# verses

text:
G̃ebuje pũg̃pũg̃ayũ o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Iecug̃ap Pilatos Galiléia eipi watwat'in o'yaokaat — io'e ip. — O'yaokaat ip Deus eju kawẽnwẽnap'a be bima, wũnca ũmũm pima paĩ be imupik an Deus etabixe — io'e ip.</n>


text:
— “O'yaokaat ixeyũ ag̃okatkayũ warara'acat podi ma xipat'ũm puye- -Galiléia eipi watwat podi ma,” i du eyju e'em?


text:
Imẽn g̃u juy epe'e'e! Icẽmãn õn e'em eywebe. Ikẽrẽat epere'ũm pima, Deus kay eyetabut'ũm pima dak, ipiat'ajojoap kay epeju eyju dak — io'e.


text:
— Waram pima oap ip Siloé ka watwat 18 beayũ. Oap ip uk'a o'je'aedu buye- -umat'a. O'g̃ucak ip. “Oap ip soat podi ma xipat'ũm puye- -Jerusalém ka watwat podi ma,” i du eyju e'em? Imẽn g̃u juy epe'e'e!


text:
Ikẽrẽat epere'ũm pima, Deus kay eyetabut'ũm pima dak, ixeyũ buxim epeju ipiat'ajojoap kay eyju dak — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn adeayũ be- -figueira'ip ekawẽn. <n>— Ag̃okatkat figueira'ip o'yoptaida jekat pe, uvadip pe — io'e Jesus. — Oajẽm figueira'ip kay figo'a kudadam.


text:
O'yadobuxik g̃u. Imẽnpuye o'jekawẽn uvadip wiwi'ukat pe — io'e. <n>— “Tapu, ebapũg̃ koato juk adi oajẽm ija'ip kay figueira'ip kay”, io'e cebe — io'e. — “Yaopap ekaxi bima juk adi oajẽm figo'a kudadam,” io'e — io'e. — “Ya'ũmg̃u. Oyadobuxik g̃u. Te'e ma ijop'ip omuy. Eyopxik cuy,” io'e uvadip wiwi'ukat pe — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje tipwiwi'ukat o'jekawẽn tip iwat pe — io'e Jesus. <n>— “Kariwa, jewebuyxijo buk,” io'e. “Ijop koato g̃u eyopxikat,” io'e. “Oyokobidog̃ cuy yokobi koreren. Tũmũntũntũn otũnmõg̃ yokobi koreren,” io'e.


text:
“Wara'at koato bima ya'a'e bima, xipat je'e. Ya'a'e'ũm pima bit oyopxik,” io'e tip iwat pe — Jesus o'e.</n>


text:
 <n> (10-12)</n> Waram pima Jesus Deus eju kawẽnwẽnap'a beayũ o'g̃utaybin. Sábado bima ip o'g̃utaybin jebodoydoyap kabia bima. Jesus ayacat o'jojojo ig̃o'a be. Ixe ayacat ikokpiwakun osunuy ade koato- -18 koato bun. Ikokpiwakun osunuy ibiõg̃buk kẽrẽat a'õbi. Ce'ag̃obucẽg̃ pa'ore osunuy ibiõg̃buk kẽrẽat a'õbi. Jesus ixe o'g̃udot jekay.


text:
O'jewebumõg̃ ixe jeje. O'g̃u'ada g̃ebuje bit. O'sukokpimucũg̃. O'sukokpimudim. Ikokpicũg̃ o'e. <n>— Bay, xipat cĩcã ẽn owebeam — io'e Deus pe.


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a kukuk'ukat pit itakoma o'e Jesus kay, jebodoydoyap kabia bima ayacat o'g̃u'ada buye. Tũybe imu'ada pi jebodoydoyap kabia be iãn o'e. Imu'adaap kapikap co'i osunuy cexe. <n>— Seis kabia bima cũg̃ ma wuywebe wuyekapik am — yakukuk'ukat o'e ig̃o'a beayũ be. — Jebodoydoyap kabia be bit epesot g̃u jemu'adaan- -wara'at kabia be acã — io'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn ig̃o'a beayã be. <n>— Tũybe imu'ada pi wuywebe iãn eyju e'em — io'e. — Jebodoydoyap kabia bima epeg̃uwekap g̃u du ehõyõ- -biopak? — io'e. — Jumento dak epeg̃uwekap g̃u du tujujẽm ãm korara bewi idibi kõn ãm? Soat eyju eyõhõ muwekapkam soat kabia bima- -jebodoydoyap kabia bima dak.


text:
Imẽnpuye cedag̃ ma owebe ixe ayacat mu'ada am g̃asũ. Abraão naxeg̃ebit puxim itabut ixe. 18 koato bun Satanás ixe ayacat kokpi muwakunkun'uk osunuy- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat — io'e Jesus.</n>


text:
Cekay itakomaayũ ma isũsũn o'e ip Jesus edeap co buje. Warara'acayũ bit icokcok o'e ip Jesus kay. <n>— Ka'ũma buk ocejojojoiap mubapukpug̃ Jesus wuyetabutpe — io'e ip. — Idip cĩcãat mubapukpug̃ wuyetabutpe — io'e ip.</n>


text:
G̃ebuje Jesus waram wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn. <n>— Apẽn je'e Deus soat kukukan pima? — io'e. — Apu ekawẽn tak og̃uwẽn iboam eymukũyjo am? — io'e.</n>


text:
— Ag̃okatkat mostardada o'taida jekat pe. Mostardada ta'ĩt ma. O'yaypan cĩcã bit. Mostarda'im o'e. Yobog̃ o'e. Wasũyũ jedopi o'jomõg̃mõg̃ takũ dag̃. Imẽnpuxim koap Deus ade'ũmayũ kukukan je'e. G̃uyjom pit soat kukukan je'e — Jesus o'e.</n>


text:
— Trigonõm kug̃ osunuy ayacat- -ebapũg̃ copo. Ixe ayacat pão'a muyuhuhuaptõm o'tõmpu. O'tõmõg̃ trigonõm pe. O'tõmupinã. Soat tag̃ o'jenõmepõg̃põg̃ trigonõm tag̃. Imẽnpuxim soat ka watwat Deus soat kukukan je'e iap awẽg̃ coco — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'ju Jerusalém ka kay. Cucum pima soat ka dag̃ oekuku- -ika'ĩcatka dag̃, ikabog̃atka dag̃ tak. Soat kaka dag̃ imutaybitbin oekuku.</n>


text:
— Tapu, okay eyetabucap xĩntabi be wuyõmap puxim. Eyetabun cuy epesop okay! — io'e. — Kabi kayat exĩntabi itokbog̃ gu- -itok'ĩt ma — io'e. — Soan cuy epe'e kabi be eyõm ãm! Icẽmãn õn e'em eywebe. Adeayũ õm ojuy je'e. Imẽnpit iõm pa'ore je'e ip.


text:
Uk'a iwat je'kop xĩntabi nomudim. Tomudip puje, eyõm pa'ore epesop. Kacũg̃kadi epesop. Xĩntabi be tag̃tag̃tag̃'i epesop. “Kariwa, ocewebe xĩntabi etomudip'uk oceõm ãm,” i epe'e. Imẽnpit kariwa je'e eywebe “Wetaybit g̃u pomawiacat eyju iam,” i — Jesus o'e.


text:
Imẽnpit kariwa je'e eywebe: “Icẽmãn õn e'em eywebe. Wetaybit g̃u dak pomawiacat eyju iam,” i. “Eyõm pa'ore ijoce eyju ikẽrẽat kug̃ oxe buye. Epejẽm,” i je'e — io'e Jesus.


text:
— G̃ebuje epetõtõn. Eyg̃uycũg̃cũg̃ cĩcã ma epesop. Deus soat kukukan pima, Abraão cexe jeenuy, Isaque dak, Jacó dak. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ dak Deus xe jeedop ip. Wũy wi ixeyũ epejojojo. “Wũy ma juy epesop owi,” i je'e Deus eywebe.


text:
Adeayũ jajẽm soat eipi dag̃wi- -kaxijẽmap kadiwi, kaxi'acap kadiwi dak, kaxijẽmapcoreg̃wi dak, kaxiejoreg̃wi dak. Soat ip jabik jekõn ãm Deus ka be Deus soat kukukan pima — Jesus o'e.</n>


text:
G̃ebuje isum ma Fariseuyũ oajẽm Jesus kay. <n>— Aoka ojuy Herodes- -oceipi kukat — io'e ip Jesus pe. — Ecenapõn cuy ijocewi ixe be aokaap puxim — io'e ip. <n>— Ocenapõn g̃u — io'e. — Deus ibikuy bima acã oje'ũ. Herodes eymug̃uykukuku'ukat kak puxim — Jesus o'e. — Epeju juy cekay. Wa'õ juy epeya'õmuwẽn cebe.


text:
“G̃asũ, kuyaje dak ibiõg̃buk kẽrẽat og̃ujẽmjẽm ijodiat pewi,” i juy epe'e cebe — Jesus o'e. — “Iwãtaxipipiayũ og̃u'ada'ada,” i juy epe'e. “Kuyajebusu wekapikap og̃u'ũm,” i.


text:
“Oje'ũ. Imẽnpit wekupinap tag̃ ojeku g̃asũ, kuyaje dak, kuyajebusu dak,” i juy epe'e cebe — Jesus o'e. — “Eka be g̃u oje'ũ, Jerusalém ka be acã,” i juy epe'e Herodes pe — io'e Jesus.</n>


text:
— Jerusalém ka watwat, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ aokakam eyju — io'e Jesus. — Yabug̃bug̃ tak eyju ip wita'am. Sapokay'it'it jexi kay. Jedaudaum jexi eg̃ebadap tiotpe kajuk pibun. Eyju bit okay g̃u. Eybu'u jĩjã eyetabut am okay, eykukpin cĩcã a'g̃u oxe — Jesus o'e.</n>


text:
— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — io'e. — Jeywat õn ag̃okatkat jedukã iwacap puxim — Jesus o'e. — Icẽmãn õn e'em eywebe. Waram ojo g̃u eyju waram wajẽm'ũm pima. Wajẽm puje, “Deus xipan wuykukukat a'õbi yajẽm'ibit jukuk,” i epe'e — Jesus o'e.</n>


text:
Jebodoydoyap kabia bima Jesus o'ju ag̃okatkat tuk'a kay- -Fariseu duk'a kay- -ya'õbuyxiat tuk'a kay. Sábado bima o'ju. Jekõn ãm ceweju o'ju.</n>


text:
Iyeuhuhuat Jesus xe osunuy. Uk'a beayũ o'jeak Jesus kay. Tũybe imu'ada pi osunuy jebodoydoyap kabia be iãn o'e ip. Imu'ada buje, kuka o'jomuymuy ip.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Fariseuyũ eju, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ eju dak. <n>— Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ tu iwãtaxipiat mu'ada am jebodoydoyap kabia bima? Cedag̃ g̃u xe'e? — Jesus o'e.</n>


text:
Ya'õbu'u osodop ip jedem. Mũg̃ ma ip osodop. <n>G̃ebuje Jesus iyeuhuhuat o'subaixik. O'g̃u'ada. Iyeuhuhu g̃u o'e. Xipat o'e. O'g̃uypit tuk'a be.</n>


text:
G̃ebuje waram o'jekawẽn Fariseuyũ be, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ be dak. <n>— Soat eyju kapikpig̃ jebodoydoyap kabia be — io'e. — Ipikũykũy be eyipot at puje, epeju'uk g̃u du kuka jebodoydoyap kabia bima? Eyeõhõ biopak at puje dak, epeju'uk g̃u xe'e kuka? Dao ma kuka epeju'uk! Imẽnpuye te'e ma eyetakoma okay — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn jekõn ãm takoy'ibiyũ be. Ixeyũ takoy'ibiyũ kariwa bog̃at nuyap pe abik ojuy ip o'e. Imẽnpuye ijop ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip.</n>


text:
— Jewebumũnap epeta be eydakoy buje, kariwa yobog̃at tũyap pe g̃u juy epabik- -ka'ũmaap tũyap pe acã — io'e. — Kariwa yobog̃at aco'i o'takoy ip- -eybodiat.


text:
Kariwa yobog̃at tũyap pe eyabik puje, eydakoyat jajẽm eykay. “Wede'i ece. Ẽn kariwa g̃u,” i je'e eywebe — io'e. — “Ig̃o bit kariwa. Ig̃o abik pin enũyap pe,” i je'e eywebe — io'e. — Imẽn i'e buje, eysũsũn epe'e. Jeymuabik ka'ũmaap tũyap pe — io'e.


text:
— Eydakoy buje juy epeju. Ka'ũmaap tũyap pe juy epabik. Eydakoyat pe iboap co buje, jajẽm eykay. “Obure, kariwa yobog̃at tũyap pe juy abik, ẽn kariwa buye,” i je'e eywebe — io'e. — Imẽn i'e buje, eyweju jekõnkõnayũ xe eya'õbuyxiayũm epe'e — io'e.


text:
— Eya'õbuyxian pin pima, Deus xe eya'õbuyxi g̃u epesop. Eya'õbuyxian pin'ũm pima bit, cexe eya'õbuyxiayũm epesop — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn jedakoyat pe. <n>— Peta mug̃ẽg̃ẽm pima, ibubut adeayũ acã g̃u juy etomuwã. Ibubut adeayũ acã g̃u juy etomuwã, ebureyũ acã g̃u dak, ewag̃oyũ acã g̃u dak, ebadipyũ acã g̃u dak, eduk'a xeacat kariwaat acã g̃u dak. Ixeyũ waram cuy jenomuwã apẽn cuk ixeyũ enomuwãap puxim. Apẽn cuk eg̃ũm iap puxim ejat.


text:
Ixeyũ be waram iũm pa'ore ewebe apẽn cuk cebe ip eg̃ũm iap puxim. Deus pit xipacat je'g̃ũm ewebe. Waram g̃uto cũg̃ ma jekuku'ukayũ'ũm'ũm etait puje, Deus xipacat je'g̃ũm ewebe — io'e.</n>


text:
Ceweju jekõnkõnat o'jekawẽn Jesus eju ibo ekawẽn co buje. <n>— Deus soat kukukan pima icokcok cĩcã je'e ceweju cekõn'ibit — io'e.</n>


text:
— Hm hm — Jesus o'e. — Abuyũ jekõn Deus eju iap og̃uwẽn eywebe — io'e. — Ag̃okatkat petabog̃ o'g̃ug̃ẽ. Jebureyũ o'tomuwã- -ibubut adeayũ — io'e.</n>


text:
— Soat ixipan pima jebuywatwat'ukat o'g̃uju jemunomuwãyũ dakoy am. O'ju. <n>— “Kuy soat ixipan,” io'e. “Epesop cuy wekariwa epeta be,” ibuywatwat'ukat o'e tomuwã'ibiyũ be — io'e Jesus.</n>


text:
— Imẽnpit tomuwã'ibiyũ “Ocedaobu'u,” io'e ibuywatwat'ukat pe. O'taobu'un ip peta kay. <n>— “Ipi ojat okat mõg̃ ãm,” io'e ibuywatwat'ukat pe — io'e Jesus. — “Cum puk õn ipi jom,” io'e. “Imẽnpuye odaobu'u ekariwa epeta be,” io'e. “Imẽn cuy ece ekariwa be,” io'e — io'e Jesus.


text:
— “10 be ojat biopak,” wara'acat o'e. “Cum puk õn ibuyxijom ip,” io'e. “Imẽnpuye odaobu'u ekariwa epeta be. Imẽn cuy ece ekariwa be,” io'e — io'e Jesus.</n>


text:
— “Kapusu ma juk ocewebumũn ayacat eju,” wara'acat o'e. “Oju ba'ore ekariwa epeta be. Imẽn cuy ece cebe,” io'e — io'e Jesus.</n>


text:
— Imẽneju ibuywatwat'ukat o'jepit jekariwa kay- -peta iwat kay. Taobu'u'uayũ a'õ o'ya'õmuwẽn jekariwa be — Jesus o'e. — Iboap co buje cekariwa itakoma jĩjã o'e. — “Tadaybocayũ juy etojot wepeta kay taobu'u'uayũ dieg̃,” io'e jebuywatwat'ukat pe. “Cexĩg̃xĩg̃ pa'oreayũ juy etojot, taokẽrẽayũ dak, ita'ũmayũ dak,” io'e. “Dao ma eju ikabog̃atka kay,” io'e. “Uk'a ukpibubu dag̃ cuy eju, e dag̃ tak,” io'e. “Soat ip etojot wepeta kay,” io'e cebe — io'e Jesus.</n>


text:
— O'ju ikabog̃atka kay. Tadaybocayũ o'tojot jekariwa duk'a be. <n>— “Kariwa,” io'e. “Otojot ip a'õbi,” io'e. “Imẽnpit eduk'a be wuydop pun mabuk,” io'e — io'e Jesus.</n>


text:
— “Waram cuy eju tadaybocayũ kay,” io'e cebe. “E dag̃ cuy eju, kog̃ũnpi dag̃ tak. Eg̃uõm ip oduk'a be yamuporan am. ‘Epesot cuy wekariwa epeta be,’ i juy ece cebe ip,” io'e — Jesus o'e.


text:
— “Õn soat kukukan pima koap tomuwã'ibiyũ jekõn g̃u oweju- -pũg̃ tak ka'ũma,” io'e peta iwat — io'e Jesus.Imẽn Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn jeweju jekõnkõnat pe.</n>


text:
— Oweju eyeku pin pima, okay jĩjã ma juy epesop — io'e. — Eyebay kayap podi ma okay'ũm pima, webekitkin g̃u epe'e, eyxi kayap podi ma dak, eytayxi kayap podi ma dak, eyebekitkit kayap podi ma dak, eywag̃o kayap podi ma dak, eykibit kayap podi ma dak, eykipit kayap podi ma dak. Jewekayap podi ma okay'ũm pima dak, webekitkin g̃u epe'e — io'e.


text:
— Yaberenat'a muy pin pima, koam kuka yamuyaptei epeg̃uweg̃ũn — io'e. — “Je'e paxi wedinheiro?” i juy epe'e eyewewebe ma.


text:
Imuweg̃ũn'ũm pima yamuy epere ba'ore kuka o'e eywebe. Imuweg̃ũn'ũm pima eyedinheiro kuka oi'ũm ipi kayat muy buje. Ipi kayat'a jojoayũ kuka eywaywayway — io'e.


text:
— “Ak'i juy epe'e ig̃o'a kay,” i kuka o'e ip. “Yaberenat'a muy ojuy. Imẽnpit o'yamuy g̃u cedinheiro oi'ũm puye,” i kuka o'e ip eywaywayway — io'e Jesus. <n>— Uk'a muy pin pima wuyju e'em “Je'e paxi wedinheiro?” i. Imẽnpuxim eyju dak webekitkit pin pima, “Ipiat'ajojom pima paxi kuka ocebu'un?” i juy epe'e eyewewebe ma — io'e Jesus.</n>


text:
— Wara'at ka kukat eju jenopag̃õg̃õ ojuy bima, ag̃oka kukat koam kuka o'jewawẽ jebureyũ eju- -itaybit cĩcãayũ eju. “Wuyesorarayũ adesũ- -10,000 beayũ,” i kuka o'e cebe ip. “Wuykay itakomaayũ esorarayũ bit ade jĩjã- -20,000 beayũ,” i kuka o'e cebe ip. “O'e paxi wuywebe ixeyũ mu'ũm ãm?” i kuka o'e — io'e.


text:
— Itaybit cĩcãayũ be: “Iba'ore wuywebe” i'e buje, ipi kukukat iparara kuka o'e. Oibu'un kuka jenopag̃õg̃õm. Jexewi wũy bima, jebekitkit kuka o'g̃uju cekay ip jekay itakomaayũ mudin am — io'e. — “G̃a'a juy acenopag̃õg̃õm g̃u,” i kuka o'e cebe — io'e Jesus. <n>— “O'e paxi wesorarayũ be itakomaayũ mu'ũm ãm?” i'e'em ipi kukukayũ.


text:
Imẽnpuxim eyju dak webekitkit pin pima, “G̃uyjom paxi ocebu'un?” i juy epe'e eyewewebe ma. Soat eybubut iwan eybu'u bima, webekitkin g̃u epesop — Jesus o'e.</n>


text:
Tamuyun pa'ore wuywebe. Taxik am acã xipat. Imẽnpuxim okay eybu'u bima, te'e ma kuka epe'e: “Cristo ebekit õn,” i. Wekawẽn a'ĩjo pin pima juy xipan epeya'ĩjo.</n>


text:
G̃ebuje iecug̃ap peam dinheiro bubu'ukayũ o'ju Jesus kay, warara'acayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ dak. O'ju ip Jesus ekawẽn com.</n>


text:
G̃ebuje Fariseuyũ Jesus o'jomuymuy Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. <n>— Ite ag̃okatkat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat purem. Jekõnkõn ceweju ip — io'e ip.</n>


text:
— Eyju 100 be eyõhõ kug̃ aco'i- -ovelha kug̃ — io'e. — Pũg̃ oitabidao bima, wara'acat eyõhõ kuka epesuiwat kog̃ũnpi dag̃ itabidaoat kuda am. Tobuxik'ũm pima kuka epeju itabidaoat kuda am. Epejokuda kuka tobuxik puje.


text:
Eyduk'a be eyõm puje, eybureyũ kuka epetomuwã, eyduk'a xeayũ dak. “Oceõhõ ocetobuxik! Eycokcog̃ cuy oceweju,” i kuka epe'e cebe ip — io'e. — “Ovelha ocetobuxik- -itabidao oekuiat,” i kuka epe'e.


text:
Icẽmãn õn e'em eywebe. Itabidao oekuiat puxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap o'jepere iat- -ovelha buxim — io'e. — Imẽnpuye Deus icokcok e'em ade cũg̃ayũ kay. Imẽnpit jekay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat etabun puje, ibodi ma icokcok e'em Deus, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere buje dak — io'e Jesus. Imẽn Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wara'at ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip. <n>— Ayacat 10 be dinheiro kug̃- -isurũg̃at kug̃- -teibog̃at kug̃- -prata mug̃ẽg̃ẽ kug̃. Pũg̃ ma o'jepa'ũm. Imẽnpuye ixe ayacat lamparina o'g̃usop jedinheiro kuda am. <n>— Jedinheiro o'jokudada. Jedukã o'yabi'õg̃ jedinheiro kudadam. Tobuxik'ũm pima ikudadam mabuk — io'e.</n>


text:
— Tobuxik puje, jebureyũ o'tomuwã ayacat, jeduk'a xeayũ dak. “Wuycokcog̃ cuy ajop wedinheiro otobuxik puye- -isurũg̃at- -cepa'ũm'ibit,” i'e'em ixe ayacat cebe ip.</n>


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ icokcok e'em pũg̃ ma itabun Deus kay buje- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere buje dak. Ixe ayacat cokcokap puxim icokcok e'em — io'e Jesus.Imẽn Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn adeayũ be.</n>


text:
— Ag̃okatkat xepxep ipotpot kug̃ osodop. Ikitpit o'jekawẽn jebay be. “Bay,” io'e. “Ebubutei'in cuy eg̃ũm owebe obubuteim,” io'e. “E'ũap wiwim g̃u õn obubut pu am,” io'e jebay be — io'e Jesus. — Imẽnpuye cebay jebubutei o'g̃u'ẽ'ẽ jekpotpoyũ be- -xepxepayũ be. Ade ma o'g̃ũm cebe ip — Jesus o'e.</n>


text:
— Ibun'ũm pima ikitpit jebubut o'jat. O'g̃uxipan. Oibu'un jebay xe. O'jenapõn jebay xewi. Poxerewun. O'jẽm jebay duk'a bewi. O'ju wũyatka kay. Jay. Oajẽm. Ibo ka be te'e ma jebubut o'g̃u'ũm.


text:
Ũm. O'g̃u'ũm. Warẽmtag̃ ma o'g̃u'ũm soat — Jesus o'e. — Muba'at'ũmg̃u oeku. Ibun cĩcã oeku. Imẽnpuye ibo ka watwat irere jĩjã ip o'e.


text:
Ikitpit tak ire jĩjã o'e ibubut oi'ũm puye — Jesus o'e. — Ikitpit o'ju ibo ka beat kay. O'jekapik ixe ag̃okatkat eju. Ixe ag̃okatkat ikitpit o'g̃uju jeõhõ muykõn ãm- -dajebaro muykõn ãm — Jesus o'e.


text:
— G̃ebuje ikitpit o'yag̃uysan. O'jewag̃uy. O'jekawẽn jewebe ma. <n>— “Webay eju kapikpik'ukayũ ma soat kug̃ jexat kug̃,” io'e jewebe ma. “Õn pit ijoce oje'ũ repibun!” io'e jewebe ma — io'e Jesus.


text:
— “Jepin puk õn webay kay,” io'e jewebe ma. “Ocekawẽn webay eju,” io'e. “ ‘Bay,’ i juy oce cebe. ‘Ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe, exe dak,’ i juy oce cebe,” io'e.


text:
“ ‘Õn ekpot. Imẽnpit ekpon g̃u juy oce g̃asũ bit, a'õmubuyxi'ũm'ũm ojeku buye. Eweju ocekapik acã dinheiro bu am,’ i juy oce webay be,” io'e ikitpit jewebe ma — io'e Jesus.</n>


text:
— G̃ebuje o'jẽm wũyat ka bewi. O'jepit jebay kay. Cebay duk'a wi wũy bima, cebay bit ikitpit o'jojojo. Tadaybot cĩcã o'e jekpot ibubut kug̃'ũm puye. Itabotaidabotbot cĩcã o'e jekpot kay — io'e. <n>— G̃ebuje cebay o'jedau jekpot kay. O'topabijuk. O'yakobot. O'yag̃obukõn jecokcokap kug̃.


text:
Ipot o'jekawẽn jebay eju. “Bay,” io'e. “Ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe, exe dak, a'õmubuyxi'ũm'ũm ojeku buye,” io'e. “Ekpon g̃u oce g̃asũ bit. Eweju ocekapik acã,” io'e ipot jebay be — io'e Jesus. — “Ka'ũma!” io'e cebay bit. “Okpon ma ẽn soat em,” io'e — io'e Jesus.


text:
— Cebay o'jekawẽn jebuywatwat'ukayũ be g̃ebuje bit. “Daosuw!” io'e. “Xipacat cuy og̃ũm okpot pe,” io'e cebay. “Iekabek cuy epetojot- -xipacat,” io'e. “Epeg̃uõm cuy okpot pe,” io'e cebay. “Ibumũn cuy epeg̃uõm ibu be,” io'e. “Suiyuk cuy epeg̃uõm sui be,” io'e cebay.


text:
“Biopak'it'it cuy epejat- -kuy ag̃uxep'iat,” io'e. “Epeyaoka juy,” io'e. “G̃a'a peta ag̃ug̃ẽ,” io'e. “G̃a'a acewemucokcog̃,” io'e.


text:
“Tũybe okpot'ũm oe'ũ iãn cuk oce,” io'e. “G̃asũ bit wetaybit oce itabẽg̃ ma iam,” io'e. “Warẽmtag̃ ma oeku wũyat ka dag̃,” io'e. “G̃asũ bit cexe,” io'e cebay. “G̃a'a peta ag̃ug̃ẽ,” io'e. Icokcok cĩcã o'e ip — Jesus o'e. — Petatam o'e ip. Jeda'i'in o'e ip — io'e.</n>


text:
— Tuk'a be jewemucokcog̃ ip pima, wara'at ipot tak jekat pe osunuy kapikpig̃- -koapat. Oexe jebay duk'a be. Uk'a wi wuy'ũm pima, cedarukrekat'a a'õ o'ya'õdobuxik, da'i'iayũ a'õ dak.


text:
“Petatam ip ekitpit oexe buye,” io'e kapikpik'ukat. “Ebay biopak'it'it o'yaokaat- -kuy ag̃uxep'iat,” io'e. “O'yaokaat, xipan oexe buye,” io'e — Jesus o'e.</n>


text:
— Imẽnpit iwag̃o itakoma o'e. Taobu'u jĩjã o'e uk'a be jeõm ãm jekitpit tobede am — Jesus o'e. — G̃ebuje cebay oajẽm jekpot kay akiju- -koapat kay. “Eõm cuy,” io'e cebay jekpot pe- -koapat pe — io'e Jesus.


text:
— “Ap!” io'e. “Ade koato juk adi ocekapikpik cĩcã eweju,” io'e. “Puju og̃uy kũyjobit'ũm a'õ kay? Soat em cuk adi a'õ kay og̃uy,” io'e. “Imẽnpit cuk bode'it'it eyaokaat g̃u owebe peta mug̃ẽ ãm obureyũ beam,” io'e jebay be iwag̃o — io'e Jesus.


text:
— “Ite ekpot peam pit eyaoka,” io'e. “Soat edinheiro o'g̃u'ũm yapoyũ eju jepoapteim,” io'e jebay be — io'e Jesus. — “Cexe buje bit, ẽn peta mug̃ẽg̃ẽm!” io'e. “Biopak'it'it aokakam ẽn,” io'e iwag̃o — Jesus o'e.</n>


text:
“Tũybe okpot'ũm oe'ũ ekitpit'ũm iãn cuk oce,” io'e. “G̃asũ bit wetaybit oce itabẽg̃ ma iam. Warẽmtag̃ ma oeku wũyatka dag̃,” io'e. “G̃asũ bit xipan oexe,” io'e. “Imẽneju cedag̃ ma wuywebe peta mug̃ẽ ãm, wuymucokcok am tak,” cebay o'e — Jesus o'e. — Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap o'jepereiat jebay kay o'jepit'iat puxim — io'e Jesus.Imẽn Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn Fariseuyũ be, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ be dak.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wara'at ekawẽn o'g̃uwẽn jeweju etaybitbinayũ be. <n>— Ibubut adeat jedinheiro o'g̃ũm ag̃okatkat pe imuxipan am jewebeam — io'e. <n>— “Warẽmtag̃ ebubut mu'ũmu'ũm edinheiro kukat,” io'e ibureyũ ibubut adeat pe — Jesus o'e.</n>


text:
— Imẽnpuye ibubut adeat jekaxero o'tomuwã. “ ‘Warẽmtag̃ ebubut mu'ũmu'ũm edinheiro kukat,’ i'e'em obureyũ owebe,” io'e ibubut adeat — io'e Jesus. — “Cũg̃ g̃u ẽn oubut kug̃,” io'e. “Imẽnpuye soat ip cewero oweju iaptup etupmubararak omutaybit am,” io'e. “G̃asũ bit ẽn kapig̃ g̃u oweju,” io'e — io'e Jesus. — “Wara'at ma ojomuy edieg̃,” io'e. Cekaxero o'jẽm.</n>


text:
— G̃ebuje cekaxero o'jekawẽn jewebe ma. <n>— “Apẽntak oce g̃asũ bit?” io'e jewebe ma. “Wekariwa o'e owebe ‘G̃asũ bit ẽn kapig̃ g̃u oweju,’ i,” io'e jewebe ma. “Iba'ore owebe kapik am kat pe, obaca'ũm puye,” io'e. “Osũsũn oce warara'acat xewi dinheiro ojuy am,” io'e jewebe ma. “Wetaybit apẽn oce iam,” io'e.


text:
“Wekariwa og̃ug̃uykuku,” io'e jewebe ma. “Ixe eju õn kapikpig̃'ũm pima, warara'acayũ je'e owebe: ‘Eõm cuy oduk'a be eg̃uy am,’ i,” io'e jewebe ma cekaxero — io'e Jesus.</n>


text:
— Imẽneju cekaxero ceweroap kug̃ayũ o'tomuwã. Pũg̃pũg̃pũg̃ ma ip o'tomuwã. Pũg̃pũg̃pũg̃ ma ip ceweju o'jekawẽn. <n>— “Pebũrũ eweroap wekariwa eju?” io'e koap oajẽmiat pe.</n>


text:
— “Ade jĩjã omuyku ixepti weweroap teida am- -100 be bahi'uk,” io'e. <n>— “Juku. Eweroaptup etupu,” io'e. “Ade g̃u omuyku bahi'uk ixeptim weweroap teida am- -50 ma iam cuy eg̃ubararak tup pe,” io'e cekaxero koap oajẽmiat pe — Jesus o'e.</n>


text:
— “Pãm ẽn? Pebũrũ eweroap wekariwa eju?” io'e warara'acat pe. <n>— “Ta'ade omuyku weweroap teida am trigoda- -1000 be trigoda,” io'e. <n>— “Juku. Eweroaptup etupu. “Ade g̃u omuyku weweroap teida am trigoda- -800 be iam cuy eg̃ubararak,” cekaxero o'e cebe — Jesus o'e.</n>


text:
— Imẽnpuye kaxero itaybit cĩcãat osunuy jekariwa xe, imug̃uykuku'uk ma'g̃u — io'e Jesus. <n>— “Etaybit cĩcã,” io'e cekariwa jekaxero be — Jesus o'e. — Itaybit cĩcã g̃u Deus ekawẽn kayayũ jebubut kug̃. Cekawẽn kay'ũmayũ bit itaybit cĩcã jebubut kug̃ — Jesus o'e.Imẽn Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip.</n>


text:
— Ceweroap teibubu'ukat ekukuap puxim g̃u juy epeku — io'e Jesus. — Eybubut'in cuy epeg̃ũm tadaybotbocayũ be iburem am ip. Cebe ip iũmũm pima, ixeyũ eybureyũ jeydobede kabi be eyexe buje. Soat em kabi be epesop — Jesus o'e.


text:
— Eyju cedag̃ yopĩcat kug̃ pima, cedag̃ ma yobog̃at tak epejukuk. Warẽmtag̃ yopĩcat kug̃ pima bit, warẽmtag̃ ma yobog̃at tak epejukuk — io'e.


text:
— Eyju warẽmtag̃ ijodiap kug̃ pima- -dinheiro kug̃, Deus kabi beat je'g̃ũm g̃u eywebe- -idip cĩcãat.


text:
Pũg̃'a be uk'a be bima, iba'ore ibuywatwat'ukat pe xepxepayũ beam kapik am. Kariwawayũ wara'at tag̃tag̃tag̃ e'em pima, itakoma kuka o'e pũg̃ kay jekariwa kay, wara'at jekariwa ikukpin cĩcã bima. Kũyjobit kuka o'e pũg̃ a'õ kay wara'at a'õ kay kũyjobit'ũm pima. Imẽnpuxim dinheiro kay jĩjã bima, Deus kay jĩjã g̃u kuka epe'e — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Fariseuyũ eju. <n>— “Cũg̃ ma oceju Deus xe,” i napa ma eyju e'em warara'acat pe — io'e. — Deus pit itaybit ajo kay eyju g̃ebum iam. Ijodiat xe xipat cĩcãat Deus xe xipat g̃u — io'e.</n>


text:
— Moisés ekawẽn tag̃ jekuku'uk osodop ip kuyjeayũ, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ dak. G̃uyjom pit João Batista o'e'e adeayũ be: “Deus soat kukukan je'e,” i. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ imẽnpuxim imuwẽnuwẽn g̃asũ dak soat ip. G̃asũ adeayũ ibikuy Deus pe jekukan.


text:
Kabi i'ũm, i'pi dak. Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn pit i'ũm g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e. — Soat em cedag̃ cĩcã wuywebe wuyeku am ixe ekawẽn tag̃ — io'e Jesus.</n>


text:
— Ag̃okatkat jetayxi epere buje, wara'at pu am jetayxim, ikẽrẽat kug̃ Deus xe. Imẽnpuxim cepere'ibit eju jewebumũn puje, ikẽrẽat kug̃ Deus xe ag̃okatkat — io'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip. <n>— Ag̃okatkat jexat o'jo'o'o- -iku jĩjãat o'jo'o'o — io'e. — Ibubut adeat osunuy. Ixat ku jĩjã osunuy. Jesay idip cĩcãat kug̃ osunuy.


text:
Tadaybocat tak oabik ixe ibubut adeat tuk'a exĩntabi be- -ag̃okatkat. Xĩntabi xe abikbik'uk osunuy soat kabia. Lázaro i tadaybocat putet osunuy. Ade werowero kug̃ osunuy ixe Lázaro dag̃ soat tag̃.


text:
Oabik iboce ibinõmnõm kay itabiku buye, cemesa be jedudumat o pin puye. Imẽntak akuriceyũ oajẽm cewerowero kõnkõn ãm.</n>


text:
— Lázaro'ũm e'ũ buje, Deus ekawẽn tojotjot'ukat ixe'ũm o'tujuu Abraão kay- -Deus xeat kay. Iku jĩjãat o'om osunuy Abraão eju. Ixe ibubut adeat'ũm pit oe'ũ. Ag̃okatkayũ ixe'ũm o'jokot.</n>


text:
— G̃ebuje ibubut ade osunuyiat Abraão o'jojojo wũy wi. Ipiat'ajojoap pewi o'jojojo. Lázaro dak o'jojojo Abraão xe.</n>


text:
— “Ajot!” io'e ibubut ade tũibit Abraão be. “Etabotaidabotbon cuy eg̃uy okay,” io'e ya'õberen. “Lázaro juy eg̃udot okay idibi be ibu'abi muakõm ãm okõ mucuk am idibim,” io'e. “Ipiat'ajojom cĩcã õn daxa be,” io'e.</n>


text:
— “Ka'ũma, og̃uju g̃u,” io'e Abraão bit. “Etabẽg̃ pima, ade idip cĩcãat kug̃ cuk adi eg̃uy. Lázaro bit ikẽrẽat kug̃ cuk adi osunuy itabẽg̃ pima. Ẽn ma ecokcok cuk adi eg̃uy. Ixe bit tadaybot osunuy. G̃ebum cuy eg̃uy iboap kay. G̃asũ bit ixe ma icokcok. Ẽn pit ipiat'ajojom,” io'e.</n>


text:
— “Imẽntak katek omuy wuypidase. Itediacat pe iju ba'ore ig̃odi kay eykay. Ibodiacat pe dak tot pa'ore ijodi ocekay. Iba'ore cebe ip katek puye,” Abraão o'e.</n>


text:
— “Ajot,” io'e Abraão be. “Eya'opicũg̃ cuy wa'õ kay! Lázaro juy eg̃uju webay duk'a kay, okitpitpiyũ kay,” io'e.


text:
— “Ka'ũma,” io'e. “Og̃uju g̃u,” io'e Abraão. “Ekitpitpiyũ Moisés ekawẽntup kug̃, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup kug̃ tak,” io'e. “Kũyjobin cuy ekitpitpiyũ jeedop ibo dup a'õ kay,” io'e.</n>


text:
— “Ajot, ebu'um g̃u juy ixe muju am,” io'e. “Ce'ũat tomukadi waram o'jetait'iat co buje bit, ig̃uycũg̃ je'e ip ikẽrẽat kug̃ puye,” io'e. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap jepere ip,” io'e ibubut ade tũibit.</n>


text:
— “Ka'ũma. Og̃uju g̃u,” Abraão o'e. “Ekitpitpiyũ kũyjobit'ũm Moisés a'õ kay. Kũyjobit'ũm tak ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ a'õ kay. Ce'ũ'ũayũ dopdopap pewiat tobuxik puje dak, waram g̃uto o'jetait'iat tobuxik puje, itabut g̃u je'e ip. Imẽnpuye og̃uju g̃u cekay ip,” Abraão o'e — Jesus o'e.</n>


text:
 <n> G̃ebum g̃u juy epesop apẽn ixe juk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ iap kay iap ekawẽn</n> G̃ebuje Jesus o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju. <n>— Adeayũ wuymubu'un wuyetabucap epere am — io'e. — Imẽnpit Deus ixeyũ g̃uju ipiat'ajojoap kay.


text:
Warara'acat pe okay itabut'isuat mubu'un puje, ikẽrẽat kug̃ ip Deus xe. Imẽnpuye imutabut'ũm awap xipat kuka wuywebe ixeyũ aoka am- -yag̃obu eju wita'a mukirik am yapoxiat'a mukirik am ticog̃ pe imuakõm ãm. Xipat g̃u wuye'ũ ãm. Ibodi ma xipat g̃u wuyju am ipiat'ajojoap kay. Ikẽrẽm g̃u juy epesop eyewewebe- -idim acã — io'e.</n>


text:
— Eybure be ikẽrẽat mujurũg̃ puje juy epeg̃ukũyjo. Ikẽrẽat kay ig̃uycũg̃ pima, g̃ebum g̃u juy epesop apẽn cuk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ iap kay.


text:
Sete em aco'i ikẽrẽat mubapukpug̃ eywebe pũg̃ kabia. 7 em tak “Og̃uycũg̃ ikẽrẽat og̃ubapuk ewebe buye” i'e buje, juy g̃ebum g̃u epesop apẽn cuk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ iap kay — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje cemumujuyũ o'jekawẽn jekukukat eju- -Jesus eju. <n>— Ocebuywan cuy ece big̃ ma ocetabut am Deus kay — io'e ip cebe.</n>


text:
— Deus kay eyetabutbũt pima, eyemuojuy je'g̃ũm eywebe — io'e. — “Ixe-ip cuy eyop'uk tãbu dag̃wi” i'e buje cebe, Deus yop'uk. “Eyoptaida juy ticõg̃ pe” i'e buje, Deus yoptaida — io'e.</n>


text:
— Eya'õpurug̃ eybuywatwat'ukat kug̃- -eykat kotkot'ukat kug̃- -eyõhõ kukuk'ukat kug̃- -ovelha kukuk'ukat kug̃ — io'e. — Jekapikap pewi yajẽm puje, “Xik'i buk. Ecebodoy,” i'ũmg̃u eyju e'em cebe.


text:
“Oxan cuy ejoda,” i'e'em eyju cebe. “Dao ma eg̃udot okay,” i dak. “Wekõn epere buje acã ecekõn,” i'e'em eyju cebe.


text:
Deus a'õ dag̃ jekukum pima, “Xipat cĩcã oceju,” i'ũmg̃u juy epe'e eyju dak. “Ocekukat a'õ dag̃ ocekuku,” i acã juy epe'e — Jesus o'e.Imẽn Jesus o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju.</n>


text:
G̃ebuje 10 be ierepayũ Jesus o'topabijuk ag̃oka be yajẽm pima. Kacũg̃cũg̃'i osodop ip bosusu cewi.</n>


text:
Ixeyũ jo buje, o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Epeju juy paĩ kay, ixe be eyjo am — io'e ierepayũ be.O'ju ip. <n>Jeju buje ip o'je'ada ierep topibiyũ. Xipat o'e ip.</n>


text:
G̃ebuje pũg̃ ma o'jepit Jesus kay ixeyũ'in je'adaap tobuxik puje. <n>— Deus, ẽn xipat cĩcã — io'e.</n>


text:
O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ Jesus topabe ya'õbuyxi jexe buye. <n>— Xipat cĩcã ẽn, Kariwa — io'e. — Ẽn omu'ada — io'e ya'õberen.Samaria eipi beat osunuy ixe o'jepitiat.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn ceweju. <n>— Dez be g̃u du og̃u'ada? — io'e. — Pu warara'acayũ- -9 beayũ? — io'e Jesus.


text:
— 9 beayũ g̃u o'jepit “Xipat cĩcã ẽn omu'ada” i'e am Deus pe. Ite Samaria eipi beat acã o'jepit — io'e jexeayũ be.


text:
Waram pima Fariseuyũ o'jekawẽn Jesus pe. <n>— Pug̃ũn Deus soat kukukan je'e? — io'e ip. <n>— Ixe soat kukukan pima, ibapuk g̃u je'e wuyxe — io'e.


text:
— “Bomaku Deus soat kukukan,” i'ũmg̃u ace'e, “Jodiku Deus soat kukukan,” i'ũmg̃u dak — io'e. — Ibapuk g̃u warara'acat xe. Deus wuykukukan pima, wuywebe nuynuy — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju- -12 beayũ eju. <n>— G̃uyjom ojo pin cĩcã epesop- -soat wag̃o jo pin. “Ocebikuy jĩjã g̃axĩn ma soat wag̃o jajẽm ocekay,” i epe'e — io'e. — “Ocebikuy pũg̃ kabia ocexe am,” i epe'e — io'e Jesus. — Imẽnpit eyxe g̃u og̃uy — Jesus o'e.</n>


text:
— Warara'acayũ napa ma je'e eywebe “Ak'i juy epe'e,” i, “Soat wag̃o o'jepit,” i, “Bomaku omuy,” i. “Soat wag̃o o'jepit,” i je'e ip eywebe. “Joceku omuy,” i napa ma je'e ip. Epeju g̃u juy okudadam ya'õbi ip. Eyetabun g̃u juy epesop ixeyũ a'õ kay — Jesus o'e.</n>


text:
— Wepit puje, eyetaybit epesop- -soat wag̃o epit puje — io'e. — Xiririkiat soat tag̃ kabiam. Jodiwiku kabiam, bodiwidaku. Soat ijodiat xiririkiat cocom. Imẽnpuxim soat ijodiat wepicap jojo.


text:
Jekõnkõn'uk osodop ip Noé itabẽg̃ pima, tikõnkõn'uk tak, jewebumũnmũn'uk tak. Ag̃'ũm pima, dao ma muba'atxiri oajẽm — io'e. <n>— Kobexixi be Noé õm puje, muba'atxiri oajẽm soat kay ipi juacat kay. Soat ipi juacat o'g̃u'ũm. Oe'ũ'ũ ip — io'e.


text:
— Imẽnpuxim ip oekuku Ló itabẽg̃ pima — io'e. — Jekõnkõn'uk osodop ip, tikõnkõn'uk tak, jebubut pupu'uk tak, teidada'uk tak, taidada'uk tak, uk'a muymuy'uk tak. Sodoma ka watwat ag̃'ũm pima dao ma Deus daxa o'g̃udot i'g̃o ka kay.


text:
Sodoma ka bewi Ló jẽm puje, Deus daxa isopat o'g̃udot kabi kadiwi daxa daxik tak. Soat ibo ka watwat'ũm'ũm o'g̃u'ũm — io'e.


text:
— Soat wag̃o õn. Wepit puje ka'ũma ma wepicatp wiwim je'e. Apẽn kuyje oekuku ip iap puxim jeku ip ijodiat — io'e.</n>


text:
— Wepit puje, jeduk'a be g̃u juy jeõm akijuat yabeat pu am — io'e. — Jepit g̃u juy jeduk'a kay jekat peat.


text:
— Oburemap tomuju eybu'u je'ũm pima, soat em ipiat'ajojoap pe epesop eye'ũ buje. Je'ũm eybu'u'ũm pima bit, soat em Deus xe epesop eye'ũ buje — io'e.</n>


text:
— Wepicap exima be xepxepayũ ixet ip jeedop pũg̃ pe ma kama be. Deus pũg̃ ma tujowat jeweju. Wara'at pit suiwat.


text:
Xepxep ag̃okatkat jekat pe kapikpig̃ ip je'e. Deus pũg̃ ma tujowat jeweju. Wara'at pit suiwat — io'e.</n>


text:
— Poma ip tujowat, Kariwa? — io'e ip Jesus pe. <n>— Urupuyũ je'awerorom ig̃ẽmat kay i'o am. Imẽnpuxim Deus ja'jẽm ipiatpi'ajoan ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn jeweju etaybitbinayũ be soat em cuy epeyekawẽnwẽn Deus eju iam ixeyũ mutaybit am, eybu'un g̃u juy epesop Deus eju jekawẽn ãm iam tak.</n>


text:
— Ibimãmãmãat ekawẽn coco'ukat osunuy ikabog̃atka be — io'e Jesus. — Tũybe Deus ya'õbuyxi g̃u iãn o'e. Warara'acat kug̃ tak ibuyxim g̃u osunuy — Jesus o'e.</n>


text:
— Itop'ũm e'ũibit ade em ma ajẽmjẽm ixe ibimãmãmãat ekawẽn coco'ukat kay — io'e. — O'taobu'un g̃u cekay. — “Obuywan cuy ece okay itakomaat pe okaykayap puxim,” io'e'e itop'ũm e'ũibit — Jesus o'e.</n>


text:
— Ade kabia ibimãmãmãat ekawẽn coco'ukat ibu'u osunuy itop'ũm e'ũibit puywan. G̃uyjom pit o'jekawẽn jewebe ma. “Deus ya'õbuyxi g̃u oxe,” io'e jewebe ma — io'e. — “Warara'acat tak ibuyxim g̃u ojukuk,” io'e jewebe ma — io'e.


text:
— “Imẽnpit ixe itop'ũm e'ũibit cuy osubuywan ixe be omu'ukpiceg̃ẽg̃ap puxim,” io'e jewebe ma — io'e. — “Ibuywan'ũm pima, soat em kuka oajẽmjẽm okay, omu'adaodao kuka,” io'e jewebe ma — Jesus o'e.</n>


text:
— Ixe ibimãmãmãat ekawẽn coco'ukat itop'ũm e'ũibit o'subuywan jemu'ukceg̃ẽap puxim cũg̃ g̃u ma'g̃u jekukum — io'e.


text:
— Pãm Deus? Eyxe Deus ibu'u du jemunaẽhẽyũ buywan- -soat kabia, soat ixima be dak jekay jewãwãwã'ukayũ buywan- -“Obuywatwan cuy ece” i'e'e'ukayũ buywan?


text:
Ibu'u g̃u ixeyũ buywan — io'e. — Soat em ag̃ cekay ip. G̃axĩn ma ixeyũ buywan — io'e. — Soat wag̃o õn. Ocepit cuy ijodi. Wepit puje Deus kay itabucayũ xe'e otobuxik? Tobuxik pin cĩcã oxe. Imẽnpuye juy eybu'un g̃u epesop Deus eju jekawẽn ãm — Jesus o'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wara'at ekawẽn o'g̃uwẽn jewexe xipacayũ be- -warara'acat mubuyxi'ũm'ũmayũ be- -“Oceju acã xipat Deus xe” i'e'e'ukayũ be.</n>


text:
— Xepxep ag̃okatkat o'ju Deus eju kawẽnwẽnap'a kay- -yabog̃at'a kay — io'e. — Oajẽm ip Deus eju jekawẽn ãm. Pũg̃ Fariseu osunuy. Wara'at iecug̃ap peam dinheiro bubu'ukat osunuy — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje Fariseu o'jekawẽn Deus eju. Jag̃epũg̃ ma cũg̃'i osunuy. Jewexe ya'õbuyxi jĩjã osunuy. Imẽn o'jekawẽn: <n>— “Deus,” io'e. “Ocokcok oce warara'acat puxim g̃u õn etabixe buye,” io'e. “Ixeyũ ma itabikuku warara'acat pubut kay. Õn pit ka'ũma,” io'e. “Ixeyũ ma warẽmtag̃ ma jekukum. Õn pit ka'ũma,” io'e. “Ixeyũ ma jepopom warara'acat tayxi eju. Õn pit ka'ũma,” io'e. “Ig̃o buxim g̃u dak õn- -iecug̃ap peam dinheiro bubu'ukat puxim g̃u,” io'e.


text:
“Pũg̃ semana be xepxep kabia okpiwat ma õn jewemureren kawẽn ãm eweju,” io'e Deus pe. “Wedinheiro'in õn iũmũm ewebe,” io'e. “10 be ikug̃ pima, pũg̃ ma õn iũmũm ewebe,” io'e — Jesus o'e.</n>


text:
— Iecug̃ap peam dinheiro bubu'ukat pit cũg̃'i osunuy wũy ma Fariseu wi. Isũsũn osunuy kabi kay jeak am ya'õbuyxi'ũm cexe buye. Yatoro ma o'jekawẽn Deus eju. O'jewekũmpiokaka jeg̃uycũg̃ap pibun, ikẽrẽat kug̃ puye — io'e. — “Deus,” io'e — io'e. — “Ikẽrẽat kug̃ õn,” io'e — io'e. — “Imẽnpuye etabotaidabotbon cuy eg̃uy okay,” io'e — io'e Jesus.</n>


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — Jesus o'e. — Jeduk'a be ixeyũ epit puje, Fariseu g̃u cũg̃ ma o'e Deus xe- -iecug̃ap peam dinheiro bubu'ukat acã — io'e. — Eya'õbuyxian pin cĩcã bima, eya'õbuyxian g̃u epesop Deus xe. Eya'õbuyxian pin'ũm pima bit, eya'õbuyxian epesop cexe — Jesus o'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus eju etaybitbinayũ warara'acat o'g̃ukorẽm. O'g̃ukorẽm ip Jesus kay mucayan bekitkit tojotjon puye.


text:
Imẽnpit: <n>— Ebekitkit cuy epetojot okay — io'e Jesus cebayũ be ip. <n>G̃ebuje Jesus o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju- -12 beayũ eju. <n>— Bekitkit mubu'un g̃u juy okay imudot am — io'e. — “Epeju g̃u juy Jesus kay,” i'ũmg̃u juy epe'e cebe ip. Deus ixeyũ buximayũ kukukan je'e soat kukukan pima.


text:
Icẽmãn õn e'em eywebe. Bekitkit ibu'u g̃u Deus pe jekukan. Imẽnpuxim Deus pe eykukan eybu'u'ũm pima, cexe epesop ixe soat kukukan pima — io'e.</n>


text:
G̃ebuje ag̃oka kukat oajẽm Jesus kay. O'jekawẽn Jesus eju. <n>— Tapu — io'e. — Ẽn xipat, cedag̃ ocemutaybitbin puye — io'e. — Apẽntak oce soat em Deus xe onũy ãm? — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Etaybit Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn — io'e. — “Warara'acat tayxi kaykay g̃u juy epesop,” io'e Deus. “Warara'acat epeyaoka g̃u juy,” i dak. “Eyetabikum g̃u juy warara'acat pubut kay,” i dak. “Napa g̃u juy epe'e,” i dak. “Ibuyxim cuy eyebay epejukuk, eyxi dak,” i dak o'e Deus wuywebe — Jesus o'e.</n>


text:
Iboap co buje, Jesus waram o'jekawẽn cebe. <n>— Pũg̃ ma buk omuy ewebe i'e am — io'e. — Soat ebubut cuy eteida dinheiro bu am. Dinheiro juy eg̃ũm ikug̃'ũmayũ be — io'e. — Iũm puje, ebubut ade ece'e kabi be — io'e. — G̃ebuje juy ejot. Oweju juy ejeku — io'e Jesus.</n>


text:
Ig̃uycũg̃ cĩcã o'e iboap co buje, ade jĩjã ibubut puye. Tacup osunuy. Ibu'u o'e jebubut ũm tadaybotbocayũ be. Xerewun. O'jẽm Jesus xewi.</n>


text:
Ag̃oka kukat cemap co buje, Jesus o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju- -ig̃uycũg̃at cẽmap co buje. <n>— Iba'ore jĩjã ibubut adeat Deus pe jekukan — io'e Jesus.


