe imẽn eyeku am Jesus Cristo ejo mũg̃'i jekukum pima.


text:
Ijodiat ekawẽn co buje juy epe'e'e eyewewebe: <n>— Icẽm tu ite e'em? — i.Warara'acat ekawẽn kay g̃u juy epesop eyetabun- -xipacat ekawẽn kay ã.


text:
Deus eju õn kawẽnwẽn eywebeam. Ixe Deus wuyag̃uymubabibin'ukat. <n>— Bay, Tessalônica ka watwat cuy eg̃uisun soat tag̃ ikẽrẽat kukap puxim ip — i õn e'em Deus pe. — Ixeyũ juy eya'õmucanucan ikẽrẽat mug̃ẽap puxim — i õn e'em cebe. — Ixeyũ jebit cuy eg̃uisun — i õn e'em cebe. — Eyag̃uymuisun tak cuy ip — i dak. — Esubiõg̃bukmuisun tak cuy ip — i dak õn e'em cebe. — Ixeyũ a'õmucanucan pima, ikẽrẽat kug̃ g̃u je'e ip exe, ocekukukat Jesus Cristo ajẽm puje — i õn e'em Deus pe. — Soat tag̃ idip je'e ip exe — i õn e'em cebe.</n>


text:
— Ijudup cuy epetupcoat soat pe- -wuykitpitpiyũ be — i õn e'em eywebe.Imẽn õn e'em wuykukukat a'õbi.</n>


text:
 <n> TESSALÔNICA KA WATWAT PEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP XEPXEPATUP</n> Tessalônica ka watwat, cartadup mubararag̃ õn Silas eju. Timóteo eju dak. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum- -Jesus kay itabucayũ beaptum. Õn Paulo. Eyju Deus ebekitkit- -wuyebay ebekitkit. Wuykukukat ebekitkit eyju- -Jesus Cristo ebekitkit.</n>


text:
— Bay, xipan cuy Tessalônica ka watwat ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, wuykukukat Jesus Cristo be dak. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, oceju e'em Deus pe: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i.Soat em big̃ ma eyetabut Jesus Cristo kay. Soat em eyju big̃ ma xipan jewewekug̃. Imẽnpuye cedag̃ ocewebe “Ẽn xipat cĩcã” i'e am Deus pe.


text:
Itabut'ũmayũ juk adi ipiat o'supi'ajojoat eywebe. Inaka eybu'u g̃u epesop eyetabut am Jesus kay ipiatpi'ajojom ma'g̃u eyju. Eyetabut cĩcã Jesus kay. Eyetaxi jĩjã ipiatpi'ajo am. Imẽnpuye: <n>— Tessalônica ka watwat xipat cĩcã. Ibu'u g̃u ip jetabut am Jesus kay ipiat'ajojom ma'g̃u ip — i oceju e'em wara'at ka watwat pe- -Jesus kay itabucayũ be. — Itaxi jĩjã ip ipiatpi'ajo am — i oceju e'em cebe ip.</n>


text:
Ipiatpi'ajojom eyju Deus ebekitkit puye. Imẽnpuye Deus je'e eywebe: <n>— Cedag̃ ma eywebe soat em oxe eydop am — i. — On soat kukukan pima, oxe ma epesop, cuk adi eyetaxi epesop ipiatpi'ajo am puye — i je'e Deus eywebe.Ixe cũg̃ ma e'em soat em ma.


text:
Deus soat em cũg̃ ma e'em. Imẽnpuye ixe ipiat supi'ajoat eykay'ũmayũ be- -ipiatpi'ajojoan eywebe'iayũ be.


text:
Deus jeybuywan ipiat'ajojom pima. Ocebuywan tak ipiatpi'ajojom pima. Imẽn ixe wuybuywan waram g̃uto wuykukukat Jesus ajẽm puje dak. Kabi kadiwi ixe jajẽm. Jekawẽn tojotjot'ukayũ eju jajẽm- -ya'õbacaayũ eju.


text:
Daxa kug̃ jajẽm. Ixe jajẽm ipiatpi'ajoan Deus itaybit'ũmayũ be. Ipiat supi'ajojoat wuykukukat Jesus a'õ kay'ũmayũ be- -kawẽn idipat kay'ũmayũ be.</n>


text:
 <n> (9-10)</n> — Jesus soat podi ma ya'õbaca — i je'e ip ixe ebekitkit wuykukukat ajẽm puje.Eyju dak imẽn ma epe'e.


text:
Imẽneju soat em oceju kawẽnwẽn Deus eju eywebeam. <n>— Bay, Tessalônica ka watwat puywatwan cuy eg̃uy cũg̃ ma ceku am ip — i oceju e'em cebe. — Bay, ẽn cuk ixeyũ etaẽ cũg̃ ma ceku am ip — i oceju e'em. — Bay, kũyjobit pin ip a'õ kay — i oceju e'em. — A'õbacaap cuy eg̃ũm cebe ip warara'acat kuk am ip xipan — i oceju e'em. — Bay, Jesus kay itabut ip — i oceju e'em. — Imẽnpuye ixeyũ buywatwan cuy eg̃uy ebikuyap tag̃ ceku am ip — i oceju e'em Deus pe.</n>


text:
Imẽn oceju kawẽnwẽn Deus eju eywebeam. <n>— Soat podi ma Jesus Cristo xipat — i je'e ip adeayũ, wuyju Deus bikuyap tag̃ jekukum puye. <n>— Tessalônica ka watwat xipat cĩcã oxe — i je'e Deus.Ixe imẽn je'e soat em xipacat ũmũm wuywebe buye. Wuykukukat Jesus Cristo dak soat em xipacat ũmũm wuywebe.</n>


text:
— Wuykukukat Jesus Cristo waram jajẽm — i juk adi oce'e'e eywebe, ocekitpitpiyũ. — Ixe dopabe juy aceje'awero — i dak cuk adi oce'e'e eywebe. — Ixe xe acesop soat em — i dak cuk adi oce'e'e.Iboam eymukũyjojom cuk adi ocekuku.


text:
Pũg̃pũg̃ayũ bit napa ma e'em eywebe: <n>— Wuykukukat Jesus Cristo kuy oajẽm waram — i. — Paulo iboap cuk adi o'g̃uwẽnuwẽn wuywebe Deus biõg̃buk a'õbi — i napa ma e'em ip. — Paulo wuykukukat kuy oajẽm waram iaptup cuk o'tupmubararak wuywebeaptum — i napa ma e'em ip eywebe.Ocekitpitpiyũ, wekawẽn co'isum ma eyag̃uybabi'ũma epesop! Eyag̃uybabi'ũm g̃u juy epesop ixeyũ ekawẽn kay- -napaap ekawẽn kay.


text:
Eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymug̃uykukuap puxim. Wara'at cuy koap je'bapuk wuykukukat ajẽm awap. Koap cuy Deus kay'ũmayũ je'bapuk wuyparakpe. Deus a'õ kay kũyjobit'ũm cĩcã jeku ip. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat tak cuy je'bapuk. Kuyje: <n>— Õn ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat cuy og̃uju ipiat'ajojoap kay — io'e Deus. — Wũy ma jeenuy oxewi soat em ipiat'ajojom — io'e Deus.Imẽnpuye iba'ore warara'acat pe ixe muju'ũm ãm. Je'ju ma Deus a'õbi ipiat'ajojoap kay.


text:
Ixe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat itakoma jĩjã je'e jewexe deusyũ kay- -deusbaroyũ kay. Ijodiat ibuyxim ikug̃ iayũ kay itakoma jĩjã je'e. <n>— Iteyũ bodi ma wa'õbuyxi — i napa ma je'e ixe. — Ixeyũ a'õ kay g̃u juy epesop- -wa'õ kay acã — i je'e ixe soat pe ijodiat pe.Ixe jabik Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Deus jomuymuy soat pe ijodiat pe. <n>— Õn acã Deus — i napa ma je'e.Imẽg̃ap ebapuk puje, Jesus Cristo jajẽm.</n>


text:
G̃asũ ma warara'acat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat ajẽmap muba'oreren. Eyetaybit iboam. Ixe ajẽmap ekabia be bit jajẽm.


text:
Iba'arẽm ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ g̃asũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat. G̃uyjom pit Deus ixe ajẽmap muba'oreren'ukat ju'uk. I'uk puje, ibapug̃ ma ikẽrẽat g̃ujurũg̃rũg̃ soat etabutpe.


text:
I'uk puje, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat je'bapuk. Wuykukukat Jesus ajẽm puje bit, ixe g̃u'ũm. Puw! Jebidom ixe g̃u'ũm. 'ũm. Ixe a'õbacaap g̃u'ũm. 'ũm. Ixe a'õbacaap g̃u'ũm jajẽm ãm idipan.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat jajẽm. Satanás a'õbacaap kug̃. Napa ma ja'õbacaap g̃ubapuk adeayũ etabutpe. Wuywebe i'e ba'oreat g̃ubapuk adeayũ mug̃uykuku ojuy. Itabẽg̃bẽg̃ jeedop ip ixe a'õbacaap cocom, jewemug̃uykukukum ip puye.


text:
Ipiat'ajojoap kay cumayũ g̃ug̃uykuku. Ipiat'ajojoap kay je'ju ip kawẽn icẽmat kay kũyjobit'ũm puye. Ibu'u jĩjã ip osodop jetabut am kawẽn icẽmat kay. Deus pe jedaxijo an ibu'u ip osodop.


text:
Imẽnpuye soat ip yukpiwat jeedop Deus xe. Wũy ma jeedop ip Deus wi kawẽn icẽmat kay kũyjobit'ũm puye- -napa ma i'e am icokcok puye dak.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, eykukpin cĩcã wuykukukat xe. Ipi mujurũg̃'isum Deus cuk eynaẽ eydaxijo am. Ibiõg̃buk xipacat ja'õbacaap ũmũm eywebe xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũm. Kawẽn icẽmat kay eyetabut. Imẽneju Deus ebekitkiyũ eyju. Imẽnpuye soat em: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã, Tessalônica ka watwat etaxijo buye — i oceju e'em Deus pe.</n>


text:
Ixe juk eynaẽ wuykukukat Jesus Cristo dipap co'i ey'e am. Ixe ekawẽn kay eyetabut, kawẽn idipat oceg̃uwẽn eywebe buye. <n>— Ka'ũma ma wuykukukat Jesus Cristo jo'iat idipat — i je'e adeayũ.Deus cuk wuynaẽ Jesus Cristo jo'iayũm wuy'e am.


text:
Imẽneju, ocekitpitpiyũ, kawẽn icẽmat kay jĩjã juy epesop. Eybu'um g̃u juy epesop kawẽn icẽmat tag̃ eyeku am- -pũg̃ em tak ka'ũma. Kawẽn icẽmat cuk adi oceg̃uwẽnuwẽn eywebe ocekawẽn tag̃, ocemudupmubararaktup pe dak- -eywebeaptup pe.</n>


text:
Jesus Cristo wuykukukat. Deus wuyebay. Ixeyũ xe juk adi wuykukpin cĩcã ajop. Wuya'õmucanucan'uk ip osodop. Wuybuywatwat'uk ip osodop wuywebe soat em Jesus xe acesop iap wiwi am. Warara'acat podi ma xipan wuykug̃ ip, xipat g̃u ma'g̃u wuyju.