text:
— Iba'ore camelo be ikap am awi daobi'atog̃. Imẽnpuxim iba'ore jĩjã ma ibubut adeat Deus pe jekukan, ibu'u ip puye — io'e.</n>


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — Jesus o'e. — Deus bikuyap tag̃ eybadip iwat puje, eywebe epesuiwat podi ma epejat — io'e. — Eyduk'a beayũ aco'i epesuiwat, eytayxi dak, eywag̃o dak, eyebay dak eyxi dak, eyebekitkit tak.


text:
Deus bikuyap tag̃ iwat puje, eywebe epesuiwat podi ma epejat — io'e. — Eyetait pima Deus xipacat je'g̃ũm eywebe. Eye'ũ buje dak waram g̃uto epeyetait — io'e. — Soat em Deus xe epesop — Jesus o'e.</n>


text:
Adeayũ parakpewi Jesus 12 beayũ o'tujowat. O'jekawẽn ceweju ip. <n>— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — io'e cebe ip. — Jerusalém ka kay aju — io'e. — Soat wag̃o õn. Kuyjeayũ emudupmubararaktup ekawẽn tag̃ adeayũ warẽmtag̃ ma ip okuk — io'e.


text:
— Ixeyũ oũm Judeu'ũmayũ be okay itakomaayũ be. Owaywayway ip je'e. Warẽmtag̃ ma ip okuk. Omuxixuxi ip. Omupokupok ip.


text:
Imẽnpit 12 beayũ xe cekawẽn pa'arẽm osunuy Jesus ekawẽn. <n>— Apẽnape ite e'em? — io'e ip jewewebe. — Cekawẽn pa'arẽm ocewebe — io'e ip.</n>


text:
E bitako dag̃ xik'i bima kapkapayũ daobiwẽg̃ cocom ixe ita'ũmat. <n>— Apẽnpuye eyju kapkam ijoma? — io'e kapkapayũ be.</n>


text:
G̃ebuje ita'ũmat o'jewãwã Jesus kay. <n>— Jesus! — io'e. — Davi naxeg̃ebit ẽn! — io'e. — Etabotaidabotbon cuy eg̃uy okay — io'e ya'õberen.</n>


text:
Imẽnpuye kapkapayũ ita'ũmat o'g̃ukorẽm. <n>— Ecemũg̃ cuy! — io'e ip.Imẽnpit big̃ ma o'jewãwã ya'õberen. <n>— Jesus! — io'e ma'g̃uto. — Davi naxeg̃ebit ẽn! Etabotaidabotbon cuy eg̃uy okay — io'e.</n>


text:
Jesus oajẽm ita'ũmat kay. O'jecũ e bidase. <n>— Ixe ita'ũmat epetojot okay — io'e jexeacat pe.O'tojot. O'jekawẽn cebe, yajẽm puje.</n>


text:
Jesus iboap e isum ma o'jewetada. Jecoatcoan o'e. Ixe dak o'ju Jesus eju. <n>— Ka'ũmg̃u ejo'iat xipacat — io'e Deus pe. <n>Imẽneju soat o'jojojo'iayũ: <n>— Ka'ũmg̃u ejo'iat xipacat — io'e ip Deus pe.</n>


text:
Ibo ka be ag̃okatkat osunuy. Ibutet Zaqueu i osunuy. Iecug̃ap peam dinheiro bubu'ukat osunuy. Ibubut adeat osunuy.</n>


text:
Ixe dak Jesus co ojuy o'e. Imẽnpit Jesus co ba'ore osunuy taoapĩn puye. Ijo ba'ore osunuy adeayũ Jesus akokoreren oekuku buye.</n>


text:
Imẽnpuye Zaqueu o'jedau Jesus topabe. Jesus co am o'jeu figueira'ip eju. O'jeu ijop'ip tẽg̃ ma je'kap iam itaybit puye.</n>


text:
Ibo'ip tiotpe yajẽm puje, Jesus o'jeapũn Zaqueu kay. <n>— Zaqueu — io'e. — Ekop cuy! — io'e. — Daosuw! — io'e. — Eduk'a be õn cum — Jesus o'e.</n>


text:
Zaqueu dao ma o'kop ip ejuwi. Icokcok o'e Jesus tuk'a be cu ojuy buye. <n>— Ejot cuy oduk'a be — io'e Jesus pe.</n>


text:
Iboap o'jojojo'iayũ Jesus o'jomuymuy ip jeweweju. <n>— Jesus o'ju Zaqueu duk'a be — io'e ip jewewebe. — Ixe Zaqueu ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi! — io'e ip jewewebe.</n>


text:
G̃ebuje Zaqueu o'jekawẽn Jesus eju jeduk'a be. <n>— Kariwa — io'e. — A'õpicũg̃ cuy eg̃uy. Ikẽrẽat cuk adi og̃ujurũg̃rũg̃iap cuy ocepere. Obubut'in og̃ũm ikug̃'ũmayũ be. Ipidase og̃ũm cebe ip — io'e. — Adeayũ mug̃uykukukum cuk adi og̃uy dinheirom — io'e. — Ebadipdip dinheiro juy og̃ũm pũg̃ dinheiro ojat'iat pe soat pe — io'e Zaqueu.</n>


text:
Soat wag̃o õn. Ijodi ojot ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat kudada am. Ixeyũ daxijo am ojot — io'e Jesus.</n>


text:
Adeayũ be iboap co buje, Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip. Jerusalém ka be Jesus oajẽm pin. Tũybe g̃axĩn ma Deus soat kukukan je'e iãn o'e ip adeayũ. Imẽnpuye iboap ekawẽn o'g̃uwẽn Jesus.</n>


text:
— Kariwa yobog̃at cu ojuy wũyatka kay — io'e Jesus. — Wũyatka watwat ixe kariwa yobog̃at muy ojuy jekukan.


text:
Iju'ũm pima 10 beayũ o'g̃udot jewekay jebuywatwat'ukayũ. Pũg̃pũg̃pũg̃ ma o'g̃ũm soat pe dinheiro isurũg̃at. Soat ip pũg̃pũg̃pũg̃ o'e ikug̃. “Õn ijoce'ũm pima, epeyekapik ijop kug̃ dinheiro kug̃ wara'at pu am- -dinheiro bu am,” io'e ixe kariwa cebe ip.


text:
Imẽnpit cebekitkityũ'in itakoma osodop ip jekariwa yobog̃at kay. Imẽnpuye itakomaayũ jebureyũ o'g̃uju jekariwa nomuju jekawẽn ãm ceweju. E dag̃ ip o'e cebe: “Ekay g̃u oceju,” i. “Ocekukat pin g̃u ewebe,” io'e ip cebe e dag̃ — Jesus o'e.</n>


text:
— G̃ebuje o'ju wũyat ka kay — io'e. — Wũyatka be bima ibo ka watwat ixe kariwa yobog̃at o'jomuy jekukan. Ade ka kukan ip o'jomuy. O'jẽm wũyatka bewi. Jay. Oajẽm g̃uto jeka be — io'e. — Jebuywatwat'ukayũ o'tomuwã jewekay. 10 be dinheiro o'g̃ũmg̃ũm cebe'iayũ o'tomuwã. Itaybit pin o'e pebũrũ paxi ip dinheiro o'jat wara'at iam — io'e Jesus.</n>


text:
— G̃ebuje ibuywatwat'ukat oajẽm jekariwa kay — io'e. — “Kariwa,” io'e. “Pũg̃ dinheiro eg̃ũm owebe isurũg̃at. 10 be ojat wara'at,” io'e — Jesus o'e.</n>


text:
— “Xipat ẽn,” io'e. “Xipan cĩcã juk adi ecekapik,” io'e. “Xipan cuk adi ecekapik pũg̃at kug̃ ewebe og̃ũm'iat kug̃- -dinheiro kug̃- -yopĩcat kug̃,” io'e. “Imẽnpuye 10 be ag̃oka kukan ecesũy,” io'e kariwa cebe — Jesus o'e.</n>


text:
— Ibocewi wara'at oajẽm ibuywatwat'ukat — io'e. — “Kariwa,” io'e. “Ixaat kug̃ pima, 5 be ojat wara'at,” io'e wara'acat — Jesus o'e.</n>


text:
— Ibocewi wara'at oajẽm ibuywatwat'ukat — io'e. — “Juku, kariwa,” io'e. “Edinheirom. Pũg̃ ma,” io'e. “Ocekapik g̃u wara'at pu am. Og̃uekabek pit pag̃õm,” io'e.


text:
“Oparara ebuxim, ẽn warara'acat mudadaybotbon puye,” io'e. “Ẽn ibubum warara'acat xewi iũmũm g̃u ma'g̃u,” io'e. “Ẽn ibubum cexewi ip taidadam g̃u ma'g̃u,” io'e ibuywatwat'ukat — Jesus o'e.</n>


text:
— “Xipat'ũm cĩcã ẽn,” io'e kariwa. “Ajo pẽg̃ap g̃u ẽn?” kariwa o'e ya'õberen jebuywatwat'ukat pe. “ ‘Ocekapik g̃u wara'at pu am,’ i ẽn e'em owebe. ‘Og̃uekabek pag̃õm,’ i ẽn e'em owebe,” io'e. ‘Ẽn warara'acat mudadaybotbon,’ i ẽn e'em owebe,” io'e. ‘Ẽn ibubum warara'acat xewi iũmũm g̃u ma'g̃u,’ i ẽn e'em owebe,” io'e. “ ‘Ẽn ibubum cexewi ip taidadam g̃u ma'g̃u,’ i ẽn e'em owebe,” io'e.


text:
“Apẽnpuye dak dinheiro eg̃ũm g̃u dinheiro muxipanpan'ukat pe ixe be wara'at pu am? Ixe be iũm puje, wara'at kug̃ kajuk ece'e dinheiro kug̃,” io'e kariwa — Jesus o'e.</n>


text:
— “Pũg̃ ma ikug̃at pui bewi juy cedinheiro epejat,” io'e kariwa jexeayũ be. 10 be ikug̃at pe juy epeg̃ũm,” io'e — Jesus o'e.</n>


text:
— “Imẽn ma õn e'em,” io'e kariwa bit. “Adeat kukat pe wara'at je'g̃ũm ip. Ade'ũmat kukat xewi bit je'jat ip,” io'e kariwa — Jesus o'e.</n>


text:
— “Okay itakomaayũ juy epetojot ijoce,” io'e. “ ‘Ocekukat pin g̃u ewebe,’ i juk o'e ip owebe,” io'e. “Ixeyũ juy epetojot ijoce,” io'e. “Ixeyũ ma epeyaoka wetabixe,” io'e kariwa — Jesus o'e.Imẽn Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip.</n>


text:
Oajẽm ip Betfagé ka xe, Betânia ka xe dak, co'a xe. Co'a butet Oliveira dip'a i osunuy. Ajẽm pima xepxepayũ o'g̃uju wara'atka be jeweju etaybitbinayũ.</n>


text:
— Epeju juy ag̃oka kay- -wuywapatka kay — io'e xepxepayũ be. — Iboce jumento'it'it epetobuxik- -ikirikat- -yakpi jeje'ibit'ũmat. Ixe jumento'it'it epeg̃uwekap — io'e cebe ip.


text:
— Ixe juy etojot ijoce — io'e. — “Apẽnpuye dak eyju jumento'it'it muwekapkam?” i'e buje ip, “Ocekariwa cekay, ikug̃'ũm puye,” i juy epe'e cebe — io'e cebe ip.</n>


text:
Imuwekapkam pima õhõ iwat o'jekawẽn cebe ip. <n>— Apẽnpuye eyju jumento'it'it muwekapkam? — io'e õhõ iwat.</n>


text:
O'tujowat ip Jesus kay. Oajẽm. Jumento'it'it akpi jeje jeekabek o'jomõg̃ ip. Ceweju etaybitbinayũ Jesus o'g̃uju jumento'it'it akpi jeje- -iekabek ceje.


text:
Jerusalém ka xe Jesus ajẽm pima, adeayũ jeekabek o'g̃upayapaya ip Jesus wap e dag̃ ya'õbuyxi cexe ip puye.


text:
Jesus o'tobede jĩjã ip g̃ebuje. Icokcok cĩcã ip o'e Oliveira dip'a pẽnpẽn tag̃ kopkom pima- -soat cebekitkit. O'jewãwã ip Jesus kay. <n>— Deus xipat cĩcã — io'e ip ya'õberen. — Teku ka'ũma buk ajojojoiap mubapukpug̃ jekukum — io'e ip.


text:
— Wuykukukat omuyku Deus a'õbi — io'e ip jewewebe. — Ka'ũma ma ixe jo'iat idipat! — io'e ip. — Kaba'ũm jeedop ip kabi watwat — io'e ip. — Deus cuy xipacat je'g̃ũm cebe — io'e ip Jesus cocom pima.</n>


text:
Imẽneju Fariseuyũ o'jewãwã Jesus pe adeayũ parakpewi. <n>— Tapu — io'e ip. — “Epeyemũg̃ cuy,” i juy ece eweju etaybitbinayũ be, warẽmtag̃ ma ip e'em puye — io'e ip.</n>


text:
Jajẽm puje, Jerusalém ka kay o'jeak Jesus. O'tõn ika jojom pima ade ika watwat kũyjobit'ũm puye. O'jekawẽn ika jojom pima.</n>


text:
— Jerusalém ka watwat, Deus omudot eydaxijoap ojuy kaba'ũm eydop am — io'e Jesus. — Obikuy jĩjã g̃asũ ma eymutaybit am iboam. Eyju bit eybu'u ixe be eydaxijo am. Imẽnpuye wekawẽn ba'arẽm eyxe — io'e.


text:
— Imẽnpuye g̃uyjom eykay itakomaayũ korara jo'iat jomuy ip eyka koreren jeõm ãm eyaokaka am — io'e. — Ka'wi mug̃ẽg̃ẽ ip jomuy. Jeymukoreren ip eyenapõnap puxixim. Jeyakodip ip — io'e.


text:
— Jeymu'ũm ip. Soat eyka watwat g̃u'ũm ip. Ka'ũma ma jepoyat. Ikabog̃atka sukamu'ũm cĩcã ip. Wita'a yamudu ip- -soat'a uk'a mug̃ẽg̃ẽap'a. Pũg̃'a iwat g̃u ip wara'at'a jeje. Deus omudot eydaxijo am. Eyju bit okay g̃u. G̃asũ ocedaxijo pin Deus iam eyetaybit g̃u. Imẽnpuye soat ip jeymu'ũm. Pũg̃ tak epeyepoyat g̃u. Soat ip jeymu'ũm — io'e Jesus.</n>


text:
Jesus oajẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a kay- -yabog̃at'a kay. Ya be oõm. Ag̃okatkayũ o'g̃ujẽm uk'a ekorara bewi- -õhõ deidada'ukayũ.</n>


text:
— Imẽn e'em Deus ekawẽntup: “Oduk'a bit cuy yanuy Deus eju kawẽnwẽnap'am” i — io'e cebe ip. — Eyju bit epeyamuwexat ibukurukayũ munẽmap'am — io'e cebe ip.</n>


text:
Jesus adeayũ mutaybitbin osunuy soat kabia Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. <n>G̃ebuje paĩyũ kukukayũ Jesus aoka ojuy oeku ip- -Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak, warara'acayũ dak- -Judeuyũ kukukayũ. Jesus aoka ojuy osodop ixeyũ ma.</n>


text:
Jesus imutaybitbin pima paĩyũ kukukayũ oajẽm cekay. Oajẽm ip Jesus kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Oajẽm ip Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ eju, Judeuyũ kukukayũ eju dak.


text:
Soat ip o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Abu-a'õbi juk ija'a beayũ eg̃ujẽm? — io'e ip. — Abu-a'õbi ẽn jekukum? — io'e ip. — Iboam cuy ocemukũyjom ece — io'e ip.</n>


text:
— Abu-a'õbi g̃u juk João ijodiat mubatisasan oeku? Deus a'õbi du? Ijodiat a'õbi g̃u xe'e? Iboam cuy epe'e omukũyjom — io'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje o'jewa'õxikxik ip jeweweju. <n>— Apẽn xe'e acejede? — io'e ip. — “Deus a'õbi” i'e buje cebe, “Apẽnpuye juk eyetabut g̃u João kay?” i je'e Jesus wuywebe — io'e ip.


text:
— “Ijodiat a'õbi,” i'e buje bit cebe, adeayũ wuyabug̃bug̃ je'e wita'am, ixeyũ xe João Deus a'õbi juk adi oeku buye — io'e ip jewewebe.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn adeayũ mukũyjo am Deus a'õbi õn jekukum iam. <n>— Ag̃okatkat ibune'ĩcatpune o'taida uvabune — io'e Jesus. — Ixe uvadip iwat ag̃okatkayũ o'jomuy tip wiwi an. “Wekadaidip cuy epetipwiwi,” io'e cebe ip. O'ju wara'at ka be ixeyũ ag̃okatkayũ tip wiwim pima. Ibun cĩcã osunuy wara'at ka be — io'e.


text:
— Yaopap ekaxi bima tip iwat uva'a kay o'e. Jebuywatwat'ukat o'tomuwã. <n>— “Eju juy wekadaidip kay,” io'e. “Uva'a juy eyadojot oxat'am,” io'e. Imẽn jebuywatwat'ukat o'g̃uju uva'a bum. O'jẽm. Jay. Oajẽm uvadip pe. Imẽnpit tip wiwi'ukayũ ibuywatwat'ukat o'yamupãupã tip iwat buywatwat'ukat. O'g̃ujẽm ip tip pewi. Ibui pug̃ ma o'g̃ujẽm ip. Pũg̃'a dak ip o'yaũm g̃u cebe. Jebui pug̃ ma o'jepit tip iwat pe — Jesus o'e.</n>


text:
— Ibocewi tip iwat wara'at o'g̃uju uva'a kay jebuywatwat'ukat. <n>— “Eju juy uvadip kay wekadaidip kay,” io'e wara'at pe. “Uva'a juy eyadojot oxat'am,” io'e. <n>— Xerewun. O'jẽm ibuywatwat'ukat. Jay. Oajẽm uvadip pe. Imẽnpit ixe wara'acat tak o'g̃ujẽm ip. Ixe dak ip o'yaokaka jĩjã. Warẽmtag̃ ma o'jukuk ip. Ibui pug̃ ma o'g̃ujẽm ip. Pũg̃'a dak ip o'yaũm g̃u cebe. Jebui pug̃ ma o'jepit kadai iwat pe — io'e.</n>


text:
— Ibocewi wara'at o'g̃uju uva'a kay jebuywatwat'ukat. Ixe wara'acat oajẽm tip pe. Ixe dak ip o'yamupãupã. Ixe dak o'g̃ujẽm ip tip pewi. Jebui pug̃ ma o'jepit tip iwat pe — io'e. <n>— Imẽn kadaidip wiwi'ukayũ ebapũg̃ayũ o'g̃ujẽm tip pewi. Tip iwat buywatwat'ukayũ o'g̃ujẽm ip. Ebapũg̃ em ip ibui pug̃ ma o'g̃uypit kadaidip iwat kay.</n>


text:
— Imẽneju tip iwat o'jekawẽn jewebe ma. <n>— “Apẽn paxi oce?” io'e jewebe ma. Okpot cuy og̃uju tip kay yabum,” io'e. “Oxe ikukpin cĩcãat cuy og̃uju. Ibuyxim ma ip okpot jukuk,” io'e jewebe ma.</n>


text:
— Kadaidip tip iwat jekpot o'g̃uju tip kay. Xerewun. O'jẽm. Jay. Oajẽm tip pe. Imẽnpit ipot co buje, tip wiwi'ukayũ o'jekawẽn jewewebe. <n>— “G̃a'a tip iwat ipot ayaoka,” io'e ip jewewebe. “Cebay e'ũ buje, teku soat je'jat jebay'ũm pubut,” io'e ip. “Tip kukan je'e,” io'e ip. “G̃a'a ayaoka. Wuyju ma ibubut ajat. Wuyju ma tip kukan acesop,” io'e ip jewewebe.</n>


text:
— Tip iwat ipot o'tujujẽm ip tip pewi. Kacũg̃ kay o'tujowat ip. Ipot'ũm o'yaoka ip — io'e Jesus imutaybitbin. <n>— Apẽn je'e tip iwat jekpot'ũm o'yaoka'iayũ be? — io'e Jesus ja'ĩjojomayũ be.


text:
— Og̃uwẽn eywebe. Kadaidip iwat je'ju tip wiwi'ukayũ kay. Yaoka ip. Warara'acayũ jomuy ixeyũ'ũm'ũm tieg̃ jekadaidip wiwi an — io'e. <n>— Cẽm tu? — io'e Jesus ekawẽn cocoayũ. — Imẽn xe'e je'e? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
— Icẽmãn — io'e Jesus. — Omuwẽg̃aptup imẽn e'em: <n> “Ite'a wita'a xipat g̃u,” io'e uk'a muymuy'ukayũ jewewebe, i. Ite'a o'yaxik ip, i. Imẽnpit o'yaxikiat'a xipat cĩcãat'am o'e, i. Wara'at'a muycemap'am o'e ce'aeduap puxim, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup- -omuwẽg̃aptup — io'e Jesus.


text:
— Ig̃o'a jejewi je'at puje, o'jewenõmnõmnõm kuka. Ijodiat ceje ig̃o'a at puje, tõm ã kuka o'e ip — io'e.Iboap ekawẽn o'g̃uwẽn Deus a'õbi õn jekukum iam ixeyũ mukũyjoap ojuy.</n>


text:
O'ya'ĩjojo'iayũ oitakomãn Jesus kay ibo ekawẽn cocom puye- -Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ, paĩyũ kukukayũ dak. <n>— Jesus ijop ekawẽn o'g̃uwẽn wuymukorẽm ãm — io'e ip jewewebe. <n>Imẽnpuye Jesus pu ojuy o'e ip. Imẽnpit iparara o'e ip adeayũ buxim.


text:
Ixeyũ dak dinheiro o'g̃ũm ag̃okatkayũ be Jesus ekawẽn puyxijo am. <n>— Jewexe juy Jesus ekawẽn kay epeku — io'e ip. — Ixe dobatban cuy epeku — io'e ip cebe. — Ixe ekawẽn puyxijojom cuy epeku — io'e ip. — Warẽmtag̃ ma aco'i jekawẽn — io'e ip. — Warẽmtag̃ ma cekawẽn puje, iecug̃ap kay juy atujowat — io'e ip. — Iecug̃ap a'õbi acã yaoka but wuywebe — io'e ip. <n>O'ju ip Jesus kay. Jay. Oajẽm ip.</n>


text:
— Tapu — io'e ip. — Ocetaybit cedag̃ ma ẽn kawẽnwẽn iam. Cedag̃ ma ẽn ocemutaybitbin tak — io'e ip cebe. — Kocũg̃ kadi kay g̃u ẽn ag̃- -badiat kay acã — io'e ip.Imẽn o'e ip ya'ĩjojoayũ mug̃uykuku ojuy Jesus kay oceju iam.</n>


text:
— Cedag̃ tu exe wuywebe dinheiro ũm ãm soat xe ya'õbuyxiat pe- -wuyeipi kukat pe- -César be? Aceg̃ũm g̃u xe'e? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
— Dinheiro isurũg̃at cuy epetojot okay — io'e Jesus cebe ip- -jedobatbanayũ be- -jekawẽn puyxijojo ojuyacat pe. <n>— Juku — io'e ip.O'g̃ubapuk cebe. <n>— Abu-biõg̃buk ija cebe? — io'e. — Abu-butet tak? — io'e. <n>— César biõg̃buk- -soat xe ya'õbuyxiat biõg̃buk — io'e ip. — Ixe butet tak opop cebe — io'e ip.</n>


text:
Jesus ekawẽn puyxijo ba'ore o'e cebe ip soat etabun. Cede ba'ore o'e ip. Mũg̃ ma osodop ip. <n>— Itaybit cĩcã teku jede am — io'e ip. — Ya'õmuypit pa'ore wuywebe — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Saduceuyũ oajẽm Jesus kay. Saduceuyũ Judeuyũ dak osodop ip. Tũybe wuye'ũ buje acejetait'ũma waram iãn o'e ip. O'jekawẽn ip Jesus eju.</n>


text:
— Tapu — io'e ip. — Moisés Deus pe wuyawẽwẽaptup cuk adi o'tupmubararak ocewebeaptum — io'e ip. — Imẽn e'em ibodup: <n> Ag̃okatkat wag̃o'ũm e'ũ buje, ikitpit puk cuy jewebumũn jewago'ũm tayxibuk eju itayxibuk i'it'et'ũm pima, i. Jewebumũn cuy imu'ukreg̃ am, bekicat muaypan am jewag̃o'ũm tieg̃, i.</n>


text:
Imẽn Moisés o'tupmubararak — io'e ip. <n>G̃ebuje 7 beayũ o'g̃uwẽn ip Jesus pe- -ikitpitpiyũ. <n>— Koapat o'jewebumũn. Ixe koapat'ũm oe'ũ jekpotpet'ũm pima ma — io'e ip.


text:
— G̃ebuje jewag̃o'ũm tomujuat o'jewebumũn jewag̃o'ũm tayxibuk eju. Ixe tomujuat'ũm oe'ũ jekpotpet'ũm pima ma'g̃uto — io'e ip.


text:
— Ibocewi warara'acayũ o'jewebumũnmũn jewag̃o'ũm tayxibuk eju 5 beayũ- -koapat tayxibuk eju- -pũg̃ eju ma. Soat ip o'jewebumũnmũn ceweju. Jekpotpet'ũm pima ma oe'ũ'ũ ip soat ma — io'e ip.


text:
Soat o'jewebumũnmũn ceweju 7 beayũ. Imẽneju waram wuyetait puje, abu-tayxim xe'e je'e? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
(-) <n>— Ijodiat ma jewebumũnmũn — io'e. — Waram o'jetait'iayũ bit jewebumũnmũn g̃u. Deus ixeyũ o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Jewebumũnmũn g̃u ip.


text:
Waram o'jetait'iayũ waram g̃u je'ũ, Deus ekawẽn tojotjot'ukat puxim ip puye. Deus ipotpoyũ ip, Deus ixeyũ o'g̃utait ce'ũap tomukadi buye — io'e Jesus.


text:
— Napa ma eyju e'em “Waram acejetait g̃u,” i. Waram epeyetait — io'e. — Waram acejetait wuye'ũ buje iam cuk adi o'g̃utaybitbin Moisés — io'e. — Ixe Moisés tipsopat ekawẽntup o'tupmubararak. “Deus Abraão kukukat, Isaque kukukat tak, Jacó kukukat tak,” i juk o'e Moisés, ce'ũ'ũ ip puje.


text:
Deus ce'ũat kukukat g̃u- -itaicat kukukat acã. Imẽnpuye wuyetaybit ixeyũ'ũm'ũm waram o'jetait ce'ũap tomukadi iam. Soat itait Deus xe- -itaicayũ, waram o'jetait'iayũ dak — Jesus o'e.</n>


text:
— Imẽn Davi e'em Salmodup pe- -jebibododonaptup pe — io'e. — Davi o'e Deus emunaẽ be “Okukukat” i. Imẽnpuye Deus emunaẽ Davi naxeg̃ebit acã g̃u osunuy. Davi kukukat tak osunuy — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
— Eyday'em'um cuy epesop Moisés ekawẽn eymutaybitbin'ukayũ be eymug̃uykukuap puxim — io'e. — Tũybe soat podi ma oca'õbuyxi iãn e'em ip — io'e. — Jesay ukpi wẽnẽg̃wẽnẽg̃ãn ip jekukum soat pe jejojoan. Icokcok cĩcã ip warara'acat pe ibuyxim ikuk am soat etabutpe — io'e. — Kariwa yobog̃at tũyap pe abik ojuy ip Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Peta kabia be dak cucum ip kariwa yobog̃at tũyap kay yabikap ojuy.


text:
Ag̃okatkat'ũm e'ũ buje, itayxibuk pubut pupum ip. Cekawẽn wa'ũm cĩcã ip Deus eju warara'acat pe “Eyetaybit cĩcã Deus eju kawẽn ãm” i'e am cebe ip. Jewexe Deus eju ip kawẽnwẽn. Deus xe g̃u ip ya'õbuyxi- -jewexe acã. Imẽnpuye soat podi ma ipiat supi'ajo ip — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jeak dinheiro mũn'a kay- -isurũg̃at mũn'a kay. Dinheiro mũn'a Deus eju kawẽnwẽnap'a be o'yanuy. Ibubut adeayũ dinheiro mõg̃mõg̃ ip o'e ig̃o'a be. Xeresu g̃u o'jomõg̃mõg̃ ip ya be.</n>


text:
G̃ebuje Jesus ayacat o'jojojo- -itop'ũm e'uibit- -tadaybocat. Ixe ayacat dinheiro isurũg̃at o'jomõg̃ ig̃o'a be- -xepxep ã o'jomõg̃. Xepxepatei teibog̃ g̃u osodop- -tei'ĩt ma.</n>


text:
 <n> (3-4)</n> — Icẽmãn õn e'em eywebe — Jesus o'e jexeayũ be. — Ibubut adeayũ ma ade o'jomõg̃mõg̃ ip. Yopĩt ma bit jexewiat'in o'jomõg̃mõg̃ ip ya be jedinheiro'in. Ixe ayacat pit soat jexewiat o'jomõg̃ jedinheiro. Ka'ũma ma o'jepoyat cexe. Tei'ĩcat o'jomõg̃. Inaka soat o'jomõg̃ jedinheiro. Jexat pu ojuyap tak o'jomõg̃. Imẽnpuye Deus xe ayacat teibog̃ o'jomõg̃ tei'ĩt ma'g̃u wuyxe. Deus xe warara'acat podi ma o'jomõg̃ — io'e Jesus.


text:
G̃ebuje ceweju etaybitbinayũ o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Tapu, ak'i juy ece — io'e ip. — Deus eju kawẽnwẽnap'a yadip cĩcã! — io'e ip. — Wita'a mug̃ẽg̃ẽ'a yadip cĩcã! — io'e ip. — Adeayũ juk adi jedinheiro o'g̃ũmg̃ũm yamudipapteim — io'e ip.</n>


text:
— Icẽmãn — io'e Jesus cebe ip. — Yadip cĩcã g̃asũ. G̃axĩn ma bit soat'a je'aedu. Xepxep'a jewa'awebotbon g̃u je'e wita'a — io'e Jesus.</n>


text:
— Tapu, pug̃ũn xe'e je'aedu? — io'e ip. — Ajo je'bapuk g̃asũ je'aedu iam ocemutaybit am? — io'e ip.</n>


text:
— Eyday'em'um cuy epesop warara'acat pe eymug̃uykukuap puxim! — io'e. — Napapa'ukayũ jajẽm. “Cristo õn,” i napa ma je'e ip warara'acat pe. “Ijodiat taxijojo'ukan Deus emunaẽ õn,” i napa ma je'e ip. “G̃axĩn ma Deus soat kukukan je'e,” i napa ma je'e ip. Eyetabun g̃u juy epesop ixeyũ ekawẽn kay — io'e.


text:
— Soat kaka dag̃ nopag̃õg̃õm je'e ip- -ijoxĩn ma, wũy dak. Nopag̃õg̃õmap awẽg̃ tobuxik puje, eyag̃uykorereren g̃u juy epesop. Imẽn cuy je'e koam. Imẽnpit soat i'ũmap kabia oajẽm g̃u buk.</n>


text:
— Pũg̃ eipi watwat nopag̃õg̃õm je'e wara'at eipi watwat eju. Pũg̃ ka watwat nopag̃õg̃õm je'e wara'at ka watwat eju.


text:
Soat kaka dag̃ ipi jexixi. Soat ka dag̃ je'e reap. Soat ka dag̃ je'e iwãtaxipipi ade. Xipat'ũm cĩcãat je'bapuk. Wuymuparararanap tak je'bapuk kabi be — io'e.</n>


text:
— Iboap ebapuk awap itakomaayũ jeydaomũn. Ipiat supi'ajoat ip eywebe. Jeydujowat ip Deus eju kawẽnwẽnap'a be Judeuyũ be eymuymuy am. Daomũnmũnap'a be ip jeymuõm. Jeydujowat ip iecug̃ap dopabe ika kukukayũ dopabe dak, okay eyetabut puye.


text:
— “Apẽn paxi oce'e cebe ip?” i'ũmg̃u juy epe'e. “Apẽn paxi ocewedayo?” i'ũmg̃u dak cuy epe'e. Eyag̃uybabi'ũm'ũm g̃u juy epesop apẽn paxi ocewedayo iap kay.


text:
Õn ma jeymutaybin jedem ixeyũ dopabe bima. Eya'õmuypit pa'ore je'e cebe ip eykay itakomaayũ be — io'e.


text:
— Eyebay ma jeyũm eykay itakomaayũ be eyaoka am, eywag̃oyũ dak, eybadipyũ dak, eybureyũ dak. Ixeyũ ma ey'in yaoka pũg̃pũg̃.


text:
Eyetabun cuy epesop okay ipiat'ajojom ma'g̃u eyju. Soat em Deus xe epesop eye'ũ buje — io'e Jesus.</n>


text:
Jerusalém ka koreren pima, jewat cuy ip co'a kay jaokaap puxim Judéia eipi watwat. Jeka bewi juy ip je'jẽm g̃u ikabog̃atka watwat. Ikabog̃atka kay g̃u juy ip jenapõn kog̃ũnpi watwat.


text:
Jenapõn g̃u juy ip ixe kabia be Deus jekay itakomaayũ be jeweig̃ puye. Ixe soat pe jeweik jemudupmubararaktup ekawẽn tag̃- -kuyjeatup ekawẽn tag̃ — io'e.</n>


text:
— Yukreg̃ayũ ipiat supi'ajojo jĩjã ixe kabia be, jekũm pe je'it kukayũ dak. Judéia eipi watwat ipiat supi'ajojo jĩjã. Deus ipiat supi'ajoat Judeuyũ be itakoma jĩjã buye.


text:
Cekay itakomaayũ Judeuyũ yaokaka pajam. Warara'acat ip taomũn. Taomũnmũn ip tujowat wara'at ka dag̃. Jerusalém ka sukamu'ũm Judeu'ũmayũ. Imẽn je'bapuk Judeu'ũmayũ soat kukukan pima — Jesus o'e.</n>


text:
— Iwaruat je'bapukpuk kaxiepiat pe, kaxiaat pe dak, kasopta be dak. Soat ka watwat yag̃uybabi'ũm'ũm cĩcã je'e. Yag̃uybabi'ũm'ũm je'e ip soati jediexixi jĩjã buye, tipodoy jĩjã buye dak.


text:
Soat kabi beacat muycemcemap jearere. Soat ya'õca'ũm je'e jeparara pibun. Ya'õca'ũm je'e ip ipararuat ebapuk puje — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje ip ojo — io'e Jesus. — Kabikerereat eju oajẽm puje ip ojo — io'e Jesus. — Soat wag̃o õn. Ixeyũ ojo. “Ka'ũma ma ejo'iat ya'õbacaat,” i je'e ip owebe — io'e Jesus. — “Soat podi ma edip,” i je'e ip owebe — io'e Jesus.


text:
— Iboap ebapuk puje, g̃axĩn ma taxijojom epe'e. Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop. Eya'õcam cuy epesop — io'e. Imẽn Jesus o'jekawẽn cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn jexeayũ be. <n>— Figueira'ip cuy epeyopcoco, wara'at'ip tak.


text:
— Ag̃ cuy epesop wajẽmap kay — io'e. — Puybitxim g̃u juy epesop kawedixim g̃u dak, tarekrek pupuxim g̃u dak — io'e. — Ag̃ cuy epesop wepit pujeap kay.


text:
Imẽnpuye soat em ma ag̃ cuy epesop wepicap kay. Soat em cuy epeyekawẽn Deus eju — io'e. — “Bay, ocemutaxin cuy eg̃uy ipiat'ajoap puxim,” i juy epe'e Deus pe. “Bay, ocebuywatwan cuy eg̃uy soat wag̃o kay ocajẽm puje ocesũsũnap puxim,” i juy epe'e cebe — Jesus o'e.</n>


text:
 <n> (37-38)</n> Soat kabia Jesus adeayũ mutaybitbin'uk osunuy Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Kabia'isum adeayũ je'aweroro'uk ip osodop ig̃o'a be Jesus ekawẽn com. Kabiog̃kabiog̃'i bima o'jepitpit Jesus Oliveira dip'a bicũg̃pe xexen.</n>


text:
Peta ajẽm pima paĩyũ kukukayũ Jesus aoka ojuy ip, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. Peta butet Páscoa i osunuy.


text:
Ixe epeta bima Judeuyũ pão'a o'o'uk osodop- -yamuyuhuhuaptõmtẽm'ũmat'a. Soat kabia Jesus aoka ojuy oekuku ip paĩyũ kukukayũ, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. <n>— Apẽn g̃u xe'e aceyaoka? — io'e ip jewewebe. Adeayũ eta'ũm pima ip yaoka ojuy oekuku, adeayũ buxim iparara ip puye.</n>


text:
 <n> (3-4)</n> G̃ebuje Judas o'ju paĩyu kukukayũ kay oibu'un Jesus kay buye. Kũyjobit o'e Satanás a'õ kay. Ixe Judas xepxep putet osunuy. Iscariote i wara'at ibutet osunuy. 12 beayũ'in osunuy ixe. Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ kukukayũ kay dak o'ju. Jekawẽn ãm ceweju ip o'ju. Oajẽm cekay ip. Jay.


text:
Icokcok cĩcã ip o'e paĩyũ kukukayũ, Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ kukukayũ dak. <n>— Ocewebe Jesus ũm puje, dinheiro oce'g̃ũm ewebe iũmapteim — io'e ip Judas pe.</n>


text:
— Ha'a, dinheiro juy eg̃ũm owebe — io'e cebe ip. <n>Imẽneju soat kabia paĩyũ be Jesus ũm ojuy oeku Judas. Adeayũ eta'ũm pi iũm ojuy oeku.</n>


text:
 <n> (7-8)</n> Peta ajẽm puje, Jesus Pedro o'g̃uju ikabog̃atka be, João dak. Ixe epeta bima Judeuyũ pão'a o'o'uk osodop ip yamuyuhuhuaptõmtẽm'ũmat'a. Ovelha aokaka'uk ip osodop Páscoa epeta bima. Imẽnpuye Jesus Pedroyũ o'g̃uju soat muxipan am.


text:
— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop! — io'e. — Ikabog̃atka be eyõm puje, ag̃okatkat eydopabijuk- -idibi mũn'a kukat. Ixe nomuju juy epeju — io'e. — Ixe be uk'a be iõm puje, eyju dak epeõm ig̃o'a be — io'e.


text:
— Uk'a iwat pe juy epeyekawẽn. “Ocemutaybitbin'ukat o'jewa'õmudot ewebe,” i juy epe'e cebe. “ ‘Pu'abi be ebikuy omujum jekõn ãm oweju etaybitbinayũ eju Páscoa kabia bima,’ i juk o'e ocemutaybitbin'ukat,” i juy epe'e uk'a iwat pe — io'e Jesus.


text:
— Uk'a iwat yabimubapuk eywebe umat'abi, yabog̃at'abi, soat opop iat'abi — io'e. — Ibo'abi be juy ovelha epejoyoy wuyxan — io'e cebe ip.</n>


text:
O'ju ip ikabog̃atka be. Apẽn cuk adi Jesus o'e cebe ip iap tag̃ o'tobuxik ip soat tag̃. Ovelha o'joyoy ip ig̃o'abi be.</n>


text:
— Deus soat kukukan'ũm pima Páscoa xat ojo'o g̃u. Imẽnpit Deus soat kukukan pima, ojo'o waram — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus uva'abidi o'timuõm tikõnkõg̃ap pe. <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — io'e Deus pe. <n>Tikõnkõg̃ap o'g̃ũm jeweju etaybitbinayũ be. <n>— Juku — io'e. — Epetikõn. Epetimu'ẽ'ẽ eyewewebe — io'e.


text:
G̃ebuje pão'a o'yabu. <n>— Bay, ẽn xipat — io'e Deus pe. <n>O'yadakat. O'yaũm cebe ip. <n>— Iju'a ojebit — io'e. — Eywebeam oje'ũ. Ya'o buje we'ũap kay juy g̃ebum epesop — io'e cebe ip.</n>


text:
Jekõn epere buje, uva'abidi o'tiũm cebe ip. <n>— Ijudi kõn puje, odoymukererenap kay juy g̃ebum epesop — io'e. — G̃asũ Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi odoymukereren puye, oje'ũ buye. Ikẽrẽat ju'uk eywebewi apẽn kuyje ixe o'e iap tag̃ — io'e Jesus.


text:
— Soat wag̃o õn. Oje'ũ apẽn cuk adi webay ibikuy osunuy iap tag̃. Imẽnpit Deus ipiat supi'ajoat oũmat pe — io'e.</n>


text:
— Abu xe'e wuy'in kuka Jesus o'g̃ũm cekay itakomaayũ be? — io'e ip jewewebe Jesus eju jekõnkõnayũ.</n>


text:
G̃ebuje Jesus eju etaybitbinayũ o'jewa'õbubu jeweweju. <n>— Abu wuy'in soat podi ma ya'õbuyxian je'e? — io'e ip jewewebe. <n>O'jewa'õxikxik ip.


text:
Jesus o'jekawẽn cebe ip. <n>— “Kũyjobin cuy epesop wa'õ kay,” i'e'em ijodiat kukukayũ jebekitkit pe. “Kariwa yobog̃at õn,” i'e'em ip — io'e. — Ijodiat bure ip adeayũ xe.


text:
Eyju bit imẽn g̃u juy epesop. Kariwa yobog̃at pin pima, ya'õbuyxi'ũmat puxim cuy epeku — io'e Jesus cebe ip. — Warara'acat kukukat pin pima juy ibuywatwan ip epesop — io'e cebe ip.


text:
— Abu kariwa yobog̃at? — io'e. — Jekõn ãm mesa be xik'iat tu? Ixat tojotjot'ukat g̃u xe'e? Jekõn ãm mesa be xik'iat ma kariwa yobog̃at. Imẽnpit eyxe bima wuyxat tojotjot'ukat puxim cuk adi ojekuku. Warara'acat puywatwan cuk adi ojekuku — io'e Jesus.


text:
— Kuy bima webay o'e owebe “Soat kukukan ecesũy,” i. Imẽnpuxim “Eyju dak soat kukukayũm epesop oweju,” i õn e'em eywebe.


text:
Õn soat kukukan pima, wemesa be epeyekõn oweju — io'e. — “Eyju ikẽrẽat kug̃ Deus xe,” i epe'e kũyjobit'ũmayũ be. “Eyju ikẽrẽat kug̃ g̃u Deus xe,” i dak cuy epe'e kũyjobicayũ be. Imẽn epe'e Israel naxeg̃ebitbit pe- -12 be tiwatwat pe — io'e Jesus jeweju etaybitbinayũ be.</n>


text:
— Simão — io'e Jesus Simão Pedro be. — Eya'õpicũg̃ cuy — io'e. — Satanás kuy o'e owebe “Simão buyxijo pin õn, itabut paxi je'e wa'õ kay iam,” i — io'e Jesus Simão be. — Satanás itabucayũ xewi emujẽm pim apẽn wuyju tarekrektata mujẽmjẽm taixee bewi iap puxim — io'e. — “Ha'a. Esubuyxijo,” i juk oce Satanás pe — io'e Jesus. — “Soat cuy esubuyxijo oweju etaybitbinayũ,” i juk oce cebe — io'e Jesus.


text:
— Imẽnpit kuy ocekawẽn Deus eju ewebeam. “Simão juy esubuywan itabucap epereap puxim,” i oce Deus pe — Jesus o'e. — Waram okay etabun pima, eykitpitpiyũ juy esubuywan itabut cĩcã am ip okay — io'e Jesus.</n>


text:
— Kariwa, jeiwat g̃u õn — io'e Simão Jesus pe. — Obu'un g̃u ekay — io'e. — Daomũnmũnap'a be dak cuy oju eburem. We'ũap kay ma juy oju eburem — io'e Pedro.</n>


text:
G̃ebuje o'jekawẽn wara'acayũ eju- -jeweju etaybitbinayũ eju. <n>— Patorõn kug̃'ũm cuk adi õn eymuju, sako kug̃'ũm tak, bolsa kug̃'ũm tak, eyiuk kug̃'ũm tak — io'e. — Irerem tu juk adi epekuku? — io'e. <n>— Ka'ũma. Xipan cuk adi ocekuku — io'e ip.</n>


text:
— G̃asũ bit — io'e cebe ip — patorõn kug̃ pima juy epetujowat eyekuap tag̃ — io'e. — Sako kug̃ pima juy epetujowat. Payao kug̃'ũm pima juy eyeekabek epeteida ibu am — io'e.


text:
— Imẽn e'em Deus ekawẽntup- -omuwẽg̃aptup: <n> “Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukat ẽn,” i napa ma ijodiat e'em Deus emunaẽ be, i. <n> Ibodup ekawẽn tag̃ je'e ip owebe g̃asũ — io'e Jesus.</n>


text:
Ibocewi o'jẽm ip jekõnkõnap'a bewi umat'abi bewi. <n>Jesus o'ju co'a kay- -Oliveira dip'a kay- -cucu'uk osunuyiap'a kay. Ceweju etaybitbinayũ dak o'ju tomuju.


text:
Jesus o'jewerũg̃ jeweju etaybitbinayũ xewi. Bosusu o'ju. Jag̃ẽpũg̃ ma o'e. <n>G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Deus eju. Jẽg̃'aecõg̃cõg̃ o'jekawẽn.</n>


text:
— Bay, ebu'u bima bit ipiat esupi'ajoat g̃u owebe — io'e Deus pe. — Imẽnpit obikuyap tag̃ g̃u juy ece- -ebikuyap tag̃ acã — io'e.</n>


text:
Big̃ ma ja'õbuyxim o'jekawẽn Deus eju. Jeg̃uycũg̃at pibun ma oe'ũ pin. Topa'adiayey o'e toy buxim, ig̃uycũg̃ cĩcã buye. O'jedopadoyebot ipi ju.</n>


text:
Deus eju jekawẽn epere buje o'ãy. Kirik'ãy. Jeweju etaybitbinayũ kay oajẽm. Jay. Ixexet ma ip o'tobuxik. Ixexet ip jeg̃uycũg̃ap kug̃ ip yobog̃ cĩcã buye.</n>


text:
— Apẽnpuye eyxexet? — io'e. — Epeyewurũg̃ cuy! — io'e cebe ip. — Epeyekawẽn cuy Deus eju eywebe ikẽrẽat kukap puxim — io'e.</n>


text:
Warara'acayũ dak oajẽm Judas eju. Ixe Judas warara'acayũ wap oajẽm jaku Jesus iam imutaybin am ip. Ixe 12 beayũ'in osunuy. <n>Oajẽm Jesus kay Judas. Oajẽm Jesus ag̃obu kõn ãm tobede am.</n>


text:
— Judas — io'e Jesus. — Soat wag̃o õn — io'e. — Wag̃obu kõn tu ẽn oũm ãm okay itakomaayũ be? — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus eju etaybitbinayũ itaybit o'e Jesus pum ip iam. <n>— Kariwa, oceyaoka du ip pajam? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
Pũg̃ ixeyũ'in tak paĩyũ kukukat puywatwat'ukat o'sug̃uybu'uk pajam. Tep. Iba'at kadiat g̃uybu o'sug̃uybu'uk.</n>


text:
— Imẽn g̃u bit epesop! — io'e Jesus jeweju etaybitbinayũ be.Cay. O'sug̃uybumucay. O'sug̃uybumuwedap. G̃uybudip o'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Judas ejuayũ eju- -paĩyũ kukukayũ eju, Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ kukukayũ eju dak, Judeuyũ kukukayũ eju dak. <n>— Epajẽm odaomũn ãm ibukurukat taomũnap puxim — io'e. — Eyba'ip kukug̃ epajẽm — io'e Jesus.


text:
— Soat kabia Deus eju kawẽnwẽnap'a be juk adi og̃uy. Epesot g̃u juk adi odaomũn ãm ig̃o'a be bima — io'e. — G̃asũ bit okuk put eywebe eybikuyap tag̃. Eybikuyap tag̃ eyeku but g̃asũ. Kabiokbog̃ tag̃ jekuku'ukayũ kukat ijodiat kukat g̃asũ. Satanás ijodiat kukat g̃asũ. Eyju dak kũyjobit ixe a'õ kay — io'e Jesus.</n>


text:
Judas ejuayũ Jesus o'jat. O'tujowat ip paĩyũ kukukat duk'a kay. Pedro dak o'ju Jesus nomuju. Wũy ma oeku Jesus nomuju. Oajẽm ip.</n>


text:
G̃ebuje daxa o'g̃usop ip paĩyũ kukat tuk'a xe, uk'a ekorara be. Oabikbik ip daxa etako be. Pedro xik'i o'e ixeyũ parakpe.</n>


text:
G̃ebuje ayacat Pedro o'jojojo- -yaypan'isuat- -paĩyũ kukukat puywatwat'ukat. O'jojojo Pedro daxa ekabia dag̃ puye. O'jeak cekay. <n>— Ixe dak Jesus eju oeku — io'e ixe ayacat.</n>


text:
Wara'acat Pedro o'jojojo ibun'ũm pima ag̃okatkat. <n>— Ẽn tak ejeku Jesus eju — io'e cebe. <n>— Ka'ũma — Pedro o'e. — Jekukum g̃u õn ceweju. Ojeku g̃u õn pit ceweju — io'e napa ma.</n>


text:
Pũg̃ hora kap puje, wara'acat o'jekawẽn. <n>— Icẽmãn ẽn ma Jesus eju ejeku — io'e. — Galiléia eipi bewiat ẽn — io'e Pedro be.</n>


text:
— Tapu — Pedro bit o'e. — Wetaybit g̃u apẽn ẽn e'em iam — io'e napa ma. — Ixe bure g̃u õn pit — io'e napa ma. <n>Sapokay o'jede iboam i'e buje. Kariwa Jesus o'jekorepẽn.</n>


text:
G̃ebuje o'jeak Pedro kay. Pedro dak o'jeg̃ebu Jesus a'õ kay- -kuy bimaap a'õ kay. <n>— Ebapũg̃ em napa ma ece'e “Jesus bure g̃u õn,” i — i juk o'e Jesus Pedro be.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ kukukayũ o'je'awero ip, paĩyũ kukukayũ dak, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. Judeuyũ awẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ ip osodop. Kabia'isum ip o'je'awero. Jesus o'tujowat ip ixeyũ kay. Waram g̃uto Jesus o'jowaywayway ip.</n>


text:
— Ẽn tu Deus emunaẽ? — io'e ip. “Cemunaẽ bima bit cuy ece ocewebe,” io'e ip Jesus pe. <n>— Õn eymukũyjo bima, okay eyetabut g̃u kuka epe'e — io'e Jesus pit.


text:
Imẽnpit soat wag̃o õn. G̃axĩn ma oabik Deus ba'at kadi- -soat podi ma ya'õbacaat ba'at kadi. Ixe jo'i wa'õbaca og̃uy — io'e Jesus. — Jewejojo'i ma ocesop oca'õbacaap kug̃ — io'e.</n>


text:
— Apẽg̃ãm kuka warara'acat atakoy Jesus muy am? Kuy o'e! Kuy ixe ekawẽn oceya'ĩjojo — io'e Judeuyũ kukukayũ. Deus muymuy xeku — io'e ip napa ma. <n>Oibu'un ip awerom.</n>


text:
— Ite ag̃okatkat warẽmtag̃ ma ocemutaybitbin — io'e ip Pilatos pe napa ma. — “Kũyjobin g̃u juy epesop wuyeipi kukat a'õ kay,” i'e'em Jesus ocewebe — io'e ip napa ma. — “Eyedinheiro juy epeg̃ũm g̃u César be- -wuyeipi kukat pe,” i'e'em ocewebe — Judeuyũ napa ma o'e Pilatos pe. — “Adeayũ kukukat õn,” i'e'em teku — io'e ip napa ma Judeuyũ. — “Deus emunaẽ õn,” i'e'em teku — io'e ip.</n>


text:
— Ite ag̃okatkat ikẽrẽat kug̃ g̃u oxe bit — io'e Pilatos soat pe paĩyũ kukukat pe, je'awero'ibiyũ be dak.</n>


text:
— Warẽmtag̃ ma teku ebekitkit mutaybitbin — io'e ip napa ma Pilatos pe. — Koap warẽmtag̃ ma Galiléia eipi watwat mutaybitbin oekuku. Soat tag̃ imutaybitbin oekuku- -Judéia eipi dag̃. G̃asũ ijoce oajẽm. Teku ebekitkit mubu'u'un César a'õ kayap puxim — io'e ip napa ma.</n>


text:
Imẽnpuye Pilatos Jesus o'g̃uju Herodes kay, Herodes Galiléia eipi kukukat puye, Jesus tak Galiléia eipi bewiat puye dak. Ixe Herodes Jerusalém ka be osunuy ixeyũ kabia be.</n>


text:
Oajẽm ip Herodes kay. Herodes Jesus o'jojojo. Icokcok cĩcã o'e ijojom pima. Kuy bima Herodes ijo pin osunuy Jesus awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik puye. <n>— Wuywebe i'e ba'oreat paxi g̃ubapuk wetabutpe? — io'e jewebe ma.</n>


text:
O'jekawẽn Jesus eju. <n>— Abu-a'õbi ẽn jekukum? — io'e cebe. — Ojojojo g̃u buk iat mubapug̃ tu ebu'u wetabutpe? — io'e cebe. <n>Mũg̃ ma osunuy Jesus pit.


text:
Herodes tak Jesus o'jowayway jĩjã. Warẽmtag̃ ma Jesus o'jukuk, cesorarayũ dak. Cesay idipat o'g̃uõm ip Jesus pe iwaywayway am. <n>G̃ebujep waram Jesus o'g̃uju Pilatos kay.


text:
O'jekawẽn cebe ip. <n>— Ite ag̃okatkat epetojot okay — io'e. — “Ite ag̃okatkat warẽmtag̃ ma ocemutaybitbin,” i juk epe'e owebe — io'e. — Kuy ocekawẽn ceweju eyetabun — io'e. — Oxe bit ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e. — Te'e ma eyju e'em “Ikẽrẽat kug̃ teku,” i — io'e.


text:
— Herodes tak o'jekawẽn ceweju — io'e. — Herodes xe dak ikẽrẽat kug̃ g̃u — io'e. — Imẽnpuye waram Jesus o'tujupicat ip ocekay. Cedag̃ g̃u ocewebe bit yaoka am.


text:
 <n> (17-18)</n> — Ap! — io'e adeayũ ya'õberen Pilatos pe — Ite ag̃okatkat eg̃ujẽm g̃u — io'e ip. — Eyaoka ma! — io'e ip. — Barrabás pit eg̃ujẽm daomũnmũnap'a bewi. Ite ag̃okatkat pit eg̃ujẽm g̃u — io'e ip ya'õberen.


text:
(-) <n>Ig̃o epeta bima Pilatos pũg̃ ma daomũnmũnap'a beat mujẽmjẽm'uk osunuy. Ixe Barrabás daomũnmũnap'a be osunuy.


text:
Kuy bima ixe Barrabás iecug̃ap ebekitkit eju o'jenopag̃õg̃õm. Jenopag̃õg̃õm pima wara'acat o'yaoka. Imẽnpuye daomũnmũnap'a be osunuy.</n>


text:
Adeayũ bit Jesus pamupayaat ojuy korosa be ce'ũ ãm. <n>— Jesus cuy epeyaokaat! — io'e ip Pilatos pe. — Jesus juy esubamupayaat korosa be ce'ũ ãm — io'e ip ya'õberen.</n>


text:
— Apẽnpuye dak osubamupayaat? — io'e Pilatos. — “Ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ g̃u,” i õn e'em — io'e. — Cedag̃ g̃u wuywebe yaoka am — io'e. — Og̃upokupokat acã. Imupokupok puje, juy og̃uwekap — io'e.</n>


text:
— Ap! — io'e ip. — Jesus esubamupayaat korosa be — ixeyũ bit o'e.Imẽn o'e ip ade em ma. Ya'õberen o'jewãwã ip. Imẽnpuye:</n>


text:
— Iteyũ bikuyap tag̃ oce, big̃ ma cewãwãwãap puxim ip — io'e Pilatos jewebe ma. — Ixeyũ etabun imuwekap pa'ore owebe — io'e jewebe ma. <n>— Ha'a — io'e adeayũ be- -aweromayũ be. — Eybikuyap tag̃ cuy oce — io'e Pilatos cebe ip.</n>


text:
Imẽnpuye Pilatos Barrabás o'gujẽmat daomũnmũnap'a bewi- -iecug̃ap ebekitkit eju o'jenopag̃õg̃õm'iat o'g̃ujẽmat- -wara'acat o'yaoka'iat o'g̃ujẽmat- -adeayũ o'joojuy imujẽm ãm'iat o'g̃ujẽmat. Jesus pit o'g̃ũm adeayũ be. <n>— Eybikuyap tag̃ cuy epe'e cebe — io'e Pilatos. Jesus o'jat ip.</n>


text:
G̃ebuje sorarayũ Simão o'jat. Cirene ka bewiat o'jat ip- -kog̃ũnpi bewi ajẽm'ibit. O'jat ip Jesus korosa dujowan co'a kay bima. Korosa o'jomuy ip Simão a'õpi'a jeje. O'tujowacat Jesus nomuju.


text:
Adeayũ dak o'ju Jesus nomuju. <n>Aoyũ dak o'tõn cĩcã Jesus kay. Ig̃uycũg̃ cĩcã ip o'e Jesus kay.</n>


text:
Imẽnpit Jesus o'jekorepẽn cekay ip. <n>— Tũ'ũ'ũyũ — io'e cebe ip- -Jerusalém ka watwat pe- -aoyũ be. — Eyewewekay acã juy epetõtõn- -okay bit ka'ũma — io'e. — Ey'iyũ kay dak cuy epetõtõn — io'e.


text:
— Ipiat epesupi'ajojo. Ipiat'ajojom pima soat je'e “Icokcok e'em i'it kapkap'ũmayũ, i'it'it'ibit'ũmayũ dak, i'it muytin'ũm'ibiyũ dak,” i — io'e Jesus.


text:
— Adeayũ ce'ũ pin je'e ixe kabia be ipiat'ajojom puye. “Ocejeje juy a'a'at ocemuy'ũ ãm,” i je'e ip co'a be. “Ocemunẽm cuy,” i je'e ip co'a'ũn'a be — io'e.


text:
— “Imẽn yopkicat'ip kukug̃ pima, apẽn xe'e kuka yopkarawat'ip o'jukuk ip?” i'e'em eyju — io'e Jesus waayũ be.Imẽn Jesus o'e cebe ip warẽmtag̃ ip jekug̃ puye.</n>


text:
Co'a be yajẽm puje Jesus pa o'subamupaya ip korosa jeje. Ce'ũat'a ririt'a i omuy co'a butet. Iecug̃ap a'õ kay kũyjobit'ũmayũ dak o'subamupaya ip wara'at pe korosa be- -xepxepayũ. Pũg̃ korosa o'jomuy ip ipikũykũy be Jesus ba'at kadi. Wara'at o'jomuy ip iba'ũg̃at kadi. Jesus tak o'jekawẽn Deus eju.</n>


text:
— Bay — io'e. — G̃ebum g̃u juy apẽn ip warẽmtag̃ okuk iap kay, itaybit g̃u ip ajo pẽnpẽn oceju iam puye — io'e Jesus. <n>G̃ebuje dado o'joxikxik ip Jesus pa o'subamupaya'iayũ. Jesus esay mu'ẽ'ẽ ãm jewewebe o'joxikxik ip ipi ju. Dado karatũg̃'a buxim o'yanuy. Ibararuk o'yanuy.


text:
Adeayũ dak osodop Jesus cocom. Judeuyũ kukukayũ bit warẽmtag̃ o'e ip Jesus pe iwaywayway am. <n>— Teku warara'acat o'taxijo — io'e Judeuyũ kukukayũ. — Teku Deus emunaẽ bima, juy jewedaxijo — io'e ip iwaywayway am. — Deus pe wuydaxijo am o'taẽ'ibit pima juy jewedaxijo — io'e ip.</n>


text:
Taperadup toro'i oeku korosa eju Jesus abi ase- -tupararukatup- -Judeuyũ kukukat teku iap mubapukatup.</n>


text:
G̃ebuje wara'at korosa ejuat Jesus o'jomuymuy- -iecug̃ap a'õ kay kũyjobit'ũmat. <n>— Ẽn Deus emunaẽ bima, ocedaxijom cuy ece — io'e ya'õberen Jesus pe. — Ecewedaxijo dak cuy — io'e.</n>


text:
Wara'at ejuat pit jebure o'g̃ukorẽm korosa ejuat. <n>— Eparara g̃u du Deus puxim? — io'e jebure be. — Wuyeweweju ma wuyju je'ũm korosa eju.


text:
Cedag̃ wuywebe je'ũ ãm ikẽrẽat cuk adi ag̃ujurũg̃rũg̃iap teim — io'e. — Ite bit o'g̃ujurũg̃rũg̃ g̃u ikẽrẽat — io'e.</n>


text:
— Icẽmãn õn e'em ewebe, g̃asũ ma ẽn oweju ecesũy onuyapka be- -idip cĩcãatka be — io'e Jesus ixe wara'at pe.</n>


text:
 <n> (44-45)</n> Pag̃o oicuk jekpiwan ma- -Deus eju kawẽnwẽnap'a beat epag̃o- -xĩntabi nomudip epag̃o. Oicuk ipidase ixe pag̃o bit.