text:
Imẽneju Deus eju õn kawẽnwẽn eywebeam. <n>— Tessalônica ka watwat a'õmucanucan cuy eg̃uy — i õn e'em cebe. — Ixeyũ buywatwan cuy eg̃uy ixeyũ be soat em xipacat mujurũg̃rũg̃ ãm; soat em cekawẽntip i'e am tak — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, g̃asũ õn wara'at ekawẽn jeymukũyjo. Ocewebeam cuy epeyekawẽn Deus eju. <n>— Pauloyũ juy esubuywan ixeyũ be dao ma ekawẽn muwẽn ãm soat ka watwat pe — i juy epe'e cebe. — Ya'ĩjojo'ibiyũ juy eg̃utabun ekawẽn kay apẽn cuk adi ẽn ocemutabun iap puxim — i juy epe'e cebe.</n>


text:
Soat g̃u itabut Jesus ekawẽn kay. Ixeyũ itabut'ũmayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ soat ka dag̃. Warẽmtag̃ ip jekukum. Imẽnpuye: <n>— Pauloyũ juy etaxijo ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be yaokaap puxim — i juy epe'e Deus pe.</n>


text:
Imẽnpit soat em wuykukukat e'em apẽn cuk adi o'e'e iap tag̃. Ixe jeya'õmucan. Ixe jeydaxijo ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat pui bewi- -Satanás pui bewi.


text:
Apẽn cuk adi oce eywebe iap tag̃ eyju jekukum. G̃uyjom tak iboap tag̃ epeku soat em. Ocetaybit iboam. Imẽnpuye wuykukukat ocemucokcokcog̃ eykay.</n>


text:
Eywebeam õn kawẽnwẽn Deus eju. <n>— Bay, exe ocekukpin cĩcã juk adi ocesop — i õn e'em cebe. — Tessalônica ka watwat cuy esubuywan ixeyũ be xipan warara'acat kuk am — i õn e'em. — Bay, Cristo juk adi itaxi jĩjã osunuy ipiat'ajo am — i õn e'em. — Tessalônica ka watwat cuy esubuywan itaxi am ip ipiat'ajo am — i õn e'em.</n>


text:
Ocekitpitpiyũ, pũg̃pũg̃ wuykitpitpiyũ'in ibu'u jĩjã kapig̃. Apẽn cuk adi oceju eymutaybitbinap tag̃ g̃u ip jekukum. Ixeyũ burem cĩcã g̃u juy epeku. Iboam oceju e'em eywebe wuykukukat Jesus Cristo a'õbi.


text:
Eyju eyetaybit apẽn cuk adi ocekukuku iam. Imẽnpuye ocekukuap puxim cuy epekuku. Eyxe bima juk adi ocebu'u'u g̃u ocesop kapig̃.


text:
Tei'ũm g̃u juk adi ocejajat ocexan eyxewi- -teihem acã. Kabiam cuk adi ocejekapikpik, ixima dag̃ tak eyxewi ocexat ojuyap puxim, ocemukaypinput ojuyap puxim tak.


text:
Cedag̃ kuka o'e ocewebe ocexat ojuy am eyxewi, Deus ekawẽn eymutaybitbin puye. Imẽnpit eyxewi juk adi ocejoojuyjuy g̃u. Ocebu'u'u g̃u juk adi ocesop kapig̃ eyju dak eybu'uap puxim.</n>


text:
Ijudup mubarararag̃ oceju kuy juk eyawẽg̃ oceyawẽg̃tobuxik puye. <n>— Ibu'u'u ip kapig̃ pũg̃pũg̃ Tessalônica ka watwat — i juk adi o'e'e ip ocewebe. — Jebureyũ muymuy acã ip e'em — i juk adi o'e'e ip ocewebe.</n>


text:
— Eybu'um g̃u juy epesop kapig̃ eyxat pu am, eydoti bu am tak — i oceju e'em ibukapik'ũmayũ be. — Eybureyũ epejomuymuy g̃u juy — i oceju e'em cebe ip. — Eyekawẽntim cuy epesop — i oceju e'em cebe ip wuykukukat a'õbi- -Jesus Cristo a'õbi.</n>


text:
Ijudup ekawẽn kay kũyjobit'ũmat eju g̃u juy epekuku ixe musũsũn ãm. Waram aco'i kũyjobin je'e isũsũn puye.


text:
Wuykukukat wuyag̃uymucũg̃ucũg̃. <n>— Okukukat, Tessalônica ka watwat ag̃uymubabibin cuy eg̃uy soat em- -xipacat cebe ip jebapukpug̃ pima, xipat'ũmat jebapukpug̃ pima dak — i õn e'em cebe. — Soat em cuy ag̃ eg̃uy ixeyũ kay — i õn e'em cebe.</n>


text:
Paulo kato mujujum eywebe iaptup mubarararag̃ õn obubin ma. Imẽn cuk adi otupmubararak soatup- -wemudupmubararaktup. Imẽn ma ijudup tak otupmuju eykay.</n>


text:
— Xipan cuy Tessalônica ka watwat ejukuk — i õn e'em wuykukukat pe- -Jesus Cristo be.Ibũrũdup ma.</n>


text:
 <n> TIMÓTEO BEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP KOAPATUP</n> Timóteo, ijudup mubarararag̃ õn ewebeaptum kato muju am ewebeiaptup. Paulo õn. Deus wuydaxijojo'ukat. Soat em Deus xe acesop wuyetait Jesus Cristo kay wuyetabut puye. Iboap wiwim cĩcã wuyju. Ixe Jesus Cristo emumuju õn. Ixe a'õbi õn jekukum kawẽn idipat muwẽnuwẽn, Deus a'õbi dak.


text:
Ẽn okpot co'i jewag̃uyjojo'i ma wuyetabut Jesus Cristo kay buye. <n>— Bay, xipan cuy Timóteo ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be. — Etabotaidabotbon cuy eg̃uy Timóteo kay — i õn e'em Deus pe, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe. — Yag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
— Éfeso ka be juy eg̃uy ibo ka watwat mutaybit am — i juk oce ewebe Macedônia eipi kay oju pin pima.G̃asũ dak obikuy ewebe Éfeso ka be enuy am. Pũg̃pũg̃ayũ warẽmtag̃ ibo ka watwat mutaybitbin. Deus ekawẽn g̃u ip imutaybitbin- -jekawẽn acã. <n>— Warẽmtag̃ g̃u juy epeg̃utaybin — i juy ece ixeyũ ag̃okatkayũ be. — Epeyepere juy warẽmtag̃ ma imutaybitbinap — i.


text:
— Epeyekawẽnwẽn g̃u juy apẽn wuydobuyũ'ũm'ũm cuk adi o'e'e iam — i juy ece cebe ip. — Epeg̃uwẽnuwẽn g̃u juy wuydobuyũ'ũm'ũm putet — i juy ece cebe ip. — Jewa'õxikxig̃ acã epesop iboap muwẽnuwẽn pima — i juy ece cebe ip. — Iboam eyju kawẽnwẽn pima, warara'acat epeg̃ubikuy g̃u Deus ekawẽn tag̃ jeku am — i juy ece.Wuyetabut pima acã wuyetaybit Deusan.</n>


text:
— “Wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn g̃u juy epeyekawẽn- -Deus ekawẽn acã,” i juy ece cebe ip — i õn e'em ewebe.Imẽn õn eyawẽwẽm eywebe big̃ ma xipan eyewewekuk am. Apẽn cedag̃ wuyxe iap tag̃ jekukum pima xipan wuyju jewewekug̃, wuyag̃uyisu bima dak; icẽmãn wuyetabut Jesus Cristo kay bima dak.


text:
Pũg̃pũg̃ayũ bit cũg̃ ma jekukuap o'jepere. Cũg̃at e dag̃wi oitabidao'iayũ buxim ip. Warẽmtag̃ ma ip jemãmãmãm o'e.


text:
Deus ekawẽn imutaybitbin'ukayũm pin ip- -Moisés pe o'g̃uwẽn'iat ekawẽn imutaybitbin'ukayũm pin. Imẽnpit itaybitbũt ã ip ixe ekawẽn. Iboap ekawẽn iba'arẽm cexe ip. Imẽnpuye te'e ma e'em ip: <n>— Oceju ma juy Deus ekawẽn jeymutaybin — i.</n>


text:
Wuyetaybit Deus ekawẽn kawẽntip cĩcã iam- -Moisés pe o'g̃uwẽn iap ekawẽn- -wuyawẽwẽap ekawẽn. Ixe ekawẽn tag̃ jekukum pima xipat cĩcã kuka o'e wuyxe.


text:
Deus jekawẽn o'g̃uwẽn cũg̃ ma jekuku'ukayũ awẽ ãm g̃u- -warẽmtag̃ jekuku'ukayũ awẽ ãm acã. Wuyetaybit iboam. Ibũrũ ma juk jekawẽn o'g̃uwẽn: ika'ũmayũ be, iecug̃ap a'õ kay kũyjobit'ũmayũ be dak, jekay itabut'ũmayũ be dak, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be dak, jekay'ũmayũ be dak, jebiõg̃buk a'õ kay'ũmayũ be dak, cebay o'yaoka'iayũ be dak, warara'acat o'yaoka'iayũ be dak,


text:
warara'acat tayxi kaykay'ukayũ be dak, warara'acat itop kaykay'ukayũ be dak, jewekpidaodao'ukayũ be dak, jenuy'ũnakeke'ukayũ be dak, dinheiro bu am warara'acayũ dujupa'um'um'ukayũ be dak, napapa'ukayũ be dak, warara'acat awẽg̃ mukẽrẽrẽrẽn'ukayũ be dak, jemumutaybitbinap muwarururun'ukayũ be dak. Ibũrũ be ma jekawẽn o'g̃uwẽn. Ixeyũ awẽ ãm Deus jekawẽn o'g̃uwẽn.</n>


text:
— Wekawẽn acã juy eg̃uwẽnuwẽn soat kaka watwat pe — i juk o'e owebe Deus.Ibiat ekawẽn acã õn imuwẽnuwẽn. Iboap acã icẽmat. Ixe Deus soat podi ma xipat. Ka'ũma ma omuy ixe jo'iat ya'õbuyxiat, idipat tak.</n>


text:
— Ẽn xipat cĩcã oxe — i juk o'e owebe wuykukukat Jesus Cristo. — Owebeam cuy kapikpig̃ eg̃uy kawẽn idipat muwẽn ãm soat ka dag̃acat pe — i juk o'e owebe.Ixe soat em wa'õmucanucan owebe kawẽn idipat muwẽn ãm soat ka dag̃acat pe. Imẽnpuye soat em õn e'em cebe: <n>Ẽn xipan cĩcã okug̃ — i.</n>


text:
Jesus cuk adi ojomuymuy. Ixe butet cuk osubutetmukẽrẽrẽrẽn kuy bima. Warẽmtag̃ ma juk adi Jesus kayayũ ojukukuk. Imẽnpit Deus itabotaidabotbot cĩcã osunuy okay, Jesus kay wetabut g̃u og̃uy buye. Wetaybit'ũma ojekukuku wetabut'ũm puye.