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Deus pe. <n>— Bay — io'e. — Ag̃ cuy eg̃uy okay. Je'ũm cuy õn ebikuyap tag̃ — io'e ya'õberen. <n>Oe'ũ.


text:
be sorarayũ kukat o'jeak cekay. Apẽn oe'ũ iap o'jojojo. <n>— A'õbuyxi soat podi ma — io'e Deus pe. — Icẽmãn ite ag̃okatkat ikẽrẽat kug̃ g̃u osunuy — io'e.</n>


text:
Korosa be ce'ũap com o'je'awero'iayũ dak o'jepit ip jeduk'a be. O'jepit ip jewekũmpi okakam jeg̃uycũg̃ap pibun.


text:
Jesus bureyũ dak wũywũy ma korosa wi ip osodop, aoyũ dak- -Galiléia eipi bewi Jesus eju yajẽm'ibiyũ. Kacũg̃cũg̃'i osodop ip Jesus e'ũap cocom.</n>


text:
G̃ebuje José o'ju Pilatos kay- -Arimatéia ka bewiat- -Judéia eipi bewiat. Ixe Judeuyũ awẽwẽ'ukat yobog̃at osunuy. Xipat cĩcã osunuy. Cũg̃ cĩcã osunuy. Soat xe ya'õbuyxi osunuy.


text:
Warara'acayũ juk adi Jesus aoka ojuy osodop ip Judeuyũ awẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ. José bit ka'ũma. Deus soat kukukan iap wiwim osunuy José bit.


text:
Oajẽm Pilatos kay ixe José. <n>G̃ebuje korosa ejuwi Jesus'ũm jebit mukop ojuy o'e. <n>— Jesus'ũm jebit cuy oju'ukat — io'e Pilatos pe. <n>— Eju'uk cuy — io'e Pilatos.</n>


text:
O'ju i'ug̃. Oajẽm. Jesus'ũm jebit o'ju'uk korosa ejuwi José. Jesus'ũm jebit o'jomũnmũn pag̃õm- -idip cĩcãan, irucan. Imũnmũn epere buje, o'tujowat witabikũy kay. Jesus'ũm jebit o'jomõg̃ witabikũy be ikũykot'isuatkũy be.</n>


text:
Aoyũ o'ju José eju- -Galiléia eipi bewiayũ. Witabikũy o'sukũyjojo ip. Apẽn Jesus'ũm jebit o'jomõg̃'iap o'jojojo ip.</n>


text:
Ibocewi o'jepit ip jeduk'a be. Tõmte'oatõm o'tõmuwekoy ip Jesus'ũm jebit mude'onap ojuy. Kuyaje acã ijebit mude'on ojuy ip osodop, kuy jebodoydoyap kabia buye. Kapikpi kuka o'e kuyaje.</n>


text:
Judeuyũ ebodoydoyap kabia bima aoyũ o'jebodoy jawẽwẽap ekawẽn tag̃. Kabia'isum pit waram o'ju ip witabikũy kay. Domingo bima ip o'ju. Tõmte'oatõm tujowan o'ju ip Jesus'ũm mude'on ojuy. Jay. Oajẽm ip.</n>


text:
Yag̃uybabi'ũm cĩcã ip o'e tobuxik'ũm puye. <n>— Apẽn xe'e ixe o'e? — io'e ip jewewebe. <n>Xepxep ag̃okatkayũ dak o'jebapuk aoyũ wap- -kabi bewiayũ. Cesay kug̃ osodop ip isopsupat kug̃.


text:
Jeparara pibun ma ip o'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ cewap ip. Ag̃okatkayũ dak o'jekawẽn aoyũ be. <n>— Tũ'ũ'ũyũ — io'e ip. — Apẽnpuye eyju itaicat kudadam ce'ũat topapkũy be? — io'e ip.


text:
— Ixe ijoce g̃u. Deus ixe o'g̃utait waram. O'g̃uyu kabi kay — io'e ip. — G̃ebum cuy epesop ixe a'õ kay- -Galiléia eipi be bima iap a'õ kay.


text:
“Soat wag̃o õn,” i mo o'e eywebe. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be oũm ip,” i mo o'e eywebe — io'e ip. — “Obamupaya ip korosa be. Oje'ũ. Imẽnpit xepxep xet kap puje waram ocejetait,” i mo o'e eywebe — io'e aoyũ be ixeyũ ag̃okatkayũ.</n>


text:
Aripit. O'jepit onze beayũ mukũyjo am apẽn cuk ip o'jojojo iam. Jay. Oajẽm ip. Soat o'g̃uwẽn ip onze beayũ be- -Jesus eju oekuku'iayũ be, warara'acayũ be dak.


text:
Maria Madalena soat o'g̃uwẽn Jesus emumujuyũ be, Joana dak, Tiago xi dak, warara'acayũ dak. Tiago xi butet Maria i osunuy. Soat o'g̃uwen ip Jesus emumujuyũ be.


text:
Pedro bit dao ma o'ju witabikũy kay. Oajẽm. O'jeerot. Itaburuh. O'jetaburut witabikũy kay. Pag̃o acã o'jojojo- -idip cĩcãat- -irucat. Wara'at pit o'jojojo g̃u. <n>— Ka'ũmg̃u Jesus! — io'e. <n>Ibocewi o'jepit jeduk'a be. Yag̃uybabi'ũm cĩcã o'e. <n>— Apen xe'e o'e ip Jesus'ũm jebit pe? — io'e jewebe ma. — Poma xe'e ijebit o'tujowat ip? — io'e.</n>


text:
Ixe kabia be xepxep Jesus eju oekuku'iayũ o'ju Emaús ka kay. Emaús ka 10 kilometros osunuy Jerusalém ka wi.


text:
Ixeyũ'in o'jede Jesus pe. Cleopas i ibutet osunuy. <n>— Soat Jerusalém ka watwat itaybit apẽn o'jebapuk ibo ka be g̃asũ iam. Ẽn acã etaybit g̃u! — io'e.</n>


text:
— Apẽn xe'e o'jebapuk? — io'e Jesus cebe ip. <n>— Apẽn Jesus pe o'e ip iap awẽg̃ eyawẽg̃tobuxik g̃u du- -Nazaré ka bewiat pe iap awẽg̃? — io'e. — Ixe Jesus Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat osunuy. Soat xe ya'õbuyxi osunuy. Ocejojojo g̃u iap mubapukpug̃ oekuku Deus a'õbi. Ixe juk cedag̃ ocemutaybitbitbin — io'e.


text:
— Paĩyũ kukukayũ wuyka kukukayũ dak Jesus o'g̃ũm Judeu'ũmayũ be yaoka am. Jesus pa o'subamupaya ip korosa be — io'e.


text:
— Oceju bit tũybe ixe Judeuyũ taxijo iãn cuk adi oce'e — io'e. — Inaka ebapũg̃ kabia kuy o'kap ce'ũap kabia.


text:
Imẽnpit oce'in ip ocag̃uymubabi'ũm aoyũ — io'e. — Witabikũy be o'ju ip kabia'isum. Ikudadam ip oeku — io'e.


text:
— Jesus'ũm jebit o'tobuxik g̃u ip ikũy be — io'e. — Ocekay o'jepit ip — io'e. — “Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ ocejojojo,” i mo o'e ip ocewebe — io'e Jesus pe. — “Kabi bewiat ocejojojo,” i mo o'e ip ocewebe — io'e. — “Jesus waram o'jetait,” i mo o'e ip ocewebe — io'e Jesus pe.


text:
— Wara'at ocebureyũ o'ju witabikũy kay — io'e. — Apẽn aoyũ o'e iap tag̃ o'tobuxik ip — io'e. — Jesus pit o'jojojo g̃u ip — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Eyetaybin wa'ũm cĩcã Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm ekawẽn — io'e Jesus cebe ip. — Eyetabun wa'ũm cĩcã!


text:
Cedag̃ osunuy Deus xe Cristo imẽn ipiat'ajo am, je'ũ ãm tak- -wuydaxijo am Deus emunaẽ. Cedag̃ osunuy waram kabi kay jeu am soat kukukan- -Deus co'i ya'õbacaan- -Deus co'i idipan — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
Jemuwẽnuwẽg̃aptup ekawẽn o'g̃ukũyjojo ip soatup ekawẽn- -Deus ekawẽntup ekawẽn- -Moisés emudupmubararaktup ekawẽn, soat Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup ekawẽn tak. Iboaptup ekawẽn o'g̃ukũyjojo ip.</n>


text:
— Ocexe juy eg̃uy — ixeyũ bit o'e. — Katpuje jĩjã o'e kuy. Kabiog̃ wuyju — io'e xepxepayũ Jesus pe.Imẽnpuye Jesus o'ju ceweju ip cexe ip jenũy ã. Oõm ip tuk'a be.</n>


text:
G̃ebuje Jesus pão'a o'yabu jekõn pima ceweju ip. <n>— Bay, ẽn xipat — io'e Deus pe.O'yadakatkat. O'yaũm cebe ip.


text:
— Oca'õxabida karabakbakãn oce'e e dag̃ oceweju kawẽnwẽn pima, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn pima — io'e ip jewewebe.</n>


text:
G̃ebuje o'jẽm ip mesa bewi. Aripit. O'jepit ip Jerusalém ka kay. Jay. Oajẽm ip. <n>G̃ebuje onze beayũ o'tobuxik ip- -jebureyũ. Awerom ip o'tobuxik.</n>


text:
G̃ebuje xepxepayũ apẽn Jesus o'e cebe ip iap o'g̃uwẽn jebureyũ be. <n>— Jesus o'jebapuk ocekay e dag̃ — io'e ip. — Pão'a dakat puje, ocetaybit oce'e teku Jesus iam — io'e xepxepayũ cebe ip.</n>


text:
— Apẽnpuye eykuykuykuy? — io'e Jesus. — Apẽnpuye eyju e'em “Cẽm tu Jesus waram o'jetait?” i? Apẽnpuye eyetabut g̃u okay? — Jesus o'e.


text:
— Ak epe'e obu kay, wui kay dak. G̃oku tapoa kuybut — io'e. — Obu kukug̃ cuy epe'e — io'e. — Wui kukug̃ tak cuy epe'e. Asubit'ũm! Axik tu õn eyxe? Axik taohe g̃u. Õn pit odaohe — io'e Jesus.</n>


text:
Imẽnpit itabut g̃u ma buk o'e ip Jesus kay jecokcok pibun, yag̃uybabi'ũm'ũm ip puye. <n>— Ajo opop eyxe i'o am? — Jesus tak o'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Moisés apẽn warẽmtag̃ itakomaayũ okuk iaptup o'tupmubararak, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm tak — io'e. — Davi dak apẽn warẽmtag̃ ip okuk iaptup o'tupmubararak Salmodup pe- -jebibododonaptup pe — io'e. — Ixeyũ'ũm'ũm emudupmubararakatup pe iap tag̃ ma ip okuk ikẽrẽm — io'e. — Eyweju õn pima iboap og̃uwẽn eywebe — io'e Jesus.</n>


text:
— Imẽn e'em ig̃odup: <n> Deus emunaẽ juy ipiat supi'ajo, i. Je'ũ juy, i. Xepxep xet kap puje, waram jetait g̃uto, i.


text:
 Ixe a'õbi itabucayũ juy kawẽn idipat g̃uwẽn soat ka watwat pe, i. Koap Jerusalém ka watwat pe juy g̃uwẽn ip, i. G̃uyjom wara'atka watwat pe juy g̃uwẽn ip, i. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,” i juy je'e ip, i. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere buje, Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi,” i juy je'e ip, i. <n> Imẽn e'em ig̃odup, — io'e Jesus.


text:
— Wekawẽn epeya'ĩjojo. We'ũap tak epejojojo ma. Soat ka watwat pe juy iboap epeg̃uwẽn — io'e Jesus cebe ip.


text:
— “Jeya'õmucan õn,” io'e webay eywebe — io'e. — Webay a'õbi õn jeya'õmucan — io'e Jesus. — Deus pe eya'õmucanap wiwim cuy epesop ikabog̃atka be- -Jerusalém ka be — io'e. — G̃axĩn ma juy jeya'õmucan — io'e cebe ip.</n>


text:
Jesus ixeyũ o'tujowat Betânia ka be. <n>G̃ebuje o'jekawẽn Deus eju cebeam ip. <n>— Bay, xipan cuy teyũku ejukuk — io'e Deus pe.</n>


text:
— Bay, ẽn xipat cĩcã — io'e ip Deus pe tujowacap cocoayũ. — Ka'ũma ma ejo'iat ya'õbacaat — io'e ip cebe. <n>G̃ebuje o'jepit ip Jerusalém ka kay. Icokcok cĩcã ip osodop.


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a be osodop ip soat em- -yabog̃at'a be. — Bay, ka'ũma ma ejo'iat ya'õbuyxiat — i'e'em ip osodop.</n>


text:
 <n> JESUS CRISTO MUWẼG̃AP EKAWẼNTUP- -JOÃO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> Jesus Cristo oajẽm Deus mubapuk am ijodiayũ be. Ipi mug̃ẽ awap Deus mubapukpuk'ukat kuy osunuy. Deus xe osunuy. Deus co'i osunuy.


text:
Deus eju ixe soat o'g̃ug̃e- -ipi dag̃at, kabi beat tak. Ka'ũma ma kajuk o'e ipi dag̃ ixe imujurũg̃'ũm pima.


text:
Ja'õbi dak ixe itabẽg̃ayũ mujurũgrũg̃'uk osunuy. Ixe icẽmãn wuymutaybitbin'uk osunuy Deus ekawẽn- -apẽn kaxi wuymukabiahamap puxim.


text:
Ixe oajẽm ijodi Deus ekawẽn wuymutaybin am. Ade jĩjã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ osodop ijodi. Imẽnpit ixe ekawẽn muwẽnmu'ũm pa'ore osodop ip.</n>


text:
Oajẽm Jesus Cristo muwẽn ãm- -kabiaap puximat muwẽn ãm ijodiayũ be. Ixe o'g̃uwẽnuwẽn adeayũ mutabun am cekay.


text:
— Ixe kawẽn icẽmat wuymutaybitbin je'e — io'e João. — Ixe jajẽm ijodi — io'e João. — Soat mutaybitbin jeku Deus ekawẽn — io'e João.</n>


text:
Deus mubapukpuk'ukat oajẽm ipi kay. Ijodi oekuku. Soat ipi dag̃acat ixe emumug̃ẽ osodopdop ip. Inaka ibu'u o'e ip jetabun cekay.


text:
Warara'acayũ bit ixe kay osodop ip. Itabut ip osodop ixe kay. Imẽnpuye: <n>— Deus ebekitkiyũ eyju g̃asũ, okay eyetabut puye — io'e cebe ip.</n>


text:
Bekitkit jebapukpug̃ ijodi ayacat'uk pewi kapkam puye; ag̃okatkat aoyũ dabi'o pin e'em puye dak; ag̃okatkat jekpot mujurũg̃ pin puye dak. Imẽn g̃u bit wuyju Deus ebekitkin e'em. Ijodiayũ Deus ebekitkin e'em Deus ibikuy buye acã.


text:
Deus mubapukpuk'ukat ijodian o'e. Jesus Cristo ijodian o'e. Wuyxe osunuy. Pũg̃ ma Deus ipot osunuy. Wara'at ka'ũmg̃u- -ixe acã. Ijodiayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ oekuku. Inaka ixe xe ikukpin cĩcã osodop ip. Icẽmãn ixe Deus ekawẽn wuymutaybitbin'uk osunuy. Imẽneju: <n>— Warara'acat podi ma teku idip — i juy ace'e'e wuyewewebe.</n>


text:
João Batista abu Deus mubapukpuk'ukat iap muwẽnuwẽn oeku adeayũ be. Ixe imẽn o'e: <n> Omuykuiat ma ya'õbuyxi, i. Õn pit ka'ũma, i. Okap awap ixe itabẽg̃ osunuy iwag̃o ma'g̃u õn, i. Imẽnpuye obodi ma ya'õbuyxi ixe ma, i. Ixe kuy og̃uwẽn eywebe, io'e — João o'e. <n> Imẽn abu Deus mubapukpuk'ukat iap muwẽnuwẽn oeku João Batista.</n>


text:
Soat kabia ixe xe wuykukpin cĩcã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ma'g̃u wuyju. Soat podi ma xipan wuykug̃, ixe xe wuykukpin puye.</n>


text:
— Eyju cũg̃ ma Deus xe cekawẽn tag̃ jekukum pima — i juk adi o'e'e Moisés'ũm wuydobuyũ'ũm'ũm pe. — Deus xe eykukpin cĩcã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ma'g̃u eyju — i juk adi o'e'e Jesus Cristo bit. <n>Ixe kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn oekuku.


text:
Ka'ũma ma Deus o'jojojo buk. Ixe ipot pũg̃ ma. Ipot acã o'jojojo. Ipot ikukpin cĩcã jebay mubapukpuk'uk osunuy wuywebe. Deus mubapukpuk'ukat ixe.</n>


text:
 <n> (19-28)</n> Judeuyũ kukukayũ jepaĩyũ o'g̃uju João Batista kay. O'g̃uju ip jekawẽn ãm ceweju. Jerusalém ka beayũ osodop ip ixeyũ Judeuyũ kukukayũ. Paĩyũ buywatwat'ukayũ dak o'g̃uju ip. Levitayũ i ibuywatwat'ukayũ butet osunuy. Fariseuyũ ixeyũ o'g̃uju João kay. Betânia ka xe o'jekawẽn ip. Jordãodi wĩnãbu o'jekawẽn ip. João iboceayũ mubatisasan osunuy ijudi be. Oajẽm ip João kay. Jay. João ibu'u g̃u o'e jekawẽn ãm ceweju ip.


text:
Kuyaje João jekay Jesus ajẽmap o'jojojo. <n>— Ak'i juy epe'e! — io'e João adeayũ be. — Teku Deus emunaẽ. Paĩyũ cordeiro aokaka'uk osodop ip ikẽrẽat uk am wuydobuyũ'ũm'ũm pewi — io'e. — Imẽnpuxim teku je'ũ ikẽrẽat uk am wuywebewi — io'e.


text:
— Ixe og̃uwẽn eywebe kapusu — io'e. — “G̃asũ bit wara'at Deus ekawẽn jeymutaybin,” i juk oce eywebe. “Okap awap ixe kuy itabẽg̃ osunuy iwag̃o ma'g̃u õn,” i juk oce eywebe. “Imẽnpuye ixe ya'õbuyxiat. Õn pit ixe jo'i'ũmg̃u. Wa'õbuyxi g̃u õn pit” i juk oce eywebe — io'e.


text:
 <n> (31-33)</n> — Õn pit wetaybit g̃u og̃uy abu ixe osunuy iam. Imẽnpit Israel naxeg̃ebitbit mutaybin ojuy og̃uy abu Deus emunaẽ iam. Imẽnpuye ojot ijodiacat mubatisasan — io'e. — Õn pit wetaybit g̃u og̃uy abu ixe iam — io'e João. — Imẽnpit Deus cuk o'e owebe: “Obiõg̃buk je'kop wemunaẽ kay,” i. “Ixe be jeedop,” i. “Ixe epejojojo,” i. “Ixe jebiõg̃buk g̃uõm ijoceayũ be,” i. Imẽn omudocat cuk o'e owebe — io'e- -João o'e.Imẽn João Jesus muwẽnuwẽn oekuku.


text:
(-) <n>— Deus biõg̃buk ojojojo — io'e João. — O'kop kabi kadiwi. Pukaso jo'i osunuy ibiõg̃buk. Jesus abi jeje o'jecũg̃ — io'e João.


text:
Kuyaje João Batista waram Jesus o'jojojo. João cũg̃'i osunuy jeweju etaybitbinayũ eju- -xepxepayũ eju.


text:
Jesus cũg̃cũg̃ o'e cewap ip. <n>— Ak'i juy epe'e! — io'e João. — Teku Deus emunaẽ — io'e. — Cordeiro e'ũap co'i teku je'ũ ikẽrẽat uk am wuywebewi — io'e.</n>


text:
Iboap co buje, Jesus kay o'ju ip João eju etaybitbinayũ- -xepxepayũ. João ip o'suiwat Jesus kay jeju am.</n>


text:
Jesus o'jekorepẽn. <n>— Ajo-kudadam eyju? — io'e Jesus. <n>— Ocemutaybitbin'ukat, poce ẽn? — io'e ip.</n>


text:
— G̃a'a onuynuyap'a kay aju — io'e Jesus. <n>O'ju ip Jesus eju. Oajẽm ip Jesus nuynuyap'a be. Katpuje ip oajẽm- -16 hora bima. Uk'a be ip oõm. Jesus eju ip osodop ixe kabia.


text:
Pũg̃ ma ixeyũ'in André i osunuy- -xepxepayũ'in. André kuy João ekawẽn itaybit osunuy. Imẽneju Jesus eju o'ju. Ixe André Simão kitpit osunuy.</n>


text:
G̃ebuje André o'ju Simão kay- -jewag̃o kay. <n>— Cristo ocetobuxik — io'e Simão be.(Wuydaxijo am Deus emunaẽ iape Cristo.)</n>


text:
O'tujowat Jesus kay. Jesus Simão o'jojojo. <n>— Ẽn aco'i Simão — io'e. — João ipot aco'i ẽn. Wara'at ebuten g̃asũ — io'e. — Ojomõg̃ ebuten. Céfo i ebuten je'e — io'e Jesus.(Céfo Pedro iape Grego a'õm, wita'a iape Mundurukú a'õm).</n>


text:
Kuyaje: <n>— Cum puk õn Galiléia eipi kay — io'e Jesus. <n>Jesus Filipe o'tobuxik e dag̃ pima. <n>— Filipe, oweju juy ejeku — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Filipe Natanael o'tobuxik. <n>— Deus emunaẽ ocetobuxik — io'e Natanael be. — Moisés ixe muwẽg̃aptup o'tupmubararak kuyje — io'e. — Deus a'õbi o'tupmubararak. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm tak ixe muwẽg̃aptup o'tupmubararak. Jesus i ibutet. José'ũm ipot ixe, Nazaré ka bewiat — io'e.</n>


text:
— Apẽn ẽn e'em? — io'e Natanael. — Nazaré ka bewi g̃u Deus emunaẽ jajẽm — io'e. <n>— Ejot cuy ijom — io'e Filipe bit.</n>


text:
Jesus Natanael o'jojojo ajẽm pima. <n>— Ak'i juy epe'e — Jesus o'e jewejuacat pe. — Teku Israel naxeg̃ebit — io'e. — Wuymug̃uykukuku'ukat g̃u teku! Icẽmãn e'e'ukat ma teku! — io'e.</n>


text:
— Ẽn pit ojojo g̃u buk — io'e. — Apẽntak ẽn etaybit õn? — io'e Natanael. <n>— Filipe be enomuwã buje õn ejojo wũy ma'g̃u ẽn — io'e Jesus. — Ẽn figueira'ip kabicuk pe bima ejojo õn — io'e. — Wa'õbacaam õn ejojo — io'e.</n>


text:
— Ocemutaybitbin'ukat — io'e. — Ẽn ma Deus ipot — io'e. — Icẽmãn ẽn ma Israel naxeg̃ebitbiyũ kukukat — io'e.</n>


text:
— Etabut okay, “Ẽn figueira'ip kabicuk pe bima ejojo õn,” i juk oce buye. “Jesus itaybit cĩcã,” i ẽn e'em. G̃uyjom pit obacaap ojomõg̃ ijodiacayũ be. Iboap epejojojo. “Soat podi ma Jesus ya'õbaca,” i ece g̃ebuje bit — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e Jesus soat pe ijodiacayũ be. — Soat wag̃o õn — io'e. — Koce'i je'e kabi. Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ je'kop okay. Jeu dak ip oxewi. Soat iboap epejojojo — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
Xepxep xet kap puje Jesus o'ju jewebumũnap epeta kay. O'ju jeweju etaybitbinayũ eju- -12 beayũ eju. Judeuyũ peta mug̃ẽg̃ẽ'uk osodop ip jewebumũn puje. Caná ka be peta o'g̃ug̃ẽ. Ibo ka Galiléia eipi be o'sukadop.


text:
Idibi mũn'a o'yadop iboce 6 be. Wita'a mug̃ẽg̃ẽ o'yadop yabog̃at'a. 80 litro opop pũg̃'a be idibi, 100 litro dak. Judeuyũ jewebuwuywuy'uk ip osodop jekõn puje, jekõn epere buje dak. Jevasília wuywuy'uk osodop ip soat em. Imẽnpuye ti'ade o'tidop ig̃o'a be.</n>


text:
O'jekawẽn ibuywatwat'ukayũ be ixe Jesus. <n>— Idibi juy epetibu ite'a munopapũn ãm- -pote'a munopapũn ãm — io'e. — Epeyamunopapũnpũn cuy ip idibim — io'e. <n>Idibi o'eimuõm ip pote'a be. Yanopapũn o'e.</n>


text:
— Ti'in cuy epeti'uk yabewi — Jesus o'e cebe ip. — Eyekariwa kay juy epetidujowat — io'e. <n>O'ti'uk ip yabewi. O'tidujowat ip jekariwa kay.</n>


text:
Idibim g̃u o'e. Uva'abidim o'jediewexat. Peta iwat o'tikõn. Peta iwat ma itaybit g̃u o'e abu o'timuwexat uva'abidim iam. O'ti'uk'iayũ bit itaybit o'e. <n>G̃ebuje peta iwat jewebumũniat o'tomuwã.</n>


text:
— Soat oceju koam tikujĩjãti ũmũm ocebureyũ be. Ibeg̃beg̃ ip pima, oceju tikõõmati ũmũm cebe ip. Ẽn pit imẽn g̃u e'em. G̃asũ acã tikujĩjãati ũmũm ẽn ocewebe! — io'e.</n>


text:
Imẽneju ceweju etaybitbinayũ oitabun cekay. <n>— Deus a'õbacaap kug̃ teku — io'e ip. <n>Jesus idibi o'timuwexat uva'abidim. Jesus koam wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapuk Caná ka beayũ etabutpe Galiléia eipi be. Õn Deus a'õbacaap kug̃ iap o'g̃ubapuk adeayũ be.</n>


text:
Iboap tomukadi Jesus o'ju Cafarnaum ka be. O'ju jexi eju, jekitpityũ eju dak, doze beayũ eju dak. Ade xet g̃u osodop ip ig̃o ka be- -pũg̃pũg̃ ã.</n>


text:
G̃ebuje o'ju Jerusalém ka kay jeweju etaybitbinayũ eju. O'ju ip Judeuyũ epeta kay. Peta mujurũg̃rũg̃'uk osodop ip Judeuyũ jeg̃ebu am Egito eipi bewi Deus wuydobuyũ'ũm'ũm o'tujujẽm iap kay. Páscoa i ig̃o epeta butet osunuy.


text:
O'ju Deus eju kawẽnwẽnap'a kay- -yabog̃at'a kay. Oajẽm. Oõm. Adeayũ o'jojojo ya be. Biopak teidada'ukayũ o'jojojo uk'a naxirõg̃ pe. Carneiro teidada'ukayũ dak o'jojojo. Pukaso deidada'ukayũ dak o'jojojo. Soat ip o'jojojo yanaxirõg̃ pe. Ajẽmjẽmayũ edinheiro mutrokakan ip osodop warara'acayũ.</n>


text:
Jesus oitakomãn uk'a beacat kay. Ixibu o'subumukirik bõrõbum. Iõhõyũ o'g̃uwat ya bewi soat. Bioooh. Aki kay o'g̃ujẽm. Dinheiro mutrokakan'ukayũ dak o'g̃ujẽm. Biopak deidada'ukayũ dak o'g̃ujẽm. Carneiro deidada'ukayũ dak o'g̃ujẽm. Soat ip o'g̃ujẽm. Bug̃. Dinheiro mutrokakan'ukayũ emesa o'g̃uy'at. Duooooh. O'jedu. Soat o'g̃udu dinheiro isurũg̃at mesa bewi.</n>


text:
— Soat cuy epetujujẽm ite'a naxirõg̃ pewi! — io'e Jesus pukaso deidada'ukayũ be. — Webay duk'a be g̃u juy epeteidada! — io'e.</n>


text:
O'jeg̃ebu ip Deus ekawẽn kay doze beayũ. Ibodup pe ibararak opop: <n> Bay, ijop'a eduk'a! i. Inaka warẽmtag̃ e'em ip ite'a be, i. Imẽnpuye wetakoma jĩjã, i.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ kukukayũ o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Abu-a'õbi iteyũ eg̃ujẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi? — io'e ip Jesus pe. — Deus a'õbacaap cuy ejomõg̃ ocewebe — io'e ip. — Iboap mõg̃ puje, “Cũg̃ ma cebe iteyũ mujẽm ãm,” i kuka oce'e — io'e ip.</n>


text:
— Eywebe Deus eju kawẽnwẽnap'a muy'at puje, wara'at'a juy oyamuy õn ma — io'e Jesus. — Xepxep xet kap puje, wara'at'a oyamuy uk'a — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
— Iba'ore ewebe wara'at'a muy ãm xepxep xet — io'e ip. — Oceju ite'a muymuy ade koato- -46 koato — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
Ce'ũ'ũayũ xewi Deus pe Jesus muyu buje, Jesus ekawẽn kay o'jeg̃ebu ip doze beayũ. <n>— Deus ekawẽntup pe ibararak icẽmãn — io'e ip. — Jesus icẽmãn o'e'e ocewebe — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Adeayũ oitabun Jesus kay ixe Jerusalém ka be bima- -Judeuyũ Páscoa epeta mug̃ẽg̃ẽm pima. Õn Deus a'õbacaap kug̃ iap o'g̃ubapukpuk Jesus. Iboap co buje itabut o'e ip cekay. Imẽnpit Pũg̃pũg̃ayũ yopĩt ma itabut o'e.


text:
 <n> (1-2)</n> Ixima be Nicodemos oajẽm Jesus kay. Nicodemos ya'õbuyxiat osunuy. Judeu osunuy. Fariseu osunuy.


text:
— Apẽn kuka dak waram akap aypa bima? Iba'ore! — io'e Nicodemos. — Waram xe'e kuka aõm wuyxi uk pe? Iba'ore! — io'e.</n>


text:
 <n> (5-6)</n> — Aoyũ uk pewi wuykap puje, wuyebay ipotpoyũm acesop — io'e Jesus. — Deus biõg̃buk a'õbi bit Deus ebekitkiyũm acesop. Wuyag̃uyisum aceku. Icẽmãn õn e'em ewebe — io'e Jesus. — Idibi be eymubatisasan'ũm pima Deus eykukukan g̃u je'e, Deus biõg̃buk eywebe'ũm pima dak — io'e.


text:
— “Deus ebekin cuy eg̃uy,” i õn e'em ewebe — Jesus o'e. — “Ag̃uyisum cuy ejeku,” i õn e'em ewebe. Ag̃uybabi'ũm g̃u juy eg̃uy wa'õ kay — io'e Nicodemos pe.


text:
— Kabido jekpiwan ma pidojujum. Kabido a'ĩjojom pit wuyju. Eyetaybit g̃u poma pidojujum iam, pomawi o'subidodot iam tak. Imẽnpuxim eyetaybit g̃u dak apẽn kuka Deus ebekitkiyũm acesop ibiõg̃buk a'õbi iam — io'e.</n>


text:
— Ẽn Israel naxeg̃ebitbit mutaybitbin'ukat- -Judeuyũ mutaybitbin'ukat — io'e Jesus. — Ẽn pit a'õbuyxi adeayũ xe. Apẽnpuye dak wekawẽn pa'arẽm exe? — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em ewebe — io'e Jesus. — Wetaybicap muwẽnuwẽn õn. Kuy ojojojoiat muwẽnuwẽn õn. Inaka ẽn wekawẽn kay g̃u — io'e.


text:
— Ipi dag̃ayũ e'eap muwẽnuwẽn pima, etabut g̃u wekawẽn kay. Kabi beayũ e'eap muwẽn puje, iboap kay dak etabut g̃u kuka epe'e — io'e.


text:
— Warara'acat g̃u o'kop kabi kadiwi o'jojojoiap muwẽn ãm ipi dag̃acat pe. Õn acã okop — io'e. — Soat wag̃o õn — io'e.


text:
— Moisés puybujo'iatpu o'subumu'ãy ip-takũbi dag̃- -bronze mug̃ẽg̃ẽbu. Uk'a'ũmat pe o'subumu'ãy kuyje. Ig̃obu kay ceak'ibiyũ oe'ũ g̃u puybu nuy pibun. O'je'ada ip soat. Imẽnpuxim itakomaayũ obamupaya korosa be we'ũ ãm. Soat wag̃o õn — io'e.


text:
— Okay itabucayũ yag̃uyisum jeku g̃asũ- -soat ip. Soat em itait jeedop ip Deus xe je'ũ buje dak — io'e Jesus.


text:
— Deus xe wuykukpin cĩcã ajop. Imẽnpuye jekpot o'g̃udot wuykay. Pũg̃ ma ipot. Ixe ipot kay wuyetabut pima, soat em g̃u wuye'ũ acesop. Ce'ũ'ũayũm g̃u acesop. Waram acejetait. Soat em wuyetait acesop Deus xe — io'e.


text:
— “Ipiat osupi'ajoat eywebe ikẽrẽat kug̃ eyju oxe buye,” i'e ojuy g̃u Deus. Imẽnpuye jekpot o'g̃ukop ipi kay. O'g̃udot ipi dag̃ayũ daxijo am ipiatpi'ajojoap kay cuap puxim — io'e.


text:
— Deus ipot pũg̃ ma. Deus e'em g̃u “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe,” i jekpot kay itabucayũ be. Deus kuy o'e “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe,” i itabut'ũmayũ be bit, jekpot kay itabut'ũm puye.


text:
Deus ipot osodot ipi kay apẽn ikẽrẽat Deus xe iap mubapuk am wuywebe, apẽn cũg̃ ma iap mubapuk am tak. Ixe kabiaap puxim. Ijodiayũ bit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Kabiok tag̃ jekuku'ukat puxim ip. Imẽnpuye ip ibu'u jetabut am Deus ipot kay — io'e.


text:
— Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ ibu'u jĩjã jemutaybinan ajo ikẽrẽ Deus xe iam. Imẽnpuye Jesus ekawẽn a'ĩjojom g̃u ip. Ibu'u jĩjã ip warara'acat pe itaybit am ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ teyũku iam. Kabiok tag̃ jekuku'ukat puxim ip — io'e.


text:
— Idipat mujurũg̃rũg̃'ukayũ bit itabut Deus ipot kay, õn pit Deus ekawẽn tag̃ jekukum iap mubapuk am warara'acat pe. Kabia dag̃ jekuku'ukat puxim ip — io'e.Imẽn Jesus o'jekawẽn Nicodemos eju.</n>


text:
G̃uyjom Jesus o'ju Judéia eipi kay. Jeweju etaybitbinayũ eju o'ju- -doze beayũ eju. Iboceayũ mubatisasan osodop ip.


text:
João Batista dak Enom ka be osunuy. Imubatisasan ip osunuy iboceayũ mutaybit am teyũku João Batista ebekitkiyũ iam. Salim ka xe osunuy tibog̃ puye. Adeayũ cucum o'e João kay. Imẽn João imubatisasan ip osunuy,


text:
João eju etaybitbinayũ o'jewa'õxikxik ip Judeu eju. <n>— Abu g̃u cũg̃ ma wuyjuyũ mubatisasan teyũku webekitkiyũ iap mubapuk am? — io'e ip jewewebe. — Jesus g̃u xe'e? — io'e ip. — João Batista g̃u xe'e? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Imẽnpuye o'jekawẽn ip João eju. <n>— Ocemutaybitbin'ukat — io'e ip. — Ag̃okatkat iboceayũ mubatisasan g̃asũ! Kuy bima ixe oceweju oeku Jordão wĩnãbu bima — io'e ip. — Ixe juk adi eg̃uwẽn ocewebe — io'e ip. — Soat iboceayũ cum cekay acã oceju ixe ebekitkiyũm g̃asũ bit i'e am — io'e ip.</n>


text:
— Ocokcok cĩcã adeayũ cum Jesus kay buye — io'e João bit. — Deus acã wuymõg̃mõg̃ wuya'õbuyxian — io'e.


text:
— “Õn pit Cristo g̃u- -Deus emunaẽ g̃u õn,” i juk adi oce eywebe — io'e João. — “Deus acã omudot tot awap,” i juk adi oce eywebe. Kuy wekawẽn epeya'ĩjojo — io'e João.


text:
— Wuyewebumũn puje jewebumũnat jetayxi bum — io'e João. — Jewebumũnat pure bit jewebumũnat xe nuynuy. Ibure icokcok e'em jewebumũnat icokcok puye. Jewebumũnat pure buxim õn — io'e João. — Õn tak ocokcok cĩcã adeayũ cum Jesus kay ya'õkayayũm — io'e.


text:
— Ade jĩjã je'e ip Jesus a'õ kayayũm. Wa'õkayayũ bit ade g̃u je'e ip- -pũg̃pũg̃ ã. Imẽnpit ocokcok cĩcã — io'e João.Imẽn João o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju.</n>


text:
Kabi kadiwi oajẽmiat itaybit cĩcã. Soat podi ma itaybit. Ipi dag̃at pit ka'ũma. Itaybit ipi dag̃ayũ e'e am. Ipi dag̃ayũ e'e am acã kawẽnwẽn. Kabi bewiat pit itaybit cĩcã.


text:
Deus emumudot Deus ekawẽn muwẽnuwẽn. Cebay tacup g̃u. Jebiõg̃buk muõmõm jekpot pe. Imẽnpuye soat em jebay biõg̃buk a'õbi jekukum ipot.


text:
Deus xe jekpot kukpin cĩcã. Imẽnpuye soat ja'õbacaap o'g̃ũm jekpot pe. <n>— Okpot pit wa'õbaca jo'i — io'e Deus.</n>


text:
Deus ipot kay itabucat yag̃uyisum jeku ijodi bima. Ce'ũ buje itait jeenuy Deus xe. Itabut'ũmat pit Deus xe g̃u ma jeenuy itait. Soat em Deus itakoma jĩjã cekay- -ja'õ kay kũyjobit'ũmat kay.</n>


text:
 <n> (1-3)</n> Ibocewi Jesus o'jẽm Judéia eipi bewi, Fariseuyũ Jesus awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik puye. Adeayũ juk Fariseuyũ o'g̃ukũyjojo.


text:
Ibocewi oajem ip ag̃oka be- -Sicar ka be. Kuyje Jacó jekat o'g̃ũm jekpot pe- -José be. Sicar ka José katpuk tẽg̃ ma o'sukadop.</n>


text:
Jesus o'ju idibikũy kay. Ig̃okũy Jacó juk o'sukũykocat kuy bima. Jesus taopipi o'e cũg̃cũg̃ãm. Jebodoy am oabik. Oabik idibikũy xe o'sukopibareren puye. Kaxicug̃ o'e.


text:
— Ap! — io'e. — Ẽn Judeu. Õn pit Samaria eipi beat — io'e ayacat. — Apẽnpuye ẽn e'em owebe “Etibu buk wekõnaptim,” i? — io'e. <n>Judeuyũ ibu'u jĩjã osodop Samaria eipi beat ewa'e bewi jekõn ãm. Imẽnpuye ayacat o'e ibu'u jewa'e beati ũm Jesus pe.</n>


text:
— Deus tei'ũma iũmũm wuywebe. Etaybit g̃u iboam — io'e. — “Etibu buk wekõnaptim,” i oce ewebe. Etaybit g̃u dak abu õn iam — io'e. — Etaybit õn ibima, “Etibu buk wekõnaptim,” i kuka ece owebe. Oxewi tiojuyjuy bima, ekõnaptim kuka otiũm ewebe. Itedi kõn puje, ag̃uyisum eceku. E'ũ buje dak soat em etait ecesũy Deus xe — io'e Jesus.</n>


text:
— Tapu — io'e. — Tibubuap kug̃ g̃u ẽn — io'e. — Ikũyberen cĩcã idibikũy. Pomawi kuka ig̃odi etibu- -wuymutaiticapti? — io'e.


text:
— Ocedobu'ũm ya'õbuyxi osunuy- -Jacó'ũm — io'e ayacat. — Soat xe ya'õbuyxi osunuy. Ixe'ũm itekũy o'sukũykocat ocewebeam kuyje. Ixe Jacó'ũm tikõnkõn'uk osunuy itekũy bewiati. Cebekitkiyũ dak tikõnkõn'uk osodop, iõhõyũ dak. Ya'õbuyxi osunuy ixe'ũm Jacó'ũm. Ẽn pit ibodi ma'g̃u a'õbuyxi? — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Wemudiũmti kõn puje bit, waram ebipuruk g̃u ece'e- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e. — Wemudiũmti bit tiwaru. Idi'a buxim je'e ewebe- -tiapep'ũmati buxim. Imẽnpuxim je'e wemudiũmti. Tiapap g̃u je'e. Wemudiũmti kõn puje, waram eybipuruk g̃u epe'e. Itedi kõn puje, eyag̃uyisum epeku ijodi. Soat em eyetait epesop Deus xe eye'ũ buje dak — Jesus o'e cebe.</n>


text:
— Tapu — io'e. — Itedi buk etiũm owebe! — io'e. — Etiũm waram obipurukap puxim — io'e. — Etiũm puk waram ijoce tibum wajẽmap puxim — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Cinco beayũ eju juk a'g̃u ecewebumũn- -emumukukukyũ eju — io'e. — G̃asũ ewejuat ektop g̃u — io'e. — Imẽn ikẽrẽ Deus xe — io'e. — Icẽmãn ẽn e'em pit “Oktoptep g̃u,” i — io'e.</n>


text:
— “Cũg̃ ma wuywebe Deus kay g̃ebum ma ijoce ma- -co'a be- -Gerazim'a be,” i juk adi o'e ocedobuyũ'ũm'ũm. Eyju bit Judeuyũ. “Cũg̃ ma wuywebe Deus kay g̃ebum am wara'atka be g̃u- -Jerusalém ka be acã,” i eyju e'em — io'e. — Abuyũ icẽm g̃u e'em exe? — io'e Jesus pe.</n>


text:
 <n> (21-22)</n> — Tũ'ũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy wa'õ kay — io'e Jesus. — Eyju Samaria eipi beayũ — io'e. — Eyju e'em Deus pe “Ẽn ma ocekukukat,” i. Imẽnpit eyetaybit g̃u abu ixe iam. Oceju bit Judeuyũ. Oceju bit ocetaybit abu ixe iam. Deus Judeu o'taẽ ijodiayũ daxijojo'ukan, — io'e. — G̃uyjom ma “ ‘Ẽn ocekukukat,’ i juy ace'e wuyebay be Gerazim'a be acã,” i'ũmg̃u epe'e; “Jerusalém ka be acã,” i'ũmg̃u dak. Soat ka dag̃ “Ẽn ocekukukat,” i epe'e'e cebe — io'e.


text:
— G̃axĩn ma Deus pe eykukukan epesop — io'e. — Ixe bikuyap tag̃ epeku. Ixe ekawẽn kay kũyjobin epesop. Imẽn eyeku buje, Deus kay g̃ebum epesop soat em. Eyebay ibikuy imẽn ma eyeku am — io'e Jesus.


text:
— Deus ijebitbet g̃u. Ijo ba'ore eywebe — io'e. — Ixe kay juy g̃ebum epesop ijojom g̃u ma'g̃u. Ixe biõg̃buk a'õbi juy epesop g̃ebum cekay. Cekawẽn tag̃ tak cuy epesop g̃ebum cekay- -kawẽn icẽmat tag̃ — io'e Jesus.</n>


text:
— Wetaybit Cristo omuyku iam. Wuydaxijo am Deus emunaẽ omuyku — io'e ayacat. — “Deus emunaẽ ixe,” i wuyju e'em, “Wuydaxijo ixe,” i dak — io'e. — Yajẽm puje soan ocemutaybin ixe — io'e.</n>


text:
Iboam e buje, ceweju etaybitbinayũ o'jepit Jesus kay jexat kug̃. Yag̃uybabi'ũm o'e ip ibapug̃ ma Jesus ayacat eju kawẽnwẽn puye. Imẽnpit: <n>— Ajo-kay ẽn ayacat xewi? — i'ũmg̃u o'e ip Jesus pe. <n>— Apẽnpuye ẽn kawẽnwẽn ayacat eju? — i'ũmg̃u dak ip o'e cebe.</n>


text:
G̃ebuje ayacat o'jepit jeka kay. O'ju jeka beacat kay. Timũn'a o'yaiwat idibikũy xe. Jay. Oajẽm.</n>


text:
— Epesot cuy ag̃okatkat com — io'e cebe ip- -jeka beacayũ be. — Idibikũy xe omuy — io'e. — “Ẽn cuk adi ikẽrẽat eg̃ujurũg̃rũg̃,” i juk o'e owebe — ayacat o'e. — Ixe xe'e Cristo? — io'e. — Ixe xe'e Deus emunaẽ? — io'e ayacat.</n>


text:
Ag̃oka bewiayũ ajẽm awap ceweju etaybitbinayũ o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Ocemutaybitbin'ukat — io'e ip. — Juku wuyxat — io'e ip. — G̃a'a acekõn! — io'e ip.</n>


text:
— Eyju ma eycokcok eyxat kug̃ pima. Õn pit ocokcok omudocat bikuyap tag̃ weku am — io'e. — Omudocat kapikap o'g̃ũm owebe. Ocokcok oce wekapikap mu'ũm ãm — Jesus o'e cebe ip.


text:
— “Ebadipdip kaxi kap puje, wuyku beat'a yaop je'e,” i eyju ma e'em. “G̃axĩn ma yaop,” i õn pit e'em eywebe. Imẽnpuxim eyxe adeayũ ibu'u jemutabun am okay. “Ak'i epe'e iteyũ kay- -ajẽmjẽmayũ kay,” i õn pit e'em — Jesus o'e. — “G̃axĩn ma ip itabun okay,” i — io'e.


text:
— Kadaidaidada'ukat jekapikaptei bubum, jeku beat'a bubu'ukat tak. Icokcok e'em ip jeku beat'a kug̃ pima. Imẽnpuxim omuwẽnuwẽn'ukat icokcok je'e warara'acat pe itabut puje, warara'acat mutabunbun'ukat tak. Itabucayũ soat em itait jeedop ip webay xe kabi be — Jesus o'e.


text:
 <n> (37-38)</n> — Õn cuk eymuju omuwẽn ãm adeayũ be. Icẽmãn wuyju e'em “Wara'at taidadam. Wara'at pit yabubum,” i. Imẽnpuxim pũg̃pũg̃ayũ omuwẽnuwẽn. Warara'acayũ itabut'ũmayũ mutabunbun. Adeayũ epeg̃utabun g̃asũ cebe ip omuwẽn puje. Itabut je'e ip warara'acayũ kuy omuwẽn puye — Jesus o'e.


text:
 <n> (39-40)</n> G̃ebuje ag̃oka bewiayũ oajẽm cekay- -Jesus kay. Oitabun ip cekay. Ade oitabun Samaria eipi watwat. Itabut ip o'e ayacat o'jewemuwẽn puye.