text:
Wuykukukat warara'acayũ bodi ma xipan cuk adi okuk. Ixe juk omutabun jewekay. Ixe juk omutaybin ikukpin warara'acayũ kuk am. Imẽn wuyju jekukum Jesus Cristo eju mũg̃'i bima.</n>


text:
— Jesus Cristo osodot ipi kay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ daxijo am — i wuyju e'em.Icẽmãn wuyju iboam e'em. Cedag̃ cĩcã wuywebe wuyetabut am iboap ekawẽn kay. Warara'acat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat podi ma õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat.


text:
Imẽnpit Deus itabotaidabotbot cĩcã osunuy okay. Jesus Cristo yukpiceg̃ẽm g̃u o'e okay. G̃asũ ixe e'em warara'acayũ be: <n>— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop — i. — Paulo ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi osunuy. Õn pit ikẽrẽm g̃u ixe ojukuk- -xipan acã ixe ojukuk — i'e'em Deus warara'acayũ be.Itabut je'e ip cekay itabut'ũmayũ, xipan okug̃ puye, yukpiceg̃ẽm g̃u o'e okay buye dak. Soat em Deus xe jeedop ip itait.</n>


text:
— Ẽn pit soat podi ma xipat — i juy ace ixe Deus pe.Ibuyxim cuy ixe ajukuk. Kuyje ixe Deus soat kukukat osunuy. G̃asũ dak e'em ijodiacat kukukat. G̃uyjom tak soat kukukan jeenuy. Ixe acã je'ũ g̃u. Soat em itait jeenuy. Ixe ijo ba'ore wuywebe. Ixe acã Deusat. Ka'ũmg̃u wara'at- -ixe acã. Imẽneju: <n>— Soat podi ma ẽn edip — i juy ace cebe soat em.Imẽn cuy ace!</n>


text:
Timóteo, ẽn okpot co'i. Imẽnpuye jawẽwẽ juy õn. Kuy bima Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'e ewebe: <n>— Deus cuk enaẽ jekawẽn muwẽn ãm soat ka watwat pe — i.G̃ebum cuy eg̃uy ixeyũ ekawẽn kay! Sorarayũ icaat kug̃ jaokaap puxim. Imẽnpuxim g̃ebum cuy eg̃uy apẽn cuk o'e'e ip ewebe iap kay a'õbaca'ũmap puxim.


text:
Jesus Cristo kay etabucap ecepere g̃u juy. Apẽn cũg̃ ma exe iap tag̃ cuy ejeku, Timóteo. Pũg̃pũg̃ayũ bit apẽn cũg̃ ma jexe iap tag̃ g̃u ip jekukum. Jesus Cristo kay jetabucap o'jepere ip ixeyũ ag̃okatkayũ. Itabucap ip oi'ũm apẽn kobexixi epirig̃ puje soat i'ũmap puxim.


text:
Himeneu ixeyũ'in, Alexandre dak. Imẽnpuye ixeyũ xepxepayũ og̃ukorẽm. <n>— Satanás eykukan cuy je'e — i juk oce cebe ip ixeyũ mukũyjo am.Ixeyũ og̃ukorẽm itaybit am Deus muymuy'ũm ãm.</n>


text:
Koap õn jawẽ Deus eju kawẽn ãm. Acekawẽn cuy Deus eju soat peam ijodiat peam. <n>— Bay, xipan cuy ixeyũ ejukuk — i dak cuy ace cebe. — Ixeyũ juy esubuywan — i juy ace cebe.Ajoojuy Deus xewi soat peam. Wuyetaybit ixe soat em xipan wuykug̃ iam. Imẽnpuye soat em: <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i juy ace cebe.</n>


text:
Deus eju juy acekawẽn soat eipi kukukayũ beam, soat ka watwat kukukayũ beam tak. Deus eju juy acekawẽn ixeyũ be xipan wuykuk am, wuywebe kaba'ũm wuydop am tak, wuywebe Deus bikuyap tag̃ wuyeku am tak, cedag̃ ma wuyeku am tak.


text:
Xipan wuyekukuap xipat Deus xe- -wuydaxijojo'ukat xe. Xipan wuyju jekukum pima, Deus mucokcokcog̃ acesop.


text:
Ixe Deus ibikuy soat taxijo am ipiat'ajojoap kay ijuap puxim. Ibikuy ijodiacayũ be itaybit am kawẽn icẽmãn.


text:
 <n> (5-6)</n> Pũg̃ ma Deusat omuy. Ixe itakoma jĩjã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap kay. Ijodi bima Jesus Cristo ag̃okatkan o'e. Jekpiwan ma oe'ũ soat pewi ikẽrẽat uk am. Imẽneju Jesus Deus etakomaap o'g̃u'ũm. Ixe Jesus jebay o'g̃udin ijodiat kay. Yawẽg̃ muwẽn pin pima, Deus Jesus e'ũap awẽg̃ o'yawẽg̃muwẽn ijodiacayũ be. Yawẽg̃tobuxik puje itaybit ip o'e Deus ibikuy soat taxijo am wuydaxijo am iam.


text:
Imẽneju Deus cuk onaẽ jekawẽn muwẽnuwẽn'ukan. Ixe juk onaẽ Judeu'ũmayũ mutaybitbin'ukan. Napa g̃u õn e'em. Icẽmãn õn e'em ewebe. <n>— “Eyetabun cuy epesop Jesus Cristo kay” i juy ece cebe ip — io'e owebe.</n>


text:
Jawẽ õn g̃asũ apẽn cũg̃ ma wuyeku am Deus eju kawẽnwẽnap'a be iam. Soat ka be bima juy acejekawẽn Deus eju. Deus ekawẽn tag̃ wuyeku pin pima juy acejekawẽn ceweju, warara'acat kay wuyetakoma'ũm pima dak, jewa'õxikxig̃'ũm pima dak.</n>


text:
Cũg̃ ma juy jeedop ip aoyũ Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Cũg̃ ma juy jeedop ip jesay kug̃. Warara'acat pe jejojoan g̃u juy ip jeedop. Yag̃uysan cuy ip jeedop. Iwarum g̃u jadapmug̃ẽg̃ẽm cuy jeedop ip warara'acat pe jejojoan. Ouro mug̃ẽg̃ẽbu kug̃ g̃u juy jeedop ip, pérola'a mug̃ẽg̃ẽ'a kug̃ g̃u dak. Ibusopsupatpu kug̃ g̃u dak jeedop ip, teibog̃at kug̃ g̃u dak jesay kug̃. Warara'acat pe jejojoan g̃u juy jeedop ip aoyũ.


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a be jemutaybitbin pima, mũg̃ cuy jeedop ip aoyũ. <n>— Kuy wetaybit soan iboam — i'ũmg̃u juy je'e ip jewebe ma.</n>


text:
Obu'u ayacat pe ag̃okatkat mutaybit am. Cũg̃ g̃u ayacat pe warara'acat kukan- -ag̃okatkat pe acã. Mũg̃ cuy jeedop ip aoyũ.


text:
Imẽneju aoyũ je'itpi'ajojom o'e. Imẽnpit Jesus kay ip itabut pima Deus ixeyũ idaxijo, xipan warara'acat kug̃ pima dak, warara'acat pe jejojoan'ũm jekukum pima dak, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ũm pima dak.</n>


text:
Timóteo, g̃asũ õn jawẽ itabucayũ kukukayũ naẽ ãm. <n>— Ag̃okatkat itabucayũ kukukat ojuy bima, xipacan e ojuy — i wuyju e'em.Iboap e'eap icẽmãn.


text:
Imẽn cuy ip jeku Jesus kay itabucayũ kukukayũ. Cũg̃ ma juy jeku ip. Pũg̃ ma dak cuy jetayxim jukuk ip. Yag̃uysan tak cuy jeedop ip. Jewawẽ juy ip ikẽrẽat kukap puxim. Warẽmtag̃ g̃u ma dak cuy jeku ip. Powatwat tujuõmõm'ug̃ tak cuy jeku ip jeduk'a be. Deus ekawẽn warara'acat mutaybitbin'ug̃ tak cuy jeedop ip.


text:
Ika'om g̃u dak cuy jeedop ip. Warara'acat aokakam g̃u dak cuy jeedop ip. Ya'õtareg̃ g̃u dak cuy jeedop ip. Itabotaidabotbon tak cuy jeedop ip warara'acat kay. Itabikukum g̃u dak cuy jeedop ip warara'acat edinheiro kay.


text:
Jeduk'a beayũ kug̃ tak cuy jeedop ip xipan. Jebekitkiyũ mukũyjobitbin tak cuy jeedop ip. Jebekitkiyũ be jemubuyxinam tak cuy jeedop ip.


text:
Jesus kay itabun'isuat g̃u juy epejomuy warara'acayũ kukukan- -itabucayũ kukukan. Itabun'isuat muy buje: <n>— Warara'acat podi ma wa'õbuyxi — i kuka o'e te'e ma. <n>Kuyje Satanás: <n>— Warara'acat podi ma wa'õbuyxi — io'e te'e ma- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat.Tũybe Deus podi ma wa'õbuyxi iãn kuka o'e. Imẽnpuye dak Deus ipiat o'supi'ajoat cebe- -Satanás pe kuyje. Imẽnpuxim itabun'isuat jewexe ya'õbuyxi bima, Deus ipiat kuka o'supi'ajoat cebe.


text:
Itabut'ũmayũ emumubuyxin cuy epejomuy itabucayũ kukukan ikukukat pe jemug̃uycũg̃ap puxim. Ixeyũ xe ya'õbuyxi'ũm pima, kuka o'jewemug̃uycũg̃ ikukukat ip. <n>— Warẽmtag̃ ma cuk ip emuy itabucayũ kukukan — i kuka o'e ip cebe.Satanás enobano'abibubu be kuka o'at. Satanás kuka o'g̃ug̃uykuku ikẽrẽat mujurũg̃ ãm.</n>


text:
G̃asũ õn jawẽ itabucayũ buywatwat'ukayũ naẽ ãm. Imẽn cuy jeku ip ibuywatwat'ukayũ. Ya'õbuyxim cuy jeedop ip. Wara'at tag̃tag̃tag̃ g̃u dak cuy jekawẽn ip- -pũg̃ tag̃ ma. Kawẽdi kõnkõnxi g̃u dak cuy jeedop ip. Itabikukum g̃u dak cuy jeedop ip soat kay jebubun.


text:
Kawẽn icẽmãn osodop ip itaybit g̃u kuyje- -pũg̃pũg̃ ã. G̃asũ bit ade itaybicayũ o'e. Itabut cĩcã jeedop ip kawẽn icẽmat kay. Apẽn cedag̃ ma jexe ip iap tag̃ tak cuy jeku ip.