text:
— Koap ma ekawẽn oceya'ĩjojo. Imẽnpuye ocetabut cĩcã ixe kay — io'e ip ayacat pe. — Ixe ekawẽn oceya'ĩjojo g̃asũ bit. Ixe ipi dag̃acat taxijojo'ukat wuyxe — io'e ip.</n>


text:
Xepxep xet o'kap. Jesus waram o'ju Galiléia eipi kay. Ixe ka Galiléia eipi be o'sukadop- -Nazaré ka.</n>


text:
— Warara'acayũ xe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat ya'õbuyxi. Jeka beacat xe bit ka'ũma — i juk o'e Jesus.</n>


text:
Galiléia eipi watwat pit Jesus o'topabijurũg̃. Icokcok ip o'e. Jesus osunuy ya'õbuyxi cexe i Peta mug̃ẽg̃ẽm ip osodop Jerusalém ka be. Jerusalém ka be bima Jesus e'eap o'jojojo ip. Ja'õbacaap mõg̃mõg̃ap o'jojojo ip. Imẽnpuye icokcok ip o'e Jesus dopabijurũg̃ puje.</n>


text:
Jesus o'jepit Caná ka kay- -idibi o'timuwexat uva'abidim iat ka kay. Caná ka Galiléia eipi be o'sukadop. Ipi kukat ebekit ig̃oka be osunuy- -Caná ka be. Ixe ipot iwãtaxipi jĩjã osunuy. Po'i osunuy ipot Cafarnaum ka be. Oe'ũ pin ipot jewãtaxipiap pibun.</n>


text:
— Jesus oajẽm ijoce, adeayũ o'e ipi kukat ebekit pe. Oajẽm Judéia eipi bewi — io'e ip cebe. <n>Ipi kukat ebekit o'ju Jesus kay. Jay. Oajẽm. <n>— Ejot cuy oduk'a be — io'e. — Okpot eg̃u'ada! — io'e Jesus pe. — Oe'ũ pin okpot — io'e.</n>


text:
— Deus ja'õbacaap mõg̃mõg̃ap coco'ũm puje, kuka eyetabut g̃u epe'e okay — io'e Jesus — wuywebe i'e ba'oreat mubapukpukap coco'ũm puje dak.</n>


text:
— Ecepit cuy eduk'a be — io'e Jesus. — Ekpot kuy o'je'ada. Oe'ũ g̃u — io'e. <n>Iwãtaxipi topibit ebay itabut o'e Jesus a'õ kay. Aripit. O'jepit jeduk'a kay. Jesus eju g̃u o'jepit- -jag̃epũg̃ ma.


text:
Jeduk'a be kapikpik'ukayũ ixe o'topabijuk e dag̃- -jeduk'a be yajẽm pima. <n>— Ekpot oe'ũ g̃u — io'e ip. — O'je'ada jĩjã — io'e ip cebay be.</n>


text:
— Poce kaxi bima o'je'ada? — io'e. <n>— Wuyase bima o'je'ada kapusu — io'e. — Ipa'iat oi'ũm — io'e ip cebay be.</n>


text:
— Wuyase bima ma Jesus o'jekawẽn oweju — io'e cebay. — “Ekpot kuy o'je'ada,” io'e owebe — io'e. <n>Imẽneju itabut o'e Jesus kay. Tuk'a beacat tak itabut o'e ip cekay- -soat ip.</n>


text:
Imẽn Jesus waram wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapuk adeayũ etabutpe- -Galiléia eipi beacat etabutpe. O'g̃ubapuk Judéia eipi bewi ijẽm puje.</n>


text:
Jerusalém ka be idibi'it'iti o'tinuy. Betesda i tibutet osunuy Judeuyũ a'õm. Ovelha muõmõmap exĩntabi xe o'tinuy ixedi- -ag̃oka ekorara exĩntabi xe. Pũg̃põg̃bi iwãtaxipiat nuyap'a o'yadop idibi'it'iti akokoreren.


text:
Ade iwãtaxipipiayũ kapopo'i osodop joyũ'abeku. Ita'ũmayũ osodop ip, cexĩg̃xĩg̃ pa'oreayũ dak, ijebit e'ũayũ dak. Timukoruyap wiwim ip osodop iwãtaxipipiayũ.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat ajẽmjẽm'uk osunuy ig̃odi be. Idibi mukoruy buje, iwãtaxipipiayũ kopkop'uk ip osodop idibi kay. Koap kopat acã o'je'ada.


text:
Jesus oajẽm ig̃odi xe. <n>G̃ebuje Jesus ag̃okatkat o'jojojo ig̃odi xe. Ixe ag̃okatkat ade koato iwãtaxipi osunuy. 38 koato iwãtaxipi osunuy.


text:
Ade koato po'i osunuy jewãtaxipiap kug̃. Jesus itaybit o'e iboam. <n>— Tapu, e'ada pin tu? i — io'e Jesus cebe.</n>


text:
— Hm hm — io'e ag̃okatkat. — We'ada pin oce. Imẽnpit ka'ũmg̃u obure odujukop am idibi kay timukoruy buje — io'e. — Okop pa'ore. Okop pin pima, warara'acat ma kom. Ixe ma o'je'ada — io'e. — Õn pit ka'ũma — io'e.</n>


text:
O'je'ada g̃ebuje bit ag̃okatkat. Jexexecaptup o'tupu. Xĩg̃xĩg̃ o'e. Xipat o'e. Judeuyũ xe jebodoydoyap kabia osunuy. Sábado osunuy.


text:
Imẽnpuye Judeuyũ kukayũ o'jekawẽn ag̃okatkat eju- -ce'ada'ibit eju. <n>— Jebodoydoy oceju ijop kabia. Cũg̃cũg̃ g̃u — io'e ip. — Ka'ũmg̃u wuyekapikap g̃asũ. Wuymutaybitbinap tag̃ g̃u ẽn e'em — io'e ip. — Cũg̃ g̃u ewebe exexecaptup tujowat am g̃asũ. Kapikpig̃ ẽn exexecaptup tujowatwan — io'e ip.</n>


text:
— “Exexecaptup cuy etupu,” i juk o'e owebe omu'adaat — io'e. — “Xĩg̃xĩg̃ ece,” io'e owebe — io'e ce'ada'ibit.</n>


text:
— Abu o'e ewebe “Exexecaptup cuy etupu,” i; “Xĩg̃xĩg̃ ece,” i dak? — io'e ip. — Apẽn ibutet? — io'e ip.</n>


text:
Imẽnpit ce'ada'ibit itaybit g̃u o'e jemu'adaat puten. Imu'ada buje, Jesus dao ma o'jẽm adeayũ parakpewi. Imẽnpuye ce'ada'ibit itaybit g̃u o'e ibuten.</n>


text:
Jesus ce'ada'ibit o'tobuxik g̃uyjom. Deus eju kawẽnwẽnap'a be o'tobuxik- -yabo'gat'a be. <n>— Kuy ece'ada — io'e. — Ikẽrẽat cuy eg̃ujurũg̃ g̃u waram ewãtaxipinap puxim — io'e Jesus imu'ada'ibit pe. <n>— Hm hm. Ikẽrẽat og̃ujurũg̃ g̃u — io'e.</n>


text:
Ce'ada'ibit o'jẽm. O'ju Judeuyũ kukukayũ kay. <n>— Kuy bima wetaybit g̃u og̃uy abu omu'ada iam — io'e. — G̃asũ bit wetaybit oce ibuten — io'e. — Jesus i ibutet — io'e cebe ip.</n>


text:
Imẽnpuye Judeuyũ kukukayũ Jesus kaykay o'e ip. Yaoka ojuy ip Jesus ag̃okatkat o'g̃u'ada jebodoydoyap kabia be buye.</n>


text:
Imẽneju Jesus o'jekawẽn cebe ip. <n>— Webay soat kabia jekapikap kug̃ e'em. Imẽnpuxim õn tak wekapikap kug̃ e'em — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
Imẽnpuye Jesus aoka ojuy ip Judeuyũ kukukayũ. <n>— Jesus o'jekapik jebodoydoyap kabia be. Ag̃okatkat o'g̃u'ada — io'e ip. — Imẽn cũg g̃u Deus xe — i napa ma ip o'e. — Jesus o'e “Deus webay,” i — io'e ip. — “Deus webay” i'e'em pima, “Deus a'õbacaap co'i õn tak wa'õbaca,” i'e'em tak — io'e ip. — Imẽnpuye juy ayaoka — io'e ip.Imẽn o'jekawẽn ip jeweweju.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Judeuyũ kukukayũ eju. <n>— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Deus ipot õn. Wa'õbi g̃u õn e'em- -webay a'õbi acã. Webay e'eap cocom õn. Webay e'eap tag̃ acã õn e'em, ixe ipot puye — io'e.


text:
— Webay xe okukpin cĩcã. Webay a'õbi iwãtaxipiat mu'ada'ada'uk og̃uy. Idip cĩcã o'e iwãtaxipiat mu'adaap. Iboap podi ma idipat g̃ubapuk webay — io'e Jesus. — Eyetabẽg̃bẽg̃ epe'e iboap cocom- -webay e'eap cocom — io'e.


text:
— Webay ce'ũ'ũayũ mutaicin. Waram ip itait. Kabi kay ixeyũ muyuhum. Õn tak waram ce'ũ'ũayũ mutaicin. Obikuy bima waram imutaicin õn ixe ipot puye — io'e.


text:
— Deus g̃u e'em ijodiacat pe “Eykẽrẽ oxe,” i. Owebe ma webay e'em “Ẽn ma ece ‘Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe,’ i ijodiacat pe — io'e Jesus.


text:
— Imẽnpuye adeayũ je'e owebe “Ẽn Deus ipot,” i. “A'õbuyxi jĩjã ẽn,” i. “Deus tak ya'õbuyxi jĩjã,” i je'e ip. Warara'acayũ xe wa'õbuyxi'ũm pima, webay dak kuka o'e ya'õbuyxi g̃u. Omudocat tak kuka o'e ya'õbuyxi g̃u cexe ip — io'e Jesus.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Wa'õ kay kũyjobicayũ yag̃uyisum jekukum- -omudocat kay itabucayũ — io'e. — Soat em Deus xe jeedop ip itait — io'e. — “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe,” i'ũmg̃u je'e Deus okay itabucayũ be. “Soat em ipiat osupi'ajoat eywebe,” i'ũmg̃u dak je'e cebe ip — io'e Jesus. — “Soat em ipiatpi'ajojoap pe juy epesop,” i'ũmg̃u je'e cebe ip- -“Soat em oxe ma juy epesop,” i acã — io'e Jesus.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe. Deus ipot õn. G̃axĩn ma ojẽm eyxewi. Oajẽm waram. Wajẽm puje, wa'õberen ocewãwã. Ce'ũ'ũayũ wa'ĩjojo. Waram g̃uto jetait ip wa'õberen wewãwã buje.


text:
Warara'acat Deus mutaicin g̃u. Ja'õbi ma itabẽg̃ e'em. Wa'õbi ma õn tak wetait — io'e. — Õn tak webay jo'i — io'e.


text:
— Soat wag̃o õn. Webay a'õbi acã õn e'em pũg̃pũg̃ayũ be “Eykẽrẽ g̃u Deus xe,” i. Ya'õbi acã “Eykẽrẽ Deus xe,” i õn e'em warara'acayũ be — io'e.


text:
— Ce'ũ'ũayũ xewi jeu ip jedopap pewi. Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ jeu kabi kay. Soat em Deus xe jeedop ip. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ dak jeu. “Eykẽrẽ oxe,” i je'e Deus cebe ip. Ixeyũ g̃uju ipiat'ajojoap pe — io'e.</n>


text:
— Wa'õbi g̃u õn kawẽnwẽn- -pũg̃ em tak ka'ũma. Obikuyap tag̃ g̃u õn jekukum- -omudocat bikuyap tag̃ acã. Kuy owebe Deus e'eap tag̃ acã õn kawẽnwẽn. Imẽneju cũg̃ ma owebe “Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe” i'e am pũg̃pũg̃ayũ be; “Xipat eyju Deus xe” i'e am warara'acayũ be — io'e.


text:
— Õn acã omuwẽnuwẽn pima, “Deus a'õbi õn e'em,” i'e'em pima, “Dapxi ẽn,” i kuka juk epe'e. Wa'õ kay eyetabut g̃u kuka epe'e — io'e Jesus.


text:
— Wara'acat tak omuwẽnuwẽn. Webay dak omuwẽnuwẽn. Ixe icẽmãn e'em. Wetaybit icẽmãn ixe omuwẽnuwẽn iam — io'e.


text:
— Eybureyũ juk epeg̃uju João Batista kay — io'e Judeuyũ kukukayũ be. — Ixe João icẽmãn omuwẽnuwẽn oeku.


text:
“Xipan cuy epe'e omuwẽnuwẽn,” i'ũmg̃u õn pit e'em warara'acayũ be. “João icẽmãn omuwẽnuwẽn oeku,” i õn e'em eywebe, eydaxijo ojuy õn puye — io'e Jesus.


text:
— Lamparina kug̃ pima wuyetaybit poma aju iam. João Batista lamparina buxim osunuy. João Deus ekawẽn muwẽnuwẽn oeku. Imẽnpuye eyetaybit cũg̃ ma jeku am Deus xe iam. Darem ma eycokcog̃ epesop ixe ekawẽn com — io'e.


text:
— João omuwẽnuwẽn oeku. Adeayũ okay itabut o'e. Webay a'õbi wa'õbacaap mõg̃mõg̃ ojeku eyetabutpe. Iboap tobuxik puje adeayũ e'em owebe “Ebay juk omudot ocekay,” i.


text:
Webay omuwẽnuwẽn. Omudocat omuwẽnuwẽn. Eyju bit kũyjobit g̃u webay a'õ kay. Webay kay eyetabut g̃u dak — io'e Jesus.


text:
— Eyju Deus ekawẽntup cocom cĩcã. “Deus ekawẽn tag̃ jekukum pima, cebekitkiyũm acesop,” i eyju e'em. “Soat em Deus xe acesop wuyetait,” i dak eyju e'em. Imẽnpit Deus ekawẽntup tak omuwẽnuwẽn — io'e.


text:
 <n> (41-42)</n> — Wetaybit apẽn eyju jewag̃uyg̃uy iam. Wetaybit cĩcã eyju Deus kay g̃u jĩjã iam — io'e Jesus.


text:
— Webay a'õbi ojot. Imẽnpit eyju eyetabut g̃u jĩjã okay. Ja'õbi warara'acat tot puje bit, ixe kay kuka eyetabut epe'e — io'e.


text:
— Pũg̃ ma Deusat. Kaũmg̃u wara'at. Eyju bit Deus pe xipan eymuwẽnuwẽnap kudadam g̃u- -wuyjuyũ be xipan eymuwẽnuwẽnap kudadam acã. Imẽneju eybu'u jĩjã eyetabut am okay — io'e.


text:
 <n> (45-46)</n> — Eyju te'e ma e'em “Moisés emudupmubararaktup tag̃ oceju jekukum,” i. “Imẽnpuye oceju cũg̃ cĩcã Deus xe,” i eyju te'e ma e'em — io'e. — Moisés cuk adi omuwẽnuwẽn Deus ekawẽntup pe. Imẽnpuye Moisés a'õ kay eyju kũyjobit pima, wa'õ kay dak kuka juk kũyjobit epe'e. “Teyũku ikẽrẽ,” i'ũmg̃u õn pit e'em webay be. Deus acã je'e eywebe “Eykẽrẽ oxe, Moisés a'õ kay kũyjobit'ũm puye,” i.


text:
Moisés emudupmubararaktup kay eyetabut g̃u. Imẽnpuye wa'õ kay dak iba'ore eymutabut am — io'e Jesus Judeuyũ kukukayũ be.</n>


text:
G̃ebuje adeayũ o'ju Jesus kay. <n>— Jesus juk adi iwãtaxipipiayũ o'g̃u'ada'ada. Wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk — io'e ip. — Waram tak paxi iwãtaxipiat g̃u'ada? — io'e ip jewewebe. <n>Imẽnpuye o'ju ip tomuju.


text:
Wara'acat o'jekawẽn Jesus eju jeweju etaybin'ibiyũ'in. André o'jekawẽn ceweju. Simão Pedro wag̃o osunuy André.</n>


text:
— Ak'i! — io'e André. — Yaypan'isuat otobuxik. Cinco be pão'a kug̃. Axima kug̃ tak xepxep — io'e. — Imẽnpit apẽg̃ãm kuka ajat cexewi? O'e g̃u kuka adeayũ xat'am — io'e.</n>


text:
— “Epabik cuy,” i juy epe'e adeayũ be — Jesus o'e jeweju etaybitbinayũ be. <n>O'jekawẽn ip adeayũ be. Oabikbik ip adeayũ kapĩ'idip ceje, tip'ade o'tiptop puye. Ade jĩjã ip osodop. Cinco mil ag̃okatkayũ osodop aoyũ parakpe, bekitkiyũ parakpe dak.</n>


text:
G̃ebuje Jesus pão'a o'yabu. O'jekawẽn Deus eju. <n>— Bay, ẽn xipat — io'e cebe. — Ocexat'am eyamudot ocewebe — io'e. <n>O'yaũm doze beayũ be pão'a. Yaũmũm pima o'yamu'aren cĩcã. Ya'ada jĩjã o'e. Doze beayũ pão'a o'yaũmũm kaxikxik'iayũ be. Axima dak o'g̃ũm doze beayũ be. Iũmũm pima o'g̃u'aren cĩcã. Doze beayũ o'g̃ũmg̃ũm cebe ip- -kaxikxik'iayũ be. Kuy jemu'opinput o'jat ip. Ibeg̃beg̃ ip o'jekõn.


text:
Soat ip ibeg̃beg̃ o'e Jesus ixat o'g̃u'aren cĩcã buye. <n>— Ceaepoyat'a juy epeyabu — io'e Jesus doze beayũ be. — Epeyamuxipan — io'e. — Axima epoyat tak cuy epejat. Epeg̃uxipan cuy — io'e. — Epejat cuy ierepap puxim — io'e cebe ip.</n>


text:
Soat cepayat ip o'jat. Pag̃eiro'a jo'iat'a be o'g̃uõm ip. O'yamuporan ip cepoyan. Doze be o'yamunopapũn pa'geiro'a jo'iat'a.</n>


text:
Imẽn Jesus wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapuk soat etabutpe. Ixat o'g̃u'aren cĩcã. Imẽnpuye: <n>— Ite ma Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat! — io'e ip jewewebe o'jojojo'iayũ. — Ade koato ma ixe ajẽmap wiwim ocesop — io'e ip jewewewbe ma.</n>


text:
Jesus dakoy ojuy ip o'e. “En ma juy ocekukan ece” i'e ojuy ip cebe. <n>— Odakoy ojuy ip jekukukan — io'e. — G̃asũ bit obu'u ixeyũ kukukan — io'e Jesus jewebe ma. <n>Imẽneju o'jepit jenomukay ma. Jag̃epũg̃ ma o'ju co'a dag̃.</n>


text:
Iodi mudek ojuy ip. <n>— G̃a'a acepit Cafarnaum ka be — io'e ip jewewebe. <n>Kobe be ip oõm. Kabiok o'e. Jesus oajẽm g̃u buk.


text:
Wũy jĩjã o'jekoykoy ip. 5 kilometro o'jekoykoy ip. Jesus o'jojojo ip. Xĩg̃xĩg̃ oeku idibi adopa dag̃ Jesus. Yakõmkẽm g̃u tipodoy dag̃. Xĩg̃xĩĩĩĩĩh. Ti'adopa dag̃ cũg̃cũg̃ ma oajẽm. Oajẽm pin kobe kay. Iparara jĩjã ip o'e ti'adopa dag̃at tobuxik puje- -xĩg̃xĩg̃at tobuxik puje. <n>— Ajo xe'e teku ti'adopa dag̃at? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Iparara g̃u ip o'e doze beayũ Jesus ekawẽn co buje. Icokcok cĩcã ip o'e. Imẽnpuye: <n>— Eõm kobe be — io'e ip cebe.Kobe dak o'jemũg̃ wĩnãbu. Jejuap ojuy ka be o'jemũg̃. Mug̃.</n>


text:
Kuyaje tomukudadaayũ Jesus o'tobuxik g̃u. <n>— Apu Jesus? — io'e ip jewewebe. — Pũg̃ ma juk kobe ijoce osodop kapusu — io'e ip. — Jesus pit oõm g̃u ibo be kobe be — io'e ip. — Ceweju etaybitbinayũ acã juk oõm kobe be. Ixe bit ka'ũma — io'e ip. — Apoma o'ju? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Kawẽnwẽn pima wĩnãbuayũ oajẽm jekobe dag̃. Tiberíades ka bewi ip oajẽm. O'jemũg̃ ip. Mug̃. Wuyjuyũ be pão'a o'oap pe o'jemũg̃ ip. Jebay eju kapusu wuykukukat Jesus o'jekawẽn iap pe o'jemũg̃ ip.</n>


text:
— Jesus pit ijoce g̃u omuy — io'e ip- -tomukudadaayũ o'e yajẽm'ibiyũ be. — Ceweju etaybitbinayũ dak ijoce g̃u omuy — io'e ip. — G̃a'a atimudek eyekobe dag̃ — io'e ip. <n>— G̃a'a — io'e ip. <n>Imẽnpuye ip oõm kobe be- -Tiberíades ka bewiayũ ekobe be. Porog̃. Oõm ip soat. Toktek. O'timudek ip wĩnãbu. Cafarnaum ka ebikopap pe ip o'jemũg̃ Jesus kudadam. <n>— G̃a'a Jesus ajokudada! <n>— G̃a'a! — io'e ip.</n>


text:
O'tobuxik ip. Wĩnãbu ip o'tobuxik. <n>— Ocemutaybitbin'ukat — io'e ip. — Puje ajẽm ijoce? — io'e ip. — Ekudadam oceku — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e Jesus cebe ip. — Kapusu pão'a epeyabu oxewi. Eybeg̃beg̃ epesop oxewiat'am. G̃asũ epesot okudadam “Ẽn xipat cĩcã” i'e am g̃u- -pão'a o pin puye acã — io'e Jesus cebe ip.


text:
— Eyxat kay acã g̃u juy epeyeg̃ebu. Eybeg̃beg̃ eyxan ijodi bima acã — io'e. — Wara'at tak opop eyxat eyag̃uymuisusunap xat — io'e. — Ixe xat o buje, eyag̃uyisum epeku ijodi bima. Soat em epesop eyetait Deus xe eye'ũ buje dak — io'e. — Soat wag̃o õn. Deus webay. “Obikuyap tag̃ ẽn jekukum soat em,” i juk o'e Deus owebe — io'e. — “Imẽnpuye ẽn ma ibiat xat ũmũm'uk eg̃uy wuyjuyũ be,” i juk o'e owebe — io'e. — Eyju dak Deus bikuyap tag̃ cuy epekuku soat em ma — io'e.</n>


text:
 <n> (29-31)</n> — Deus e'em “Wemumudot kay eyetabun cuy epesop,” i — io'e. — Õn ma Deus emumudot — io'e. — Okay eyetabut puje, Deus bikuyap tag̃ eyju jekukum — io'e Jesus.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e Jesus cebe ip. — Ja'õbi g̃u Moisés pão'a jo'iat'a mudodot'uk osunuy eydobuyũ'ũm'ũm pe- -Deus a'õbi acã. Moisés Deus xewiatxat g̃u imudodot'uk osunuy cekay ip. Deus pit jexewiatxat mudodon eywebe- -eyag̃uymuisusunap xat — io'e Jesus.


text:
— Deus cuk omudot jexewi kuyje pão'a jo'iat'a mudocap co'i — io'e. — Õn kabi kadi wiatxat co'i ojot ijodiat ag̃uymuisun am — io'e. — Okay itabucayũ yag̃uyisum jeku — io'e. — Õn ijodiat ag̃uymuisusun'ukat — io'e.</n>


text:
— Õn Deus xewiatxat — Jesus o'e. — Õn ma ijodiat ag̃uymuisusun — io'e. — Okay eyetabut puje, soat em eycokcog̃ epesop ibeg̃beg̃at co'i. Okay eyetabut puje soat em eycokcog̃ epesop ibipuruk'ũmat co'i — io'e Jesus.


text:
— Webay pũg̃pũg̃ayũ mutabunbun okay. Imẽnpuye itabut ip okay. “Eyetabun g̃u juy epesop okay,” i'ũmg̃u õn pit e'em cebe ip- -itabun ojuyayũ be- -pũg̃ pe dak ka'ũma — io'e.


text:
— Soat em ag̃ õn okay itabucayũ kay. Imẽnpuye jetabucap epereperem g̃u ip- -pũg̃ tak ka'ũma. Waram ixeyũ og̃uyu kabi kay ce'ũ'ũayũ muyuap kabia be. Og̃uyu ip omudocat bikuyap tag̃ — io'e Jesus.


text:
— Okay itabucayũ og̃uyu ce'ũ'ũayũ xewi, webay soat ce'ũ'ũayũ muyuap kabia be — io'e. — Soat ip jeedop itait Deus xe soat em- -abu õn iam itaybicayũ. Imẽn webay ibikuy — io'e Jesus.</n>


text:
Imẽneju Jesus ekawẽn kay g̃u ip o'e Judeuyũ kukayũ. Jewa'õxikxig̃ o'e ip jeweweju. <n>— “Õn Deus xewiat,” i teku e'em — io'e ip. — “Kabi kadiwiat xat co'i õn,” i teku e'em — io'e ip.


text:
— Jesus ma teku! — io'e ip jewewebe. — José'ũm ipot teku — io'e ip te'e ma. — Wuyetaybit ixim, cebay'ũm tak. Apẽntak “Deus xewi ojot,” i teku e'em? Dapxi teku — io'e ip te'e ma.</n>


text:
— Webay wuyjuyũ mutabunbun okay- -omudocat — io'e. — Imutabun'ũm pima, kuka itabut g̃u ip o'e okay. Okay itabucayũ acã og̃uyu kabi kay. Webay soat ce'ũ'ũayũ muyuap kabia be ip og̃uyu. Soat em jeedop ip webay xe — io'e.


text:
— Kuyje Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'tupmubararak. Imẽn ibararak opop tup pe: <n> Deus soat wuyjuyũ g̃utaybin, i. <n> Imẽn e'em ig̃odup pe — io'e. — Webay ekawẽn co buje, itabut ip okay ijodiacat, webay be imutaybin puje dak — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e- -Jesus o'e. — Okay eyetabut pima, soat em epesop eyetait Deus xe eye'ũ buje — io'e.


text:
— Õn ma kabi bewiat — io'e. — Kabi bewi ojot ijodiat ag̃uymuisun am. Okay itabucayũ yag̃uyisum jeku ijodi bima. Soat em jeedop ip itait Deus xe ce'ũ buje. We'ũ buje, oẽn osuẽnũm ijodiat xatẽn — io'e.</n>


text:
Iboap co buje jewa'õxikxig̃ ip o'e Judeuyũ kukukayũ. <n>— Apẽntak sute jeẽn iẽnũm wuywebe iẽn'o am? — io'e ip jewewebe. <n>Jesus ekawẽn cekawẽn pa'arẽm osunuy ixeyũ xe- -Judeuyũ kukayũ xe. (Oẽn'oat okay itabucat iape. Imẽnpit itaybit g̃u ip osodop iboam.)</n>


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e Jesus. — Soat wag̃o õn. Oẽn'o'ũm pima Deus ebekitkin g̃u epe'e. Odoy kõn'ũm pima dak cebekitkin g̃u epe'e — io'e.


text:
— Oẽn'o buje bit, Deus ebekitkin epesop. Odoy kõn puje dak, cebekitkin epesop. Soat em epesop Deus xe eyetait — io'e. — Oẽn'oat og̃uyu kabi kay webay ce'ũ'ũayũ muyuap kabia be. Odoy kõnat og̃uyu ibo kabia be — io'e.


text:
— Obiõg̃buk omuy oẽn'oat pe- -odoykõnat pe — io'e. — Obiõg̃buk a'õbacaap kug̃ jekukum ip. Õn tak pũg̃ tag̃ ma jekukum ceweju ip — io'e Jesus.


text:
— Webay ja'õbi ma itabẽg̃ soat em ma. Ixe ma omudot. Õn tak wetabẽg̃ ijodi webay a'õbi — io'e. — Imẽnpuxim õn ma okay itabucayũ ag̃uymuisusun. Yag̃uyisum jekukum ip wa'õbi- -oẽn'oayũ — io'e- -Jesus o'e.


text:
— Imẽn ma kabi kadi wiatxat — io'e. — Pão'a jo'iat'a buxim g̃u- -wuydobuyũ'ũm'ũm xat puxim g̃u. Wuydobuyũ'ũm'ũm pão'a jo'iat'a o'o'uk ip osodop — io'e. — Oe'ũ'ũ ip- -ya'o'o'ukayũ'ũm'ũm ma. Kabi bewiat xat õn. Soat em jeedop ip itait Deus xe oẽn'o'oayũ — io'e- -Jesus o'e.</n>


text:
Jesus iboam o'e Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Ig̃o'a beacat mutaybinbin osunuy Cafarnaum ka be. Oẽn'oat okay itabucat iape. Odoykõnat tak okay itabucat iape. Imẽnpit cekawẽn pa'arẽm osunuy ixeyũ xe.


text:
Imẽneju: <n>— Cekawẽn pa'arẽm cĩcã wuyxe — io'e ip jewewebe cekawẽn o'jojojo'iayũ. — Cekawẽn kay g̃u wuyju — io'e ip.</n>


text:
Warara'acayũ be jemukũyjo'ũm pima, Jesus itaybit o'e ixeyũ ekawẽn. Imẽnpuye o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Wekawẽn pa'arẽm tu eyxe? — io'e. — Eybu'u du eyetabut am okay wekawẽn kay'ũm puye? — io'e Jesus.


text:
— Soat wag̃o õn. Wekawẽn pa'arẽm eyxe bima, eyetabut g̃u okay — io'e. — Kabi kay waram omuyuap tobuxik puje dak eyetabut g̃u kuka epe'e okay — io'e. — Oka kay wepicap co buje dak kuka eyetabut g̃u epe'e okay — io'e Jesus.


text:
— Ijodiat ag̃uymuisusun oẽn o'o am g̃u — io'e. — Deus biõg̃buk acã ijodiat ag̃uymuisusun — io'e. — “Oẽn cuy epesuẽn'o,” i juk oce eywebe — io'e. — Imẽnpit okay eyetabun cuy epesop iam eymutaybin ojuy og̃uy — io'e. — Wekawẽn kay eyetabut pima, obikuyap tag̃ epeku- -eyag̃uyisum epeku — io'e Jesus.


text:
— Imẽnpit pũg̃pũg̃ ey'in itabut g̃u okay — io'e Jesus. <n>(Jesus kuy itaybit o'e abuyũ ibu'u osodop itabut am okay iam. Itaybit o'e abu oũm okay itakomaayũ be iam tak. Kuy bima itaybit o'e iboam doze beayũ naẽ buje.)</n>


text:
— Soat g̃u eyetabut okay — io'e. — Webay emumutabunbunyũ acã itabut je'e okay. Kuy iboap og̃uwẽn eywebe — io'e.</n>


text:
Kuy bima ceweju oekuku'iayũ Jesus kay ip ibu'u o'e, cekawẽn kay'ũm puye. <n>G̃ebuje oibu'un ip Jesus eju jeku am.


text:
Jesus o'jekawẽn doze beayũ eju- -jeweju etaybitbinayũ eju. <n>— Pãm eyju? — io'e. — Eyju dak tu eybu'un oweju? — io'e.</n>


text:
— Kariwa — io'e Simão Pedro. — Abu-eju kuka oceku? — io'e Jesus pe. — Ẽn acã apẽn itabucayũ yag̃uyisum jekukum iap ekawẽn muwẽnuwẽn ocewebe — io'e. — Ẽn acã Deus xe epesop iap ekawẽn muwẽnuwẽn ocewebe — io'e.


text:
— Ekay acã ocetabut — io'e. — Ocexe ẽn acã Deus emumudot — io'e. — Ocexe ẽn acã xipacat — io'e. — Ẽn acã ikẽrẽat ejukuk g̃u — io'e- -Simão Pedro o'e.</n>


text:
— Õn cuk eynaẽ — io'e Jesus. — Doze beayũ juk otaẽ — io'e. — Imẽnpit pũg̃ ey'in Satanás a'õkayan o'e — io'e.</n>


text:
Jesus Judas o'g̃uwẽn- -Simão Iscariotes ipot o'g̃uwẽn. Ixe Judas doze beayũ'in osunuy. Inaka Jesus ũm ojuy o'e cekay itakomaayũ be yaoka am.</n>


text:
Ibocewi Jesus Galiléia eipi dag̃ oeku. Judeuyũ kukukayũ Judéia eipi be osodop ip. Ixeyũ Jesus aoka ojuy. Imẽnpuye Judéia eipi dag̃ o'ju g̃u Jesus.


text:
Judeuyũ epeta wap osunuy. Cepetabog̃ cĩcã osunuy. Xijap mõg̃mõg̃'uk ip osodop. Xijap pe dopdom osodop ip ig̃o epeta bima.</n>


text:
G̃ebuje ikitpiyũ o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Ejẽm cuy ijocewi — io'e ip Jesus pe. — Judéia eipi kay juy eju — io'e ip. — A'õbacaap cuy ejomõg̃ a'õ kayayũ etabutpe ixeyũ be “Teku ya'õbaca jĩjã” i'e am — io'e ip.


text:
— Iba'arẽm g̃u wuyju e'em xipan jewemuwẽn pin pima. Eju juy — io'e ip. — Ka'ũma buk ocejojojoiap cuy eg̃ubapuk — io'e ip. — Xipan jewemuwẽnat cuy soat pe — io'e ip.</n>


text:
Deus kay'ũmayũ eykay g̃u itakoma ip. Okay bit itakoma jĩjã ip “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ eyju,” i õn e'em cebe ip puye — io'e.


text:
— Eyju ma peta kay epeju — io'e jekitpiyũ be. — Õn pit oju g̃u ig̃o epeta kay. Cũg̃ g̃u mabuk oju am — io'e Jesus.</n>


text:
Jesus imẽn o'e jekitpitpiyũ be. O'jẽm ip ikitpitpiyũ. Jesus pit Galiléia eipi be osunuy pũg̃pũg̃ xet.</n>


text:
Jesus o'ju Deus eju kawẽnwẽnap'a kay- -yabog̃at'a kay. Peta mug̃ẽg̃ẽm pima o'ju. Ig̃o'a beacat mutaybitbin osunuy.</n>


text:
Judeuyũ kukukayũ Jesus ekawẽn kay g̃u ip o'e. <n>— Apẽnpuye dak sute itaybit? — io'e ip. — Wuymutaybitbin'ukat xe g̃u osunuy jemutaybinan. Cũg̃ g̃u cexe wuyjuyũ mutaybin am — io'e ip soat pe ig̃o'a beacat pe.</n>


text:
— Wa'õbi du eyxe õn eymutaybitbin? Pãm g̃uto Deus a'õbi? — io'e. — Deus bikuyap tag̃ jeku ojuyat itaybit je'e Deus a'õbi õn eymutaybitbin iam — io'e cebe ip.


text:
— Pũg̃pũg̃ayũ Deus a'õbi g̃u ijodiat mutaybitbin- -ja'õbi acã. Cũg̃ g̃u imutaybitbin ip. “Xipan omuwẽnuwẽn cuy epe'e,” i'e'em ip ya'ĩjojo'ibiyũ be. Warara'acayũ bit Deus a'õbi ijodiat mutaybitbin- -jemudocat a'õbi. “Xipan Deus muwẽnuwẽn cuy epe'e,” i'e'em ip. Icẽmãn e'em ip. Napa g̃u ip e'em.


text:
Moisés Deus ekawẽn cuk adi o'g̃uwẽnuwẽn eydobuyũ'ũm'ũm pe kuyje. Imẽnpit soat eyju kũyjobit g̃u iboap ekawẽn kay. Abu ey'in iboap ekawẽn kay kũyjobit? Ka'ũma ma! Eyju dak waoka ojuy. Apẽnpuye? — io'e Jesus.</n>


text:
Adeayũ Jesus ekawẽn o'ya'ĩjojo Deus eju kawẽnwẽnap'a beacayũ. <n>— Akpidapi ẽn — io'e ip napa ma adeayũ Jesus pe. — Ka'ũma ma aoka ojuy — io'e ip Jesus pe. <n>Itaybit g̃u ip osodop adeayũ Jesus aoka ojuy iam Jerusalém ka be powatwat.</n>


text:
— Jebodoydoyap kabia be wa'õbacaap ojomõg̃ pũg̃ em ma — io'e Jesus. — “Cũg̃ g̃u teku e'em,” i juk adi epe'e iboap co buje. “Sábado be kapikpig̃ teku,” i juk adi epe'e — io'e.


text:
— “Wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ ag̃okatkat'it'it epetaypu'ag̃obixeedakat,” io'e Moisés kuyje. “Ikap'isuat epetaypu'ag̃obixeedakat teku Deus ebekit iap mubapuk am,” io'e Moisés kuyje. Jebodoydoyap kabia bima dak eyju ixeedakatkan Moisés ekawẽn mupubutbunap puxim — io'e.


text:
— Sábado bima eyju ixeedakatkan Moisés ekawẽn mupubutbunap puxim. Sábado bima owebe iwãtaxipiat mu'ada buje bit, eyetakoma juk adi epe'e okay! “Ẽn jebodoydoy g̃u! Kapikpig̃ ẽn,” i eyju e'em owebe. “Ẽn Moisés ekawẽn mupubutbun,” i eyju e'em owebe. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ẽn,” i eyju e'em owebe — io'e Jesus.


text:
— Dao g̃u “Ẽn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃,” i juy epe'e warara'acat pe — io'e. — Tũybe teku ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ iãn eyju e'em. Cekuku am eyetaybit'ũm pima, “Ẽn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃,” i'ũmg̃u juy epe'e'e — io'e Jesus.</n>


text:
— Ak'i juy epe'e — io'e ip. — Ijoce ma omuy — io'e ip. — Soat etabutpe teku kawẽnwẽn — io'e ip. — Imẽnpit ka'ũma ma ibubum — io'e ip. — Wuyka kukayũ dak itabut xe'e Jesus Deus emunaẽ iap kay? — io'e ip jewewebe.


text:
— Teku Deus emunaẽ g̃u wuyxe — io'e ip Jerusalém ka watwat'in. — Deus emunaẽ ajẽm puje, abu xe'e itaybit je'e pomawi osodot iam? Ka'ũma ma! Imẽnpit wuyetaybit pomawi teku osodot iam — io'e ip.</n>


text:
Jesus adeayũ mutaybitbin mabuk osunuy Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. <n>— Eyetaybit g̃u abu õn iam — io'e Jesus. — Eyetaybit g̃u pomawi ojot iam. Wa'õbi g̃u ojot- -omudocat a'õbi acã. Ixe icẽmãn e'em soat em. Eyetaybit g̃u abu ixe iam — io'e.


text:
Imẽneju itakomaayũ Jesus daomũn ojuy ip. Deus pit jewebe ma o'e: — Jesus daomũn g̃u buk ip — i.Imẽnpuye ka'ũma ma o'jat.</n>


text:
Tak g̃u o'ya'ĩjojo'iayũ bit itabut o'e ip Jesus kay. Ade jĩjã itabut o'e. <n>— “Deus emunaẽ ja'õbacaap jomõg̃,” i wuyju e'em — io'e ip. — Ite ag̃okatkat ja'õbacaap mõg̃mõg̃ cĩcã. Wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ ite ma. Imẽneju ite ma Deus emunaẽ ocexe — io'e ip.</n>


text:
Imẽnpuye Jesus daomũn ojuy o'e ip Fariseuyũ. Adeayũ Jesus muwẽnuwẽn iam o'jekũyjo ip Fariseuyũ. Fariseuyũ eju paĩyũ kukukayũ Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ o'g̃uju Jesus daomũn ãm.</n>


text:
— Apoma sute je'ju? — io'e Judeuyũ kukukayũ. — Poce iba'ore kuka wuywebe tobuxik am? — io'e ip. — Je'ju du sute Judeuyũ xe jenuy ãm Grécia eipi watwat xe jenuy ãm? — io'e ip. — Ipõg̃põg̃ayũ kay du sute je'ju Judeu'ũmayũ mutaybit am? — io'e ip.


text:
— “Okudadam epeku,” i juk o'e ocewebe — io'e ip. — “Imẽnpit eyju odobuxik g̃u,” i juk o'e — io'e ip. — “Ojuap kay eyju ba'ore,” i juk o'e — io'e ip. — Cekawẽn pa'arẽm ocexe — io'e ip Fariseuyũ, paĩyũ kukukayũ dak.</n>


text:
Waram Jesus o'jekawẽn peta mug̃ẽg̃ẽayũ be. Peta epere buje o'jekawẽn cebe ip. Ibo kabia yobog̃ cĩcã osunuy Judeuyũ xe. <n>— Wuybipuruk pima, idibi kay jĩjã wuyju — io'e. — Abu yag̃uyisum ceku pin cĩcã? — io'e Jesus ya'õberen. — Eyetabun cuy epesop okay! — io'e. — Okay eyetabut pima, eyag̃uyisum epeku — io'e Jesus.


text:
— Okay itabucayũ be idibi buxim jeenuy badi — io'e. — Imẽnpuye yag̃uyisum ip jeku — io'e. — Imẽn e'em Deus ekawẽntup — io'e- -Jesus o'e.</n>


text:
Imẽn e buje Deus biõg̃buk o'g̃uwẽn Jesus. Deus biõg̃buk õmõm Jesus kay itabucayũ be. Jesus iboam o'e ipi kay Deus biõg̃buk ajẽm awap. Ixe oajẽm g̃u buk, Jesus jebay xe jenuy ãm o'jeu g̃u buk puye.</n>


text:
Jesus ekawẽn co buje pũg̃ tag̃ g̃u o'jekawẽn ip adeayũ- -wara'at tag̃tag̃tag̃ ma. <n>— Teku Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat- -ocemumuwiwiiat ma — io'e pũg̃pũg̃ ixeyũ'in.</n>


text:
— Deus emunaẽ teku — io'e warara'acayũ. <n>— Ka'ũma — io'e warara'acayũ bit. — Deus emunaẽ g̃u teku. Teku Galiléia eipi bewiat! — io'e ip. — Deus emunaẽ Galiléia eipi bewi g̃u jajẽm — io'e ip.</n>


text:
— Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Davi naxeg̃ebit Deus emunaẽ, i. Belém ka be je'kap- -Judéia eipi be, i. Davi osunuyiat ka be je'kap, i — io'e ip. <n> — Imẽn e'em Deus ekawẽntup — io'e ip.</n>


text:
Jesus kug̃ g̃u yawiwi'ukayũ o'jepit. Oajẽm ip kuy o'g̃uju'iayũ kay- -paĩyũ kukukayũ kay, Fariseuyũ kay. <n>— Apẽnpuye Jesus epetojot g̃u? — io'e ip yawiwi'ukayũ be.</n>


text:
— Ya'õbuyxiayũ itabut g̃u ip cekay- -pũg̃ tak ka'ũma — io'e ip. — Oceju dak ocetabut g̃u cekay- -pũg̃ tak ocetabut g̃u ma — io'e ip.


text:
— Adeayũ bit itaybit g̃u Moisés ekawẽn. Imẽnpuye Deus e'em cebe ip “Eykẽrẽ oxe,” i, “Ipiat osupi'ajoat eywebe,” i — io'e ip. — Iteyũ acã itabut cekay- -Moisés ekawẽn itaybit'ũmayũ acã — io'e ip Fariseuyũ yawiwi'ukayũ be.</n>


text:
Nicodemos pit o'jede Fariseuyũ be- -jebureyũ be. Ixe Nicodemos ibimãmãmãayũ ekawẽn coco'ukat osunuy. Kuy bima o'ju Jesus kay jekawẽn ãm ceweju.</n>


text:
— Jesus puk atujuajẽm g̃u wuykay cekawẽn co am, imuymuy'ukayũ ekawẽn co am tak — io'e Nicodemos. — Cekawẽn co'ũm pima, “Ite juy ayaokaat, ikẽrẽat kug̃ puye,” i'ũmg̃u juy ace'e. Imẽn Moisés cuk adi wuymutaybitbin — io'e Nicodemos.</n>


text:
— Galiléia eipi bewiat co'i ẽn kawẽnwẽn. Deus ekawẽn itaybit'ũmat co'i ẽn kawẽnwẽn — io'e ip Nicodemos wayway. — Ite ag̃okatkat napa ma e'em “Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat õn,” i. Deus ekawẽntup cuy etupco! — io'e ip Nicodemos pe. — “Ka'ũmg̃u Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat Galiléia eipi beat,” i'e'em ibiatup — io'e ip Nicodemos pe.</n>


text:
Kabia isum Jesus waram o'jepit Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Adeayũ o'je'awero Jesus ekawẽn co pin puye. Ixe oabik. Adeayũ mutaybitbin o'e.</n>


text:
G̃ebuje Fariseuyũ eju Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ ayacat o'tojot Jesus kay. Ayacat itoptep ma'g̃u osunuy. Inaka warara'acat itop kay itabiku osunuy. Warara'acat itop eju o'tobuxik ip Fariseuyũ. O'tojot ip Jesus kay. Adeayũ etabutpe ip o'tojot.</n>


text:
— Kariwa — io'e ip Jesus pe. — Ite ayacat ocetobuxik wara'acat itop eju. Imẽnpuye ocetojot ekay — io'e ip.


text:
— Moisés o'e wuydobuyũ'ũm'ũm pe: “Wara'acat itop eju jepopomat cuy epeyabug̃bug̃ wita'am,” i. Imẽn Moisés ocemutaybitbin. Pãm ẽn? Apẽn ẽn ece'e? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
Imẽn o'e ip Jesus pe. Tũybe cũg̃'ũma jede iãn o'e ip. “Cũg̃ g̃u ẽn e'em,” i'e ojuy ip Jesus pe. “Moisés ekawẽn tag̃ g̃u ẽn e'em,” i'e ojuy ip cebe. <n>Jesus o'je'aetoro. Ipi mukorepkorem o'e jebum. Koreh. Yatoroh ipi mukorepkorem o'e.</n>


text:
— Apẽn ẽn ece'e? — io'e ip waram. <n>Kirik'ãy. O'ãy. <n>— Ey'inat ikẽrẽat kug̃'ũm pima, ixe juy koam wita'a yamuju cekay ayacat abug̃ am — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
O'jẽm ip cekawẽn co buje. Koap aypapayũ o'jẽm õn tak ikẽrẽat kug̃ iam itaybit puye. Warit. Xerewun. Wara'at. Xerewun. Wara'at. Xerewun. G̃uyjom warara'acayũ o'jẽm yaypan'isuayũ. Warit. Xerewun. Wara'at. Xerewun. Soat ip o'jẽm. Jesus acã o'jepoyat. Ayacat Jesus xe o'e cũg̃'i.</n>


text:
Kirik'ãy. Jesus o'ãy. O'jeak ayacat kay. <n>— Tũ'ũ — io'e. — Apõma o'ju ip “Ẽn ma ikẽrẽat kug̃ cĩcã Deus xe,” i'e ojuyayũ? “G̃a'a ayaoka wita'am,” i'e ojuyayũ? — io'e- -Jesus o'e.</n>


text:
— Kariwa — io'e. — Ka'ũmg̃u ip — io'e. — O'jẽm ip — io'e. — Weiwat xeyũku. <n>— “Ikẽrẽat kug̃ cĩcã ẽn,” i'ũmg̃u õn tak e'em ewebe — io'e Jesus. — Eju juy — io'e. — Waram pit eg̃ujurũg̃ g̃u ikẽrẽat — io'e Jesus.</n>


text:
Waram pima Jesus o'jekawẽn adeayũ eju. <n>— Kabia buxim õn — io'e. — Deus ekawẽn eymutaybitbin õn cũg̃ ma eyeku am. Okay itabucayũ kabiok tag̃ jekuku'ukayũ buxim g̃u. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk g̃u ip. Cũg̃ ma ip jekukum kabia dag̃ jekuku'ukat puxim. Yag̃uyisum jekukum ip — io'e.</n>


text:
— Cũg̃ ma õn kawẽnwẽn — io'e Jesus. — Eyetaybit g̃u pomawi ojot iam, poma õn cum iam tak — io'e. — Õn pit wetaybit pomawi ojot iam, poma õn cum iam tak — io'e. — Cũg̃ ma õn kawẽnwẽn wetaybit puye — io'e.


text:
— Eyju e'em “Cũg̃ ma ẽn kawẽnwẽn,” i, eyxe warara'acat e'eap ibapuk'ũm ma'g̃u. Imẽn g̃u õn pit e'em — io'e.


text:
— “Cũg̃ g̃u ẽn kawẽnwẽn,” i õn e'em pima bit, cũg̃ ma kuka oce. Cũg̃ ma kuka oce, omudocat tak imẽn e'em puye. Webay omudot. Pũg̃ tag̃ ma oceju e'em — io'e.


text:
— Imẽn e'em Moisés ekawẽntup: <n> Xepxepayũ pũg̃ tag̃ ma kawẽnwẽn pima, “Teyũku icẽmãn e'em,” i kuka o'e ip ya'ĩjojo'ibiyũ, i — io'e Jesus.</n>


text:
— Õn ma xipan jewemuwẽnuwẽn. Webay dak xipan omuwẽnuwẽn- -omudocat. Pũg̃ tag̃ ma omuwẽnuwẽn oceju- -õn, webay dak — io'e.</n>


text:
— Poce omuy ebay? — io'e ip Jesus pe. <n>— Etetaybit g̃u abu õn iam, abu webay iam tak — io'e. — Abu õn iam eyetaybit pima, abu webay iam tak kuka eyetaybit epe'e — io'e.</n>


text:
Imẽn Jesus o'e Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Adeayũ mutaybitbin osunuy. Dinheiro muõmõmap'a xe imutaybitbin osunuy. Cekay itakomaayũ Jesus daomũn ojuy. Imẽnpit o'taomũn g̃u ip taomũnap kabia g̃u buk puye.</n>


text:
— Adeat muwẽn pin mabuk õn eywebe. “Cũg̃ g̃u eyju kawẽnwẽn” i'e pin mabuk oce eywebe. Omudocat ekawẽn muwẽnuwẽn acã õn. Ixe icẽmãn e'em — io'e Jesus.</n>


text:
— Soat wag̃o õn — io'e Jesus. — Obamuapay epe'e we'ũ am korosa be. Obamupaya buje, “Icẽmãn xeku kabi bewiat,” i epe'e. “Ja'õbi g̃u xeku oeku- -jebay a'õbi acã,” i epe'e — io'e. — “Wuyebay e'eap muwẽnuwẽn xeku oeku,” i epe'e — io'e Jesus.


text:
— Soat em omudocat bikuyap tag̃ õn jekukum. Imẽnpuye soat em ag̃ okay. Ixe opere g̃u — io'e Jesus.</n>


text:
Jesus waram o'jekawẽn Judeuyũ kukukayũ eju. Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in o'e: — Teku icẽmãn e'em — i. <n>— Wekawẽn kay kũyjobit pima, oweju etaybitbinayũm epesop — io'e Jesus.


text:
— Kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn õn eywebe — io'e. — Kawẽn icẽmãn eyetaybit pima cekariwa be imudadaybotbot'ibiyũ buximayũm g̃u epesop — io'e cebe ip.</n>


text:
— Abu ocemudadaybotbot'uk osunuy? Ka'ũma ma! — io'e ip. — Abraão naxeg̃ebitbit oceju! — io'e ip. — Apẽnpuye ẽn e'em ocewebe “Cekariwa be imudadaybotbot'ibiyũ buximayũm g̃u epesop,” i? — io'e ip.</n>


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e Jesus. — Cekariwa be imudadaybotbot'ibiyũ be iba'ore jekariwa epere am. Imẽnpuxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat pe iba'ore ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am, Satanás ixe ekariwa buye — io'e.


text:
— Cekariwa be imudadaybotbot'ibit ma soat em g̃u cekariwa duk'a be dopdom. Kariwa imujẽm pin pima, g̃ujẽm. Kariwa ipot pit, soat em jebay duk'a be dopdom. Cebay ixe g̃ujẽm g̃u — io'e.


text:
— Õn ma Deus ipot. Owebe eydaxijo buje, Satanás g̃u eykukukan jeenuy — io'e. — Imẽnpuye ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere but epesop — io'e.


text:
— Icẽmãn eyju Abraão naxeg̃ebitbit — io'e. — Inaka eyju oaoka ojuy wa'õ kay kũyjobit'ũm puye — io'e- -Jesus o'e.


text:
— Webay be omutaybitbinap muwẽnuwẽn õn eywebe. Satanás ebekitkit eyju. Ixe ekukuap tag̃ eyju dak jekukum — io'e Jesus.</n>


text:
 <n> (39-40)</n> — Ka'ũma! Ocedobu'ũm ekukuap co'i oceju jekukum- -Abraão'ũm ekukuap co'i — io'e ip te'e ma.


text:
(-) <n>— Deus kawẽn icẽmat o'g̃uwẽn owebe — Jesus o'e. — Iboap ekawẽn acã og̃uwẽn eywebe. Inaka eyju ma oaoka ojuy kawẽn icẽmat kay'ũm puye — io'e. — Abraão bit kawẽn icẽmat kay kũyjobit cĩcã osunuy. Abraão naxeg̃ebitbit eyju. Ixe'ũm ekukuap co'i g̃u bit eyju jekukum — Jesus o'e. — Apẽnpuye dak? — io'e.


text:
— Satanás ekukuap co'i eyju jekukum — io'e. <n>— Satanás ekukuap co'i g̃u oceju jekukum- -Deus ekawẽn tag̃ ma — io'e ip. — Deus acã ocebay — io'e ip.</n>


text:
— Deus xewi ojot. Wa'õbi g̃u ojot. Ixe ma omudot — io'e Jesus. — Deus eyebay bima, kajuk okukpin eyxe og̃uy — io'e.


text:
— Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat ebekitkiyũ eyju- -Satanás ebekitkiyu — io'e- -Jesus o'e. — Apẽn ixe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ iap co'i eyju dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ — io'e. — Ixe warara'acat aokaka'uk osunuy ipi mujurũg̃ isum. G̃asũ dak wuyjuyũ muy'ũ'ũ'uk ixe — io'e. — Kawẽn icẽmat kay kũyjobit'ũm osunuy ixe — io'e. — Iba'ore ixe be kawẽn icẽmat kay kũyjobit am. Icẽm g̃u teku e'em. Napa ma e'em. Napa ma e'em pima, je'e pinap tag̃ e'em cexe. Dapxi teku — io'e. — Icẽm'ũmãn e'em ip ixe ebekitkiyũ.


text:
— Ka'ũma ma icẽmãn e'em owebe “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ẽn” i — io'e. — Icẽmãn wekawẽn. Apẽnpuye eyetabut g̃u wekawẽn kay? — io'e.