text:
Koam puk itabucayũ buywatwat'ukat ojuyat cuy esubuyxijo. Epeye'awero juy teku xe'e xipat kuka o'e iam. Ibuyxijoap tomukadi soat xe xipat pima juy epejomuy ibuywatwat'ukan.


text:
Ixeyũ tayxi dak cuy xipat ipjeedop. Cekawẽnxim g̃u juy jeedop ip. Warara'acat muymuy g̃u dak cuy jeku ip. Yag̃uysan tak cuy ip jeedop. Soat em ip jeedop icẽmat e'em. Imẽn cuy jeedop ip itayxiyũ.


text:
Itabucayũ buywatwat'ukayũ jetayxim pũg̃ ma ip jukuk. Jekpotpoyũ mukũyjobitbin tak cuy jeedop ip, jedaxiyũ dak, jeduk'a beayũ dak soat.


text:
Xipan itabucayũ buywatwan pima, soat ip ibuyxim jukuk. Ya'õcam ip jetabucap g̃uwẽn warara'acat pe. <n>— Jesus Cristo kay wuyetabut pima, mũg̃'i aceku ceweju — i je'e ip soat pe.</n>


text:
Ojuap ibun pima bit, etaybit ece cũg̃ ma jeku am warara'acayũ eju- -Deus ebekitkit eju iam ijudup cocom pima. Wuyju Deus kay itabucayũ- -soat em itaicat kay itabucayũ. Wuyetaybit kawẽn icẽmãn. <n>— Uk'a muycemucemap'ip puxim wuyju — i'e'em itabut'ũmayũ cũg̃ ma wuyekukuap cocom pima, kawẽn icẽmat tag̃ wuyju jekukum puye.</n>


text:
Iba'arẽm itabut'ũmayũ xe apẽn wuyetabut Deus kay iap, itaybit'ũm ip puye. G̃asũ bit iba'arẽm g̃u o'e cebe ip, Jesus Cristo ixeyũ mukũyjojom puye. <n> Ixe Jesus Cristo ijodian o'jebapuk. Deus biõg̃buk cuk adi o'e ixe be: “Ẽn cũg̃ cĩcã oxe,” i. Ixe o'jojojo Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ. Itabucayũ ixe o'g̃uwẽnuwẽn ijodi. Ade ijodiat itabut o'e ixe kay. Deus waram ixe o'g̃uyu kabi kay.</n>


text:
G̃asũ õn jawẽ ibiõg̃buk kẽrẽat a'õ kay kũyjobicayũ be eymug̃uykukuap puxim. Amap kabia be Jesus kay jetabucap jepere ip pũg̃pũg̃pũg̃. Ibiõg̃buk kẽrẽat ekawẽn kay ma itabut jeedop ip- -wuymug̃uykukuku'ukayũ a'õ kay dak.


text:
Soat em napa ma e'em ip. Wuymug̃uykukukuxi ip. Itaybit g̃u ip ajo xipat iam ajo xipat g̃u iam tak. Cewawẽ ba'ore ip. Ipikat puxim ip xidig̃ mupikupikap puxim.</n>


text:
— Cũg̃ g̃u wuywebe jewebumũn ãm — i'e'em ip wuywebe napa ma. — Ibiat i'opi wuywebe — i dak e'em ip napa ma.Deus pit soat xat o'g̃ubapuk itabucayũ xan- -kawẽn icẽmãn itaybicayũ xan.


text:
Soat Deus emumug̃ẽ xipat.Imẽnpuye ka'ũmg̃u i'opiat wuywebe.Imẽnpuye jekõn pima: <n>— Bay, xipat cĩcã ẽn, soat em ẽn ocexan iũmũm ocewebe — i wuyju e'em Deus pe.</n>


text:
— Soat wemumug̃ẽ xipat ipi watwat xan — i juk o'e Deus.Jekõn pima wuyju dak kawẽnwẽn Deus eju. <n>— Ẽn xipat cĩcã — i'e'em wuyju cebe.Imẽneju ka'ũmg̃u i'opiat wuywebe.</n>


text:
Timóteo, owebe awẽap cuy eg̃uwẽn wuykitpitpiyũ be itabucayũ be. Iboam ixeyũ mukũyjojom pima, xipacan ecesũy Jesus Cristo be kapikpik'ukan. Kuy bima etabun cuy eg̃uy Jesus Cristo kay iap ekawẽn icẽmãn. Kũyjobin cuy eg̃uy iboap ekawẽn kay bekicat jetitinap puxim. Iboap ekawẽn tag̃ cuk adi ejekuku. <n>— G̃asũ dak imẽn cuy ejeku — i õn e'em ewebe.</n>


text:
Itabut'ũmayũ dobuyũ'ũm'ũm ekawẽn kay g̃u juy eg̃uy. Te'e ma kuka eg̃uy ixeyũ ekawẽn kay etabut. Ixeyũ'ũm'ũm ekawẽn kay bima, wuybu'u kuka ace wuyetabut am Jesus kay. Ẽn pit soat em kũyjobin cuy eg̃uy Deus biõg̃buk a'õ kay big̃ ma etabut cĩcã am Cristo kay.


text:
Xipat wuywebe wuyjebit mubacacan am. Ibodi ma bit xipat wuywebe soat em kũyjobit am Deus biõg̃buk a'õ kay. Ixe a'õ dag̃ jekukum pima, wuyag̃uy'isum kuka ajeku ijodi bima. Wuye'ũ buje dak soat em Deus xe acesop waram wuyetait puje.