text:
— Kũyjobit ip cekawẽn kay Deus ebekitkit. Eyju bit Deus ebekitkit g̃u. Imẽnpuye Deus ekawẽn kay g̃u eyju — io'e Jesus Judeuyũ kukukayũ be.</n>


text:
— Icẽmãn oceju e'em ewebe “Ibiõg̃buk kẽrẽat a'õbi ẽn e'em” i, “Akpidapi ẽn,” i dak — io'e ip. — “Cũg̃'ũma ẽn jekukum Samaria eipi wat puxim,” i oceju e'em ewebe. Icẽmãn oceju e'em — io'e ip.</n>


text:
— Icẽm g̃u eyju e'em — Jesus o'e. — Ibiõg̃buk kẽrẽat a'õbi g̃u õn e'em. Webay kug̃ õn ibuyxim. Eyju bit obuyxim g̃u okug̃ — io'e.


text:
— Õn ma obuyxim okug̃ap kudadam g̃u — io'e. — Webay bit obuyxim okug̃. Ixe obuyxim g̃u okukat g̃uju ipiat'ajojoap pe — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Wekawẽn tag̃ jekuku'ukat soat em g̃u jeedop ce'ũ'ũayũ xe — io'e Jesus.</n>


text:
— Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukat a'õbi ẽn kawẽnwẽn — i napa ma o'e ip Judeuyũ kukukayũ. — Abraão'ũm oe'ũ. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm tak oe'ũ'ũ. “Wekawẽn tag̃ jekuku'ukat soat em g̃u jeedop ce'ũ'ũayũ xe,” i ẽn pit e'em — io'e ip.


text:
— Ocedobu'ũm oe'ũ- -Abraão'ũm. Abraão bit toto osunuy ya'õbuyxiat. Ixe'ũm podi du a'õbuyxi? — io'e ip. — Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm tak oe'ũ'ũ. Ixeyũ'ũm'ũm pit toto osodop ya'õbuyxiayũ. Ixeyũ'ũm'ũm podi du a'õbuyxi? — io'e ip. — Abu dak ẽn? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
— Õn ma xipan jewemuwẽnuwẽn pima, abu kuka wa'õ kay o'e? Ka'ũma ma! — io'e. — Webay bit xipan omuwẽnuwẽn. “Ka'ũmg̃u okpot co'iat ya'õbuyxiat,” i'e'em ixe. “Ẽn acã ocekukukat,” i te'e ma eyju e'em webay be — io'e Jesus.


text:
— Eyju ma eyetaybit g̃u abu ixe iam. Õn pit wetaybit ixem. “Wetaybit g̃u ixem,” i õn e buje, napa ma kajuk oce. Eybuxim kajuk oce dapxi. Imẽnpit wetaybit cĩcã ixem. Kũyjobit õn cekawẽn kay — io'e.


text:
— Wuydobu'ũm Abraão'ũm itaybit o'e ipi kay teku jajẽm wuydaxijojo'ukan iam. Imẽnpuye icokcok o'e — io'e Jesus.</n>


text:
— Aypa g̃u ẽn — io'e ip. — Cinquenta koato g̃u buk ẽn — io'e ip. — Abraão ejojojo g̃u! — io'e ip. — Icẽm g̃u ẽn e'em — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
G̃ebuje wita'a o'yabu ip Jesus kay yamuju am Judeuyũ kukukayũ. Yaoka ojuy ip napa ma tũybe e'em iãn. Jesus pit o'jemunẽm adeayũ parakpe. Xerewun. O'jẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi- -yabog̃at'a bewi. Akiju o'jẽm.</n>


text:
G̃ebuje Jesus ita'ũmat o'jojojo doze beayũ eju cũg̃cũg̃ pima. Ikap puje ma ita'ũm osunuy. Dinheiro ojuyjuy'uk osunuy ita'ũm puye.</n>


text:
— Ocemutaybitbin'ukat — io'e ceweju etaybitbinayũ. — Apẽnpuye ite ita'ũm o'kap? Ita'ũm o'kap ite ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye du? — io'e ip. — Pãm g̃uto cebay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye du? Pãm g̃uto ixi ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye du? — io'e ip.</n>


text:
— Ita'ũm ma o'kap ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye g̃u, cebay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye g̃u dak, ixi ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye g̃u dak — io'e Jesus. — Deus ja'õbacaap jomõg̃ wuyetabutpe jabeku. Imẽnpuye ita'ũm o'kap — io'e.


text:
 <n> (4-5)</n> — Apẽn kaxi wuymukabiaham iap puxim õn tak Deus ekawẽn ijodiat mutaybitbin ijodi bima cũg̃ ma ceku am ip. We'ũ buje kabiok je'e — io'e. — Deus omudot kapik am jewebeam ja'õbacaap mubapukpuk am. Deus peam cuy acejekapik wuyekapik put pima. G̃uyjom iba'ore je'e wuywebe wuyekapik am cebeam.


text:
O'jexi ipi ju. Xih. A'a'a. Ka'wi o'g̃u'a'a jebidim. Wũnxik. Porog̃. Ka'wi'a'a o'yamuy ita'ũmat eta be imu'ada am. (14) Judeuyũ ebodoydoyap kabia be o'yamuy ita be imu'ada am.</n>


text:
— Eju juy idibi'it'iti be- -Siloédi be — io'e Jesus. — Ecewedopawuy juy idibim — io'e.(Siloé timudot'ibiti iape wuya'õm). <n>Xĩg̃xĩg̃. O'ju jewedopawuy. <n>Jay. Oajẽm idibi'it'iti kay. O'jewedopawuywuy. Boroboro'i. Itate o'e. O'jeu. Jecoatcoan o'e.</n>


text:
Imẽnpuye ita'ũm tũibit tuk'a etakobeayũ o'jekawẽn ip jeweweju, ita'ũm tũibit o'jojojo'iayũ dak. <n>— Ijoce dinheiro ojuyjuy'uk osunuyiat g̃u du sute? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
— Ijoce osunuyiat teku — io'e ip pũg̃pũg̃pũg̃. <n>— Ka'ũma. Ijoce osunuyiat g̃u teku — io'e warara'acayũ. — Ixe-buximat acã teku — io'e ip. <n>— Õn ma ijoce dinheiro ojuyjuy'uk og̃uy — io'e ita'ũm tũibit.


text:
— Ag̃okatkat oajẽm okay — io'e ita'ũm tũibit. — Ibutet Jesus i — io'e. — Ka'wi o'g̃u'a'a. O'yamuy weta be weta mu'ada am. “Eju juy Siloédi be,” i juk o'e owebe — io'e. — “Ecewedopawuy juy,” i dak — io'e. — Imẽnpuye oju. Ocewedopawuy. Wetate oceu — io'e ita'ũm tũibit. — Wecoan put oce — io'e.</n>


text:
— Pãm ẽn? — io'e ip ita'ũm tũibit pe. — Ixe etadaat. Abu ixe exe? — io'e ip. <n>— Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat xeku — io'e ita'ũm tũibit.</n>


text:
Judeuyũ kukuk'ukayũ ibu'u ip o'e jetabut am ita'ũm tũibit a'õ kay. — Ita'ũm g̃u teku osunuy — io'e ip itabut'ũm puye.Imẽnpuye ita'ũm tũibit ebay o'g̃udot ip, ixi dak. O'jekawẽn ip ceweju ip yajẽm puje.</n>


text:
— Wetaybit g̃u bit apẽn xe'e o'jewetada iam — cebay o'e. — Wetaybit g̃u abu ixe o'g̃u'ada iam — io'e. — Ig̃o eju ma juy epeyekawẽn — io'e ip Judeuyũ kukukayũ be. — Ite ma jewetadaap g̃uwẽn eywebe. Bekit g̃u g̃oku — io'e ip.</n>


text:
Imẽn o'jede ip, Judeuyũ kukukayũ buxim iparara buye. Judeuyũ kukukayũ juk o'e jebekitkit pe: <n>— “Jesus Deus emunaẽ,” i eyju e'em pima, eymuõmat g̃u kuka oce'e Deus eju kawẽnwẽnap'a be — i.</n>


text:
Imẽnpuye iparara o'e ip Judeuyũ kukukayũ buxim. Imẽnpuye ixeyũ o'e: <n>— Bekit g̃u g̃oku — i. — Je'adaap g̃uwẽn eywebe — i. — “Apẽn ece'ada?,” i juy epe'e cebe — io'e ip.</n>


text:
Fariseuyũ waram ita'ũm tũibit o'tojocat jewekay. <n>— Deus etabutpe wuyju nuynuy — io'e ip. — Imẽnpuye icẽmãn ma juy ece — io'e ip Fariseuyũ. — Etadaat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat — io'e ip napa ma. — Ocetaybit iboam — io'e ip.</n>


text:
— Wetaybit g̃u ikẽrẽat kug̃ xe'e ixe iam — io'e ita'ũm tũibit. — Wetaybit wetate g̃u ojop iam. G̃asũ bit wetate ma oce — io'e.</n>


text:
— Kuy juk iboap og̃uwẽnuwẽn eywebe — io'e. — Eyju bit eyetabut g̃u wa'õ kay. Apẽn eyju dak waram wa'ĩjo pin eyxe? — io'e ita'ũm tũibit. — Ixe ebekitkiyũm pin paxi eyju dak? — io'e cebe ip.</n>


text:
— Ap! Ixe ebekitkiyũm pin g̃u oceju! — io'e ip. — Ekawẽnkẽrẽ jĩjã ocexe! — io'e ip. <n>Oitakomãn ip ita'ũm tũibit kay. O'g̃ukorẽm cĩcã ip. <n>— Ẽn ma ite ebekit — io'e ip. — Oceju bit Moisés ebekitkit — io'e ip.


text:
— Ocetaybit Deus a'õbi Moisés e'e'uk osunuy iam. Ocetaybit g̃u abu a'õbi sute e'em iam — io'e ip.</n>


text:
— “Abu-a'õbi sute e'em?” i eyju e'em — io'e. — “Deus a'õbi ite wetada,” i õn pit e'em — io'e. — Iboap iwaru jĩjã oxe — io'e.


text:
— Wuyetaybit Deus ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat ekawẽn a'ĩjojom g̃u ibuywat am iam. Jebikuyap tag̃ jekuku'ukat ekawẽn a'ĩjojom pit ibuywat am. Jebuyxim jekukat ekawẽn a'ĩjojom Deus.


text:
Ka'ũma ma teku ita'ũm o'kap'iat o'sutada iap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik. Kuyje dak iboap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik g̃u — io'e. — G̃asũ bit Jesus wetada — io'e.


text:
— Deus a'õbi'ũm pima, iba'ore kajuk o'e cebe wetada am. Deus a'õbi ma ite wetada — io'e ita'ũm tũibit.</n>


text:
— Warara'acat podi ma ikẽrẽat kug̃ ẽn! Eta'ũm ekap ikẽrẽat kug̃ cĩcã buye! — io'e ip napa ma. — Ẽn tu ocemutaybin pin? Ejẽm cuy ocexewi! — io'e ip. — Ejẽm cuy Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi! — io'e ip. — Waram cuy eõm g̃u ijop'a be — io'e ip.O'g̃ujẽm ip itakoma ita'ũm tũibit kay buye.</n>


text:
G̃ebuje Jesus ita'ũm tũibit o'tobuxik. O'tobuxik Fariseuyũ be ixe mujẽm iap awẽg̃ tobuxik puje. O'jekawẽn ceweju. <n>— Tapu, ẽn pit tu etabut Deus ipot kay? — io'e Jesus.</n>


text:
O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ Jesus wap Jesus ya'õbuyxi cexe buye. <n>— Kariwa, wetabut oce ekay g̃asũ bit — io'e.</n>


text:
— Pũg̃pũg̃ ipi dag̃ayũ'in cũg̃ ma Deus xe wedot puye. Okay itabucayũ cũg̃ ma cexe. Itateayũ buxim ip — io'e Jesus. — Warara'acayũ bit ikẽrẽ cexe. Itabut'ũmayũ ikẽrẽ cexe — io'e. — “Wetaybitsũ mabuk Deus ekawẽn. Imẽnpit wetaybin pin cĩcã,” i'e'em warara'acayũ. G̃uyjom ixeyũ itabut je'e okay — io'e Jesus. — Warara'acayũ bit te'e ma e'em “Wetaybit Deus ekawẽn,” i. Itabut g̃u je'e ip okay. Ita'ũmayũ buxim ip — io'e.</n>


text:
— “Ocetaybitsũ ma Deus ekawẽn. Imẽnpit ocetaybin pin cĩcã,” i ey'e buje, ikẽrẽat kug̃ g̃u kajuk epe'e Deus xe. Imẽnpit te'e ma eyju e'em “Ocetaybit cĩcã Deus ekawẽn,” i. Imẽnpuye ikẽrẽat kug̃ eyju cexe — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus wuymutaybitbinap ekawẽn o'g̃uwẽn adeayũ be. Ovelha ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip. <n>— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Ovelha ekorara be iõm pinat, xĩntabi be g̃u õmõm pima. “Teku ovelha bu pin,” i wuyju e'em. “Teku ovelha dujupa'um'um'ukat,” i wuyju e'em — io'e Jesus.


text:
— Korara exĩntabi wiwi'ukat xĩntabi muywekweg̃ ovelha kukat õm ãm. Ovelha jekukat a'ĩjojom. Ikukat jeõhõ nomuwãwãm ibuten e'em. Jeõhõ mujẽmjẽm akiju korara exĩntabi be jekorara bewi — io'e.


text:
Wara'acat nomuju bit taobu'u ip cum. Itaybit g̃u ip wara'acat a'õm. Jekukat a'õm acã itaybit ip. Wara'acat puxim pit jenapõnpõn ip itaybit'ũm ya'õm puye — io'e Jesus.</n>


text:
Ovelha ekawẽn o'g̃uwẽn Jesus. Xepxep pe o'jekawẽn. Ovelha muwẽnuwẽn pima, jekay itabucayũ dak o'g̃uwẽn. Imẽnpit cekawẽn pa'arẽm o'e cexe ip- -adeayũ xe.</n>


text:
Waram Jesus o'jekawẽn cebe ip. <n>— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Xĩntabi dag̃ ovelha õmõm korara be. Korara be bima abu-be ixeyũ muy'ũ but? Ka'ũma be ma. Imẽnpuxim soat em ag̃ õn okay itabucayũ kay — io'e Jesus.


text:
— Ovelha itaybit g̃u dujupa'um'um'ukat a'õm. Imẽnpuxim okay itabucayũ itabut g̃u icẽm'ũma wuymutaybitbin'ukayũ ekawẽn kay. Wajẽm awap osodot'iayũ icẽm g̃u wuyjuyũ o'g̃utaybitbin — Jesus o'e.


text:
— Xĩntabi dag̃ ovelha õmõm korara be. Cẽmcẽm ip jexat kudadam. Korara be bima abu-be ixeyũ muy'ũ but? Ka'ũma be ma! Imẽnpuxim wuyjuyũ okay itabun puje soat em ag̃ õn ixeyũ kay. Abu-be ixeyũ muy'ũ but? Ka'ũma be ma! — io'e Jesus.


text:
— Tujupa'um'um'ukat ma ajẽmjẽm ovelha dujupa'um ãm, ixeyũ aoka am tak. Õn pit ojot ijodiat ag̃uymuisun am. Okay itabucayũ yag̃uyisum jekukum. Ojot ixeyũ mucokcok am — io'e. — Okay itabucayũ icokcok cĩcã — io'e.


text:
— Okay itabucayũ kug̃ õn xipan ikukat jeõhõ kug̃ xipan iap puxim — io'e. — Ovelha kukat puxim õn. Obu'u g̃u we'ũ ãm warara'acat pe okay itabucayũ aokaap puxim — io'e.


text:
— Ovelha kukukat a'õbuywatwat'ukat ikukukat g̃u. Dinheiro bu am acã kapikpig̃. Ovelha iwat g̃u- -ibuywatwat'ukat acã. Ovelha iwatiwan kak ajẽm puje. Jenapõnpõn kak puxim iparara buye. Kak ovelha bubum. Ovelha muwatwan soat tag̃.


text:
— Ibuywatwat'ukat jenapõnpõn dinheiro bum acã kapikpig̃ puye. Ibu'u ovelha kug̃, cexe ikukpin'ũm puye.


text:
 <n> (14-15)</n> Ovelha kukukat puxim õn- -xipacat puxim — Jesus o'e. — Wetaybit webay. Webay dak itaybit õn. Imẽnpuxim õn tak wetaybit okay itabucayũm. Ixeyũ dak itaybit õn — io'e. — Obu'u g̃u we'ũ ãm okay itabucayũ e'ũap puxim — io'e Jesus.


text:
— Soat g̃u ovelha pũg̃ ekorara be. Imẽnpuxim soat ka dag̃acat itabut je'e okay — io'e Jesus. — Wa'õ kay je'e ip kũyjobit. Pũg̃ tag̃ ma ip jeku — io'e. — Soat ixeyũ kukan og̃uy — io'e Jesus.


text:
— Oje'ũ okay itabucayũ e'ũap puxim. Waram g̃uto õn pit ocetait we'ũ buje. Imẽneju webay xe okukpin cĩcã obu'u'ũm puye we'ũ ãm — io'e.


text:
— Obu'u we'ũ ãm pima, iba'ore kajuk o'e warara'acat pe bit oaoka am. “Ece'ũ” i juk o'e webay owebe. “Waram g̃uto etait ece'e,” i dak. Wukpiwatpi ma oje'ũ, webay ukpiwatpi dak. Wukpiwatpi ma waram g̃uto wetait oce'e, webay ukpiwatpi dak — io'e Jesus.</n>


text:
— Ibiõg̃buk kẽrẽat kug̃ teku — io'e ip napa ma ade ixeyũ'in. — Imẽnpuye yukpidapi — io'e ip napa ma. — Apẽnpuye dak eyju ixe a'ĩjojom? — io'e ip.</n>


text:
— Ibiõg̃buk kẽrẽat kukat pit imẽn cekawẽn pa'ore! — io'e warara'acayũ bit. — Apẽn kuka ibiõg̃buk kẽrẽat kukat ita'ũmat o'sutada? — io'e ip Jesus pe jededem. — Iba'ore itada am ibiõg̃buk kẽrẽat kukat pe — io'e ip.</n>


text:
 <n> (22-24)</n> Waram pima Judeuyũ kukukayũ o'ju Jesus kay. Jerusalém ka beayũ peta mug̃ẽg̃ẽm ip osodop Judeuyũ. Peta mug̃ẽg̃ẽm ip osodop apẽn kuyjeayũ Deus eju kawẽnwẽnap'a o'yamudim iap kay g̃ebum am. Ihi bima peta mujurũg̃rũg̃'uk osodop ip. Jesus Deus eju kawẽnwẽnap'a etaybu dag̃ cũg̃cũg̃ o'e- -Salomão emuamuy'a etaybu dag̃. Oajẽm ip Jesus kay Judeuyũ kukukayũ. O'jekawẽn ip Jesus eju.


text:
— Kuy juk adi ocewemuwẽnuwẽn eywebe- -ade em ma — io'e Jesus. — Imẽnpit eyetabut g̃u wa'õ kay — io'e. — Webay a'õbi wa'õbacaap ojomõg̃mõg̃ eyetabutpe — io'e. — Teku Deus emunaẽ iap mubapukpug̃ og̃uy eywebe — io'e.


text:
— Okay itabucayũ kũyjobit wa'õ kay ovelha jekukat a'õ kayap puxim — io'e Jesus. — Wetaybit ixeyũ e'eam. Wekawẽn tag̃ jekukum ip ovelha jekukukat a'õm itaybicap puxim — io'e.


text:
— Ixeyũ ag̃uymuisusun õn. Warara'acayũ bit ixeyũ ju'uk g̃u obui bewi- -pũg̃ tak ka'ũma. Soat em itait jeedop ip Deus xe je'ũ buje — io'e.


text:
— Webay ixeyũ o'g̃utabun okay weõhõyũ buximayũm. Warara'acat podi ma ja'õbacaap kug̃ webay. Abu-be ixeyũ uk put webay bui bewi- -weõhõyũ uk put? Ka'ũma be ma! — io'e.


text:
— Webay a'õbi juk adi wa'õbacaap ojomõg̃mõg̃ eyetabutpe- -ade ma — io'e Jesus. — Apẽnpuye dak eyju wabug̃ ojuy wita'am? — io'e Jesus.</n>


text:
— “Ekẽrẽ Deus xe, juk adi a'õbacaap ejomõg̃mõg̃ puye,” i'ũmg̃u oceju e'em ewebe — io'e ip. — “Ekawẽnkẽrẽ Deus xe,” i acã oceju e'em ewebe — io'e ip. — Ẽn ijodiat acã. Imẽnpit “Oceju jewa'õca jojo'i ma webay eju,” i napa ma ẽn e'em — io'e ip jetakoma pibun. — Imẽneju abug̃ ojuy oceju — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
— Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Eyju dak Deus a'õbiayũ — io'e Deus kuyje, i. <n> Deus kuyje o'e “Deus a'õbiayũ eyju” i jekawẽn muwẽn ãm taẽhẽ'ibiyũ be — io'e.


text:
— Deus ekawẽntup napa g̃u e'em- -pũg̃ em tak ka'ũma. Icẽmãn e'em. Wuyetaybit iboam — io'e Jesus Judeuyũ kukukayũ be.


text:
— Õn ma Deus cuk onaẽ ijodiat taxijo am. Õn ma ixe omudot — io'e Jesus. — Apẽnpuye eyju napa ma e'em “Ekawẽnkẽrẽ Deus xe,” i, “Jewa'õca jojo'i oceju webay eju,” i õn e'em puye? — io'e Jesus.


text:
— Wekawẽn coco am eyetabut'ũm pima, eyetabun cuy epesop wa'õbacaap mõg̃mõg̃ap coco am — io'e. — Eyetabun puje “Jesus ya'õbaca cebay a'õbacaap co'i,” i epe'e — io'e.</n>


text:
Wara'at ka kay o'ju Jesus. Toktek. Jordãodi waram o'timudek. Jay. Oajẽm João Batista be adeayũ mubatisasan osunuy iatka kay. Wĩnãbu osunuy.</n>


text:
(-) <n>— João Batista ma wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk g̃u — io'e ip adeayũ jewewebe. — Imẽnpit ixe ag̃okatkat muwẽnuwẽn'uk osunuy ocewebe. Icẽmãn João ixe o'g̃uwẽnuwẽn — io'e ip.Imẽnpuye Jesus kay itabut o'e ip adeayũ.</n>


text:
Lázaro iwãtaxipi o'e. Maria kipit iwãtaxipi o'e- -Betânia ka beat. Imẽnpuye iixĩyũ Lázaro wãtaxipiap awẽg̃ o'yawẽg̃muju Jesus kay. Betânia ka watwat osodop ip- -Maria, Marta dak, Lázaro dak.</n>


text:
G̃uyjom ixe Maria wuykukukat i o'suimude'on tide'oatim. Ixe o'suimupuruk jadam. Imẽn o'e jexe Jesus ikukpin cĩcã buye. <n>Yawẽg̃tujowacat oajẽm Jesus kay. Jay.</n>


text:
 <n> (3-4)</n> — Kariwa — io'e Jesus pe. — Lázaro iwãtaxipi jĩjã — io'e. — Exe ikukpinat iwãtaxipi o'e — io'e.


text:
Inaka Jesus xepxep xet osunuy jenuyap ka be iwãtaxipiat awẽg̃ tobuxik puje. O'ju g̃u buk Lázaro kay. Xet. Xet.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn 12 beayũ eju- -jeweju etaybitbinayũ eju. <n>— G̃a'a bukto acepit Judéia eipi kay waram — io'e.</n>


text:
— Ocemutaybitbin'ukat — io'e ip. — Iboceat abug̃ ojuy g̃axĩn ma wita'am- -Judeuyũ kukukayũ. Waram tak tu iboce eju pin? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
 <n> (9-10)</n> — Hm hm — io'e. — Wekapik put mabuk owebe. Pũg̃ kabia be doze hora kabiaham wuyju — io'e. — Ixima be cũg̃cũg̃at kuka o'at kabiok puye. Kabia dag̃ cũg̃cũg̃at pit kuka o'at g̃u kaxi imukabiaham puye. Imẽnpuxim Deus bikuyap tag̃ jekuku'ukat je'ũ g̃u jekapikap mu'ũm'ũm pima. G̃a'a aju. Oaokam g̃u buk ip, we'ũap kabia oajẽm g̃u buk puye — io'e.


text:
Waram Jesus o'jekawẽn ceweju ip- -doze beayũ eju. <n>— Wuybure, Lázaro opop ixet — io'e- -Jesus o'e. — Õn pit cum ixe muwurũg̃ ãm — io'e.</n>


text:
Jesus itaybit o'e Lázaro'ũm oe'ũ iam. Imẽnpit — Lázaro ixet — io'e cebe ip.Imenpuye tũybe Lázaro ixet iãn o'e ip 12 beayũ.


text:
Imẽnpuye Jesus ibapug̃ o'jekawẽn cebe ip. <n>— Lázaro'ũm oe'ũ — io'e.Imẽn o'e ixeyũ mutaybit am.</n>


text:
— Oju g̃u cekay ce'ũ awap — io'e. — G̃asũ bit wa'õbacaap og̃ubapuk eywebe eymutabun am okay. Wa'õbacaap kay eyetabut cĩcã bima, ocokcok og̃uy. G̃a'a aju ixe'ũm kay g̃asũ bit — io'e doze beayũ be.</n>


text:
— G̃a'a wuyju dak aju ceweju. Ãg̃ itakomaayũ wuyju dak wuyaoka Jesus aoka buje — io'e Tomé- -jebureyũ be o'e, xepxem ikap'ibit. <n>O'ju ip Lázaro'ũm com.</n>


text:
 <n> (17-18)</n> Jesusyũ oajẽm Betânia ka xe. Betânia ka Jerusalém ka etako o'sukadop. Ebapũg̃ kilometro o'sukadop Jerusalém ka bewi. Lázaro'ũm kay yajẽm awap oe'ũiap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik Jesus.


text:
Jesus omuyku iap awẽg̃ Marta o'yawẽg̃tobuxik. <n>G̃ebuje Marta o'ju Jesus dopabe. Jesus e dag̃ mabuk oeku. Maria bit jeduk'a be osunuy.


text:
— Imẽnpit Deus emujoojuyjuy je'g̃ũm ewebe. Wetaybit iboam. Deus eju okipit'ũm peam ekawẽn puje, Deus jekawẽn a'ĩjojo — io'e.</n>


text:
— Wetaybit ixe'ũm waram jeu iam — io'e Marta. — Waram wuyeu buje, ixe'ũm tak jeu- -wuyebay soat ce'ũ'ũayũ muyuap kabia be — io'e Marta.</n>


text:
— Õn ma ce'ũ'ũayũ mutaicit'ukat — io'e Jesus. — Wa'õbi ce'ũ'ũayũ waram g̃uto jetait — io'e. — Okay itabucat e'ũ buje, waram g̃uto jetait. Soat em jeedop ip itait Deus xe — io'e Jesus.


text:
— Okay itabucat ce'ũ'ũayũ xe g̃u jeenuy- -Deus xe acã. Etabut tu iboap kay? — io'e Jesus Marta be.</n>


text:
— Hm hm, wetabut, Kariwa — io'e. — Ẽn Deus emunaẽ oxe — io'e. — Deus ipot ẽn — io'e. — Ocemumuwiwi ẽn. Wetabut iboap kay — io'e Marta.</n>


text:
Jesus eju jekawẽn epere buje, Marta o'jepit jekibit tomuwã ãm. Ya'õapĩn ma Maria o'tomuwã uk'a beacat pe ja'ĩjojoap puxim. <n>— Tũ'ũ — io'e. — Ejot puk — io'e. — Wuyekariwa omuyku jexem — io'e. — E dag̃ omuyku — io'e. — Enomuwãwãm — io'e jekibit pe, Maria be. — Ejot puk — io'e.</n>


text:
Jesus ag̃oka be oexe g̃u mabuk. Wũy mabuk oeku. E dag̃ mabuk oeku. Marta be jedopabijukap pe mabuk osunuy.


text:
Judeuyũ o'ju Maria nomuju- -Lázaro'ũm duk'a beacat- -iixĩt mug̃uycũg̃ap mu'ũm ojuyayũ. Ixeyũ etabixewi Maria o'jẽm jeduk'a bewi. Imẽnpuye o'jẽm ip ixe nomuju. Tũybe ite witabikũy be cum wa am iãn o'e ip.


text:
Jay. Maria oajẽm Jesus kay. O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ cewap. <n>— Kariwa — io'e. — Ẽn ijoce bima, okipit'ũm kajuk oe'ũ g̃u — io'e Maria.</n>


text:
Maria o'tõn. Maria eju yajẽm'ibiyũ dak wawa osodop ip Lázaro'ũm cocom. Jesus ig̃uycũg̃ cĩcã o'e wawaayũ jojom. Tadaybotbot cĩcã ip cexe o'e wawaayũ.</n>


text:
— Ita'ũm tũibit o'sutadada teku — io'e warara'acayũ ixeyũ'in. — Iba'ore g̃u du juk o'e cebe Lázaro mu'ada am ce'ũap puxim? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'ju witabikũy kay- -Lázaro'ũm muõmapkũy kay. Ig̃uycũg̃ cĩcã o'e. O'ju Marta eju, Maria eju, Lázaro'ũm cocoayũ eju dak. Yabog̃at'a o'yanuy wita'a ikũy nomudip'am. Ikũynomudip cem osunuy.</n>


text:
— Ikũynomudip'a juy epeyamuwede — io'e Jesus. <n>— Kariwa, eyamuwedeat g̃u juy — io'e Marta. — Ig̃ẽm xeku opop. Ebadipdip xet opop witabikũy be — io'e.</n>


text:
— “Okay etabut pima, Deus ja'õbacaap kuka o'jomõg̃ etabutpe,” i kuy oce ewebe — Jesus o'e. — Etabun cuy eg̃uy — io'e.</n>


text:
Ikũynomudip'a o'yamuwede ip ikũy etako bewi. Jesus o'jekawẽn Deus eju. <n>— Bay — io'e. — Soat em ẽn wa'ĩjojom — io'e. — Imẽnpuye “Ẽn xipat cĩcã,” i õn e'em ewebe — io'e Jesus jebay be.


text:
— Bay, soat em wekawẽn cocom ẽn — io'e. — Eweju õn kawẽnwẽn ijoceayũ be wa'ĩjo am- -ixeyũ mutabut am teku Deus emumudot iap kay — io'e Jesus Deus pe, jebay be.</n>


text:
Jebay eju jekawẽn epere buje, Jesus ya'õberen o'jewãwã Lázaro'ũm kay. <n>— Lázaro, ejẽm cuy! — io'e.</n>


text:
Ce'ũ topibit o'jetait waram. O'jẽm witabikũy bewi. Soat tag̃ ijebit tag̃ imũnmũn mabuk oeku pag̃õm. Yamũnmũn mabuk oeku. <n>— Eju'uk cuy pag̃o cebewi — io'e Jesus.O'ju'uk ip pag̃o.</n>


text:
Imẽneju oitabun ip Jesus kay Judeuyũ ma- -Maria ejuacayũ ma- -adeayũ- -Jesus Lázaro'ũm o'g̃utait iap o'jojojo'iayũ ma.


text:
Warara'acayũ bit o'ju Fariseuyũ kay. <n>— Jesus Lázaro'ũm o'g̃utait waram — io'e ip Fariseuyũ be.</n>


text:
G̃ebuje paĩyũ kukukayũ o'je'awero ip Fariseuyũ eju, jewãwẽwẽ'ukayũ eju dak. O'jewãwẽ ip jeweweju. <n>— Apẽn kuka dak ace Jesus pe? — io'e ip jewewebe. — Wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ adeayũ etabutpe. Imẽnpuye ade itabut cekay — io'e ip.


text:
— Apẽn kuka dak ace cebe ja'õbacaap mõg̃ap puxim? — io'e ip jewewebe. — Apẽn kuka dak ace adeayũ be jetabucap puxim? — io'e ip. — Itabut puje ip Jesus pe jekukukan je'e ip. Jesus pe jekukukan pima, Roma ka kukat jebekitkit kuka o'g̃udot wuykay — io'e ip. — Wuyka kuka ip o'sukamu'ũm. Deus eju kawẽnwẽnap'a dak kuka ip o'yamu'ũm. Soat ka dag̃ kuka ip wuymuypõg̃põg̃põg̃. Wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u kuka ajeku — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Caifás o'jekawẽn warara'acat eju- -jawẽwẽ'ukayũ eju. Ixe Caifás paĩyũ kukukat osunuy ixe koato be. <n>— Eyetaybit'ũmãn! — io'e Caifás jeweju jewawẽwẽ'ukayũ be.


text:
— Cũg̃ ma ixe ag̃okatkat e'ũ ãm. Xipat kuka o'e pũg̃ pe ag̃okatkat pe je'ũ ãm soat e'ũap tieg̃- -wuye'ũap tieg̃ — io'e- -Caifás o'e.</n>


text:
Deus ibikuy osunuy Jesus e'ũ ãm soat e'ũ'ũap puxim. Caifás pit itaybit g̃u osunuy imẽn Deus ibikuy iam. <n>— Xipat kuka o'e pũg̃ pe ag̃okatkat pe je'ũ ãm soat e'ũap puxim- -wuye'ũap tieg̃ — i juk o'e itaybit g̃u ma'g̃u.Caifás jag̃uy dag̃ g̃u imẽn o'e- -Deus ag̃uy dag̃ acã.


text:
Ixe je'ũ Judeuyũ e'ũ'ũap tieg̃. Warara'acayũ e'ũ'ũap tieg̃ tak je'ũ. Je'ũ Deus ebekitkiyũ be pũg̃ tag̃ ma jeku am.


text:
Imẽnpuye Jesus ibapug̃ g̃u oeku Judeuyũ kukukayũ etabun Judéia eipi dag̃. O'jẽm ibocewi. Wara'atka be o'ju- -Efraim ka be. Ibo ka uk'a'ũmat xe o'sukadop. Iboka be osunuy doze beayũ eju- -jeweju etaybitbinayũ eju.</n>


text:
Ade Judeuyũ o'ju Jerusalém ka kay. Peta mug̃ẽm ip o'ju. Ig̃o epeta bima apẽn Deus wuydobuyũ'ũm'ũm o'tujujẽm Egito eipi bewi iap kay g̃ebũm ip osodop. Soat ka dag̃wi o'ju ip Jerusalém ka kay. Peta mug̃ẽ awap o'ju ip jewemuisun am jebabi dag̃. <n>— Jewemuisun puje, xipat acesop Deus xe — io'e ip jewewebe.</n>


text:
(-) <n>— Jesus omuyku du peta kay? — io'e ip jewewebe. — Omuyku g̃u xe'e? — io'e ip. Deus eju kawẽnwẽnap'a be o'jekawẽn ip jewewebe adeayũ- -yabog̃at'a be.</n>


text:
Jesus waram o'ju Lázaro kay- -waram g̃uto o'jetait'iat kay. Betânia ka be osunuy Lázaro. O'ju peta mug̃ẽ awap. Seis kabia kuka Páscoa epeta ip o'g̃uy'at. Oajẽm doze beayũ eju.


text:
G̃ebuje Maria tide'oati o'tibu. Ti'ade o'tibu. Nardo i tibutet osunuy. Tiwekoykeyati g̃u o'tinuy- -nardodi acã. Tideibog̃ cĩcãati o'tinuy. Puy. O'suiabi Jesus i. O'suisup jadam. Tide'okuati o'tinuy. Soat tag̃ o'e uk'a yabi de'o. De'ooooh. Imẽn o'e Maria ma.


text:
Judas Iscariotes pit Maria o'g̃ukorẽm- -Simão ipot. Ixe Judas doze beayũ'in osunuy. Ixe Judas Jesus o'g̃ũm cekay itakomaayũ be g̃uyjom Jesus aoka am cebe ip. Ixe bit Maria o'g̃ukorẽm.</n>


text:
— Apẽnpuye ig̃odi o'tideida g̃u dinheiro bu am? — io'e- -Judas o'e jebureyũ be. — 300 dinheiro isurũg̃at kuka tidei o'e! — io'e. — Tidei kajuk ag̃ũm ibubut'ũmayũ be — io'e Judas Iscariotes. (Pũg̃ dinheiro isurũg̃at pũg̃ kabia be wuyekapikaptei osodop).</n>


text:
Judas Iscariotes doze beayũ edinheiro mũn kug̃ oeku. Imũn pewi i'uk'uk'uk osunuy jewebe ma. <n>— Apẽnpuye dak o'tideida g̃u? — io'e dinheiro kay pin puye. Itabotaidabotbot g̃u osunuy ibubut'ũmat kay.</n>


text:
— Ãg̃ cuy Maria jeenuy kaba'ũm — io'e Jesus Judas pe. — Ijudi o'timuxipan we'ũ awap ojebit mude'onaptim — io'e.


text:
— Soat em eybubut'ĩn iũm put epesop ibubut'ũmayũ be — io'e. — Owebe bit ka'ũma. Darem ma eyxe og̃uy — io'e.</n>


text:
G̃ebuje ade Judeuyũ o'ju Jesus kay. Jesus Betânia ka be omuy iap awẽg̃ o'yawẽg̃coco ip. Imẽnpuye ip o'ju Jesus com. O'ju ip Lázaro jom tak- -Jesus o'g̃utait'iat com- -waram o'jetait'iat com.</n>


text:
 <n> (10-11)</n> Ade Judeuyũ oibu'un paĩyũ kukukayũ a'õ kay kũyjobit am. Jesus a'õ kay acã kũyjobit o'e ip Lázaro'ũm waram o'g̃utait puye. Imẽnpuye o'jewawẽ ip paĩyũ kukukayũ.


text:
G̃ebuje Gregoyũ Jesus co pin o'e- -Grécia eipi watwat. Adeayũ eju kuy oajẽm ip Jerusalém ka be peta mug̃ẽ ãm.


text:
O'ju ip Filipe eju kawẽn ãm. Ixe Filipe Betsaida ka bewiat osunuy. Galiléia eipi bewiat osunuy. O'ju ip Filipe be. <n>— Tapu — io'e ip Filipe be. — Jesus co pin oceju — io'e ip.</n>


text:
Filipe o'ju André mukũyjo am. <n>— Gregoyũ Jesus co pin — io'e Filipe André be. <n>Xepxem ip o'ju Jesus mukũyjo am. Oajẽm ip cekay. <n>— Gregoyũ ejo pin — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn xepxepayũ be. Adeayũ etabutpe o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Soat wag̃o õn — io'e Jesus. — G̃axĩn ma oje'ũ. G̃uyjom pit waram g̃uto ocetait. “Soat podi ma a'õbuyxi!” i je'e adeayũ we'ũap puye, waram g̃uto wetaicap puye dak — io'e Jesus.


text:
— Kadaida taida buje, ipi be atamõg̃ — io'e. — Tamõg̃ puje, tae'ũata jo'i tadop ipi be ma. Pũg̃ta ma tadop ipi be. Kadai aypan puje bit, ta'ade tadop kadai dag̃ — io'e. <n>Imẽn Jesus o'jekawẽn je'ũãm, waram jetaicam tak, g̃uyjom ade tiwatwat itabut je'e okay iam tak.</n>


text:
— “Ocebu'u jĩjã ipiat'ajom,” i wuyju e'em pima, “Ocebu'u jĩjã oce'ũ ãm,” i dak, “Imẽnpuye ocekupinap tag̃ acã oceju,” i dak, ace'ũ. “Ocebu'u g̃u ipiat'ajom,” i wuyju e'em pima bit, “Ocebu'u g̃u oce'ũ ãm,” i dak, “Deus bikuyap tag̃ acã oceku,” i dak, wuyag̃uyisum aceku ijodi. Soat em Deus xe acesop wuye'ũ buje dak — io'e Jesus.


text:
— Obikuyap tag̃ jeku ojuyat kũyjobin cuy wa'õ kay. Obikuyap tag̃ jekuku'ukat oxe ma jeenuy. Webay dak je'e cebe “Ẽn xipat oxe,” i — io'e Jesus.</n>


text:
— Wag̃uybabi'ũm cĩcã oce — Jesus o'e jewebe ma. — “Bay, obuywan ece we'ũap puxim,” i du oce webay be? — io'e jewebe ma. — Ka'ũma! Imẽn g̃u juy oce cebe. We'ũ ãm ma ojot ijodi — io'e jewebe ma.


text:
— Bay — io'e Deus pe. — Edipap cuy eg̃ubapuk soat pe ijodiat pe “Deus idip cĩcã” i'e am ip — io'e jebay be. <n>Deus o'jekawẽn kabi kadiwi g̃ebuje bit. <n>— Odipap kuy og̃ubapuk cebe ip — io'e jekpot pe- -Jesus pe. — G̃asũ adeayũ e'em owebe “Soat podi ma edip,” i. Waram tak og̃ubapuk warara'acayũ be “Soat podi ma edip” i'e am owebe — io'e Deus.</n>


text:
Adeayũ kacũg̃cũg̃'i osodop iboce. Tũybe o'jexirikxirik iãn o'e ip pũg̃pũg̃ ixeyũ'in. Tũybe Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jekawẽn cebe iãn o'e ip warara'acat ixeyũ'in.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn ijoceat eju. <n>— Ixe o'jekawẽn kabi kadiwi omukũyjo am g̃u- -eymukũyjo am acã — io'e Jesus.


text:
— G̃axĩn ma Deus je'e soat pe okay itabut'ũmayũ be: “Eyju ikẽrẽat kug̃ oxe,” i. G̃axĩn ma itabut'ũmayũ kukukat a'õbacaap o'gu'ũm. Abu-kukukan je'e? Ka'ũma ma! — io'e.


text:
— Okay itakomaayũ omuyu korosa eju oaoka am — io'e. — Omuyu buje adeayũ itabut je'e okay — io'e Jesus ijoceat pe.</n>


text:
— Moisés ekawẽntup e'em: <n> Cristo je'ũ g̃u- -Deus emunaẽ, i. <n> Soat em itabẽg̃ e'em, i. <n> Imẽn Moisés ekawẽntup e'em — io'e ip ya'ĩjojo'ibiyũ. — Ẽn pit e'em “Soat wag̃o õn,” i, “Soat wag̃o subamuyu ip ce'ũ ãm,” i dak. Deus emunaẽ du soat wag̃o? — io'e ip Jesus pe.</n>


text:
— Õn kabiaap puxim — io'e. — Ojot ijodiat mutaybin am Deus ekawẽn — io'e. — Darem ma ijodi og̃uy eymutaybinbin. Okay eyetabun cuy epesop eyetabun put pima. Eyetabun cuy epesop ipiatpi'ajojoap pe eyjuap puxim. Kabiok tag̃ jekuku'ukayũ itaybit g̃u poma oceju iam. Imẽnpuxim itabut'ũmayũ itaybit g̃u ipiatpi'ajojoap kay oceju iam — Jesus o'e.


text:
— Õn eyxe bima, eyetabun cuy epesop okay — io'e. — Eyetabun puje webekitkiyũm epesop. Kabia dag̃ jekuku'ukayũ buximayũm epesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ug̃ g̃u epesop. Eyag̃uyisum epeku — io'e. <n>Jesus o'jẽm adeayũ xewi iboam e buje.</n>


text:
Soat em ma Jesus wuywebe i'e ba'oreat mubapukpuk'uk osunuy adeayũ etabun. Inaka ibu'u jĩjã ip osodop jetabut am cekay.


text:
Imẽn cuk adi o'tupmubararak Isaías'ũm kuyje- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat'ũm: <n> Kariwa, kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn ocekukuku adeayũ be, i. Imẽnpit itabut g̃u ip o'e ocekawẽn kay, i. Soat podi ma a'õbaca ẽn iap iba'arẽm o'e cexe ip, i. <n> Imẽn ibararak opop tup pe. Itabut g̃u ip o'e Jesus kay apẽn kuyjeayũ Isaías'ũm ekawẽn kay itabut'ũmap puxim.</n>


text:
Judeuyũ kukukayũ ibu'u o'e jetabut am Jesus kay, Isaías'ũm emudupmubararaktup e'eap puxim o'jebapuk cebe ip puye.


text:
Imẽn Isaías'ũm ekawẽn: <n> Deus iteyũ adeayũ o'yag̃uymubabi'ũm, i. Imẽnpuye itabut g̃u osodop ip, Deus a'õbacaap co ma'g̃u ip, i. Itabut g̃u osodop ip Deus ekawẽn co ma'g̃u ip, i. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap o'jepere g̃u ip, i. Itabut g̃u osodop ip Deus kay ixe be ikẽrẽat uk am cebewi ip, i. <n> Imẽn Isaías'ũm ekawẽn.


text:
Isaías'ũm iboam o'e kuyje Jesus soat podi ma idip iam itaybit puye. Imẽnpuye Jesus o'g̃uwẽnuwẽn.</n>


text:
Ade Judeuyũ kukukayũ oitabun ip Jesus kay. “Jesus kay ocetabut,” i'ũmg̃u bit e'em oekuku ip Fariseuyũ buxim jeparara pibun. Jetabucap muwẽnuwẽn g̃u ip oekuku Fariseuyũ be ixeyũ mujẽmap puxim Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi.


text:
Ijodi juk ojot Deus ekawẽn eymutaybin am. Okay itabucayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ g̃u. Yag̃uyisum jeku ip — io'e. — Kabiok tag̃ jekuku'ukayũ buxim g̃u ip- -kabia dag̃ jekuku'ukayũ buxim acã — io'e.


text:
— Wa'ĩjo buje, kũyjobit'ũm wa'õ kay bima, “Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe” i'ũmg̃u õn pit e'em eywebe. Ijodi ojot “Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe” i'e am g̃u adeayũ be. Adeayũ daxijo am acã ojot — io'e.


text:
— “Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe,” i õn g̃u e'em okay'ũmayũ be, wa'õ kay'ũmayũ be dak. Warara'acat pit imẽn je'e ixeyũ be webay soat ce'ũ'ũayũ muyuap kabia be — io'e. — Deus acã “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe,” i je'e ixeyũ be. Imẽn Deus je'e cebe ip wekawẽn tag̃ g̃u ip puye — io'e Jesus.


text:
— Wa'õbi g̃u juk adi ojekukuku — io'e. — Owebe webay e'eap acã juk adi og̃uwẽnuwẽn eywebe. Wara'acat g̃u og̃uwẽnuwẽn eywebe. Iboap acã og̃uwẽnuwẽn — io'e.


text:
— Deus ekawẽn tag̃ eyeku buje, eyag̃uyisum epeku ijodi. Deus xe epesop eye'ũ buje dak. Wetaybit iboam — io'e. — Owebe webay o'e'e iap acã õn e'em — io'e Jesus.</n>


text:
Jesus jebekitkiyũ kay jĩjã osunuy soat kabia ipi dag̃ pima. Jesus itaybit o'e g̃axĩn ma oje'ũ iam, g̃axĩn ma oceu webay kay iam tak. Eykukpin cĩcã oxe iap o'g̃ubapuk cĩcã jebekitkit pe je'ũ awap. <n>Páscoa epeta ajẽm pima,


text:
Jesus jekõnkõn o'e doze beayũ eju. Judas Iscariotes Jesus ũm ojuy o'e cekay itakomaayũ be. Ixe Judas Simão Iscariotes ipot osunuy. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat a'õbi Jesus ũm ojuy yaoka am.


text:
Soat em Jesus itaybit osunuy webay soat ja'õbacaap o'jomõg̃ owebe iam. Deus xewi ojot iam tak itaybit osunuy. G̃axĩn ma ocepit Deus kay iam tak itaybit osunuy.</n>


text:
Je'ũap muwẽnuwẽn pima, kirik'ãy, o'ãy. Jesus o'ãy mesa xewi. Jeekabek o'ju'uk. Kuruk. Toaya o'jat. Mũn. O'jomũn jekpu dag̃.


text:
Jeweju etaybitbinayũ i wuy am o'ju. Wa'e co'iat'a be idibi o'timõg̃. O'suiwuy koapat i. O'suisup toayam. Pereh. Wara'acat o'suiwuy. O'suisup. Pereh.</n>


text:
Oajẽm Simão Pedro kay. Simão ibu'u o'e Jesus pe jeiwuy an. <n>— Kariwa — io'e Simão. — Ẽn tu wuiwuy? — io'e.</n>


text:
— Hm hm. Etaybit g̃u buk apẽnpuye paxi ite wuiwuywuy iam — io'e Jesus Simão be. — G̃uyjom pit etaybit ece'e — io'e.</n>


text:
— Ap! Wuiwuy g̃u juy ece- -pũg̃ em tak ka'ũma! — io'e Simão bit. <n>— Eiwuy'ũm pima, obuerm g̃u eg̃uy — io'e Jesus.</n>


text:
— Kariwa — io'e. — Wuiat g̃u esuiwuy — io'e. — Wa'a dak eyawuy — io'e. — Oba dak — io'e Simão Pedro Jesus pe.</n>


text:
— Oajok'iat iokok g̃u- -iisu ma! — io'e. — Dao g̃u jajok waram. Jeiwuy acã — io'e. — Wuyjuyũ bewi Deus pe ikẽrẽat'uk puje, iisuat puxim ip. Deus kuy ikẽrẽat o'ju'uk eywebewi. Pũg̃ pewi bit ka'ũma. Ite ikẽrẽat kug̃ mabuk jewebe. Ixe iokokat puxim — io'e.</n>


text:
Jesus kuy itaybit o'e abu oũm ixeyũ'in okay itakomaayũ be iam. Imẽnpuye: <n>— Pũg̃ pit ey'in ikẽrẽat kug̃ mabuk jewebe — io'e.</n>


text:
Ixeyũ i wuy buje, Jesus jeekabek o'g̃uõm waram. O'jepit ip mesa kay. Oabik ma'g̃uto jeweju etaybitbinayũ eju. <n>— Eyetaybit g̃u du apẽnpuye õn eyeiwuywuy iam? — io'e Jesus.


text:
— “Ẽn ocekukukat,” i eyju e'em owebe, “Ẽn ocemutaybitbin'ukat,” i dak. Cũg̃ ma eywebe iboam e'em — io'e.


text:
— Õn eykukukat. Eymutaybitbin'ukat tak õn — Jesus o'e. — Inaka eyeiwuywuy oce warara'acat puywatwat'ukat co'i — io'e.


text:
— Õn eyeiwuywuy, eykukukat ma'g̃u õn. Eyju dak obuxim eybu'um g̃u juy epesop warara'acat puywatwat am.


text:
Eykukukat warara'acat puywatwan pima, eyju dak eybu'um g̃u juy epesop warara'acat puywatwat am. Eymujuat warara'acat puywatwan pima, eyju dak eybu'um g̃u juy epesop warara'acat puywatwat am — io'e.


text:
— Õn eykukukat. Inaka juk eyeiwuywuy oce. Jewebuywatwan cuy epesop obuxim. Jewebuywatwan pima, eycokcog̃ epesop.


text:
Soat pe g̃u eywebe iboap muwẽnuwẽn õn. Wetaybit cĩcã wemunaẽyũ ekukuam. Pũg̃ ey'in oũm okay itakomaayũ be waoka am. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Obiwag̃odada'ukat ma ikẽrẽm cĩcã okuk, i. <n> Imẽn ibararak opop Deus ekawẽntup pe. G̃axĩn ma je'bapuk owebe ig̃odup ekawẽn puxim — io'e.</n>


text:
— Iboap muwẽnuwẽn õn eywebe waoka awap — io'e. — Imẽg̃ap ebapuk puje ibodi ma eyetabun epesop soat em wa'õ dag̃ õn e'em iap kay — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e. — Wemumujuyũ kay itabucat okay dak itabut. Okay itabucat omudocat kay dak itabut — io'e Jesus doze beayũ be.</n>


text:
Iboam buje, Jesus ig̃uycũg̃ cĩcã o'e. <n>— Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e jeweju etaybitbinayũ be. — Ey'inat oũm okay itakomaayũ be — io'e ibapug̃ ma.</n>


text:
O'jeakakak ip jewewekay. <n>— Abu paxi kuka o'g̃ũm cekay itakomaayũ be? — i'e'em ip jewewebe ma.</n>


text:
Simão Pedro jebum o'jewẽg̃wẽg̃ Jesus tẽg̃at pe. <n>— “Abu eũm ekay itakomaayũ be?” i juy ece cebe — io'e.</n>


text:
Jesus tẽg̃at wurũg̃'i o'ju Jesus kay iboap muwẽn ãm cebe. <n>— Kariwa, abu sute? — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Minka'o be pão'a oyamuakõm — io'e Jesus. — Pũg̃ pe oyaũm. Ixe ma oũm okay itakomaayũ be — io'e. <n>Kuruko. O'yabu. O'yamuakõm. Wũntok. Yadirem pima, o'yaũm Judas pe- -Simão Iscariotes ipot pe.</n>


text:
Pão'a bu buje, Judas Jesus kay oibu'un. Satanás a'õkayan o'e. <n>— Dao ma juy ece e'e pinap tag̃ — Jesus o'e Judas pe.</n>


text:
 <n> (28-29)</n> Tũybe Judas o'ju Jesus a'õbi wuyxat pum peta be wuyemumu'om iãn o'e ip pũg̃pũg̃ mesa watwatyũ'in. Tũybe Judas o'ju wuyedinheiro'in iũm ãm ibubut'ũmayũ be iãn o'e ip warara'acayũ ixeyũ'in. Jesus ekawẽn pa'arẽm o'e mesa watwat pe.


text:
Pão'a o'yabu Judas. Kurukoh. O'jẽm g̃ebuje bit. Warara'acat xewi o'jẽm. Xerewun. Cũh. Kabiok tag̃ o'jẽm.</n>


text:
Judas cẽm puje, Jesus o'jekawẽn onze beayũ eju. <n>— Soat wag̃o õn — io'e. — G̃axĩn ma oje'ũ. Odipap g̃asũ webay g̃ubapuk. Soat je'e “Jesus idip cĩcã,” i. “Deus idip cĩcã,” i we'ũap puye — io'e.


text:
— Bekitkit — io'e. — Ibun g̃u og̃uy eyxe. Okudadam epeku. “Ojuap kay eyju ba'ore epesop,” i kuy oce Judeuyũ kukukayũ be — io'e. — Imẽn eywebe dak õn e'em — io'e.


text:
— Wara'an ma õn jeymutaybin g̃asũ bit — io'e Jesus. — Eykukpin cĩcã juk adi epesop oxe. Imẽnpuxim cuy eyju dak eykukpin ma epeyewekuk — io'e Jesus.


text:
— Kariwa — io'e Simão Pedro. — Poma ẽn cum? — io'e. <n>— G̃asũ eyju ba'ore ojuap kay — io'e Jesus. — G̃uyjom pit epesot okay — io'e.</n>


text:
— Kariwa — io'e ma'g̃uto Simão. — Apẽnpuye oju ba'ore ejuap kay g̃asũ? Ekay jĩjã õn. Obu'u g̃u we'ũ ãm owebe epereap puxim. Warara'acayũ “Jesus eju ejeku bima, jaokam oce'e,” i'e'em pima dak, jeiwat g̃u õn — io'e.</n>


text:
— Ebu'u g̃u du e'ũ ãm ewebe opereap puxim? — io'e Jesus. — Icẽmãn õn e'em ewebe. Ebapũg̃ em “Jesus ejuat g̃u õn pit,” i napa ma ece'e. Sapokay ede awap imẽn ece'e — io'e. — G̃axĩn ma napa ma imẽn ece'e — io'e.</n>


text:
— Eyag̃uykorereren g̃u juy epesop — Jesus o'e onze beayũ be. — Eyg̃uycũg̃cũg̃ g̃u juy epesop — io'e. — Kuy eyetabut Deus kay. Okay dak cuy eyetabun epesop — io'e.


text:
— Ya'ade opop webay ka be uk'a- -ijodiacat dopdop'am — io'e. — Cum õn eydopdopap'a muxipan am. Icẽmãn õn e'em eywebe. Icẽm'ũm pima, iboam kajuk oce g̃u eywebe — io'e.


text:
— Cum õn. Eydopdopap'a oyamuxipan eyajẽmjẽmap'am — io'e. — Eydakoy ocepit eydopdopap'a muxipan puje — io'e. — Onuyapka kay õn jeydujuxe. Onuyapka be epesop soat em — io'e.


text:
— Kariwa — io'e Tomé. — Poma eju? Ocetaybit g̃u. Apẽn tak ocetaybit oce'e enuyap ka kay oceju am? — io'e Tomé.</n>


text:
— Okay itabucat mujujum õn webay nuyap ka be — io'e. — Okay itabucat mutaybitbin õn kawẽn icẽmãn- -Deus ekawẽn. Okay itabucat yag̃uyisum jekukum wa'õbi — io'e. — Abuyũ je'ju webay kay? Okay itabucayũ acã! Õn ma okay itabucat og̃uju webay kay- -warara'acat pit ka'ũma — io'e.


text:
— Eyetaybit abu õn iam pima, eyetaybit kuka juk epesop abu webay iam — io'e. — G̃asũ bit kuy eyetaybit webay e'eam, apẽn cuk adi ocece iap epejojojo buye — io'e Jesus.</n>


text:
— Kariwa — io'e Filipe. — Ebay juy eg̃ubapuk ocewebe. Wuyebay juy ejojoat ocewebe. O'e kuka ocewebe ixe jo am — io'e Filipe.</n>


text:
— Pũg̃ xet g̃u og̃uy eyxe — io'e Jesus. — Eyetaybit g̃u buk tu abu õn iam, Filipe? — io'e. — Abu õn iam itaybicat itaybit abu webay iam tak — io'e. — Apẽnpuye ẽn pit e'em “Ebay juy ejojoat ocewebe,” i? — io'e.


text:
— Pũg̃ tag̃ ma oceju jekukum- -õn, webay dak — io'e. — Filipe, eyetabut g̃u du iboap kay? — io'e Jesus. — Wekawẽn muwẽnuwẽn'uk g̃u og̃uy eywebe- -webay ekawẽn muwẽnuwẽn acã — io'e. — Pũg̃ tag̃ ma kawẽnwẽn oceju- -õn, webay dak. Wa'õbi g̃u õn jekukum- -webay a'õbi acã — io'e.


text:
— “Pũg̃ tag̃ ma oceju jekukum- -õn, webay dak,” i õn e'em eywebe. Eyetabun cuy epesop wekawẽn kay. Wekawẽn kay eyetabut'ũm pima, eyetabun cuy epesop okay wa'õbacaap coco am — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe. Okay itabucayũ wekukuap puxim jeku. Owebe Ja'õbacaap mõg̃mõg̃ap podi ma wa'õbacaap jomõg̃ ip, webay kay oju buje — io'e.


text:
— Eyju e'em owebe “Ebikuyap tag̃ cuy ece owebe,” i bima, eyemuojuyjuy og̃ũm eywebe- -soat og̃ũm eywebe — io'e. — Imẽnpuye “Ka'ũmg̃u Deus co'iat xipacat,” i je'e soat ijodiacat.


text:
Eyju e'em owebe “Ebikuyap tag̃ cuy ece owebe,” i bima, soat eyemuojuyjuy og̃ũm eywebe — io'e Jesus.</n>


text:
— Õn kawẽnwẽn webay eju. “Ibuywatwat'ukan cuy eg̃uju okay itabucayũ kay,” i oce webay be — io'e. — Ixe jebiõg̃buk g̃udot eykay eybuywatwat'ukan. Soat em ixe jeenuy eyxe. Icẽmãn eymutaybitbin jeenuy.


text:
Itabut'ũmayũ be iba'ore ixe ekawẽn kay kũyjobit am. Ixe e'eap iba'arẽm cexe ip. Itaybit g̃u ip ixe e'eam. Eywebe bit ixe nuynuy. Imẽnpuye eyxe ixe e'eap ibapuk — io'e.


text:
— G̃axĩn ma Deus kay'ũmayũ ojo g̃u. Eyju bit waram ojo. Eyag̃uyisum epeku, waram g̃uto wetait puye — io'e.


text:
— Pũg̃ tag̃ ma õn jekukum webay eju. Eyju dak pũg̃ tag̃ ma jekukum oceweju. Oceju dak pũg̃ tag̃ ma jekukum eyweju. Eykay eybuywatwat'ukat ajẽm puje, iboap iba'arẽm g̃u je'e eyxe — io'e.


text:
— Wa'õ kay jĩjãayũ xe okukpin- -wa'õ kay kũyjobicayũ xe. Webay xe dak ixeyũ ikukpin je'e. Oxe dak ikukpin cĩcã oce'e. Abu õn iam ixeyũ og̃utaybin. Itaybit cĩcã je'e ip abu õn iam — io'e Jesus.</n>


text:
— Kariwa — io'e Judas — Apẽn tak ẽn iboam ocetaybin itabut'ũmayũ mutaybin'ũm pima? — io'e.(Iscariotes g̃u osunuy ixe Judas- -wara'at Judas acã).</n>


text:
— Wa'õ kay jeedop ip kũyjobin okayayũ — io'e. — Webay xe ixeyũ ikukpin je'e. Ojot ixeyũ kay webay eju. Soat em ixeyũ xe ocesop- -õn, webay dak — io'e.


text:
— Okay'ũmayũ bit kũyjobit g̃u wa'õ kay. Wa'õbi g̃u õn iboap muwẽnuwẽn eywebe- -webay a'õbi acã. Ixe juk omudot ijodi — io'e.


text:
Webay jebiõg̃buk g̃udot eykay. Obikuyap tag̃ g̃udot. Ixe eybuywatwat'ukat. Ixe xipat cĩcãat. Soan ma eymutaybin jeenuy. Ade ma õn cuk adi eymutaybinbin og̃uy. Ixe eybuywatwan jeenuy wekawẽn kay eyag̃uyba'ũmap puxim — io'e.


text:
— Itabut'ũmayũ be eyag̃uymukorerenapmu'ũm pa'ore. Õn pit wag̃uykorereren g̃u. Imẽnpuye eyag̃uykorerenap og̃u'ũm. Eyag̃uykorereren g̃u juy epesop ojuap kay. Eyg̃uycũg̃cũg̃ g̃u juy epesop — io'e. — Eypararam g̃u juy epesop — io'e.


text:
“Cum õn,” i juk oce eywebe — io'e. — “Waram tak eykay ocepit,” i juk oce. Iboap kuy epeya'ĩjojo. Webay kay õn cum. Wa'õbuyxi. Webay bit obodi ma ya'õbuyxi. Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop cekay ojuap kay. Eyxe okukpin pima, eycokcog̃ kuka epesop ojuap kay — io'e.


text:
— G̃axĩn ma Deus kay'ũmayũ kukukat omuyku — io'e. — Imẽneju buk eyweju õn kawẽnwẽn darem. Ixe wa'õbacaap mu'ũm pin. Imẽnpit itaybit g̃u — io'e.


text:
— G̃a'a aju. Apẽn webay o'e owebe iap tag̃ õn jekukum, oxe ikukpin cĩcã buye. Itabut'ũmayũ og̃utaybin webay a'õ dag̃ õn jekukum iam — io'e.</n>


text:
Okay itabucayũ ibune'ĩcat puxim. Webay bikuyap tag̃ jekum ibu'u'uayũ ya'ũmatpune buxim. Ya'a'e'ũm pima ibune'ĩcat uk'ug̃ tip kukat. Imẽnpuxim webay jebikuyap tag̃ jekum ibu'u'uayũ mujẽmjẽm itabucayũ xewi. Kadaidip iokokatpune xikxig̃ ya'ade i'e am. Imẽnpuxim webay itabucayũ mukũyjojom ixeyũ be ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim. Ixeyũ mukũyjojom big̃ ma jebikuyap tag̃ jeku am — io'e.


text:
— Mũg̃'i juy epeku oweju — io'e. — Oweju jekukum pima, õn tak eyweju mũg̃'i ojeku. Ibune'ĩcatpune uvabune be'ũm pima, kuka o'yajẽm g̃u uva'a. Imẽnpuxim mũg̃'i oweju eyeku'ũm pima, webay bikuyap tag̃ g̃u epeku — io'e.


text:
— Uvabune buxim õn — i waram o'e Jesus. — Eyju ibune'ĩcatpune buxim. Obikuyap tag̃ jekukum pima, xipan ma epeku Deus xe. Mũg̃'i eyweju õn tak jekukum. Obikuyap tag̃ jekukum'ũm pima bit, ajo eye'e'eap xipat je'e Deus xe? Ka'ũma ma! — io'e.


text:
— Mũg̃'i oweju jekum eybu'u bima, apẽn uvadip iwat ya'ũmatpune kukap puxim Deus tak jeykuk- -ya'ũmatpune xikap puxim. Wũn. Ibune xik puje ibunekaraw e'em. Ibune e'ũatpune mu'awerorom uvadip kukat. Aweroh. Ibunemupikupig̃ daxa be. Wũn. Pik. Hog̃.


text:
Mũg̃'i juy epeku oweju! Wa'õ dak juy kũyjobin epesop! Oweju eyeku buje, Deus soat epejoojuyiat je'g̃ũm eywebe — io'e.


text:
— Deus bikuyap tag̃ eyju jekukum pima, soat ijodiat je'e webay be: “Ka'ũmg̃u ejo'iat xipacat,” i — io'e. — Itaybit je'e ip eyju webekitkiyũ iam — io'e.


text:
— Eyju eykukpin cĩcã oxe webay xe okukpinap co'i. Eycokcog̃ cuy epesop Jesus xe ocekukpin iap kay g̃ebum.


text:
Webay a'õ kay õn kũyjobit. Imẽnpuye ocokcok soat em webay xe okukpin iap kay g̃ebum. Imẽnpuxim wa'õ kay kũyjobit pima, eycokcog̃ epesop Jesus xe ocekukpin iap kay g̃ebum — io'e.</n>


text:
— Iboap og̃uwẽn eywebe eymucokcok am. Wa'õcokcok cĩcã. Obu'u eywebe eycokcoksũ ãm. Obikuy eywebe eycokcok cĩcã ãm wa'õcokcokap puxim — io'e.


text:
— Wuybureyũ e'ũap puxim wuye'ũ ãm wuybu'u'ũm pima, soat ijodiat je'e “Ak'i juy epe'e! Teyũxeku ibureyũ ikukpin cĩcã,” i. “Warara'acat podi ma ikukpin cexe ip,” i je'e ip — io'e.


text:
— “Eyju oweju kapikpik'ukayũ ã,” i'ũmg̃u õn e'em g̃asũ eywebe. Kapikpik'ukat itaybit g̃u jekariwa e'eam. Webay owebe ie'eap pit og̃uwẽn eywebe soat. Iboap og̃uwẽn eywebe eyju obureyũ buye — io'e.


text:
— Eyju ma onaẽ g̃u eykukan. Õn pit eynaẽ obureyũm. Õn cuk eymuju omuwẽn ãm warara'acayũ be imutabun am ip okay. Okay jetabucap jepere g̃u ip. Ibu'u g̃u ip je'e itabut am okay. Obikuyap tag̃ webay eju kawẽnwẽn pima, soat epejoojuyiat je'g̃ũm eywebe — io'e.


text:
— Deus kay'ũmayũ itakoma eykay. Koap pit okay itakoma ip osodop. Iboap kay g̃ebum cuy epesop — io'e.


text:
— Eyju Deus kay'ũmayũ kadi bima, eykay kuka ip o'e. “Teyũdaku wuykadiacat,” i kuka ip o'e. Imẽnpit õn eymuwe'uk Deus kay'ũmayũ xewi. Deus kay'ũmayũ kadi g̃u eyju. Imẽnpuye itakoma jĩjã ip eykay — io'e.


text:
— Kuy juk ocece eywebe iap kay g̃ebum cuy epesop. “Ikẽrẽm cĩcã ip wuyekariwa o'jukuk. Wuyju bit ikẽrẽm g̃u wuykuk ip,” i'ũmg̃u juy epe'e eyewewebe. Deus kay'ũmayũ ipiat o'supi'ajojoat owebe. Imẽnpuye eywebe dak ip jopi'ajoat. Yopĩt ma wa'õ kay ip osodop. Imẽnpuye dak eya'õ kay je'e ip yopĩt ma — io'e.


text:
— Eywebe ipiat supi'ajoat ip, eyju webekitkit puye. Eywebe ipiat supi'ajoat ip, omudocat kay itabut'ũm puye — io'e.


text:
— Ijodi oajẽm. Deus ekawẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn ixeyũ be. Wekawẽn kay g̃u bit ip o'e. Odot'ũm pima, “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe, wekawẽn kay'ũm puye ya'ĩjojom ma'g̃u,” i'ũmg̃u kajuk o'e Deus ixeyũ be. G̃asũ bit “Ikẽrẽat kug̃ g̃u oceju” i'e ba'ore cebe ip Deus pe.


text:
— Wa'õbacaap mõg̃mõg̃ cuk adi ojekuku soat etabutpe. Soat a'õbacaap podi ma wa'õbacaap mõg̃mõg̃ ojekuku. Okay g̃u bit ip o'e. Imõg̃mõg̃'ũm pima, “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe, okay eyetabut'ũm puye, wa'õbacaap mõg̃ap cocom ma'g̃u eyju,” i'ũmg̃u kajuk o'e Deus ixeyũ be. G̃asũ bit ikẽrẽat kug̃ ip cexe. Inaka itakoma jĩjã ip okay, webay kay dak — io'e.


text:
— Ixeyũ muwẽnuwẽn Deus jekawẽntup pe- -kuyatup pe: <n> Ikẽrẽm'ũm a'g̃u ip ojukuk, i. <n> Inaka ip oitakomãn okay, i. <n> Itakoma ip okay ig̃odup ekawẽn puxim — Jesus o'e.</n>


text:
— “Ebiõg̃buk cuy eg̃uju okay itabucayũ kay,” i oce'e cebe- -webay be — io'e Jesus. — Ixe g̃udot eybuywatwat'ukan. Ixe icẽmãn e'e'ukat. Ixe ma omuwẽn eywebe — io'e.


text:
— Eyju dak cuy epesop omuwẽnuwẽn ijodiayũ be. Õn ijodiat mutaybitbin pima, oweju juk adi epekuku. Imẽnpuye juy epesop omuwẽnuwẽn g̃asũ bit — io'e.</n>


text:
— Eykay itakomaayũ jeymuõmat g̃u Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Jeyaoka ip. Eyaoka buje, tũybe Deus bikuyap tag̃ wuyju jekukum iãn je'e ip — io'e.


text:
G̃asũ iboap muwẽnuwẽn õn g̃uyjom eyeg̃ebu am apẽn õn eymukũyjojo iap kay — io'e. — Warẽmtag̃ eykuk puje, “Imẽn kuka ip wuykuk,” i juy epe'e eyewewebe — io'e Jesus jeweju etaybitbinayũ be. <n>— Kuy bima a'g̃u eyxe ma og̃uy — io'e. — Imẽnpuye juk iboam g̃u õn eymukũyjo.


text:
Wepit'ũm pima, xipat g̃u kuka o'e eywebe. Wepit pima bit, xipat je'e eywebe. Wepit'ũm pima kuka eybuywatwat'ukat osodot g̃u. Oju buje bit ixe og̃udot eykay. Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop ojuap kay — io'e.


text:
— Ixe dot puje, “Soat eyju ikẽrẽat kug̃ Deus xe,” i je'e soat pe ipi dag̃ayũ be. “Deus acã itaybit eymucũg̃ ãm,” i dak je'e. “Ipiat supi'ajoat Deus ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be,” i dak je'e — io'e.


text:
— Eyju ojo g̃u waram, Deus jewekay odujuu buye — io'e. — Imẽnpuye “Deus acã itaybit eymucũg̃ ãm,” i je'e Deus biõg̃buk — io'e.


text:
— Deus kuy o'e “Deus kay'ũmayũ kukukat soat em jeenuy ipiatpi'ajojoap pe- -Satanás,” i. Imẽnpuye “Ipiat supi'ajoat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be Deus,” i je'e Deus biõg̃buk — io'e Jesus.</n>


text:
— Ade mabuk õn imuwẽn pin eywebe. G̃asũ bit iba'ore eywebe eyetaybin am wekawẽn, eyg̃uycũg̃cũg̃ cĩcã buye — io'e.


text:
— Ibiõg̃buk xipacat icẽmãn e'e'ukat. Ixe ajẽm puje soan kawẽn icẽmãn eymutaybin jeenuy. Ja'õbi g̃u ixe g̃uwẽn. Kuy o'ya'ĩjojoiap acã g̃uwẽn. G̃uyjom acejebapukiap tak g̃uwẽn eywebe — io'e.


text:
— Webay e'eap tag̃ õn tak e'em. Imẽnpuye cuk adi ocece eywebe “Deus biõg̃buk wekawẽn g̃uwẽn eywebe,” i — io'e.</n>


text:
— Apẽn ite e'em wuywebe? — io'e ip jewewebe jeweju etaybitbinayũ. — Ite e'em “G̃axĩn ma eyju ojo g̃u,” i. “G̃uyjom pitapit eyju waram ojo,” i — io'e ip. — “Imẽn je'bapuk webay kay oju buye,” i teku e'em wuywebe — io'e ip jewewebe.


text:
— Apẽnpuye ite e'em “G̃uyjom pitapit waram eyju ojo,” i? — io'e ip. — Cekawẽn pa'arẽm cĩcã wuyxe — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Jesus itaybit o'e teyũku “Apẽn tak ẽn e'em ocewebe?” i'e ojuy owebe iam. Imẽnpuye waram o'jekawẽn ceweju ip. <n>— “Apẽn ẽn ocemutaybin pin?” i du eyju e pin owebe? — io'e Jesus. — “G̃axĩn ma eyju ojo g̃u,” i juk oce eywebe — io'e. — “G̃uyjom pitapit waram eyju ojo,” i dak cuk oce — io'e. — Wekawẽn pa'arẽm tu eyxe? — io'e Jesus.


text:
— Icẽmãn õn e'em eywebe. Wawa jĩjã juy epesop we'ũ buje — io'e. — Itabut'ũmayũ bit wa g̃u je'e. Darem ma eyg̃uycũg̃cũg̃ epesop. G̃uyjom pit eyg̃uycũg̃cũg̃ g̃u epesop- -eycokcok ã — io'e. — Eyg̃uycũg̃ap i'ũm — io'e.


text:
— I'it kam pima, ayacat ig̃uycũg̃ e'em je'it pibun. Je'it kap puje bit, ipiat kay g̃ebum g̃u e'em. Icokcok e'em je'it kug̃ puye.


text:
Imẽnpuxim eyju dak. G̃asũ eyg̃uycũg̃cũg̃ oju buye. G̃uyjom pit waram eyjojom oce. Eycokcok cĩcã ma epe'e g̃ebuje bit. Abu-be eycokcokap mu'ũm put ixe kabia be? Ka'ũma be ma! — io'e.


text:
— Eybuywatwat'ukat ajẽm puje bit, ixe ma jeymutaybin — io'e. — Imẽnpuye “Ocemutaybin cuy ece,” i'ũmg̃u epe'e owebe ma — io'e. — “Ekawẽn pa'arẽm ocexe,” i'ũmg̃u dak epe'e owebe — io'e Jesus. — Icẽmãn õn e'em eywebe. Obikuyap tag̃ cexewi iojuyjuy bima, webay soat eyemuojuyjuy je'g̃ũm eywebe — io'e.


text:
— Obikuyap tag̃ epejoojuy g̃u buk. Pũg̃ em tak ka'ũma — io'e. — G̃asũ bit cuy epejoojuy cexewi! — io'e. — Eyemuojuyjuy epejat. Ibu buje, eycokcoksũ g̃u epesop- -eycokcok cĩcã ma — io'e.</n>


text:
— Koap puk cuk adi ibapug̃ g̃u ocekawẽn eywebe — io'e. — Ijodiat mutaybitbinap ekawẽn acã og̃uwẽnuwẽn eywebe. G̃uyjom pit ibapug̃ ma webay ekawẽn og̃uwẽn eywebe — io'e.


text:
— Ibapug̃ owebe imuwẽn puje, obikuyap tag̃ cuy epejoojuy webay xewi. Õn acã g̃u webay xewi ojojuy eywebeam — io'e.


text:
— Eyju dak cuy epejoojuy. Webay eyekawẽn ya'ĩjo, ixe xe eykukpin cĩcã buye. Webay xe eykukpin cĩcã, eyxe okukpin puye; “Icẽmãn Jesus osodot Deus xewi,” i eyju e'em puye dak — io'e.


text:
— Icẽmãn webay xewi juk ojot. Ipi kay juk ojot- -ijodi. Oje'ũ. Ipi dag̃wi ojẽm g̃asũ. Webay kay juy ocepit — io'e Jesus.</n>


text:
— G̃asũ bit ẽn iba'arẽm g̃u kawẽnwẽn ocewebe — io'e onze beayũ Jesus pe. — Ibapug̃ ma ẽn kawẽnwẽn g̃asũ bit — io'e ip.


text:
— Etaybit soan ma. Etaybit apẽn oceju jewag̃uyg̃uy iam. Ẽn ocemukũyjojom, “Apẽn ẽn e'em ocewebe,” i'ũmg̃u ma'g̃u oceju e'em — io'e ip. — Imẽnpuye “Deus xewi teku osodot,” i oceju e'em g̃asũ — io'e ip.</n>


text:
— G̃axĩn ma bit epewatwatwat eydukã dag̃. Opere eyju eyaokaap puxim. Wag̃epũg̃ ma og̃uy opere buje. Imẽnpit odadaybot g̃u og̃uy, webay soat em oxe buye — io'e.


text:
— Itabut'ũmayũ ma ipiat supi'ajoat eywebe. Õn pit kuy Deus kay'ũmayũ kukat a'õbacaap og̃u'ũm. Imẽnpuye eya'õcam cuy epesop! Imẽn õn e'em eywebe eypararaap puxim. Eyag̃uykorereren g̃u, mũg̃'i oweju buye — io'e.</n>


text:
Iboam e buje, Jesus o'je'apũn kabi beat kay- -jebay kay. O'jekawẽn jebay eju. <n>— Bay — io'e. — G̃axĩn ma oje'ũ. Õn ma ekpot. Odipap cuy eg̃ubapuk adeayũ be. Õn tak edipap cuy og̃ubapuk cebe ip — io'e.


text:
— Pũg̃pũg̃pũg̃ayũ juk eg̃utabun okay ipi dag̃ayũ'in. A'õbacaap cuk eg̃ũm owebe. Imẽnpuye okay itabucayũ yag̃uyisum jekukum wa'õbi — io'e jebay be.


text:
— Ẽn acã Deusat. Ka'ũmg̃u wara'at. Õn ma emumudot- -Jesus Cristo. Ijodiat yag̃uyisum jeku okay itabun puje, ekay itabun puje dak — io'e. — Soat em exe ma jeedop ip ce'ũ buje — io'e.


text:
— Wekapikap cuk adi eg̃ũm owebe. Ipi dag̃ pima abu ẽn iap cuk adi og̃uwẽnuwẽn edipap mubapukpug̃. G̃asũ wekapikap og̃u'ũm — io'e Jesus.</n>


text:
— Bay — io'e Jesus. — Exe bima soat kabi beacat odipap mubapukpuk'uk ip osodop- -ekawẽn tojotjot'ukayũ. Ipi mujurũg̃ awap odipap mubapukpuk'uk ip osodop. Waram cuy odipap mubapukpug̃ ip jeenuy, exe wajẽm puje — io'e.</n>


text:
Jesus jekay itabucayũ o'g̃uwẽn jebay be g̃ebuje bit. <n>— Pũg̃pũg̃ayũ juk eg̃utabun okay ipi dag̃ayũ'in — io'e. — Ebekitkiyũm osodop ip. Ixeyũ eg̃utabun okay. Ixeyũ itabucayũ be emuwẽnuwẽn ojekuku. Kũyjobit o'e ip a'õ kay — io'e Jesus jebay be.


text:
— Apẽn cuk adi ecece iap ma og̃uwẽnuwẽn soat pe okay itabucayũ be. Wa'õ kay ip osodop. Itaybit o'e ip icẽmãn Deus xewi Jesus osodot iam. Itabut o'e ip Deus ma Jesus o'g̃udot iap kay — io'e Jesus.</n>


text:
— Bay, ixeyũ beam ma õn kawẽnwẽn eweju- -onze beayũ beam — io'e. — Itabut'ũmayũ beam g̃u õn kawẽnwẽn- -okay emumutabunyũ beam acã — io'e. — Ebekitkiyũ ixeyũ.


text:
Soat okay itabucayũ ebekitkiyũ. Imẽnpuye webekitkiyũ dak ip. Adeayũ odipap cocom webekitkiyũ cũg̃ ma jekukum puye — io'e.</n>


text:
— Bay, soat podi ma a'õbaca. A'õbacaap cuk adi eg̃ũm owebe. A'õbacaap co'i wa'õbaca. G̃axĩn ma oajẽm ma'g̃uto ekay. Õn ma ipi dag̃ g̃u ojeku. Okay itabucayũ bit ipi dag̃ ip jeku. <n>— Bay — io'e. — Pũg̃ em ikẽrẽat ejukuk g̃u. Imẽnpuxim ag̃ cuy eg̃uy ixeyũ kay cũg̃ ma ip ceku am wekuap co'i, ekuap co'i dak — io'e.


text:
— A'õbacaap cuk adi eg̃ũm owebe. Õn ixeyũ xe bima, a'õbi ma juk adi ag̃ og̃uy cekay ip itabucap epereap puxim. Ka'ũma ma ixeyũ'in oibu'un okay. Pũg̃ acã oibu'un- -jetabucap epereperemxi acã. Apẽn ixe jetabucap o'jepere iap ibararak opop Deus ekawẽntup pe. Ig̃odup ekawẽn tag̃ jetabucap jepere g̃asũ — io'e.</n>


text:
— Bay, g̃axĩn ma'g̃uto ocepit ekay — io'e Jesus. — Ijoce bima bit õn kawẽnwẽn ewebe onze beayũ beam ixeyũ mucokcok am ocokcokap co'i. Obu'u icokcoksũ ãm ip. Obikuy icokcok cĩcã ãm ip ocokcokap co'i — io'e.


text:
— Ekawẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn cebe ip. Ekay'ũmat ekukuap puxim g̃u õn jekukum. Ixeyũ dak ekay'ũmat ekukuap puxim g̃u jekukum. Imẽnpuye ixeyũ kay itakoma o'e ip itabut'ũmayũ, ekay'ũmayũ — io'e.


text:
— Bay, “Okay itabucayũ juy etujujẽm ipi dag̃wi,” i'ũmg̃u õn pit e'em ewebe. “Ixeyũ juy eg̃uxipan ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat xewi,” i õn pit e'em ewebe — io'e.


text:
— Itabut'ũmat ekukuap puxim g̃u õn jekukum. Imẽnpuxim itabut'ũmat ekukuap puxim g̃u jekukum ip okay itabucayũ — io'e.


text:
— Bay, ixeyũ juy eg̃uwexat soat em ebikuyap tag̃ jekuku'ukayũm. Ekawẽn cocoam cuy ip eg̃uwexat. Ekawẽn acã kawẽn icẽmat — io'e.


text:
— Ẽn cuk omudot ijodiat mutaybin am kawẽn icẽmãn. Imẽnpuxim ixeyũ og̃uju ijodiat mutaybin am kawẽn icẽmãn — io'e.


text:
— Og̃e'ũn'ũn g̃asũ, oxe ixeyũ ikukpin puye. Ebikuyap tag̃ oje'ũ ixeyũ dak ebikuyap tag̃ ceku am — io'e.


text:
— Onze beayũ beam acã g̃u õn kawẽnwẽn eweju, Bay. Warara'acayũ itabut je'e okay, ixeyũ omuwẽnuwẽn puye. Ixeyũ beam tak õn kawẽnwẽn eweju- -g̃uyjom itabunayũ beam — io'e.


text:
— Bay, “Ixeyũ juy esubuywan pũg̃ tag̃ ma ip ceku am,” i õn e'em ewebe. Bay, pũg̃ tag̃ ma ẽn jekukum oweju. Õn tak pũg̃ tag̃ ma eweju jekukum. <n>— Bay — io'e. — Obikuy wuyekukuap co'i ceku am ip. Wuyekukuap tag̃ jekukum pima, itabut'ũmayũ je'e “Deus Jesus emumudot,” i — io'e.


text:
— Bay, a'õbacaap cuk adi ejomõg̃ owebe. “Ojo'i ẽn tak a'õbaca,” i juk adi ece owebe, Bay. Imẽnpuxim “Ojo'i eyju dak eya'õbaca,” i õn e'em okay itabucayũ be. Imẽn õn e'em cebe ip pũg̃ tag̃ ma ceku am ip wuyekukuap co'i — io'e Jesus.


text:
— Pũg̃ tag̃ ma õn jekukum ixeyũ eju. Ẽn tak oweju pũg̃ tag̃ ma jekukum. Imẽneju pũg̃ tag̃ ma jekukum ip wuyekukuap co'i. Wuyekukuap co'i jekukum pima, itabut'ũmayũ itabut je'e ẽn ma omudocat iap kay. Deus xe wuykukpin apẽn jekpot ikukpin cexe iap co'i iap kay dak itabut je'e ip — io'e.


text:
— Exe okukpin cuk adi og̃uy ipi mujurũg̃ puje. “Wa'õbacaap co'i ẽn tak a'õbaca,” i juk adi ecece owebe. <n>— Bay — io'e. — Onze beayũ juk adi eg̃utabun okay. Obikuy wuydopap pe ixeyũ dop am okpot wa'õbacaap co'i ya'õbaca iap co am — io'e.


text:
— Bay — io'e. — Soat em ẽn cũg̃ ma e'em. Ikẽrẽat ejukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Itabut'ũmayũ itaybit g̃u abu ẽn iam. Õn pit wetaybit cĩcã abu ẽn iam. Onze beayũ itabut cebay teku o'g̃udot ijodi iap kay — io'e.


text:
— “Webay xe eykukpin cĩcã,” i juk adi ocece cebe ip. Iboap og̃uwẽn cebe ip cewemukukpin am ip exe okukpinap co'i. Iboap og̃uwẽn cebe ip pũg̃ tag̃ ma weku am ceweju ip — io'e Jesus.Imẽn Jesus o'jekawẽn cĩcã jebay eju.</n>


text:
Jebay eju jekawẽn epere buje, Jesus o'jẽm Jerusalém ka bewi. Jeweju etaybitbinayũ eju o'jẽm. Kadidi dag̃wi o'ju ip- -Cedromti dag̃wi. Kadaidip o'tiptop kadidi wĩnãbu. Jesus o'ju ibodip pe onze beayũ eju. Oajẽm ip kadaidip kay.


text:
Ade em Jesus cuk adi oekukuku ibodip tag̃ doze beayũ eju. Imẽnpuye Judas itaybit osunuy ibodim Cedromtim. Judas Jesus ũm ojuy cekay itakomaayũ be.</n>


text:
Judas o'ju Jesus kay. O'ju kadaidip pe. O'ju sorarayũ eju, Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ eju dak. O'ju ip paĩyũ kukukayũ a'õbi, Fariseuyũ a'õbi dak. O'ju ip lamparina'a kukug̃ jebui be, jeba'ip kukug̃ tak, wexiktak kukug̃ tak. Oajẽm ip cekay- -Jesus kay.


text:
Jesus kuy itaybit o'e soan- -apẽn owebe je'bapuk iam. O'ju ajẽmayũ dopabe- -Judasyũ dopabe. O'jekawẽn ceweju ip. <n>— Abu-kudadam epesot? — io'e- -Jesus o'e.</n>


text:
— Jesus kudadam oceju — io'e ip. — Nazaré ka bewiat kudadam oceju — io'e ip. <n>— G̃ebujeat ma'g̃u õn — io'e Jesus.</n>


text:
“G̃ebujeat ma'g̃u õn” i'e buje, soat ip o'jewede cexewi ajẽm ojuyayũ. O'at ip ipi ju Jesus ekawẽn co buje. Waram Jesus o'e: <n>— Abu-kudadam eyju? — i cebe ip.</n>


text:
— “G̃ebujeat ma'g̃u õn,” i kuy oce eywebe — Jesus o'e. — Õn ma eyju okudadam. Owejuayũ bit cuy epejat g̃u. Ãg̃ cuy je'jẽm ip — io'e. <n>(


text:
— Bay, juk eg̃utabun'iayũ jetabucap jepere g̃u- -pũg̃ tak ka'ũma — i juk Jesus o'e. Imẽnpuye — Ãg̃ cuy je'jẽm ip — io'e Judasyũ be jeweju etaybitbinayũ daomũnap puxim, ixeyũ be ipiat supi'ajoacap puxim).</n>


text:
Iboap co buje, Simão Pedro jepaja o'ju'uk iyuk pewi. Kiririk. Paĩyũ kukukat puywatwat'ukat g̃uybu o'sug̃uybu'uk ig̃uybuikibi dag̃ pajam. Tẽg̃wũn. Iba'at kadiat g̃uybu o'sug̃uybu'uk. Ibuywatwat'ukat putet Malco i osunuy.</n>


text:
— Odaxijom g̃u juy paja kug̃! Ipiat osupi'ajo webay bikuyap tag̃- -kuyjeat ekawẽn tag̃ — io'e Simão Pedro be.</n>


text:
Jesus o'jat ip Judasyũ, sorarayũ dak, sorarayũ kukukayũdak, Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ dak. O'subamukirik ip.</n>


text:
Koam Jesus o'tujowat ip Anás kay. Ixe Anás Caifás tadop osunuy. Caifás paĩyũ kukukat osunuy ixe koato.</n>


text:
— Xipat wuywebe ite ag̃okatkat aoka am wuymuy'ũ'ũap puxim — i juk o'e ixe Caifás Judeuyũ kukukayũ be. <n>(24) Anás Jesus o'g̃ujuat Caifás kay- -paĩyũ kukukat kay. Ibõg̃bikirig̃ o'g̃ujuat.</n>


text:
Simão Pedro o'ju Jesus nomuju. Warara'acat tak o'ju ceweju. Ixe dak onze beayũ'in osunuy. Ixe wara'acat ma Jesus eju oõm paĩyũ kukukat tuk'a ekorara be. Oõm paĩyũ kukukat itaybit cĩcã ixem puye.


text:
Pedro bit uk'a ekorara exĩntabi xe osunuy. Oõm g̃u buk uk'a ekorara be. Warara'acat o'jepit korara exĩntabi be. O'jekawẽn xĩntabi wiwi'ukat pe- -ayacat pe. <n>— Ãg̃ jeõm obure — io'e ayacat pe. <n>— Xipat — io'e cebe. <n>— Eõm cuy — iwiwi'ukat o'e Pedro be.Oõm uk'a ekorara be.</n>


text:
— Jesus eju etaybitbinat g̃u du ẽn? — ayacat o'e Simão Pedro be- -xĩntabi wiwi'ukat o'e. <n>— Ka'ũma — i napa ma o'e Simão Pedro. — Ceweju etaybitbinat g̃u õn — io'e napa ma jebuap puxim.</n>


text:
Kajuk kug̃ osunuy. Paĩyũ kukukat puywatwat'ukayũ daxanabõẽ o'tabõẽmusop jeweweam. Daxa etako be kacũg̃cũg̃'i ip osodop daxae o'om jewewewem ibuywatwat'ukayũ, sorarayũ dak. Pedro dak o'ju daxa etako be. Jewewewem ip osodop.</n>


text:
G̃ebuje paĩyũ kukukat o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Eweju etaybitbinat e'eap cuy eg̃uwẽn owebe — io'e Jesus pe. — Apẽg̃ap ekawẽn ixeyũ eg̃utaybitbitbin? — io'e cebe.</n>


text:
 <n> (20-21)</n> — Apẽnpuye ẽn e'em owebe ma “Apẽg̃ap ekawẽn ixeyũ eg̃utaybitbitbin?” i? Soat em ibapug̃ ma ijoceat og̃utaybitbitbin — io'e Jesus. — Adeayũ etabutpe og̃utaybitbitbin Deus eju kawẽnwẽnap'a be, yabog̃at'a be dak — io'e. — Iba'arẽm g̃u og̃utaybitbitbin- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e. — Wemumutaybitbinyũ be juy ecekawẽn. “Apẽn eymutaybin Jesus?” i juy epe'e cebe ip — io'e. — Itaybit ip — io'e Jesus.


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukat Jesus dopa o'topaokaka jebum cekawẽn co buje. <n>— Imẽn tu ẽn kawẽnwẽn paĩyũ kukukat eju? — io'e. — Cedag̃ g̃u ẽn kawẽnwẽn! — io'e.</n>


text:
 <n> (23-24)</n> — Wekawẽn cũg̃'ũm pima, iboap cuy eg̃uwẽn soat pe, ijoceacat pe — io'e Jesus. — Wekawẽn cũg̃ ma bima bit, apẽnpuye dak ẽn odopaokaka? — io'e.


text:
Pedro jewewewem mabuk o'e daxa etakobe. Cũg̃'i osunuy warara'acayũ parakpe. <n>— Ibakirikat eju etaybitbinat g̃u du ẽn? — io'e ip Pedro be. <n>— Õn g̃u — io'e Pedro napa ma. — Ig̃o ejuat g̃u õn — i napa ma o'e.</n>


text:
Warara'acat o'jekawẽn Pedro be g̃ebuje bit. Ixe wara'acat paĩyũ kukukat puywatwat'ukat osunuy. Pedro emug̃uybu'uk badip osunuy. <n>— Õn ma ejojo ig̃o eju kadaidip pe! — io'e wara'acat.</n>


text:
Jesus o'tujujẽm ip Caifás tuk'a bewi ceweju jekawẽn epere buje. <n>G̃ebuje Caifás Jesus o'tujowacat iecug̃ap tuk'a kay- -Pilatos tuk'a kay. O'tujowat ip kabia isum. Judeuyũ oõm g̃u iecug̃ap tuk'a be Pilatos Judeu'ũm puye. Tuk'a akiju ma ip osodop. Cedag̃ g̃u kuka o'e õm ãm Judeu'ũmat tuk'a be Páscoa epeta muy'an pima. Õm pima: <n>— Wuyisu g̃u Deus xe — i kajuk o'e ip. — Peta xat o ba'ore wuywebe — i kajuk o'e ip.Imẽneju oõm g̃u ip iecug̃ap tuk'a be- -Pilatos tuk'a be.</n>


text:
Imẽnpuye Pilatos o'jẽm jeduk'a bewi. O'ju Judeuyũ kukukayũ eju jekawẽn ãm. <n>— Jesus ikẽrẽat kug̃ tu eyxe? — io'e Pilatos Judeuyũ kukukayũ be.</n>


text:
— Hm hm — io'e ip. — Ocexe ma ite ikẽrẽat cuk adi o'jukuk. Ocedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u teku jekukum. Ẽn cuy ite eyaokaat — io'e ip.</n>


text:
— Eyju ma juy epetujujẽm oxewi — io'e Pilatos. — Eyju ma juy ipiat epesupi'ajoat cebe eydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ — io'e. <n>— Ap! — io'e ip. — Oca'õbi g̃u oceju ibamupaya ojuy ce'ũ ãm- -a'õbi acã — io'e ip Pilatos pe- -iecug̃ap pe.


text:
(Jesus cuk adi o'e — Obamupaya ip we'ũ ãm — i. Itaybit'ũm pima Judeuyũ kukukayũ o'jekawẽn Pilatos pe kuy o'e'e iap co'i- -Jesus pe o'e'e iap co'i).</n>


text:
Pilatos oõm ma'g̃uto jeduk'a be. Jesus o'g̃udocat jewekay. <n>— Judeuyũ kukukat tu ẽn? — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Wag̃uy dag̃ g̃u! — io'e- -Pilatos o'e. — Judeu g̃u õn pit — io'e Pilatos. — Judeuyũ ma edojot okay. Apẽn ẽn tak ece ikẽrẽan? — io'e Jesus pe. — “Judeuyũ kukukat õn,” i du ẽn eẽm? — io'e Jesus pe.</n>


text:
— Eybuxim g̃u õn ijodiacat kukukat — io'e. — Õn ijodiat puximan pima kuka adi webekitkit o'jewaokaka okay itakomaayũ eju. O'jewaokaka kuka adi ip Judeuyũ be obuap puxim. Imẽnpuye ijodiat a'õbi g̃u õn warara'acayũ kukukat — io'e Jesus.</n>


text:
— Ijodiat kukukat tu ẽn? — io'e Pilatos. <n>— Hm hm. Ikukukat õn — io'e. — Kawẽn icẽmat muwẽn ãm okop ijodi. Kawẽn icẽmat muwẽn ãm okap. Kawẽn icẽmat kay kũyjobicayũ wekawẽn kay dak kũyjobit — io'e Jesus.</n>


text:
— Ka'ũmg̃u kawẽn icẽmat! — io'e Pilatos. <n>G̃ebuje Pilatos Jesus eju jekawẽn o'jepere. O'jẽm ma'g̃uto jeduk'a bewi. O'jẽm jekawẽn ãm ma'g̃uto Judeuyũ kukukayũ eju. Akiju ip osodop. <n>— Oxe ma ite ag̃okatkat ikẽrẽat o'jukuk g̃u. Pũg̃ em tak o'jukuk g̃u ma — Pilatos o'e cebe ip. — Cũg̃ g̃u kuka o'e wuywebe yaoka am — io'e.


text:
— Páscoa epeta bima pũg̃ ma õn imujẽmjẽm'uk daomũnmũnap'a bewi jekpiwan ma ceku am. Eybikuy du owebe eykukukat mujẽm ãm jekpiwan ma ceku am- -Jesus mujẽm ãm? — io'e Pilatos.</n>


text:
— Ap! — io'e ip. — Ixe g̃u juy eg̃ujẽmat — io'e ip ya'õberen. — Barrabás pit eg̃ujẽmat — io'e ip. — Barrabás kay oceju! — io'e ip ya'õberen.(Ixe Barrabás jebureyũ aokakaxi osunuy).</n>


text:
— Jesus cuy epeyukxabimupokupok wuyukxabimupokupokapxeem — io'e Pilatos sorarayũ be. <n>O'yukxabimupokupok ip sorarayũ.


text:
Jesus waywayway pin ip osodop. Jesus ijodiat kukat iap waywayway pin osodop ip. Imẽnpuye widaohobune o'subunemuwakẽn ip yabeam. O'jomõg̃ ip ya be ijodiat kukat a beat mõg̃ap co'i. Iekabek o'g̃uõm ip Jesus pe ijodiat kukat ekabek co'iat. O'g̃uõm ip iberenat- -iremrumg̃ug̃ũnat. O'g̃uõm ip iwaywayway am.</n>


text:
— Ak'i! Teku Judeuyũ kukukat! — io'e ip Jesus waywayway am. Warara'acat ma ip o'topaokaka jebum.</n>


text:
Pilatos waram o'ju jeduk'a ekorara be. Judeuyũ kukukayũ kay o'ju. <n>— Ak'i! — io'e. — Waram ixe otojocat eyetabixe am — io'e. — “Oxe bit ite ikẽrẽat o'jukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma,” i õn e'em eywebe — io'e Pilatos.</n>


text:
Imẽnpuye ixe Jesus o'jẽm uk'a bewi. Xerwun. O'ju Pilatos xe. Oajẽm adeayũ wap. Yabeat kug̃ mabuk osunuy- -widaohobune kug̃. Iekabek kug̃ mabuk osunuy- -iremrumg̃ug̃ũnat kug̃. <n>— Ak'i juy epe'e — io'e Pilatos adeayũ be. — Ijoce ma ag̃okatkat — io'e cebe ip.</n>


text:
— Ite ba juy esubamupayaat korosa be ce'ũ ãm — io'e ip ya'õberen paĩyũ kukukayũ, Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ dak. <n>O'jewãwã ip. Imẽn o'e ip Jesus co buje. <n>— Ite ba juy esubamupayaat korosa be ce'ũ ãm — io'e ip ya'õberen. <n>— Eyju ma juy epejat — io'e Pilatos cebe ip. — Eyju ma juy epesubamupaya korosa be — io'e. — Oxe bit cũg̃ g̃u wuywebe yaoka am. Oxe ikẽrẽat o'jukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e.</n>


text:
— Cũg̃ ma ocexe bit yaoka am cekawẽnkẽrẽ buye — io'e Judeuyũ kukukayũ. — “Deus ipot õn,” i juk adi o'e teku — io'e ip. — Imẽnpuye ocedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ oceju yaokam — io'e ip.</n>


text:
Waram oõm jeduk'a be Jesus eju kawẽn ãm. <n>— Apomawi ejot? — io'e Pilatos Jesus pe.Imẽnpit Jesus jededem g̃u.</n>


text:
— Ede pin g̃u du owebe? — io'e Pilatos. — Wa'õbuyxi õn. “Iteba juy epesubamuwekap,” i õn e'em pima, jebamuwekap ip. Ekupinap tag̃ eceku — io'e Pilatos. — “Epesubamupaya korosa be ce'ũ ãm,” i õn e'em pima bit, jebamupaya ip e'ũ ãm — io'e- -Jesus pe o'e.</n>


text:
— A'õbuyxi ẽn Deus cuk a'õbuyxian emuy buye — io'e Jesus. — Emuy'ũm pima, apẽn kuka ece owebe? Ka'ũma ma! — io'e- -Jesus o'e. — Ewebe oaokaan puje, ikẽrẽat kug̃ ece'e Deus xe. Ebodi ma bit ekay odojocat pit ikẽrẽat kug̃ je'e cexe — io'e.</n>


text:
Iboap co buje, Pilatos Jesus pa muwekap ojuy jĩjã o'e. <n>— Jesus pa muwekap ojuy oce — io'e Pilatos jewebe ma. <n>— Roma ka kukat itakoma soat kay- -“Õn ma ijodiat kukat,” i'e'e'ukayũ kay — io'e Judeuyũ kukukayũ Pilatos pe. — César itakoma cekay ip — io'e ip. — Ewebe ibamuwekap puje, César kuka itakoma o'e ekay dak — io'e ip Pilatos pe.</n>


text:
Pilatos waram Jesus o'tujowat jeduk'a eakiju. O'tujowat adeayũ wap iboap co buje. Pilatos oabik ibimãmãmãat ekawẽn coco'ukap pe. Gabatá i uk'a eakijuat putet osunuy. Gabatá wita'a mug̃ẽg̃ẽ iape wuya'õm.


text:
Sexta-feira kaxicug̃ osunuy. Sábado emap kabia Judeuyũ jekaxipanpan ip o'e peta muy'an- -Páscoa epeta muy'an. <n>— Ak'i juy epe'e — io'e. — Teku eykukukat — io'e Pilatos Judeuyũ kukukayũ be.</n>


text:
— Ite g̃u ocekukukat! i o'jede paĩyũ kukukayũ. — Ite juy eyaokaat! — io'e ip ya'õberen. — Ite juy eyaokaat — io'e ip. — Esubamupayaat korosa be ce'ũ ãm — io'e ip jetakoma pibun. <n>— Eykukukatpa du osubamupayaat korosa be? — io'e Pilatos. <n>— Pũg̃ ma wuykukukat — io'e ip. — César acã wuykukukat — io'e ip paĩyũ kukukayũ.</n>


text:
Imẽneju Pilatos jesorarayũ o'tomuwã. <n>— Ite juy epejat — io'e cebe ip. — Epesubamupaya korosa be — io'e cebe ip.</n>


text:
Jesus o'jat ip. Ibocewi o'jẽm ip Pilatos duk'a bewi. <n>G̃ebuje Jesus o'tujowat ip co'a kay. Wuyjuyũ'aririt'a i co'a butet osunuy. (Gólgota i co'a butet osunuy Judeuyũ a'õm). Korosa kug̃ o'ju Jesus. Jay. Oajẽm ip.


text:
Ig̃o'a be sorarayũ Jesus pa o'subamupaya ip korosa jeje ipiju. Tag̃tag̃tag̃'i tapoam o'e ip. Ibubida be tapoa o'jomuy ip. Cẽh. Korosa o'g̃u'ag̃obucẽg̃ ip ipikũykũy be. Bẽg̃. Warara'acayũ be dak o'subamupaya ip korosa eju xepxepayũba. Wara'acat ceje o'subamupaya ip korosa jeje. Pũg̃ korosa o'jomuy ip ipikũykũy be Jesus ba'at kadi. Wara'at o'jomuy ip iba'ũg̃at kadi. Jesus ixeyũ parakpe osunuy korosa eju. Toro'ih.</n>


text:
Pilatos tak taperadup o'tupmubararakat. O'tupmõg̃at korosa eju. Tupararakatup o'tupcoco ip kapkamayũ “Jesus teku,” io'e taperadup pe. “Nazaré ka bewiat- -Judeuyũ kukukat” io'e taperadup pe.


text:
Iboaptup o'tupmubararak ip Judeuyũ a'õm, Romanoyũ a'õm tak, Gregoyũ a'õm tak. Jesus o'subamupayaiat ka Jerusalém ka tẽg̃ ma o'sukadop. Imẽneju iboaptup o'tupcoco Jerusalém ka be powatwatyũ.


text:
Imẽneju paĩyũ kukukayũ o'jekawẽn Pilatos eju. <n>— “Teku Judeuyũ kukukat osunuy” iaptup g̃u juy etupmubararak, “ ‘Õn Judeuyũ kukukat,’ i juk adi o'e teku” iaptup acã — io'e ip paĩyũ kukukayũ.</n>


text:
Korosa eju Jesus pa mupaya buje sorarayũ cesay mu'ẽ'ẽ ojuy ip jewewebe. Cesay osodop ebadipdip. Sorarayũ dak ebadipdip osodop. Ibinũnpeat pit pũg̃ ma imug̃ẽg̃ẽ osunuy pag̃õm. Iinũmnũm g̃u ikug̃ osunuy. Soat iinũmnũm'ũmat kay o'e ip sorarayũ.</n>


text:
— Ibinũnpeat ag̃uwek g̃u juy — io'e ip jewewebe. — G̃a'a karatũg̃'a jo'iat'a ayaxik ipi ju. Ya'at puje pũg̃ ma je'jat. Ya'at puje wuyetaybit ace'e abu je'jat iam — io'e ip jewewebe. <n>O'yaxik ip ipi ju. Deus ekawẽntup e'em- -kuyjeatup: <n> Wesay o'g̃u'ẽ'ẽ ip jewewebe, i. Karatũg̃'a jo'iat'a o'yaxik ip obinũnpeat pu am, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup. Sorarayũ be yaxik puje Jesus ekabek pu am, iboaptup ekawẽn tag̃ ip o'e.</n>


text:
G̃ebuje Jesus jexi o'jojojo. Jesus xi korosa xe osunuy. Ixi kibit tak iboce osunuy. Maria Madalena dak iboce osunuy korosa xe. Wara'at Maria dak iboce osunuy- -Clopas tayxi.</n>


text:
Jesus jexi o'jojojo. Doze beayũ'inat ixi xe osunuy. Ixe Jesus emumukukpinput osunuy. Ixe dak Jesus cocom o'e. <n>— Tũ'ũ — io'e. — Teku jekuk g̃asũ jexi kukap co'i — io'e.


text:
— Tapu — io'e jemumukukpinput pe. — Oxi juy ejukuk g̃asũ exi kukap co'i — io'e Jesus. <n>Ixe ag̃okatkat Jesus xi o'g̃uõm jeduk'a be g̃ebuje bit. Jesus e'ũ buje jexi kukap co'i ma xipan o'jukuk.</n>


text:
Jesus itaybit o'e soat wekapikap og̃u'ũm iam. <n>— Obipuruk — io'e Jesus. <n>Iboam o'e Deus ekawẽntup ekawẽn tag̃.</n>


text:
Uva'abidi o'tinuy iboce wa'e jo'iat'a be- -tideibog̃'ũmati. Iboceat tibubuap o'g̃uakõm ig̃odi be. O'jomuy ip ip'abi be hissopo'ip abi be. Bẽg̃'i. O'yopmuyu Jesus pe tikõn ãm.


text:
O'tikõn tibubuap pewi. Korotkorot'i. <n>— Soat wekapikap og̃u'ũm — io'e Jesus.O'je'aetore. Jekpiwan ma oe'ũ.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ kukukayũ ibamupaya'ibit mukop ojuy korosa ejuwi. O'ju ip kawẽn ãm Pilatos eju- -iecug̃ap eju. <n>— Ocebu'u jĩjã jebodoydoyap kabia be korosa eju ce'ũ'ũayũ nuy ãm — io'e ip. — Ibamupaya'ibit tao juy etaodakacat dao ma ce'ũ ãm — io'e ip Pilatos pe. — Ixeyũ'ũm'ũm cuy eg̃ukopat Sábado ajẽm awap — io'e ip Pilatos pe. <n>Imẽn o'e ip sexta-feira buye. Kuyaje Sábado- -jebodoydoyap kabia. Judeuyũ xe petabog̃ cĩcã osunuy. Imẽneju ibu'u jĩjã ip osodop ixeyũ'ũm'ũm nuy ãm korosa eju Sábado bima- -jebodoydoyap kabia bima.</n>


text:
Imẽneju sorarayũ o'ju korosa ejuayũ kay. Wẽg̃. Pa. Koapatao o'taodakat ip korosa ejuatao. Wẽg̃. Pa. Wara'acatao dak o'taodakat ip- -Jesus eju ibamupaya'ibitao.