text:
Wuyetabut cĩcã Deus kay- -soat em itaicat kay. Imẽnpuye wuyju kapikpig̃ cĩcã warara'acat mutabut am cekay. Ixe soat taxijo ojuy. Ixe soat jekay itabucayũ daxijojom.</n>


text:
Timóteo, wawẽwẽap cuy eg̃uwẽn wuykitpitpiyũ be. <n>— Paulo ekawẽn tag̃ cuy epekuku — i juy ece cebe ip.</n>


text:
— Aypa g̃u buk ẽn. Ocetabut g̃u ekawẽn kay — i'ũmg̃u juy je'e ewebe warara'acayũ.Cũg̃ cĩcã juy ejeku. Ekawẽntim cuy eg̃uy. Xipan tak cuy itabucayũ ejukuk, itabut'ũmayũ dak. Etabun cĩcã dak cuy eg̃uy Deus kay. Ag̃uy'isum tak cuy eg̃uy. Cũg̃ ma juy ejeku warara'acayũ be ekuap co'i jeku am.


text:
Wajẽmap wiwim pima Deus ekawẽntup cocom cuy eg̃uy je'awerorom'ukayũ be ya'ĩjo am. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn cuy eg̃uy cebe ip. Ixeyũ mutaybitbin cuy eg̃uy Cristo ekawẽn.


text:
Deus cuk ja'õbacaap o'g̃ũm ewebe kapik am cebeam. Ixe juk ja'õbacaap o'g̃ũm ewebe jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ eweju kawẽn puje- -itabucayũ kukukayũ eweju kawẽn puje. O'jewebumõg̃ ip abi jeje Deus ekapikap pe emuy ãm. Imẽn cuk o'e ip Deus biõg̃buk a'õbi. Ixe a'õbacaap tag̃ cuy epeku.


text:
G̃ebum cuy eg̃uy owebe awẽwẽap kay. Iboap tag̃ cuy ejeku. Imẽn eku buje, “Big ma Jesus Cristo ekawẽn tag̃ ẽn jekukum” i je'e ip ewebe ejojoayũ.


text:
Eday'em'um cuy eg̃uy warẽmtag̃ ekuap puxim, warẽmtag̃ ma warara'acat mutaybinap puxim tak. Cũg̃ ma eku buje, ag̃uy'isum ejeku ijodi. Deus xe eg̃uy e'ũ buje dak. Ekawẽn cocoayũ dak ixe xe jeedop ip soat em.</n>


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃ puje, aypaat eg̃ukorẽm g̃u juy. Eyawẽ acã juy. Ixe juy eyawẽ ebure awẽap puxim. Aypapuat eyawẽ juy ekitpit awẽap puxim.


text:
Yabubut cuy eyawẽ eixĩt awẽap puxim. Warara'acayũ aoyũ dak cuy eyawẽ eixĩt awẽap puxim. Aoyũ eju kawẽnwẽn pima jaejubuku ocepo iap kay juy g̃ebum g̃u eg̃uy.</n>


text:
Itop'e'ũ'ibit i'it'et pima, i'iyũ juy xipan jexi jukuk. Yuktaxitxet pima, yuktaxit cuy xipan jeawa jukuk. Deus xe cũg̃ ma warara'acayũ be g̃u ixeyũ xi kuk am, ixeyũ eawa kuk am tak- -ibadipyũ be acã. Ixeyũ itaybit cuy cũg̃ ma Deus xe wuybadip kuk am iam kuy bima xipan ip jekukap teim. Irem g̃u juy jexi jukuk ip. Ixeyũ juy ixat je'g̃ũmg̃ũm cebe ip, cesay dak. Imẽn xipat Deus xe.


text:
Pũg̃pũg̃ itop'e'ũ'ibiyũ tadaybot ma. I'it'et g̃u ip. Yuktaxitxet g̃u dak. Ixeyũ itabut warara'acat kay g̃u- -Deus kay acã. Kabiam, ixima dag̃ tak ka'ũmat ojuyjuy ip Deus xewi acã- -warara'acat xewi g̃u- -ixeyũ itop'e'ũ'ibiyũ. Deus eju kawẽnwẽn ip warara'acat peam, warara'acat kay g̃ebum puye. Ixeyũ be acã itabucayũ juy ixat je'g̃ũm, cesay dak, ibadipyũ'ũm puye.


text:
Warara'acayũ bit imẽn g̃u jekukum itop'e'ũ'ibiyũ. Jewemucokcokcog̃ ã jekukum ip. Itabẽg̃ ip. Inaka Deus xe ce'ũat co'i ip warẽmtag̃ ma jekukum puye. Ixeyũ juy esubuywan g̃u.


text:
Xipan wuybadip kug̃'ũm pima, wuyetabucap epereap co'i aceku. Itabut'ũmat ekukuap podi ma ikẽrẽm aceku.</n>


text:
Soat g̃u juy esubutetmõg̃ ip itop'e'ũ'ibiyũ butet itabucayũ e'aweroroap'a beatup pe. Itop'e'ũ'ibit yabut pima- -60 koato kug̃ pima; ceweitopta ebikamat itom pima dak;


text:
warara'acayũ “Teku xipacan e'em soat em” i'e'em pima dak; xipan je'iyũ o'g̃uaypan pima dak; jeduk'a be powatwat tujuõmõm pima dak, soat em Deus ebekitkiyũ buywatwan pima dak; iba'oreat kukayũ buywatwan pima dak; warara'acat pe idipat mujurũg̃rũg̃ pima dak- -ixeyũ butet acã esubutetmubararak taperadup pe- -teyũku kapikpig̃ Deus peam iaptup pe.</n>