text:
Sorarayũ oajẽm Jesus'ũm kay. <n>— Kuy oe'ũ — io'e ip jewewebe. <n>Imẽnpuye Jesus'ũmtao o'taodakat g̃u ip.


text:
 <n> (34-37)</n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Ixe dao taodakat g̃u ip- -pũg̃tao dak ka'ũma, i. <n> Tik. O'ya'õxamutik. Sorara Jesus'ũm o'ya'õxamutik obukaka'ukren. Wara'atup imẽn e'em- -Deus ekawẽntup: <n> Ya'õxamutik'ibit kay jeakak ip wuyjuyũ, i. <n> Kuyjeatup ekawẽn tag̃ o'jebapuk Jesus e'ũ buje- -Deus ekawẽntup ekawẽn tag̃. Jesus'ũm oe'ũiap o'jojojoiat ce'ũap o'g̃uwẽn ocewebe. Ocetaybit ixe icẽmãn e'em iam. Oceju dak Jesus'ũm e'ũap muwẽnuwẽn eywebe dak eyetabun cekay am.


text:
José o'ju Pilatos kay Jesus'ũm jebit mukopap ojuy korosa ejuwi. Arimatéia ka bewiat osunuy ixe. Jesus kay itabut osunuy. Ibapug̃ g̃u bit Jesus kay wetabut i'e'e'uk osunuy warara'acayũ be- -iba'arẽm mabuk. Ibapug̃ g̃u i'e'e'uk osunuy Judeuyũ kukukayũ buxim jeparara buye. <n>— Jesus'ũm jebit mukop ojuy õn pit korosa ejuwi — io'e José Pilatos pe. <n>— Ha'a — io'e Pilatos. — Esujebitmukop — io'e. <n>José o'ju Jesus'ũm kay- -korosa ejuat'ũm kay. Ijebit o'g̃ukop korosa ejuwi. <n>O'tujowat witabikũy kay.


text:
Nicodemos o'ju José eju. Imude'o'onap kug̃ o'ju. Ade ikug̃ o'ju- -45 kilo ikug̃. Iwekoykeyap osunuy imude'o'onap. Mirra'ip peati tiwekoykey o'e aloé'ip peati eju. Jesus'ũm jebit mude'o'on ojuy ig̃ẽmap puxim. Ixe Nicodemos kuy bima Jesus eju o'jekawẽn ixima be.


text:
Xepxepayũ Jesus'ũm jebit o'jat- -José, Nicodemos tak. Imude'o'onap o'g̃uwedi ip pag̃o dag̃- -xipacat tag̃. Ijebit o'jomũnmũn ip ixem pag̃õm. Pereh. Imẽn ma Judeuyũ wuyjuyũ'ũm'ũm muxipanpan'uk ip osodop witabikũy be imuõm ãm.


text:
Kadaidip o'tiptop Jesus pamupayaap pe. Ig̃odip pe witabikũy o'sukũynuy- -wuyjuyũ'ũm'ũm muõmuõmapkũy. Ikũyisuatkũy o'sukũynuy. Ikũyisuatkũy be ce'ũat o'jomõg̃ g̃u buk ip.


text:
Sexta-feira osunuy. Sexta-feira bima jexat muxipanpan'uk ip osodop Judeuyũ Sábado bima i'o'ibin. Sábado bima jebodoydoy'uk ip osodop. Witabikũy ibamupayaap tẽg̃ ma o'sukũynuy. Imẽneju Jesus'ũm o'jomõg̃ ip ig̃okũy be.</n>


text:
Domingo bima Maria Madalena o'ju witabikũy kay. Kabiakabia'i bima o'ju. Kabiok ma bima buk o'ju. Ikũynomudip'a o'yajojo wita'a. Yabog̃at'a o'yajojo. Tũybe wuyjuyũ o'tujupa'um ijebit iãn o'e Maria. Yawede o'yadobuxik tomudip'a.


text:
O'jedau Pedroyũ kay. Oajẽm cekay ip. Pũg̃ ixeyũ'in Simão Pedro osunuy. Wara'acat Jesus emumukukpinput osunuy. Ixe dak Jesus eju etaybitbinat osunuy. <n>— Wuykukukat'ũm o'tujupa'um ip witabikũy bewi — io'e Maria xepxepayũ be. — Poce xe'e ip ixe'ũm o'jomõg̃? Ocetaybit g̃u — io'e.</n>


text:
Atoroh. O'je'atoro ikũy kay. Etaburut. O'jetaburut. Pag̃o o'jojojo irucat. Ijebit mũnmũn o'jojojo. Imẽnpit oõm g̃u ikũy be.


text:
Kanomũm Simão Pedro oajẽm. Jay. Oõm witabikũy be Simão Pedro. Cereg̃. Bodiku pag̃o osodop irucat xipacat. Ibo o'jojojo.


text:
Wara'at pag̃o o'tobuxik- -Jesus'ũm a dag̃ osodopiat. Yadag̃ osodopiat ijebit mũnmũnap epag̃o xe g̃u osodop. Wara'at pe ma osodop. Iekabek acã osodop ya'a o'yadopiat pe. Ka'ũmg̃u ijebit pit.


text:
Wara'acat tak oõm g̃asũ- -Jesus eju etaybitbinat- -Jesus emumukukpinput. Badi o'jeak. <n>— Ak'i ece! Ka'ũmg̃u ijebit! — io'e jewebe ma. — Waram Jesus o'jetait! — io'e jewebe ma.</n>


text:
Deus ekawẽntup imẽn e'em: <n> Deus ixe g̃uyu ce'ũ'ũayũ xewi, i. <n> Kuy bima ibodup ekawẽn cekawẽn pa'arẽm osodop cexe ip. G̃asũ bit ibapuk o'e Jesus eju etaybitbinayũ xe.</n>


text:
Maria Madalena bit waram o'ju witabikũy jom. Jay. Oajẽm. Ikũy jojom osunuy itabẽg̃ ikũy etakobe. Wa osunuy. O'je'atoro. Atoroh. Axih. Wa o'e. O'jetaburut ikũy be.</n>


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ o'jojojo xepxepayũ- -kabi kadiwiayũ. Cesay irucat kug̃ ip osodop. Kaxikxik'i osodop ip Jesus'ũm osodopiap pe. Pũg̃ ixeyũ'in ya'a o'yadopiap pe osunuy. Wara'acat ixeyũ'in sui o'suidopiap pe osunuy.</n>


text:
— Tũ'ũ — io'e ip Maria be. — Abu-kay ẽn wa? — io'e ip. <n>— Okukukat'ũm kay — io'e. — Okukukat'ũm o'tujupa'um ip — io'e. — Imẽnpuye õn wa. Wetaybit g̃u poce ip o'jomõg̃ iam — io'e.</n>


text:
O'jekorepẽn imẽg̃ap e buje. Jesus cũg̃'i osunuy tõg̃pikadi. Jesus o'jojojo. Imẽnpit itaybit g̃u o'e ixem. O'jetabieba'arẽm ixem. Tũybe ija g̃u iãn o'e.</n>


text:
— Tũ'ũ — io'e Jesus. — Abu-kay ẽn wa? — io'e cebe. — Abu-kudadam ẽn? — io'e. <n>Tũybe sute kadaidip wiwi'ukat iãn o'e Maria cebe. <n>— Okukukat'ũm kudadam õn — io'e. — Ẽn tu ixe'ũm etujujẽm? Poce ejomõg̃iap cuy eg̃uwẽn owebe! — io'e. — Õn ma oju ixe'ũm tujupit am — io'e.</n>


text:
— Maria! — io'e. <n>O'jekorepẽn Jesus kay. <n>— Raboni — io'e ja'õm- -Judeuyũ a'õm.(Raboni wekariwa iape).</n>


text:
— Obaixig̃ g̃u ece — io'e. — Webay kay buk oceu g̃u — io'e Jesus. — Eju juy okitpiyũ kay- -oweju etaybitbinayũ kay — io'e. — “Webay kay waram oceu- -eyebay kay,” i juy ece cebe ip — io'e. — “Wuyebay Deus oxe, eyxe dak,” i juy ece cebe ip — io'e Jesus Maria be. <n>— Hm hm — io'e- -Maria o'e.</n>


text:
Maria Madalena o'ju Jesus eju etaybitbinayũ kay. <n>— Wuykukukat ojojojo! — io'e cebe ip. — Waram o'jetait! — io'e.Jewebe Jesus o'e'e iap o'g̃uwẽn cebe ip.</n>


text:
Kabiog̃ pima Jesus o'jebapuk jeweju etaybitbinayũ kay. Ixe Domingo bima o'jebapuk cekay ip. Awerom ip osodop uk'a be. Cem ma'g̃u tomudipdip osunuy xĩntabi, Judeuyũ kukukayũ buxim iparara buye. Inaka Jesus o'jebapuk cekay ip. <n>— Kaba'ũm cuy epeyewekuk — io'e cebe ip.</n>


text:
O'jewebumupaya cekay ip. O'jewa'õxamubapuk cekay ip. Icokcok cĩcã ma ip o'e jekukukat tobuxik puje.</n>


text:
— Kaba'ũm cuy epeyewekuk — io'e waram Jesus. — Webay juk omudot ijodi. Imẽnpuxim õn tak jeymuju omuwẽn ãm ijodiat pe — io'e.</n>


text:
Jebido o'subidomuju cekay ip. Puw io'e. <n>— Obiõg̃buk og̃uõm eywebe — io'e. — Xipacat og̃uõm eywebe — io'e cebe ip.


text:
— “Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi” i ey'e buje, ikẽrẽat ju'uk ixeyũ bewi — io'e. — “Deus ikẽrẽat ju'uk g̃u eywebewi” i ey'e buje bit, ju'uk g̃u ikẽrẽat ixeyũ bewi — io'e Jesus.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'ju Tomé kay- -jeweju etaybitbinat kay. Ixe Tomé doze beayũ'in osunuy. Xepxem ikap'ibit i ixe butet osunuy wara'at ibutet. Warara'acayũ eju g̃u ixe Tomé osunuy ixeyũ kay Jesus ebapuk puje. Jesus o'jojojo g̃u buk waram cetait puje.


text:
Imẽnpuye warara'acayũ o'jekawẽn Tomé eju- -ceweju etaybitbinayũ. <n>— Tapu, wuykukukat ma ocejojojo! — io'e ip. — Waram g̃uto o'jetait! — io'e ip. <n>— Dapxi eyju! — io'e. — Wetabut g̃u oce waram ixe'ũm o'jetait iap kay — io'e. — Tapoa kũybut cocom'ũm pima, wetabut g̃u oce — io'e. — Tapoa kũybut pe osubumõg̃'ũm pima dak, wetabut g̃u oce — io'e. — Ya'õxatikat pe osubumõg̃'ũm pima, wetabut g̃u oce — io'e Tomé.</n>


text:
xet kap puje Jesus eju etaybitbinayũ waram awerom osodop ip uk'a be. Tomé dak cexe ip o'e. Uk'a exĩntabi tomudipcẽm cĩcã osunuy. Jesus pit oõm ig̃o'a be. Onze beayũ kay waram o'jebapuk. <n>— Kaba'ũm cuy epeyewekuk — io'e Jesus cebe ip.</n>


text:
Jesus dao ma o'jeak Tomé kay. Ak'i o'e. O'jekawẽn ceweju- -Tomé eju. <n>— Ak ece obubida kay — io'e Tomé be. — Tapoa kũybut cuy ejojojo obubida be — io'e. — Tapoa kũybut pe juy ebu esubumuõm — io'e. — Wa'õxatikat pe juy ebu esubumuõm itikatkũybut pe icẽmãm poro iam — io'e Jesus. — “Ixe'ũm waram o'jetait g̃u,” i'ũmg̃u juy ece — io'e. — Etabun cuy eg̃uy! — io'e.</n>


text:
— Etabut ojojom ẽn puye — io'e Jesus. — Warara'acayũ bit ojojo g̃u. Inaka itabut je'e ip okay. Icokcok cĩcã ma ip je'e — io'e.</n>


text:
Jesus ja'õbacaap o'jomõg̃mõg̃ jeweju etaybitbinayũ etabixe. Soat g̃u ya'õbacaap mõg̃mõg̃ap mubarararag̃ õn ijudup pe.


text:
Pũg̃pũg̃ ã õn imubarararag̃ ijudup pe Jesus pe o'g̃ubapukpukiap. Iboap og̃ubararak eymutabut am Jesus Deus emunaẽ iap kay, Jesus Deus ipot iap kay dak. Iboap kay eyetabun pima, ixe a'õbi eyag̃uyisum epeku ijodi; eyetait epesop cexe eye'ũ buje dak.</n>


text:
G̃uyjom Jesus waram o'jebapuk jeweju etaybitbinayũ kay. Iodi xe o'jebapuk cekay ip. Iodi butet Tiberíades i osunuy. O'je'awero ip 7 beayũ ceweju etaybitbinayũ. Iodi xe o'je'awero ip. Pũg̃ em g̃u o'jebapuk ce'ũ'ũ'ibiyũ xewi jeu buje.


text:
Ibũrũ ma ibutet osodop ip: Simão Pedro i, Tomé i, Natanael i, Zebedeu ipotpoyũ xepxep, warara'acayũ dak xepxep. Xepxem ikap'ibit i Tomé butet osunuy wara'at ibutet. Natanael Caná ka bewiat osunuy- -Galiléia eipi bewiat. Ibũrũ ma o'je'awero ip.</n>


text:
— Cum puk õn axima bum — io'e Simão Pedro jebureyũ be. <n>— Ha'a — io'e ip. — Oceju dak cum eweju ocexat pum — io'e ip. <n>Ixima dag̃ axima bubum ojuy ip. Kobe be ip oõm axima bu pinayũ. Haham oeku ip. Imẽnpit o'jat g̃u ip. Te'e ma ip oeku.</n>


text:
Jesus o'jebapuk iodi wãbu be kabia buje. Imẽnpit teku wuyekariwa iap iba'arẽm o'e 7 beayũ xe. Itaybit g̃u o'e ip teku wuyekariwa iam. Wĩnãbu wi o'jewãwã cebe ip.</n>


text:
— Tapupuyũ — io'e Jesus cebe ip. — Peburũ axima epejat? <n>— Ka'ũma ma — io'e ip. — Ocejat g̃u! Te'e ma oceku — io'e ip. <n>— Eyba'at kadi ma ũrũ epeg̃uakõm — io'e Jesus. — G̃ebuje bit ade ma epejat — io'e. <n>— Hm hm — io'e ip.</n>


text:
Tok. Ũrũ o'g̃uakõm ip jeba'at kadi. Ade o'jat ip axima. Ũrũ mupuxik pa'ore o'e cebe ip axima poxi pibun.</n>


text:
— Ak'i juy g̃okayku! Wuykukukat ma g̃oku! — io'e Jesus emumukukpinput Simão Pedro be. <n>Simão Pedro jeekabek o'g̃uõm jekukukat topabe jejuam. Jeekabek kug̃ g̃u kapikpik'uk osodop ip. Tip. O'jetip iodi be dao ma Jesus kay jajẽm ãm.


text:
Warara'acayũ Jesus kay oajẽm kobe dag̃wi. Oajẽm ip ũrũ mupuxikpuxig̃ kobe ukpu bewi. Ade jĩjã osodop axima ũrũ be. Wũy g̃u ip osodop kapurũg̃ pewi- -100 metros acã.


text:
Oõm kobe be axima bum. Ũrũ o'g̃uwekap. O'tujuu kapurũg̃ kay. Jay. Axima o'tojot. Ade osodop ũrũ be axima yobog̃at. 153 osodop ip. Inaka ũrũ o'jewek g̃u.</n>


text:
— G̃a'a acekõn — io'e jeweju etaybitbinayũ be. <n>— G̃a'a — io'e ip. <n>— Abu ẽn? — io'e g̃u ma cebe.Itaybit o'e ip wuykukukat teku iam- -waram o'jetaitiat teku iam.</n>


text:
G̃ebuje Jesus o'jekawẽn Simão Pedro eju- -João ipot eju. O'jekawẽn ceweju jekõn epere buje. <n>— Simão — io'e Jesus. — Warara'acat kukpinap podi ma du okukpin exe? — io'e. <n>— Hm hm, Kariwa — io'e Simão. — Etaybit ebure õn iam — io'e. <n>— Wekawẽn cuy eg̃utaybin itabun'isuayũ — io'e Jesus. — Xipan cuy ixeyũ ejukuk apẽn ovelha kukat xipan jeõhõ'it'it kukap puxim — io'e.</n>


text:
— Simão — io'e Jesus waram. — Okukpin tu exe? <n>— Hm hm, wekariwa — io'e. — Etaybit ebure õn iam. <n>— Wekawẽn cuy okay itabucayũ eg̃utaybin — io'e. — Xipan cuy ixeyũ ejukuk apẽn ovelha kukat jeõhõyũ kukap puxim — io'e.</n>


text:
— Simão — io'e Jesus waram. — Ebure du õn? — io'e.Ebapũg̃ em imẽn o'jekawẽn Simão eju. Imẽnpuye Simão ig̃uycũg̃ o'e Jesus e'eap kay. <n>— Kariwa — io'e. — Etaybit soan. Etaybit õn ebure iam. <n>— Wekawẽn cuy itabucayũ eg̃utaybin — io'e Jesus. — Xipan cuy ixeyũ ejukuk apẽn ovelha kukat jeõhõyũ kukap puxim — io'e.


text:
— Simão, icẽmãn õn e'em ewebe. Jaypan'isum ekpiwat ma jekuku'uk eg̃uy. Esay muõm puje, ekupinap tag̃ acã jekuku'uk eg̃uy. Aypa bima bit ecejebaepacũg̃ warara'acat pe ebamũn ãm correntebum. Warara'acat jedujowat edaobu'unap tag̃ — io'e Jesus.</n>


text:
 <n> (19-24)</n> Imẽn Jesus apẽn Pedro je'ũ iam o'g̃ukũyjo. Apẽn Pedro Deus dipap g̃ubapukpuk iam tak o'g̃ukũyjo.


text:
Ade jĩjã ma osunuy Jesus e'eap. Soat g̃u ixe e'eap o'g̃ubararak cemudupmubararaktup pe- -ijudup pe. Soat pit ixe o'e'e iap mubarararag̃ pima, apoce dak kuka atupmõg̃? Tup ade jĩjã ma kuka o'e ibiatup. O'e g̃u kuka ipi dag̃ wuywebe ibiatup mõg̃ ãm. Imẽn kuka o'e wuyxe.Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> JESUS CRISTO EMUMUJUYŨ E'EAP EKAWẼN</n> Teófilo, kuy bima livrodup otupmubararak ewebeaptum. Apẽn ijodi bima Jesus cuk adi o'g̃utaybitbiniaptup otupmubararak, apẽn ixe juk adi o'e'eiaptup tak. Soat iboap og̃ubararak kuyatup pe ewebeaptup pe.</n>


text:
Kabi kay jeu awap Jesus doze be o'taẽ ag̃okatkayũ. O'taẽ jeweju itaybin'ibiyũm. Taẽ'ibiyũ o'g̃utaybin Deus biõg̃buk a'õbi jeu awap.


text:
kabia ijodi oeku waram jetait puje. Ade em o'jebapukpuk jeweju etaybitbinayũ kay. Itaybit cĩcã ip o'e Jesus waram o'jetait iam, ade em ixe o'jojojo buye. <n>— Deus soat kukukan je'e — io'e ixe cebe ip.</n>


text:
Awerom pima Jesus o'jekawẽn g̃uto ceweju ip. <n>— Epewatwat g̃u juy Jerusalém ka bewi — Jesus o'e. — Ijop ka ma epesop. Ibiõg̃buk xipacat ajẽmap pit cuy epejowiwi. Webay ixe g̃udot eykay apẽn eywebe juk adi ocece iap tag̃ — io'e.


text:
— Kuy bima João ijodiat mubatisasan osunuy idibi be — io'e cebe ip. <n>— G̃axĩn ma bit Deus biõg̃buk jajẽm eykay. Ibiõg̃buk xipacat jeõm eywebe — io'e Jesus.Jesus imẽn o'jekawẽn jeweju etaybitbinayũ eju.</n>


text:
Waram Jesus emumujuyũ o'je'awero ip. O'jekawẽn ip Jesus eju. <n>— Kariwa — io'e ip. — G̃asũ du ocebadipyũ'in ecejomuy ocekukukan- -Judeuyũ kukukan? — io'e ip.</n>


text:
— Eyetaybicap g̃u iboam — io'e Jesus. — Webay acã itaybit. Ixe ja'õbi ixeyũ'in eykukukan iap kabia o'g̃uweg̃ũn.


text:
Imẽnpit eywebe Ibiõg̃buk xipacat õm puje, Deus a'õbacaap kug̃ epekuku. Eya'õcam omuwẽnuwẽn epekuku soat kaka dag̃. Omuwẽnuwẽn epekuku Jerusalém ka watwat pe, Judéia eipi watwat pe dak, Samaria eipi watwat pe dak, wũyatka watwat pe dak — io'e.</n>


text:
Iboap muwẽn puje, Deus Jesus o'tujowat jewekay. Ceweju etaybitbinayũ etabutpe o'tujowat. Ag̃ ip o'e cekay. Ceuap o'jojojo ip. Pa'ũm. O'jepa'ũm kabikerereat pe Jesus. Iba'arẽm o'e.</n>


text:
— Tapupuyũ — io'e ip. — Apẽnpuye dak eyju jeapũnapũn kabi kay? — io'e ip Jesus emumujuyũ be- -Galiléia eipi bewiayũ be. — Deus Jesus o'tujowat eyxewi. O'g̃uyu kabi kay. Ceuap epejojojo. Jeuap puxim waram je'pit — io'e ag̃okatkayũ.</n>


text:
Jesus emumujuyũ o'jepit Jerusalém ka kay. O'jẽm ip co'a bewi- -Oliveira dip'a bewi. Oliveira dip'a Jerusalém ka tẽg̃ ma o'yanuy- -pũg̃ kilometro ma.


text:
O'jeawero ip uk'a be- -umat'abi be- -Jerusalém ka be- -kuy bima osodop ip iat'a be. Ibũrũ ma ibutet osodop ip; Pedro i, João i, Tiago i, André i, Filipe i, Tomé i, Bartolomeu i, Mateus i, wara'at Tiago i, Simão i, Judas i. Tiago Alfeu ipot osunuy. Judas Tiago ipot osunuy. Simão jeipi kay jĩjãat osunuy. Ibũrũ ma awerom ip osodop umat'abi be.


text:
Pũg̃ tag̃ ma ip jewag̃uyg̃uy osodop. Soat em je'aweroro'uk osodop ip Deus eju kawẽn ãm. Aoyũ dak je'aweroro'uk ip osodop ceweju ip. Maria cexe ip osunuy- -Jesus xi. Jesus kitpitpiyũ dak je'aweroro'uk ip osodop ceweju ip.</n>


text:
Awerom pima, Pedro o'ãy itabucayũ xewi. Ade jĩjã ip osodop Jesus kay itabucayũ. 120 osodop ip. Pedro o'jekawẽn ceweju ip.</n>


text:
— Okitpitpiyũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — io'e. — Kuyje Davi apẽn Judas kuka o'e iap o'g̃uwẽn Deus biõg̃buk a'õbi. Ixe Davi ekawẽn ibararak opop Deus ekawẽn tup pe. Ixe Judas Jesus pu ojuyayũ o'tujowat cekay. G̃asũ o'jebapuk ibiat tup ekawẽn tag̃- -kuyatup ekawẽn tag̃ — Pedro o'e.


text:
Imẽnpit ixe Judas Jesus o'g̃ũm itakomaayũ be. Dinheiro o'jat Jesus ũmap teim — io'e Pedro. — Ipi o'jat ixem dinheirom. Ig̃o eipi be o'jewag̃obua. Yabitorom o'at. O'je'ukedeg̃. O'tũnpujẽm ijebit pewi. Oe'ũ — io'e Pedro cebe ip.


text:
— Soat Jerusalém ka watwat ce'ũap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik ip. Imẽnpuye ibo eipi butet Aceldama i o'subuteta ip ja'õm. (Aceldama ag̃okatkat toy o'toyjẽmiap ka iape wuya'õm).


text:
Imẽn e'em Salmo dup: <n> Tuk'a juy yabibug̃, i. Ka'ũma ma juy je'e ya be, i. <n> Wara'at tup imẽn e'em: <n> Wara'at cuy jeenuy tũyap pe kapik am ixe dieg̃, i — io'e Pedro.</n>


text:
 <n> (21-22)</n> Imẽnpuye wara'at'in cuy ataẽ oceweju ceku am ixe'ũm tieg̃. Wara'at'in cuy ataẽ wuykukukat Jesus waram o'jetait iap muwẽn ãm soat pe — io'e. — Jesus ocexe bima oceweju juk adi oekuku'iayũ'in cuy ataẽ — io'e. — João'ũm imubatisasan pima oceweju juk adi oekuku'iayũ'in cuy ataẽ- -Deus Jesus muyu buje kabi kay oceweju oekuku'iayũ'in — io'e.


text:
— José juy ataẽ — io'e pũg̃pũg̃ayũ. <n>— Barsabás cuy ataẽ- -cũg̃ cĩcãat — io'e warara'acayũ Pedro be. <n>— Matias cuy ataẽ — io'e ip warara'acayũ bit.</n>


text:
Judas'ũm oibu'un oceweju jeku am — io'e ip. — Oibu'un ekpot eju am. Jekapikap o'suiwat jejuap ka kay jeju am — io'e ip. — Abu g̃u xe'e ocetaẽ oceweju jeku am Judas'ũm tieg̃? Barsabás tu ocetaẽ? Matias g̃u xe'e? — io'e ip Deus pe.Imẽn o'jekawẽn ip Deus eju.</n>


text:
G̃ebuje yabararukat'a o'yaxik ip pũg̃'in ip taẽ ãm. Imẽn itaybit ip o'e abu Deus o'taẽ iam. Imẽn Matias o'taẽ ip jeweju ip jeku am Judas'ũm tieg̃. Ixe Matias onze beayũ eju oekuku g̃ebuje bit.</n>


text:
Deus biõg̃buk o'kop Jesus eju etaybitbinayũ kay. Pentecostes bima o'kop. Pentecostes i kabia butet osodop. Pentecostes ajẽm puje pũg̃ pe ma ip osodop awerom itabucayũ- -Jesus eju etaybitbinayũ dak- -doze beayũ. Judeuyũ petata'uk osodop ip Pentecostes kabia be.


text:
Deus biõg̃buk imẽn o'kop cekay ip. Kabi bewiata'õ o'ya'ĩjojo ip. Kabidoxixi a'õ buxim o'e kabi bewiat'a'õ. Kaxikxik'i osodop ip uk'a be. Soat ip o'ya'ĩjojo.


text:
Daxae jo'iat o'jebapuk cekay ip. Daxae jo'iat o'kop ceparakpe ip- -soat parakpe. Soat pe o'sueabik cebe ip.


text:
Deus biõg̃buk imẽn oõm soat pe cebe ip. <n>G̃ebuje itabucayũ warara'acat'a'õm ma o'jekawẽn. Deus biõg̃buk a'õbi o'jekawẽn ip warara'acat a'õm.


text:
Ade powatwat Jerusalém ka be osodop ip- -soat kaka dag̃wiayũ. Judeuyũ etabucap puxim itabut ip osodop Deus kay.</n>


text:
Ixeyũ a'õm ekawẽn co buje, soat ip o'ju cekay ip ya'ĩjom powatwat. Yag̃uy'ũm ip o'e itabucayũ soat a'õm kawẽnwẽn puye. Soat ip ja'õ ma o'ya'ĩjojo.


text:
Imẽnpuye yag̃uy'ũm ip o'e. <n>— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop — io'e ip. — Soat ijoyũ Galiléia eipi watwat ma — io'e ip. — Imẽnpit ja'õm g̃u kawẽnwẽn ip- -wuya'õm acã — io'e ip jewewebe.


text:
— Apẽntak soat wuyju wuya'ĩjojom- -bekin pima wuyju kawẽnwẽnap a'ĩjojom? — io'e ip. — Wuya'õm ma ip kawẽnwẽn! — io'e ip jewewebe.


text:
— Pártia eipi bewi ajot peta be, Média eipi bewi dak, Elão eipi bewi dak — io'e ip. — Mesopotâmia eipi bewi dak ajot, Judéia eipi bewi dak, Capadócia eipi bewi dak, Ponto eipi bewi dak, Ásia eipi bewi dak,


text:
Frígia eipi bewi dak, Panfília eipi bewi dak, Egito eipi bewi dak, Líbia eipi bewi dak, Cirene ka bewi dak, Roma ka bewi dak — io'e ip.


text:
— Pũg̃pũg̃ wuy'in Judeuyũ ma. Warara'acayũ ka'ũma. Ixeyũ etabucap co'i wuyju dak wuyetabut Deus kay — io'e ip. — Creta eipi bewi dak ajot, Arábia eipi bewi dak. “Deus soat podi ma ya'õbaca,” i'e'em ip itabucayũ wuywebe. “Soat podi ma xipat ixe,” i'e'em ip wuywebe. Wuya'õm ma kawẽnwẽn ip — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Imẽn o'e ip yag̃uy'ũm puye. Yag̃uybabi'ũm'ũm o'e ip. <n>— Apẽnpuye wuya'õm ip kawẽnwẽn? Ajom Deus wuymukũyjo ojuy? — io'e pũg̃pũg̃ ce'in ip.</n>


text:
Kirik'ãy. Pedro o'ãy jekawen am je'awero'ibiyũ be. O'ãy onze beayũ eju. O'jekawẽn ya'õberen adeayũ be. <n>— Tapupuyũ Judeuyũ, Jerusalém ka wat, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — io'e Pedro.


text:
— Oceka'o'o g̃u. Tũybe ip ika'o'o iãn eyju e'em. Kaxicug̃ mabuk 9 horas acã. Kabiam pit oceju uva'abidi kõnkõn g̃u. Õn jeymukũyjo apẽnpuye oceju eya'õm ma kawẽnwẽn iam — io'e.</n>


text:
— Apẽn Joel juk adi o'e'e iap tag̃ oceju eya'õm kawẽnwẽn g̃asũ. Soat a'õm kawẽnwẽn. Imẽn e'em Joel emudupmubararaktup- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat emudupmubararaktup: <n>


text:
 “Ipi'ũm awap obiõg̃buk og̃uju eykay,” i'e'em Deus, io'e Joel. “Soat pe og̃uõm,” i'e'em, io'e. “Enaxeg̃ebitbit wekawẽn g̃uwẽn,” i'e'em, io'e. “Ag̃okatkayũ og̃uyxeyxey wekawẽn,” i'e'em, io'e. “Aypapayũ dak og̃uyxeyxey,” i'e'em, io'e.


text:
 “Obiõg̃buk og̃uju obuywatwat'ukayũ kay- -ag̃okatkayũ kay, aoyũ kay dak,” i'e'em Deus, io'e Joel. “Imẽnpuye wekawẽn g̃uwẽn ip,” i'e'em, io'e.


text:
 “I'e ba'oreat og̃ubapuk kabi be. Og̃ubapuk ipi juayũ ag̃uy mubabi'ũm ãm,” i'e'em, io'e. “Soat podi ma wa'õbaca iap og̃ubapuk adeayũ be,” i'e'em, io'e. “Doy jedoyebapuk. Daxa dak je'bapuk. Daxidig̃ tak jedig̃ebapuk,” i'e'em, io'e.


text:
 Kaxiepiat kabiok je'e. Kaxi ipakpuk je'e doy-buxim. Imẽn je'bapuk wuykukukat ajẽm awap, io'e Joel. Ixe ajẽmap kabia idip cĩcã je'e. Yajẽm puje ixe soat kukukan je'e- -ipi juacayũ kukukan, io'e Joel.


text:
 “Kariwa, odaxijom cuy ece” i'e'e'ukat ma Deus idaxijo, io'e Joel — io'e Pedro. <n> — Imẽn Joel o'e Deus a'õbi — Pedro o'e.</n>


text:
— Israel naxeg̃ebitbit — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy wekawẽn kay — io'e. — Jesus cuy og̃uwẽn eywebe- -Nazaré ka bewiat. Ixe Jesus Deus a'õbi wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ oeku. Wuymucoatcoanap mubapukpug̃ oeku. Deus a'õbacaap mubapukpug̃ oeku. Eyetaybit iboam eyetabutpe ixe oeku buye — io'e Pedro adeayũ be.</n>


text:
— Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ Jesus o'jat. O'jat ip apẽn Deus ibikuy osunuy iap tag̃. Eyju ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be Jesus epesubamupayaat korosa be ce'ũ ãm- -Judeuyũ kukukayũ be.


text:
— Deus a'õbi Davi Jesus o'g̃uwẽn wuydobuyũ'ũm'ũm pe kuyje — io'e.— Imẽn Davi o'e: <n> Okukukat, oparara g̃u, soat em ẽn ag̃ okay ibuye, soat em ẽn obuywatwan ibuye dak, i.


text:
 Ocokcok cĩcã ma õn e'em, io'e. Soat em “Deus, ẽn xipat cĩcã oxe” i õn e'em, i. Wetaybit soat em exe og̃uy iam, i. We'ũ buje dak a'g̃u og̃uy ewiwim, i.


text:
 Okukukat, obiõg̃buk esuiwat g̃u ce'ũ'ũayũ dopap pe, i. Wetabut cĩcã iboap kay, i. Ẽn ojebit iwan g̃u ierepap puxim, õn xipat exe buye- -õn ekpot puye dak, i.


text:
 Okukukat, waram adi ẽn omutait, i. Ẽn ma'g̃u omukũyjo soat em wetabẽg̃ og̃uy exe iam, i. Omucokcokcog̃ ece'e soat em exe og̃uy buye, io'e- -o'e Davi Deus a'õbi — io'e Pedro.</n>


text:
— Tapupuyũ, ibapug̃ ma juy Davi og̃uwẽn eywebe — io'e Pedro jebadipyũ be. — Kuyje ma wuy'ajore'ũm oe'ũ- -ya'õbuyxiat'ũm oe'ũ. O'jomõg̃ ip witabikũy be. G̃asũ dak puk ixe'ũm mõg̃apkũy omuy ma.


text:
Ixe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat osunuy. “Enaxeg̃ebit wemunaẽm je'e,” io'e Deus cebe. “Wemunaẽ soat kukukan je'e- -Israel eipi watwat kukukan,” io'e Deus cebe. Soat em Davi iboap ekawẽn kay g̃ebum osunuy.


text:
Itaybit osunuy Deus jemunaẽ g̃utait ce'ũap tomukadi iam. Imẽn Cristo mutaicap o'g̃uwẽn imutait awap. Imẽn o'e: <n> Deus jemunaẽ biõg̃buk o'suiwat g̃u ce'ũ'ũayũ dopap pe, i. Ijebit oierep g̃u, i — io'e Pedro.</n>


text:
— Deus ixe Jesus waram o'g̃utait ce'ũap tomukadi — io'e Pedro. — Waram cetait puje ocejojojo. Imẽnpuye oceju iboap muwẽnuwẽn eywebe — io'e Pedro.


text:
— Deus Jesus o'g̃uyu kabi kay- -jenuyap kay. Deus xe Jesus omuy g̃asũ. Soat kukukan Deus eju. Deus co'i ya'õbaca. “Obiõg̃buk og̃uõm itabucayũ be,” io'e Deus Jesus pe. G̃asũ Jesus Ibiõg̃buk xipacat o'g̃udot ijodi apẽn Deus cuk adi o'e'e iap tag̃ — io'e Pedro. — Ixe a'õbi oceju eya'õm ma kawẽnwẽn. Imẽnpuye eyju eya'ĩjojom g̃asũ — io'e Pedro.</n>


text:
— Davi'ũm jebit g̃u o'jeu kabi kay ce'ũ buje. Imẽnpuye Davi o'e: <n> “Oxe juy eg̃uy,” io'e Deus wuykukukat pe, i.


text:
 “G̃asũ bit ekay itakomaayũ a'õbacaap og̃u'ũm,” io'e, i. “Kũyjobin jedop ip a'õ kay,” io'e Deus, io'e Davi ajore wuydobuyũ'ũm'ũm pe — io'e Pedro. <n> — Davi o'jewemuwẽn g̃u- -Jesus acã o'g̃uwẽnuwẽn — io'e Pedro.</n>


text:
— Wa'õ kay bit cuy eya'õpicũg̃cũg̃ epesop — io'e. — Eyju ma ocekukukat Jesus epesubamupayaat korosa be ce'ũ ãm, Israel naxeg̃ebitbit ma'g̃u eyju. Deus pit ixe o'jomuy wuykukukan. Deus ixe o'taẽ soat taxijo am- -wuydaxijo am. Icẽmãn õn e'em eywebe — io'e Pedro.</n>


text:
Iboap co buje ig̃uycũg̃cũg̃ cĩcã ip o'e. <n>— Tapupuyũ, apẽn oce'e g̃asũ? — io'e ip Pedroyũ be- -Jesus emumujuyũ be.</n>


text:
— Eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epe'e ikẽrẽat kug̃ puye — io'e. — Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere — io'e Pedro. — Jewemubatisasaan cuy epesop “G̃asu bit Jesus Cristo ebekitkiyũ oceju” i'e am soat pe — io'e. — Imẽn cuy epe'e Deus pe ikẽrẽat'uk am eywebewi. Imẽn ey'e buje Ibiõg̃buk xipacat jeõm eywebe- -Deus emumudot — io'e.


text:
— “Obiõg̃buk muõm pin õn eywebe,” io'e wuykukukat Deus kuy bima — io'e. — “Obiõg̃buk og̃uõm eywebe, eyebekitkiyũ be dak, eybadip'ũmayũ be dak- -soat wemunomuwãyũ be,” io'e Deus — io'e Pedro.</n>


text:
Pedro imẽn ip o'yawẽwẽ. <n>— G̃asũacat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cĩcã — io'e. — Imẽnpuye Deus xe g̃u ip jeedop ce'ũ buje. Eyju bit ixeyũ ekukuap puxim g̃u juy epeku — io'e. — Wũy g̃u juy epesop Deus wi eye'ũ buje — io'e Pedro. Imẽn Pedro ip o'yawẽwẽ.</n>


text:
Imẽneju adeayũ itabut o'e Jesus kay, Pedro Jesus o'g̃uwẽn puye. Tak g̃u ip oitabun- -3000 beayũ. O'jewemubatisasan ip. Jesus a'õkayayũ eju ip oekuku g̃ebuje bit.


text:
Itabun'isuayũ mutaybitbin'uk ip osodop Jesus a'õkayayũ. Jewemukũyjojo'uk ip osodop. Jeburerexi osodop ip itabucayũ. Jeweweju ip jekõnkõn'uk osodop. Jekawẽnwẽn'uk ip osodop Deus eju. Pão'a o'o'uk osodop ip Jesus e'ũap kay g̃ebum am.</n>


text:
Jesus emumujuyũ Deus a'õbacaap mubapukpug̃ oekukuku soat etabut pe. Wuymucoatcoanap mubapukpug̃ ip oekukuku. Imẽnpuye adeayũ itabẽg̃bẽg̃ o'e ip ijojom — Deus acã ya'õbaca — i'e'em.</n>


text:
Ka'ũma ma tacup o'e jebure be. Jebubut taidada'uk ip osodop dinheiro bu am, jeipi dak. Ixe dinheiro ũmũm'uk ip osodop tadaybocayũ be- -ibubut'ũmayũ be.


text:
Soat kabia Deus eju kawẽnwẽnap'a be je'aweroro'uk ip osodop- -yabog̃at'a be. Jeweweju ip jekõnkõn'uk osodop jeduk'a be. Awerom jekõnkõn'uk ip osodop jebureyũ eju. Imẽneju icokcok cĩcã ip osodop. Ka'ũma ma jewexe ya'õca osunuy. Jewekay g̃u g̃ebum osodop ip- -jebure kay acã.</n>


text:
— Ẽn xipat cĩcã ocewebe — i'e'e'uk ip osodop Deus pe. Soat itabut'ũmayũ xe cũg̃ ma ip oekukuku. <n>Soat kabia Deus warara'acayũ o'g̃utabun Jesus kay. Ixeyũ dak wara'acayũ itabucayũ burem o'e.</n>


text:
Pedro o'ju Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. João eju o'ju. Katpujesu ip o'ju. Ixe ehora bima Judeuyũ kawẽnwẽn'uk ip osodop Deus eju ig̃o'a be.


text:
Ag̃okatkat iboce osunuy- -taojereat. Jekap'isum piap ma taojere osunuy. Soat kabia ibureyũ tujowatwat'uk ip osodop ig̃o'a exĩntabi be. Xĩntabi butet Idipat i osunuy. Xĩntabi be taojereat dinheiro ojuyjuy'uk osunuy ig̃o'a be õmõmayũ be.


text:
Pedro o'jekawẽn cebe. <n>— Dinheiro kug̃ g̃u õn — io'e. — Okukukat pit ja'õbacaap ũmũm owebe. Ixe a'õbi jemu'ada õn. Edaodip ece'e Jesus a'õbi- -Nazaré ka bewiat a'õbi. E'ãy — io'e Pedro.</n>


text:
G̃ebuje Pedro taojereat pu o'subuixik iba'at kadi. O'g̃u'ãy. Dao ma ikag̃obidip o'e. Sui dak suidip o'e.


text:
Ixe taojere osunuy'ibit o'jejoro. Icokcok o'e jedaodip puye. O'jexĩg̃xĩg̃. Oõm Deus eju kawẽnwẽnap'a be Pedroyũ eju. O'jecũg̃cũg̃ ig̃o'a be. Jejorojorom o'e jecokcokap pibun. <n>— Ẽn xipat cĩcã — i'e'em Deus pe o'jejore. — Odaomudim ẽn — i'e'em.</n>


text:
Soat ig̃o'a beayũ taojere tũibit o'jojojo ip cũg̃cũg̃ pima. Deus pe “Ẽn xipat cĩcã” i'e'em pima, o'jojojo ip. O'jekawẽn ip jewewebe.</n>


text:
— Ixe bit mo a'g̃u taojere osunuy — io'e ip. — Ixe bit xik'i mo a'g̃u nuynuy ijop'a exĩntabi be- -Idipat pe. Ixe bit mo a'g̃u dinheiro ojuyjuy'uk osunuy — io'e ip. — Apẽnpuye dak ixe xipat o'jexĩg̃xĩg̃? — io'e ip. <n>Taojere tũibit mu'adaap tobuxik puje itabẽg̃bẽg̃ o'e ip ijojom. Taojere tũibit ibu'u jĩjã o'e Pedroyũ nomu eperem.</n>


text:
Soat ig̃o'a beayũ dak o'jedau ebapũg̃ayũ kay- -Pedroyũ kay, taojere tũibit kay dak. <n>— Ak'i! — io'e ip. — Pedroyũ taojereat o'taomudim — io'e ip jewewebe. <n>Pedroyũ Deus eju kawẽnwẽnap'a ekorara be osodop ip- -yabog̃at'a ekorara be. Ixe korara butet Salomão ekorara i osunuy.</n>


text:
Adeayũ jo buje, Pedro o'jekawẽn cebe ip, Israel naxeg̃ebitbiyũ be. <n>— Tapupuyũ, wekawẽn kay eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop — io'e. — Apẽnpuye eyju dak eyetabẽg̃bẽg̃ ocejojom? “Ite ag̃okatkat taojereat o'taomudim ya'õbaca jĩjã buye, cũg̃ ma Deus xe buye,” i te'e ma eyju e'em. Oca'õbi g̃u o'je'ada- -Jesus a'õbi acã — io'e.


text:
— Ixe Jesus soat em ma kũyjobit Deus a'õ kay. “Ka'ũmg̃u ixe jo'iat xipacat” i'e'em Deus Jesus muwẽnuwẽn. Wuyetabut ixe Deus kay. Wuy'ajojoyũ'ũm'ũm tak itabut osodop ip cekay- -Abraão'ũm, Isaque'ũm tak, Jacó'ũm tak. Eyju ma a'g̃u ixe Jesus epeg̃ũm cekay itakomaayũ be yaoka am. Pilatos ma o'e “Jesus oyaoka g̃u õn pit,” i. “Imujẽm õn eywebe yaokaap puxim,” io'e. Eyju bit “Ixe juy eg̃ujẽm g̃u,” i mo a'g̃u epe'e iecug̃ap pe- -Pilatos pe. “Xipat g̃u teku,” i mo a'g̃u epe'e cebe. Jesus mo a'g̃u epejomuymuy jĩjã.


text:
Ixe Jesus Deus bikuyap tag̃ acã oekukuku. Ikẽrẽat kug̃ g̃u osunuy Deus xe. Eyxe bit ikẽrẽat kug̃. “Ixe juy eyaokaat,” i mo a'g̃u epe'e Pilatos pe. Wara'acat o'yaoka'iat mujẽm ojuy epesop daomũnmũnap'a bewi.


text:
Wuymutaicit'ukat pit mo a'g̃u epeyaokaat- -wuymuisusun'ukat. Deus pit ixe o'g̃utait waram. Jesus ocejojojo waram cetait puje. Imẽnpuye oceju waram cetaicap muwẽnuwẽn eywebe.


text:
Ite taojere osunuyiat cocom eyju. Eyetaybit cĩcã ixem. Jesus a'õbi oceju ocetaomudim. Soat etabutpe ocetaomudim Jesus kay ocetabut puye — io'e.</n>


text:
— Obadipyũ, wa'õ kay eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop — io'e. — Eyju mo a'g̃u Jesus epeyaokaat eyetaybit'ũm puye. Wuyeipi kukukayũ dak itaybit g̃u osodop ip. Eyju mo a'g̃u eyetaybit g̃u ikẽrẽ jĩjã Jesus aokaam iam. Wetaybit iboam.


text:
Imẽnpit kuyje “Deus emunaẽ juy ipiat supi'ajo,” io'e'e'e Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Imẽn cuk adi o'e ip Deus a'õbi itaybit g̃u ma'g̃u ip — io'e. — G̃asu bit kuy Jesus ipiat o'supi'ajo apẽn cuk adi o'e'e ip iap tag̃.


text:
G̃asũ bit eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epesop ikẽrẽat kug̃ puye. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere Deus pe ikẽrẽat uk am eywebewi — Pedro o'e. — Eywebe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere buje, Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi. Ixe jeydaxijo.


text:
Wuybipuruk'ũmap puxim eycokcog̃ epesop Deus pe eydaxijo buje. G̃uyjom Deus waram Jesus g̃udot ijodi- -jemunaẽ g̃udot- -wuydaxijojo'ukat g̃udot.


text:
“Deus soat g̃uisun,” i juk adi o'e'e Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ kuyje- -ikẽrẽat kug̃'ũmayũ. Deus soat g̃uisun. Imuisun'ũm pima Jesus kabi be mabuk jeenuy — io'e.


text:
— Kuyje Moisés imẽn o'e: <n> Deus wuybadipyũ'in g̃uju eykay, i. Ixe Deus ekawẽn g̃uwẽn eywebe, i. Omudocap puxim ixe ag̃okatkat g̃udot, i. Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop soat cekawẽn kay, i. Ixe a'õ dag̃ cuy epeku, i.


text:
 Deus ipiat'supi'ajoat ixe a'õkay'ũmayũ be, i. Deus ebekitkiyũ wi wũy ma jeedop ip ce'ũ buje, i. <n> Imẽn Moisés o'jekawẽn kuyje — Pedro o'e.


text:
— “Deus emunaẽ omuyku- -ocebodi ma ya'õbuyxiat,” i juk adi o'e'e ip soat Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Samuel imẽn o'e'e tomujuayũ dak.


text:
Deus o'e Abraão be “Xipacat og̃ũm soat ipi juacat pe, enaxeg̃ebitbit cũg̃ ma oxe buye,” i. Deus imẽn jekawẽn o'g̃uwẽn eydobuyũ'ũm'ũm pe ã g̃u- -eywebe dak. Deus je'e eywebe apẽn cuk adi o'e'e jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be iap tag̃ — io'e.


text:
— G̃ebuje Deus jekpot o'g̃udot eykay- -ja'õ kay kũyjobicat o'g̃udot. Ibikuy osunuy eywebe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am. Ibikuy osunuy xipacat ũm ãm eywebe. Imẽneju jekpot o'g̃udot eykay — io'e.Pedro imẽn Israel naxeg̃ebitbit o'g̃ukũyjo.</n>


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a beayũ mukũyjojom pima, Judeuyũ epaĩyũ oajẽm Pedroyũ kay. Ig̃o'a wiwi'ukayũ kukat tak oajẽm cekay ip, Saduceuyũ dak.


text:
Pedroyũ kawẽnwẽn mabuk o'e ig̃o'a beayũ be. <n>— Wuye'ũ buje waram acejetait Jesus waram o'jetait je'ũap tomukadi buye — io'e ip cebe ip. <n>Itakoma ip o'e Pedroyũ kay iboam ig̃o'a beayũ mukũyjojom puye.


text:
Imẽnpuye o'jat ip. Daomũnmũnap'a be ip o'g̃uõm. Ixe exima be jeperem ojuy ip daomũnmũnap'a be, kuy katpuje jĩjã buye.


text:
Cekawẽn cocoayũ dak itabut o'e ip Jesus kay. Ade jĩjã ip itabut o'e. 5000 be ag̃okatkayũ oitabun.</n>


text:
Kuyaje o'je'awero ip Jerusalém ka be ya'õbuyxiayũ, Judeuyũ kukukayũ, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. Jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ ip osodop.


text:
Ana tak oajẽm. Ixe Judeuyũ epaĩyũ kukukat osunuy. Caifás tak oajẽm, Alexandre dak, João dak. Warara'acayũ dak oajẽm paĩyũ kukukat badipyũ. Soat ip o'je'awero.


text:
Pedroyũ o'tojocat ip jewekay. <n>— Abu-a'õbi taojere tũibit epeg̃u'ada? — io'e ip Pedroyũ be. — Abu-a'õbacaam epeg̃u'ada? — io'e ip cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Pedro o'jede jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ be. Deus biõg̃buk cebe jĩjã osunuy. Imẽnpuye ya'õbacam o'jede cebe ip- -Judeuyũ kukukayũ be.</n>


text:
— Tapupuyũ — io'e. — “Abu-a'õbi taojere tũibit epeg̃u'ada?” i eyju e'em ocewebe, “Apẽntak ixe epeg̃u'ada?” i dak — io'e.


text:
— Eyetaybin cuy epesop Jesus Cristo a'õbi o'je'ada iam- -Nazaré ka bewiat o'je'ada iam. Ixe xipat omuy eyetabutpe g̃asũ, Jesus Cristo a'õbi o'je'ada buye. Eyju ma juk ixe Jesus epesubamupayaat korosa be ce'ũ ãm. Deus pit ixe o'g̃utait waram. O'g̃uyu ce'ũ'ũayũ dopap pewi. Jesus a'õbi ma ite taojere tũibit xipat cũg̃'i ijoce g̃asũ.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup pe: <n> Uk'a muymuy'ukayũ ite'a kay g̃u osodop ip- -wita'a kay g̃u, i. Ite'a bit uk'a muycemap'am o'e, i. <n> Jesus muwẽnuwẽn ig̃odup — io'e Pedro. — Uk'a muymuy'ukayũ ite'a kay'ũmap puxim eyju dak Jesus kay g̃u — io'e.


text:
— Deus Jesus acã o'g̃udot wuydaxijo am. Ka'ũmg̃u wara'at wuydaxijojo'ukat soat kaka dag̃- -Jesus acã — Pedro o'e.Pedro imẽn Judeuyũ kukukayũ o'g̃ukũyjojo- -jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ.


text:
Ja'õca o'jede ip Pedroyũ. Iparara g̃u ip o'e Judeuyũ kukukayũ buxim. Ya'õca o'e ip. Imẽnpuye Judeuyũ kukayũ itabẽg̃bẽg̃ o'e ip ijojom. <n>— Apẽn tak iteyũ oitaybitbin? — io'e ip. — Itaybit g̃u ip apẽn Deus ekawẽntup e'em iam. Ya'õbuyxi g̃u ip. Apẽnpuye dak iteyũ xepxepayũ iparara g̃u wuybuxim? — io'e ip.Itaybit o'e ip Jesus eju oekuku ip iam.</n>


text:
Pedroyũ o'g̃ujẽm ip jexewi. <n>— Epejẽm cuy ijocewi g̃asũ bit — io'e ip Pedroyũ be. Imujẽm puje ip o'jewawẽ ip jeweweju.</n>


text:
— Apẽntak ace'e iteyũ ag̃okatkayũ be? — io'e ip jewewebe. — Icẽmãn wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapuk ip — io'e ip. — Soat Jerusalém ka watwat itaybit taojere tũibit o'g̃u'ada ip iam. “O'g̃u'ada g̃u ip” i'e ba'ore wuywebe.


text:
Jesus awẽg̃ jawẽg̃epõg̃põg̃põg̃ je'e soat ka dag̃ — io'e ip. — Apẽntak ace'e yawẽg̃mupõg̃põg̃'ũm ãm? — io'e ip jewewebe. — “Jesus cuy epeg̃uwẽn g̃u warara'acat pe,” i juy ace cebe ip wuya'õpurug̃ — io'e ip. — “Waram warara'acayũ be Jesus muwẽn puje, ipiat cuy ocesupi'ajoat eywebe,” i juy ace cebe ip — io'e ip jewewebe.</n>


text:
G̃ebuje waram Pedroyũ o'tojocat ip jewekay. Ya'õpurug̃ o'jekawẽn ip ceweju ip. <n>— Jesus cuy epeg̃uwẽn g̃u warara'acat pe — io'e ip. — Waram cuy epeg̃uwẽn g̃u cekawẽn — io'e ip Pedroyũ be.</n>


text:
— Apẽntak cedag̃ eyxe? — io'e Pedroyũ bit cebe ip. — Eya'õ kay du oce'e? Deus a'õ kay g̃u xe'e? Apẽn g̃u cedag̃ eyxe? — io'e ip.


text:
— Mũg̃ g̃u juy ocesop. Jesus cuy oceg̃uwẽn. Jesus ocejojojo ce'ũap tomukadi — io'e. — Jesus emumutaybitbinam cuk adi ocejekũyjojo — io'e. — Imẽnpuye cedag̃ g̃u ocewebe imuwẽn'ũm ãm warara'acat pe. Mũg̃ g̃u ocesop. Ixe juy ag̃uwẽn — io'e Pedroyũ.</n>


text:
 <n> (21-22)</n> Taojere tũibit ade koato osunuy- -40 koato. Imẽnpuye jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ ipiat o'supi'ajoat g̃u Pedroyũ be.


text:
Pedroyũ o'ju jebureyũ kay- -itabucayũ kay. Apẽn cuk ya'õpurug̃ paĩyũ kukukayũ o'jekawẽn cebe ip iap o'g̃uwẽn cebe ip, apẽn Judeuyũ kukukayũ o'jekawẽn cebe ip iap tak.</n>


text:
Iboap co buje soat Jesus a'õkayayũ o'jekawẽn ip Deus eju. <n>— Ocekukukat — io'e ip. — Soat mug̃ẽat ẽn. Kabi eg̃ug̃ẽ, ipi dak, idibi dak, tibog̃ cĩcãati dak — io'e ip. — Soat kaka dag̃at tak eg̃ug̃ẽ — io'e ip.


text:
— A'õkay osunuy kuyje Davi ajore — io'e ip Deus pe. — A'õmuwẽnuwẽn'uk osunuy. Jekawẽnwẽn'uk osunuy Ibiõg̃buk xipacat a'õbi. Ixe imẽn o'e kuyje: <n> Apẽnpuye dak Judeu'ũmayũ itakoma jĩjã o'e ip? i. Apẽnpuye dak te'e ma ixe aoka ojuy ip osodop? i.


text:
 Ipi kukukayũ o'je'awero ip soat ka kukukayũ eju- -ya'õbuyxiayũ eju, i. O'je'awero ip wuykukukat Cristo aoka am- -emunaẽ aoka am, i. <n> Imẽn Davi o'e kuyje — io'e ip Deus pe.


text:
— Ibo dup ekawẽn tag̃ g̃asũ dak o'je'awero ip ijopka be — io'e ip. — Herodes o'je'awero Pôncio Pilatos eju, Judeu'ũmayũ dak, Judeuyũ dak — io'e ip Deus pe. — O'je'awero ip ekpot aoka am- -Jesus aoka am- -soat tag̃ iisuat aoka am- -a'õ kay kũyjobicat aoka am- -wuydaxijo am emunaẽ aoka am — io'e ip.


text:
— Ixeyũ Judeu'ũmayũ itaybit g̃u Moisés ekawẽn. Imẽnpit apẽn kuyje juk adi ecece iap tag̃ e'em ip — io'e ip Deus pe.</n>


text:
— Bay, ag̃ cuy eg̃uy ocekay — io'e ip Deus pe. — Jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ itakoma jĩjã ocekay — io'e ip. — Ipiatpi'ajoat pin ip ocewebe — io'e ip. — Oceju ebekitkiyũ. Imẽnpuye ocebuywan cuy eg̃uy — io'e ip. — Oca'õmucanucan cuy eg̃uy oceparara'ũm ma kawẽn idipat muwẽn ãm soat ka dag̃ — io'e ip Deus pe.


text:
— A'õbacaap cuy eg̃ũm ocewebe a'õbi iwataxipipiayũ mu'ada am — io'e ip. — A'õbacaap cuy eg̃ũm ocewebe i'e ba'oreat mubapuk am soat etabutpe Jesus a'õbi- -ekpot a'õbi- -soat tag̃ iisuat a'õbi- -a'õ kay kũyjobicat a'õbi — io'e ip Deus pe.Imẽn o'jekawẽn ip Deus eju.


text:
Je'aweroroap'a o'jeaexixi ceweju cekawẽn epere buje. Ibiõg̃buk xipacat osodot soat kay ip. Ixe Ibiõg̃buk xipacat oõm soat pe ixeyũ be. Imẽnpuye ip iparara'ũm cĩcã oekuku Deus ekawẽn muwẽnuwẽn soat itaybit'ũmayũ be.</n>


text:
Soat Jesus kay itabucayũ xipan ip o'e jewewekug̃. Ade jĩjã ip osodop. Pũg̃ tag̃ ma ip jewag̃uyg̃uy osodop. <n>— Ijop owebeam acã — i'ũmg̃u o'e ip. Tacup g̃u ip osodop jewewebe. Soat ip jebubut mu'ẽ'ẽ'ẽ'uk osodop.


text:
Soat Jesus emumujuyũ “Ocekukukat Jesus waram o'jetait je'ũap tomukadi,” i'e'e'uk osodop soat pe. Deus xipacat o'g̃ũmg̃ũm soat pe ixeyũ be.


text:
Ka'ũmg̃u tadaybocat o'e ceparakpe ip ka'ũmãn ma tacup puye. Ipi kukayũ jeipi o'teida dinheiro bu am. Jeduk'a dak o'teida ip dinheiro bu am. Teiũmũm'uk ip osodop Jesus emumujuyũ be- -doze beayũ be.


text:
G̃ebuje José dinheiro o'g̃ũm Jesus emumujuyũ be. José jeipi kug̃ osunuy. Jesus emumujuyũ wara'at o'jomõg̃ ibuten. Wara'at ibutet Barnabé i osunuy. Barnabé wuya'õmucanucan'ukat iape. Ixe Levi badip osunuy. Tip'aroro bewiat osunuy- -Chipre eipi bewiat. Ixe jeipi kug̃ osunuy.


text:
Jeipi o'teida dinheiro bu am. José ma soat ixe edinheiro o'g̃ũm Jesus emumujuyũ be- -Pedroyũ be.</n>


text:
Ananias pit te'e ma Deus mug̃uykuku ojuy o'e. Ixe Jesus kay itabut osunuy. Itayxi butet Safira i osunuy. Dinheiro o'jat. Ananias jeipi o'teida ixe dinheiro bu am.


text:
I'in o'g̃uxipan jewebeam. Itayxi itaybit o'e i'in o'g̃uxipan jewebeam iam. Soat g̃u jedinheiro o'tujowat Pedroyũ be iũm ãm. I'in ã o'tujowat. <n>— Juku — io'e Pedroyũ be. — Weipi dei. Soat tei — i napa ma o'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje Pedro ya'õpurug̃ o'jede cebe. <n>— Ananias — io'e. Satanás a'õ kay ẽn g̃asũ — io'e. — Apẽnpuye Deus biõg̃buk mug̃uykuku ojuy ẽn? — io'e. — Apẽnpuye eipi dei'in eg̃uxipan ewebeam? — io'e.


text:
— Koap pit a'g̃u eipin ma osodop. Eipi dei ũmũm pima, xipat kuka o'e. Iũmũm'ũm pima dak xipat kuka o'e — io'e. — Ka'ũma ma o'e ewebe “Eipi juy eteida dinheiro bu am,” i — io'e. — Apẽnpuye dak ikẽrẽat eg̃ujurũg̃? Ocemug̃uykuku ojuy g̃u ẽn. Deus mug̃uykuku ojuy acã ẽn — io'e Pedro. — Ocewebe g̃u ẽn napa e'em- -Deus pe acã — io'e Pedro.</n>


text:
Ananias dao ma oe'ũ iboap co buje. Pog̃. Imẽnpuye ce'ũap awẽg̃ tobuxikayũ iparara jĩjã ip o'e Deus mug̃uykukuap puxim.</n>


text:
Ag̃okatkayũ oajẽm yaypan'isuayũ. Ananias'ũm o'g̃uekabek ip pag̃õm. O'tujowat ip ibocewi. O'jomõg̃ ip witabikũy be jebabim.</n>


text:
Ananias'ũm kot isum Safira oajẽm Pedro kay- -ebapũg̃ ehora kap puje- -Ananias'ũm tayxibuk. Itaybit g̃u mabuk osunuy jektop'ũm oe'ũ iam.</n>


text:
— Bũrũnmaku du eipi dei osodop? — Pedro o'e Safira be. — Ektop o'e iat tei jo'i ma du ijop? — io'e. <n>— Hm hm. Ibo jo'in ma ipi dei — io'e napa ma Safira.</n>


text:
— Apẽnpuye dak mo a'g̃u ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃? — Pedro o'e. — Apẽnpuye dak eyju te'e ma mo a'g̃u Deus biõg̃buk mug̃uykuku ojuy? Imẽn mo a'g̃u epeyewawẽ eyeweweju. Ak'i juy ece — io'e. — Witabikũy be ektop'ũm o'jomõg̃'iayũ omuyku ijoce — io'e. — Omuyku ip uk'a exĩntabi be — io'e. — G̃asũ ip jedujowat tak — io'e.</n>


text:
G̃ebuje'isum ma Safira dak oe'ũ. Pog̃. Ce'ũ o'at Pedro i xe. <n>G̃ebuje yaypan'isuayũ oajẽm waram. Ce'ũat o'jojojo ip. O'tujujẽm ip. O'jomõg̃ ip witabikũy be itop'ũm xe.


text:
Soat Jesus kay itabucayũ o'jekũyjo Ananias'ũm e'ũãm, Safira'ũm e'ũãm tak. Warara'acayũ dak ixeyũ'ũm'ũm e'ũãm o'jekũyjo ip. Imẽnpuye iparara jĩjã ip o'e Deus xe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim. Ibu'u o'e ip ikẽrẽat mujurũg̃ ãm.</n>


text:
 <n> (12-14)</n> Soat Jesus emumujuyũ je'aweroro'uk ip osodop Deus eju kawẽnwẽnap'a ekorara be- -yabog̃at'a ekorara be. Ijop ekorara butet Salomão ekorara i osunuy. Jesus ebekitkit cũg̃ ma oekuku ip soat xe. Ade jĩjã itabut o'e ip wuykukukat Jesus kay- -ag̃okatkayũ, aoyũ dak. Warara'acayũ iparara o'e ip Jesus kay jetabut am. Imẽnpuye o'je'awero g̃u ip Jesus ebekitkit eju. Wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ ip oekuku Jesus emumujuyũ. Ajojojo g̃u buk iap mubapukpug̃ oekuku ip Deus a'õbi. Adeayũ etabutpe Deus a'õbacaap mubapukpug̃ ip oekuku.


text:
G̃ebuje ade iwãtaxipipiayũ o'tujowat ip uk'a ukpibubu dag̃. Iboce iwãtaxipipiayũ o'jomõg̃ ip jexexecap pe, jedipidup ceje dak. Jebureyũ iwãtaxipipiayũ o'jomõg̃ ip Pedro kapap pe. Iwãtaxipipiayũ o'jomõg̃ ip Pedro ekabicuk pe imu'ada am.


text:
Ade o'jẽm ip Jerusalém ka tẽg̃atka bewi. Iwãtaxipipiayũ o'tujowat ip Pedro kapap pe. Soat ip o'g̃u'ada'ada. Ibiõg̃buk kẽrẽat kukayũ dak o'tujowat ip. Ibiõg̃buk kẽrẽat o'g̃ujẽmjẽm. Xipat o'e ip- -soat.</n>


text:
Judeuyũ epaĩyũ kukukat pit itabutkarey o'e Jesus emumujuyũ kay. Paĩyũ kukukat ejuayũ dak itabutkarey o'e ip cekay ip- -Saduceuyũ. Jesus emumujuyũ o'taomũnat ip.


text:
Daomũnmũnap'a be ip o'g̃uõmat. O'g̃uõmat ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ eju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ g̃u ma'g̃u ip.</n>


text:
Ibocewi Deus ekawẽn tojotjot'ukat oajẽm daomũnmũnap'a be Jesus emumujuyũ kay. Ixima be oajẽm. Xĩntabi o'tomudip'uk- -yobog̃at- -ipoxiat. Jesus emumujuyũ o'tujujẽm ig̃o'a bewi.Tujujẽm puje o'jekawẽn ceweju ip.</n>


text:
— Deus eju kawẽnwẽnap'a be juy epeju- -yabog̃at'a be — io'e Jesus emumujuyũ be. — Jesus kayayũ yag̃uyisum jekukum iam cuy ig̃o'a beayũ epeg̃ukũyjo. Soat em Deus xe jeedop ip je'ũ buje iam cuy ip epeg̃ukũyjo. Soan cuy ip epeg̃ukũyjo — io'e cebe ip. <n>— Imẽn cuy oce'e — io'e ip.</n>


text:
Deus tojotjot'ukat ekawẽn co buje Jesus emumujuyũ kawẽn idipat o'g̃uwẽn yabog̃at'a beayũ be. <n>— Jesus kayayũ yag̃uyisum jekukum — io'e ip imukũyjojom.O'ju ip Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Kabia'isum ip o'ju. Kawẽn idipan ip ig̃o'a beayũ o'g̃ukũyjojo. <n>Iboam e'em pima jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ te'e ma Jesus emumujuyũ o'g̃udocat jewekay daomũnmũnap'a bewi. Tũybe daomũnmũnap'a be ma ip opop iãn o'e ip. Paĩyũ kukukat o'je'awero jebureyũ eju. Judeuyũ kukukayũ o'tomuwã je'awero am- -Israel naxeg̃ebitbit kukukayũ, aypapayũ dak. Ixeyũ ag̃okatkayũ jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ ip osodop. <n>— Jesus emumujuyũ juy epeg̃ujẽm daomũnmũnap'a bewi — io'e ip te'e ma Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ be. — Epetojot ip ocekay — io'e ip te'e ma.</n>


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ o'ju daomũnmũnap'a be. Jesus emumujuyũ o'tobuxik g̃u ip. O'jepit ip paĩyũ kukukat pe. Te'e ma o'ju ip Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ.</n>


text:
— Daomũnmũnap'a be g̃u ip Jesus emumujuyũ — io'e ip. — Daomũnmũnap'a exĩntabi cem cĩcã ocetobuxik — io'e ip. — Yawiwim mabuk ip osodop yawiwi'ukayũ. Kacũg̃cũg̃'i osodop ip xĩntabixixi weg̃ũn. Ocetomudip'uk. Ka'ũma ma ocetobuxik badi. Jesus emumujuyũ ocetobuxik g̃u — io'e ip ika kukukayũ be- -jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ be.</n>


text:
Iboap co buje yag̃uy'ũm o'e ip jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ, paĩyũ kukukayũ dak, Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ kukukat tak, warara'acayũ dak paĩyũ yobog̃ayũ. <n>— Apẽn o'jebapuk cebe ip? — io'e ip jewewebe. — Apẽntak ace'e g̃asũ? — io'e ip. — O'jẽm ip iap awẽg̃ jeawẽg̃epõg̃põg̃ soat ka dag̃ — io'e ip.</n>


text:
Ag̃okatkat tak oajẽm. <n>— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — io'e. — Epetaomũnmũn'iayũ Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be opop ip. Ig̃o'a beayũ mutaybitbin ip — io'e jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ be.</n>


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a wiwi'ukayũ kukukat o'ju Deus eju kawẽnwẽnap'a be Jesus emumujuyũ kay. O'ju jebekitkit eju- -yawiwi'ukayũ eju. Waram g̃uto Jesus emumujuyũ o'taomũn ip. Imẽnpit iparara ip o'e adeayũ be jaokaap puxim. <n>— Oceju warẽmtag̃ iteyũ kug̃ pima, adeayũ kuka ocabug̃bug̃ iteyũ kay jĩjã ip puye — io'e ip jewewebe.Imẽnpuye xipan ip o'jukuk taomũnmũn pima.


text:
Waram Jesus emumujuyũ o'tujowat ip jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ be. <n>G̃ebuje paĩyũ kukukat o'jekawẽn Jesus emumujuyũ eju.</n>


text:
— Kuy mo a'g̃u oca'õpurug̃ oce'e eywebe “Jesus cuy epeg̃uwẽn g̃u warara'acat pe,” i — io'e. — Eyju bit kũyjobit g̃u oca'õ kay — io'e. — Soat Jerusalém ka watwat mutaybitbin eyju. “Jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ Jesus o'yaokaat,” i'e'em eyju napa ma — io'e.</n>


text:
G̃ebuje Pedroyũ o'jede cebe ip. <n>— Deus a'õ kay juy oceju kũyjobit — io'e. — Ocewebe iwarum ey'e buje eya'õ kay g̃u oce'e Deus a'õ kay acã — io'e.


text:
— Eyju ma Jesus epesubamupayaat korosa be. Eyju ma epeyaokaat — io'e. — Deus pit waram g̃uto ixe o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Wuydobuyũ'ũm'ũm tak itabut osodop ip Deus kay — io'e.


text:
— Deus a'õbi ixe ya'õbuyxian o'e g̃asũ. Imẽnpuye Deus xe omuy g̃asũ. Wuykukukan o'e Deus a'õbi. Wuydaxijojo'ukan o'e Deus a'õbi. Deus ibikuy osunuy Israel naxeg̃ebitbit pe ig̃uycũg̃ i'e am ikẽrẽat kug̃ puye. Ibikuy osunuy ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am cebe ip. Ibikuy osunuy ikẽrẽat uk am cebewi ip. Imẽnpuye Jesus wuydaxijojo'ukan o'e Deus a'õbi. Oceju dak ocetaybit apẽn Deus cuk adi o'e'e iam — io'e.


text:
— Imẽnpuye oceju ixe e'eap muwẽnuwẽn eywebe. Ibiõg̃buk xipacat tak iboap muwẽnuwẽn. Deus jebiõg̃buk muõmõm ja'õkayayũ be — Pedro o'e.</n>


text:
Iboap co buje jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ itakoma jĩjã o'e ip Jesus emumujuyũ kay. Yaokaat ojuy ip.</n>


text:
G̃ebuje ag̃okatkat o'ãy- -jewawẽwẽ'ukat yobog̃at. O'jekawẽn jebureyũ eju. Ixe Fariseu osunuy. Moisés ekawẽn imutaybitbin'uk ip osodop Fariseuyũ. Ixe butet Gamaliel i osunuy. Ya'õbuyxi jĩjã osunuy soat xe jeka watwat xe. Imẽn o'jekawẽn jebureyũ be. <n>— Taupuyũ — io'e. — Koam puk ip ag̃ujẽm — io'e. — G̃a'a acewawẽ — io'e. <n>Jesus emumujuyũ o'g̃ujẽm ip jewewãwã ap'a bewi.


text:
Gamaliel jebureyũ o'yawẽ. <n>— Israel naxeg̃ebitbiyũ — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — io'e. — Eyday'em'um cuy epesop! Xipan cuy iteyũ ag̃okatkayũ epejukuk. Eyag̃uysan cuy epesop — io'e.


text:
— Kuy'ũm'ũm ma wara'at ag̃okatkat osunuy. Ibutet Teudas i osunuy. “Soat podi ma wa'õbuyxi,” i napa ma o'e'e warara'acat pe. Adeayũ ceweju oekuku ip- -400 beayũ. Imẽnpit wara'acat ixe Teudas o'yaoka. O'jepõg̃põg̃põg̃ ixe a'õ kayayũ. Soat oi'ũm ixe ekapikap — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje wara'at ag̃okatkat tak osunuy. Ibutet Judas i osunuy. Galiléia eipi bewiat osunuy. Wuyeipi kukayũ jebekitkiyũ o'g̃uweg̃ũn ixeyũ kabia dag̃. Ade oeku ip ixe Judas eju. Ixe Judas'ũm tak oe'ũ. O'jepõg̃põg̃põg̃ ip ixe a'õ kayayũ. Soat oi'ũm ixe ekapikap — io'e.</n>


text:
— G̃asũ dak imẽn ma. Ka'ũmã ma juy ace'e iteyũ ag̃okatkayũ be. Ijodiat a'õbi jekukum pima, soat iteyũ e'eap tak i'ũm.


text:
Deus a'õbi jekukum pima bit, iteyũ e'eap mu'ũm pa'ore wuywebe — io'e. — Iteyũ e'eap mu'ũm pin pima, Deus eju kuka jewaokakam ace — io'e Gamaliel. Gamaliel ekawẽn kay o'e ip jewewãwã'ukayũ yobog̃ayũ.


text:
Waram Jesus emumujuyũ o'g̃udocat ip. Sorarayũ be ip o'yukxabiokakaat ixee mug̃ẽg̃ẽm. <n>— Jesus cuy epeg̃uwẽn g̃u warara'acat pe — io'e ip cebe ip.Waram o'g̃ujẽm ip jexewi.</n>


text:
Ibocewi Jesus emumujuyũ o'jẽm jewewãwã'ukayũ yobog̃ayũ xewi. Icokcok cĩcã o'jẽm ip. <n>— Deus xe ocekukpin cĩcã — io'e ip jewewebe. — Cedag̃ Deus xe ixeyũ ag̃okatkayũ be oce'ukxabiokakaan. Ipiat ocesupi'ajo Jesus kay ocetabut puye — io'e ip.</n>


text:
Jesus o'g̃uwẽnuwẽn ip adeayũ be. “Jesus wuydaxijo am Deus emunaẽ,” i'e'e'uk osodop ip. Soat kabia Deus eju kawẽnwẽnap'a be imutaybitbin'uk osodop ip, jeduk'a be dak.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ itabucayũ'in o'jemãmãmã ip jebureyũ kay. Jesus kayayũ big̃ ma oiacog̃. Soat ip Judeuyũ osodop. Grego a'õm kawẽnwẽn'uk osodop ip pũg̃pũg̃ ixeyũ'in. Hebraico a'õm kawẽnwẽn'uk osodop ip warara'acayũ. Ixeyũ parakpe osodop ip itop'ũm e'ũ'ibiyũ tadaybotbocayũ. Imẽnpuye pũg̃pũg̃ itabucayũ'in o'jemãmãmã ip jebureyũ kay. <n>— Ocexat ũmũm g̃u ip ocewebe — io'e ip aoyũ itop'ũm e'ũ'ibiyũ. — Jewewebe acã ip imu'ẽ'ẽ'ẽm — io'e ip. <n>— Dapxi eyju! Eywebe dak oceju iũmũm! — io'e ip warara'acayũ bit.</n>


text:
Imẽnpuye Jesus emumujuyũ soat itabucayũ o'tomuwã je'awero am. O'je'awero ip. Doze beayũ o'jekawẽn warara'acayũ eju- -Jesus kay itabucayũ eju. <n>— Oceju Deus ekawẽn muwẽnuwẽn — io'e ip. — Ibo ma ocekapikap — io'e ip. — Xipat g̃u ocewebe Deus ekawẽn muwẽnap epere am itop'ũm e'ũ'ibiyũ xat mu'ẽ'ẽ ãm — io'e ip.


text:
— Imẽnpuye, tapupuyũ, 7 be ag̃okatkayũ'in ataẽ ixat mu'ẽ'ẽ ãm itop e'ũ'ibiyũ be — io'e ip. — Wuybadipyũ'in cuy ataẽ- -itabut cĩcãayũ- -itaybit cĩcãayũ- -Deus biõg̃buk a'õkay jĩjãayũ — io'e. — Ibiayũ ma ataẽ — io'e. — Ijop ocekapikap oceg̃ũm taẽ'ibiyũ be. Ixeyũ ma itop e'ũ'ibiyũ xat g̃u'ẽ'ẽ'ẽ — io'e ip.


text:
— Oceju bit soat em Deus eju kawẽnwẽn'uk ocesop — io'e. — Soat em ixe ekawẽn imutaybitbin ocekuku — io'e ip.</n>


text:
Doze beayũ ekawẽn kay o'e ip soat itabucayũ. Cekawẽn tag̃ e ojuy ip. <n>G̃ebuje Jesus kay itabucayũ 7 beayũ o'taẽ. Ibũrũ ma ibutet osodop ip- -taẽ'ibiyũ butet: Estêvão i, Filipe i, Prócoro i, Nicanor i, Timom i, Pármenas i, Nicolau i. Estêvão Deus kay itabut cĩcãat osunuy. Deus biõg̃buk a'õ dag̃ jekuku'uk osunuy. Nicolau Antioquia ka bewiat osunuy. Judeu g̃u osunuy. Deus kay Judeuyũ etabucap puxim pit itabut osunuy. Ibũrũ ma ip osodop taẽ'ibiyũ.</n>


text:
Jesus kay itabucayũ ixeyũ 7 beayũ o'tujowat Jesus emumujuyũ kay- -doze beayũ kay. Jesus emumujuyũ o'jekawẽn Deus eju ixeyũ beam- -7 beayũ beam. O'jewebumõg̃ ip yabi jeje. <n>— Iteyũ juy ixat g̃u'ẽ'ẽ'ẽ itop e'ũ'ibiyũ be — io'e ip soat a'õpiju.</n>


text:
Imẽneju adeayũ oitabun ip Jesus kay. Deus a'õ kay oitabun ip. Deus ekawẽn tag̃ oekuku ip. Ade jĩjã Jerusalém ka beayũ itabut o'e ip Jesus kay, ade Judeuyũ epaĩyũ dak.</n>


text:
Estêvão wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ oeku Deus a'õbi. Adeayũ o'g̃ucoatcoan Deus a'õbacaap kug̃ puye. Deus Estêvão buywatwan osunuy.


text:
Pũg̃pũg̃ayũ bit Estêvão o'jomuymuy jĩjã Judeuyũ'in. Ixeyũ Judeuyũ je'aweroro'uk ip osodop je'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Ce'aweroroap'a butet jekupinap tag̃ jekuku'ukayũ e'aweroroap'a i osunuy. Cirene ka bewi osodop ip ixeyũ Judeuyũ, Alexandria ka bewi dak. Cilícia eipi bewi ip osodop, Ásia eipi bewi dak. Estêvão a'õxik o'e ip ig̃o'a be.


text:
Imẽnpuye ya'õxik ojuyayũ dinheiro o'g̃ũm warara'acat pe napaap muwẽg̃apteim- -Estêvão awẽg̃ mukẽrẽrẽnapteim. <n>— “Estêvão cũg̃'ũma wuybadipyũ mutaybitbin,” i juy epe'e napa ma — io'e. — “Estêvão Deus muymuy,” i juy epe'e napa ma — io'e ip cebe ip.</n>


text:
Imẽnpuye ixeyũ napapa'ukayũ Estêvão awẽg̃ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽn soat a'õpiju. Ya'õxik ojuyayũ adeayũ o'g̃utakomãn Estêvão kay. Judeuyũ kukukayũ o'g̃utakomãn ip, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. <n>Soat ixeyũ o'ju Estêvão kay. Estêvão o'jat ip. O'tujowat ip jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ etabutpe.


text:
Napapa'ukayũ dak o'tujowat ip. Estêvão a'õ o'ya'õdada jĩjã ip. <n>— Soat em teku Deus eju kawẽnwẽnap'a muymuy- -ikẽrẽat kug̃ g̃u iat'a muymuy — io'e ip napa ma. — Soat em teku Moisés ekawẽn mupubutbun — io'e ip napa ma.


text:
— Cekawẽn cuk adi oceya'ĩjojo! “Jesus Deus eju kawẽnwẽnap'a g̃u'ũm yabog̃at'a. Nazaré ka bewiat ig̃o'a g̃u'ũm,” io'e ite napa ma — io'e ip napa ma. — “Moisés wuyawẽwẽap ekawẽn g̃uwarurun,” i juk adi o'e'e — io'e ip napa ma.Estêvão a'õ o'ya'õdada jĩjã ip.</n>


text:
Jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ o'jeak Estêvão kay g̃ebuje bit. Estêvão dopa Deus ekawẽn tojotjot'ukat topa jo'i o'e. Imẽn o'jojojo ip jewawẽwẽap'a beayũ.</n>


text:
Estêvão o'jekawẽn iboceayũ be. Apẽn Deus xipan je'ajojoyũ'ũm'ũm kukug̃ osunuy iap o'g̃uwẽn cebe ip. <n>— Okotkotyũ, owag̃og̃oyũ, baybayũ, wa'õ kay juy epesop — io'e. — Deus soat podi ma ya'õbuyxi — io'e. — Soat podi ma idip — io'e. — Ixe o'jebapuk wuydobu'ũm kay- -Abraão'ũm kay kuyje. O'jebapuk cekay Mesopotâmia eipi be bima. O'jebapuk cekay Hará ka be ajẽm awap.


text:
“Ejẽm cuy eka bewi, ebadipyũ xewi,” i mo a'g̃u o'e Abraão be Deus. “Ekam osukamubapuk'iat ka be juy eju,” i mo a'g̃u o'e.


text:
Imẽnpuye Abraão o'jẽm jeipi bewi- -Mesopotâmia eipi bewi- -Caldéia eipi bewi. Hará ka kay o'ju jenuy ãm — Estêvão o'e. <n>— G̃uyjom Abraão ebay'ũm oe'ũ. Ce'ũ buje Deus Abraão o'g̃udot ijop ipi kay- -wuyeipi kay.


text:
Deus ipi o'g̃ũm g̃u Abraão be. Yopĩt tak o'g̃ũm g̃u ipi. Imẽnpit “Soat ijop ipi eipim je'e,” i mo a'g̃u o'e Deus Abraão be. “E'ũ buje enaxeg̃ebitbit eipim je'e,” io'e. Deus iboam o'e Abraão be ipotpet'ũm pima — io'e.</n>


text:
— Deus imẽn o'jekawẽn Abraão eju. Deus o'e cebe: <n> Obure, warara'acat eipi be jeedop ip enaxeg̃ebitbit, i. 400 koato jeedop ip iboce, i. Iboceayũ warẽmtag̃ cĩcã enaxeg̃ebitbit jukuk, i. Enaxeg̃ebitbit g̃udadaybotbon ip, i.


text:
 Enaxeg̃ebitbit g̃upokupok ip yaoka am, i. Imẽnpit ipiat osupi'ajoat warẽmtag̃ ixeyũ kukayũ be, i. G̃uyjom ibo eipi bewi je'jẽm ip enaxeg̃ebitbit, i. G̃ebuje ijoce ma “Ẽn xipat cĩcã,” i je'e ip owebe, i mo a'g̃u o'e Deus Abraão be — io'e Estêvão.</n>


text:
— Deus waram o'jekawẽn Abraão eju. <n> — Ag̃okatkat'it'it epetaypu'ag̃obixeedakacat ikap'isum, i. Epetaypu'ag̃obixeedakacat “Oceju Deus ebekitkit” i'e am soat pe warara'acat pe, i mo a'g̃u o'e Deus Abraão be — io'e Estêvão. <n>— G̃uyjom Isaque o'kap- -Abraão ipot. 8 kabia bima ikap'isuat o'taypu'ag̃obixeedakat Deus a'õbi. Isaque yaypan puje o'jewebumũn. G̃uyjom ixe ipot o'kap. Ibutet Jacó i osunuy — io'e Estêvão adeayũ be. <n>— Jacó ipotpoyũ ade osunuy. Doze be osodop ip ipotpoyũ. Ixeyũ doze beayũ Judeuyũ dobuyũ'ũm'ũm osodop ip. Wuyeipi kukukayũ osodop ip — io'e Estêvão.</n>


text:
— José Jacó ipotpoyũ'in osunuy. Iwag̃oyũ itabutkarey jĩjã o'e ip jekitpit kay- -José kay. José o'teida ip Egito eipi kay cuayũ be dinheiro bu am — io'e. <n>— Ibocewi José o'tujowat ip Egito eipi be teihem g̃u kapik am — io'e. — Teihem g̃u kapikpik'uk osunuy Egito eipi kukukat peam- -Faraó beam. <n>— Soat em Deus osunuy ag̃ José kay.


text:
Deus José buywatwat'uk osunuy ipiatpi'ajojom ma a'g̃u. José itaybit cĩcãan o'e Faraó xe, Deus ixe o'g̃utaybitbin puye. Imẽnpuye Faraó José kay jĩjã o'e. “G̃asũ ẽn tak Egito eipi kukukan ecesũy oweju,” io'e Faraó José be. “Oduk'a kukukan tak ecesũy,” io'e cebe — io'e Estêvão.</n>


text:
— G̃uyjom Egito eipi dag̃ayũ jexat o'jokudada jĩjã, Canaã eipi dag̃ayũ dak. Ka'ũmg̃u ixat osodop Egito eipi dag̃, Canaã eipi dag̃ tak. Soat kaka dag̃ ire oekuku ip. Ixat tobuxik pa'ore o'e ip wuydobuyũ'ũm'ũm, oi'ũm puye — io'e.</n>


text:
— Jacó o'jekũyjo tũmũntata kake Egito eipi be iam. Iboam jekũyjo buje jekpotpoyũ o'g̃uju iboce- -wuydobuyũ'ũm'ũm o'g̃uju. Trigoda bu am ip o'g̃uju Egito eipi kay. Xepxep ekum o'ju ip trigoda bum.


text:
José o'jebapuk jewag̃oyũ kay xepxep em oeku ibima. “Õn eykitpit José,” io'e cebe ip. Faraó itaybit o'e ixeyũm- -José wag̃oyũm — Estêvão o'e.</n>


text:
— Imẽneju José o'jewa'õmuju jebay be soat jewag̃oyũ badipyũ be dak. Ade osodop ip José badipyũ- -75 be osodop ip. “Epesot cuy Egito eipi be soat eyju,” io'e José cebe ip — io'e Estêvão.</n>


text:
— Soat ip o'ju Egito eipi kay. José ebay o'ju, soat iwag̃oyũ dak. O'ju ip jebadipyũ eju. Iboce osodop ip. Jacó'ũm oe'ũ iboce. Soat Jacó'ũm ipotpoyũ'ũm'ũm tak oe'ũ'ũ iboce. Oe'ũ'ũ ip wuydobuyũ'ũm'ũm.


text:
Ibocewi jebayũ'ũm'ũm tao o'taodujowat ip jeka be taokot am ade koato kap puje. Wuydobubuyũ'ũm'ũm tao o'taodujowat ip Jacó ka be- -Siquém ka be Canaã eipi be. Kuy bima Abraão ibo eipi o'jat. Emor ipotpoyũ xewi. Dinheiro o'g̃ũm isurũg̃at cebe ip ipi deim. Ibo ka be wuydobubuyũ'ũm'ũm tao o'taomõg̃ ip witabikũy be — io'e Estêvão.</n>


text:
— Egito eipi be bima wuydobubuyũ'ũm'ũm ade jĩjã ip osodop- -Judeuyũ. Pũg̃ koato g̃u ip osodop Egito eipi be- -ade koato. G̃axĩn ma je'jẽm ip Egito eipi bewi apẽn Deus o'e Abraão be iap tag̃.


text:
Wara'acat Egito eipi kukukan o'e. Ixe ipi kukukat itaybit g̃u o'e José'ũm, kuy ma ixe'ũm oe'ũ buye. Kuyjeayũ mudadaybotbon cĩcã o'e ip.


text:
Kuyjeayũ o'g̃ug̃uykukuku ip. Ipiat o'supi'ajojoat cĩcã cebe ip. “Soat ikap'isusuayũ epejomõg̃ akiju ce'ũ ãm eyipotpoyũ,” io'e kuyjeayũ be Egito eipi kukukat. Imẽn o'e wuydobuyũ acog̃ap puxim — io'e Estêvão.</n>


text:
Bekicat o'g̃ujẽm ip jeduk'a bewi. Imẽnpit oe'ũ g̃u — io'e. <n>— Imujẽm puje Faraó daxit Moisés o'tobuxik- -Egito eipi kukukat taxit. O'tujoõm jeduk'a be. Moisés o'g̃uaypan je'it muaypanap puxim.


text:
Imẽnpuye Moisés itaybit o'e soan. Egito eipi watwat o'g̃utaybitbitbin. Ya'õbacaan o'e. Itaybit cĩcãan o'e kawẽn ãm, soat mug̃ẽ ãm tak — io'e Estêvão.</n>


text:
— Moisés oajẽm jebadipyũ kay. Oajẽm jebadipyũ jo pin cĩcã buye- -Israel eipi watwat co pin cĩcã buye. 40 koato osunuy.</n>


text:
— Egito eipi wat warẽmtaksug̃ Israel eipi bewiat o'jukuk yukpiwat g̃u ma'g̃u. Moisés o'jojojo ip. Jebadip kay itabotaidabotbot o'e. Egito eipi wat'ũm o'yaoka jebadip kay jeweik pin puye.


text:
“Obadipyũ itaybit Deus omudot tujujẽm ãm ip Egito eipi bewi iam,” io'e Moisés jewebe ma. Imẽnpit ibadipyũ itaybit g̃u o'e iboam — Estêvão o'e.</n>


text:
— Kuyaje Moisés o'ju waram jebadipyũ jom. Xepxepayũ o'tobuxik jebadipyũ. Jewaokakam o'e ip. O'ju jewaokakaayũ mubu'un am. “Tapupuyũ, apẽnpuye dak eyju jewaokakam- -ibadipyũ eyju!” io'e cebe ip.


text:
Jebadip aokakaat pit Moisés o'g̃uwun. Ixe dak o'e Moisés pe: “Abu dak emudot ocekukukan?” i. “Abu dak emudot ‘Cũg̃ g̃u eyju jekukum’ i'e am ocewebe?” io'e Moisés pe.


text:
Imẽnpuye Moisés o'jenapõn Egito eipi bewi jaokaap puxim — io'e. <n>— Midiã eipi kay o'ju. Osunuy. O'jewebumũn iboceat eju. Koapat o'kap ipot. G̃uyjom wara'at o'kap ipot. Moisés 40 koato osunuy Midiã eipi be — Estêvão o'e.</n>


text:
— G̃ebuje Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk Moisés kay. Uk'a'ũmat pe osunuy co'a xe. Co'a butet Sinai'a i osunuy. Moisés tip'aroro'it'it o'jojojo. Tipsop o'e. O'tipik g̃u bit.


text:
Imẽnpuye Moisés itabẽg̃ o'e ijojom. “Ajo xe'e ijop?” io'e jewebe ma. O'ju cetẽg̃ ma xipan tip co am. Deus o'jekawẽn ceweju tip'aroro'it'it pewi.


text:
“Õn Deus,” io'e Moisés pe. “Edobuyũ'ũm'ũm itabut osodop ip okay- -Abraão, Isaque dak, Jacó dak,” io'e Deus cebe. Moisés ikarabakbak o'e jeparara pibun. Ibu'u o'e ijom iparara buye.


text:
Deus waram o'jekawẽn ceweju. “Eyuk eju'uk ei bewi wa'õbuyxi exe iap mubapuk am,” io'e Deus cebe. “Xipat cĩcãatka mucakucag̃ ẽn, õn ijoce buye,” io'e.


text:
“Egito eipi watwat ikẽrẽm cĩcã webekitkit kug̃,” io'e. “Ipiatpi'ajojom cĩcã ip. Imẽnpuye je'ũhũ'ũm cĩcã ip. Wetaybit iboam,” io'e Deus. “Õn ma okop Egito eipi watwat xewi ixeyũ dujujẽm ãm,” io'e. “G̃a'a aju,” io'e. “Õn jemuju webekitkit tujujẽm ãm Egito eipi watwat xewi,” io'e Deus Moisés pe. Imẽn Deus o'jekawẽn Moisés eju — Estêvão o'e.</n>


text:
— Deus Moisés o'g̃uypit Egito eipi be. Moisés o'g̃uypit ixe be jebekitkit tujujẽm ãm Egito eipi bewi- -Judeuyũ dujujẽm ãm. Deus ixe o'g̃uypit jekawẽn tojotjot'ukat ebapuk puje cekay tip'aroro'it'it pewi. Deus ma ixe o'g̃uypit. Judeuyũ bit ixe a'õ kay g̃u ip osodop. Judeuyũ ma o'e Moisés pe: “Abu-dak emudot ocekukukan?” i. “Abu-dak emudot ‘Cũg̃ g̃u eyju jekukum’ i'e am ocewebe?” io'e ip Moisés pe. Deus pit ixe o'jomuy Judeuyũ kukukan, Egito eipi bewi Judeuyũ dujujẽmjẽm'ukan tak — io'e Estêvão.</n>


text:
— G̃uyjom ixe Moisés wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk Egito eipi be bima, tibog̃ cĩcãati mudeg̃ pima dak. Tibog cĩcãati butet Tipakpekati i osunuy. Ixe Moisés Judeuyũ o'tujujẽm Egito eipi bewi. Ade koato uk'a'ũmat tag̃ oekuku ip- -40 koato. Wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk iboce dak.</n>


text:
— Ixe Moisés o'e Israel naxeg̃ebitbiyũ be:“Deus jekawẽn muwẽnuwẽn'ukat g̃udot eykay,” i. “Omudocap puxim ixe g̃udot,” i. “Eybadipyũ'in g̃udot,” i.</n>


text:
— Ixe Moisés Israel naxeg̃ebitbiyũ xe osunuy uk'a'ũmat pe. Israel naxeg̃ebitbiyũ o'je'awero ip Sinai'a etakobe. Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jekawẽn Moisés eju ig̃o'a jeje — io'e. <n>— Ig̃o'a be Moisés o'jekawẽn wuydobuyũ'ũm'ũm eju- -Israel naxeg̃ebitbit'ũm'ũm eju. Deus ekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip- -wuyawẽwẽap ekawẽn. Moisés iboap ekawẽn o'g̃ubararak witadopa be topa'erũnat topa be g̃uyjom ocetaybit am iboam — Estêvão o'e.</n>


text:
— G̃uyjom wuydobuyũ'ũm'ũm oibu'un Moisés a'õ kay. Moisés kay'ũm cĩcã ip o'e. Egito eipi kay jepit ojuy o'e ip.


text:
Imẽnpuye o'jekawẽn ip Arão eju. O'jekawẽn ip Moisés co'a jeje ibun pima. <n>— “Wuyedeusyũm cuy eg̃ug̃ẽ,” io'e ip Arão be. “Ixeyũ je'ju wuywap Egito eipi kayate mubapuk am wuywebe,” io'e ip. “Poce paxi omuy Moisés- -Egito eipi bewi wuydujujẽmat?” io'e ip. “Ocetaybit g̃u poma paxi o'ju iam,” io'e ip Arão be napa ma.</n>


text:
— Imẽnpuye biopak'it'it co'iat o'g̃ug̃ẽ ip ourom. Ovelha o'yaoka ip imõg̃ ãm biopak'it'it co'iat wap “Teku Deus” i'e am. Petatam o'e ip jedeusbaro kug̃ puye, jemumug̃ẽ kug̃ puye. Icokcok ip o'e.


text:
Imẽnpuye Deus ibu'u o'e cekay ip itabut ip biopak'it'it co'iat kay buye. Tũybe biopak'it'it co'iat Deus iãn o'e ip. Tũybe kaxiepiat Deus iãn o'e ip, kaxiamat tak, kasoptayũ dak iãn o'e ip. Deus kay wuyetabucap puxim itabut o'e ip ixeyũ kay. Imẽn cedag̃'ũm cĩcã o'e Deus xe. Imẽn e'em Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup: <n> “Bekitkit, owebe g̃u ovelha ũmũm'uk epesop uk'a'ũmat pe bima- -40 koato bima,” i'e'em Deus Israel naxeg̃ebitbit pe, i. “Eyedeusbaroyũ be acã iũmũm'uk epesop- -eyemumug̃ẽ be acã,” i'e'em, i.


text:
 “Ibiõg̃buk epeg̃ug̃ẽg̃ẽ,” i'e'em, i. “ ‘Ocexe eyju acã deus,’ i epe'e napa ma cebe ip,” i'e'em Deus, i. “ ‘Ocetabut eykay,’ i epe'e'e,” i'e'em Deus, i. “Tũybe Moloque eyedeus iãn epesop, Renfã dak,” i'e'em, i. “Moloque duk'a dujowatwan epekuku- -torojo'a dujuwatwan- -ya'ĩcat'a dujowatwan,” i'e'em, i. “Moloque biõg̃buk ig̃o'a be osunuy,” i. “Tũybe kasopta jo'iat tak deus iãn epesop,” i'e'em, i. “Renfã i kasopta jo'iat putet osunuy,” i'e'em, i. “Imẽnpuye ipiat osupi'ajoat eywebe,” i'e'em, i. “Wũyat eipi kay jeymuju õn,” i. “Õn jeymuju Babilônia eipi weg̃ũnat ka kay,” i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup — Estêvão o'e.</n>


text:
— Uk'a'ũmat tag̃ jekukum pima wuydobuyũ'ũm'ũm Deus eju kawẽnwẽnap'a dujowatwan oekuku ip- -ixee'a'a dujowatwan. Witadopa o'topadop ig̃o'a be- -xepxeptopa- -topaerũnatopa. Deus ekawẽn ibararak osodop ixe dopa be. Ig̃o'a o'yamug̃ẽ ip apẽn Deus o'e Moisés pe iap tag̃ — Estêvão o'e.</n>


text:
— Moisés'ũm e'ũ buje Josué wuydobuyũ'ũm'ũm kukukan o'e. Josuéyũ Deus eju kawẽnwẽnap'a o'yadujujẽm uk'a'ũmat pewi torojo'a- -ixee mug̃ẽg̃ẽ'a. O'yadujuajẽm ip Canaã eipi be. Judeu'ũmayũ osodop ip iboce yajẽm puje ip. Deus ixeyũ Judeu'ũmayũ o'g̃ujẽm ibo ipi bewi wuydobuyũ'ũm'ũm top am. Deus eju kawẽnwẽnap'a o'yadujuajẽm ip jeweju Canaã eipi be — io'e adeayũ be.</n>


text:
— G̃uyjom Davi o'e Deus pe: “Uk'a muy ojuy a'g̃u õn eweju kawẽnwẽnap'am,” i — io'e. — Canaã eipi be bima Davi wuydobuyũ'ũm'ũm kukukan o'e. Davi ikukpin cĩcã osunuy Deus xe. Deus soat em idipat o'g̃udotdot cekay. Davi o'e: “Deus, uk'a muy ojuy a'g̃u õn eweju kawẽnwẽnap'am,” i. “Jacó itabut osunuy ekay,” i. “Õn tak wetabut ekay,” i. “Imẽnpuye uk'a muy ojuy a'g̃u õn- -ewebeap'am,” i. Imẽn Davi o'e Deus pe.


text:
Imẽnpit Deus o'yamuyat Davi be g̃u. Davi g̃u Deus eju kawẽnwẽnap'a o'yamuy- -ipot acã. Salomão o'yamuy.


text:
Deus pit uk'a be g̃u nuynuy- -ijodiat emuamuy'a be g̃u. Ixe Deusat. Soat podi ma ya'õbacaat. Kabi be bit nuynuy. Deus imẽn o'e jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ ekawẽn tag̃: <n>


text:
 Kabi wabikbikap puxim, i'e'em Deus. Ipi wuimõg̃mõg̃ap puxim, i'e'em. Soat kug̃ õn kabi beacat kug̃- -ipi dag̃acat kug̃ tak, io'e. Apẽntak ijodiat emuamuy'a be og̃uy? i.


text:
 Õn ma soat og̃ug̃ẽ. Ipi og̃ug̃ẽ, ipi dag̃acat tak, kabi dak, kabi beacat tak, i. <n> Imẽn Deus o'e ixeyũ ekawẽn tag̃ — Estêvão o'e.</n>


text:
— Tapupuyũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — Estêvão o'e jebadipyũ be. — Kũyjobit'ũm cĩcã eyju! — io'e. — Eybu'u jĩjã Deus ekawẽn com. Deus kay itabut'ũm co'i eyju. Eybu'u jĩjã Deus a'õ dag̃ eyeku am. Eyebayũ ekukuap puxim eyju dak jekukum.


text:
Warẽmtag̃ cĩcã Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'jukukuk ip eyebayũ. Ka'ũma ma ixeyũ'in xipan ip o'jukuk! Pũg̃ tak ka'ũma. “Cũg̃ cĩcãat omuyku,” io'e'e ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Imẽn o'e'e ip yajẽm awap. Imẽn e'e'ukayũ o'yaoka ip eyebayũ — io'e Estêvão. <n>— G̃asũ ma ixe cũg̃ cĩcãat epeg̃ũm cekay itakomaayũ be. Jesus i ixe butet. Ixe epesubamupaya korosa eju.


text:
Kuy juk Deus ekawẽn epeya'ĩjojo Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat pi bewi. Imẽnpit ya'õkay'ũm cĩcã eyju — Estêvão o'e adeayũ be, jebadipyũ be.</n>


text:
Estêvão bit Deus biõg̃buk kug̃ cĩcã osunuy. O'jeapũn kabi kay. Deus dipap o'jojojo. Jesus tak o'jojojo. Cũg̃'i osunuy kabi be Deus xe soat kukukan. Estêvão o'jekawẽn ixe jojom pima.</n>


text:
— Ak'i juy epe'e — io'e. — Kabi ikoce õn ijojom — io'e. — Soat wag̃o jojom õn. Cũg̃'i Deus xe soat kukukan — io'e.</n>


text:
Iboap co buje, ya'ĩjo'ibiyũ big̃ ma oitakomãn cekay. O'jewãwã ip ya'õberen. <n>— G̃a'a ayaoka — io'e ip ya'õberen.O'jewa'opinomudipdip ip waram ya'ĩjoap puxim. Adedem ip o'jedau cekay.


text:
Kururug̃ o'tujowat ip ikabog̃atka eakiju. Jeekabek ip o'ju'uk'uk. O'jomõg̃ ip Saulo be imuxipan am. Ixe Saulo yaypan'isuat osunuy. Estêvão o'yabug̃ ip wita'am.</n>


text:
Yabug̃bug̃ pima Estêvão o'jekawẽn Jesus eju. <n>— Okukukat Jesus, oje'ũ — io'e. — Ekay ojot — io'e.</n>


text:
O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃. Waram o'jewãwã ya'õberen. <n>— Okukukat Jesus — io'e. — Ipiat cuy ecesupi'ajoat g̃u teyũbeku wabug̃bug̃apteim — io'e Deus pe.</n>


text:
Xipat cĩcãayũ Estêvão'ũm jebit o'jomõg̃ witabikũy be- -Jesus kay itabucayũ. I'ũmcocom cĩcã o'e ip. <n>O'jepõg̃põg̃põg̃ ip soat ka dag̃ Jesus kay itabucayũ. Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in o'jepõg̃põg̃põg̃ ip Judéia eipi dag̃. Warara'acayũ ixeyũ'in o'jepõg̃põg̃põg̃ ip Samaria eipi dag̃. Jesus emumujuyũ bit o'jepõg̃põg̃põg̃ g̃u- -doze beayũ. Jerusalém ka be ip osodop.</n>


text:
Saulo dak Jesus kay itabucayũ mu'ũm ojuy oekuku. Taomũn ãm õmõm'uk osunuy ixeyũ duk'a be. Ag̃okatkayũ o'taomũnmũn, aoyũ dak. Daomũnmũnap'a be ip o'g̃uõmõm. Saulo ipiat o'supi'ajoat cĩcã cebe ip.


text:
Imẽnpit Deus ekawẽn muwẽnuwẽn oekuku ip o'jepõg̃põg̃'iayũ- -Jerusalém ka bewiayũ. Soat ka dag̃ ip oekuku Deus ekawẽn muwẽnuwẽn.</n>


text:
Jesus kay itabucayũ Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn Samaria eipi watwat pe. Filipe o'ju ikabog̃atka be Samaria eipi beatka be. Ixe o'jepõg̃põg̃põg̃'iayũ'in osunuy. Ibo ka be Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn. <n>— Deus Jesus o'taẽ soat taxijo am — io'e ibo ka watwat pe.</n>


text:
Ibo ka watwat itabut cĩcã o'e ip Filipe a'õ kay- -Deus a'õbacaan wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk puye.</n>


text:
Ibiõg̃buk kẽrẽat o'g̃ujẽmjẽm adeayũ bewi. Ya'õberen jewãwãwãm o'jẽm ip cebewi. Ade ijebit e'ũ topibiyũ dak o'g̃u'ada'ada. Ade taojere topibiyũ dak o'g̃u'ada'ada.


text:
Kuy bima Simão kay itabut cĩcã ip osodop ibo ka watwat. Ixe Simão ya'õbuyxiat osunuy adeayũ xe, wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ wamoat puxim puye. <n>— Soat podi ma wa'õbacaap kug̃ õn — io'e soat pe napa ma.</n>


text:
Imẽnpuye tũybe teku ya'õbaca jĩjã iãn o'e ip. Soat Samaria eipi watwat itabut cĩcã o'e Simão kay- -ya'õbuyxiayũ, tadaybotbocayũ dak. <n>— Teku ya'õbaca jĩjã, Deus ja'õbacaap o'g̃ũm cebe buye — io'e ip napa ma. — Teku Deus a'õbi jekukum — io'e ip napa ma.</n>


text:
Ade koato Simão wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ oekukuku ibo ka beayũ etabutpe. Imẽnpuye adeayũ itabut o'e ip cekay.</n>


text:
G̃ebuje Filipe Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ibo ka watwat pe- -Simão nuyapka watwat pe. <n>— Deus soat kukukan je'e — io'e cebe ip.Jesus Cristo o'g̃uwẽnuwẽn cebe ip. Kawẽn idipat o'g̃uwẽnuwẽn. Imẽnpuye itabut o'e ip Jesus kay. O'jewemubatisanat ip- -ag̃okatkayũ, aoyũ dak.


text:
Simão dak itabut o'e Jesus kay- -wamo tũibit. O'jewemubatisanat. Filipe eju oeku. Filipe Deus a'õbacaan wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk adeayũ etabutpe. Deus a'õbacaap o'g̃ubapukpuk cebe ip. Simão iboap o'jojojo. Itabẽg̃ cĩcã o'e Filipe jojom.</n>


text:
Jesus emumujuyũ Jerusalém ka be osodop ip. Samaria eipi watwat awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik ip. <n>— Samaria eipi watwat itabut o'e Deus ekawẽn kay — io'e ip.Imẽnpuye ixeyũ Pedro o'g̃uju Samaria eipi kay. João dak ip o'g̃uju.</n>


text:
Pedroyũ oajẽm Samaria eipi watwat kay- -Jesus kay itabucayũ kay. O'jekawẽn ip Deus eju. <n>— Ebiõg̃buk cuy eg̃uõm cebe ip — io'e Deus pe,


text:
ibiõg̃buk oõm g̃u buk cebe ip puye.“Wuykukukat Jesus ebekit õn g̃asũ” i'e am o'jewemubatisasaan ip. Imẽnpit Deus biõg̃buk oõm g̃u buk cebe ip.</n>


text:
Pedroyũ ixeyũ abi jeje jebu mõg̃ puje Deus biõg̃buk oõm cebe ip iap o'jojojo Simão. Imẽnpuye ixe Simão dinheiro ũm ojuy o'e Pedro be ibubabi bu ojuy.</n>


text:
— Ebubabi bu pin õn — Simão o'e Pedro be. — Juku. Edinheirom — io'e cebe ip. — A'õbacaap cuy eg̃ũm owebe dak imẽn e'e am — io'e. — Wetaybit pin Deus biõg̃buk muõm ãm wara'acat pe — io'e Pedro be.</n>


text:
Pedro itakoma o'e Simão kay. Ya'õpurug̃ o'jede cebe. <n>— Tũybe Deus emumuũm ojat wedinheirom iãn ẽn e'em — io'e Simão be. — Deus cuy jemuju ipiat'ajojoap kay edinheiro kug̃! — io'e ya'õpurug̃.


text:
Eg̃uycũg̃ cuy eg̃uy, ikẽrẽat kug̃ puye — io'e cebe. — Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy ecepere — io'e cebe. — “Ikẽrẽat mujurũg̃ ojuy õn,” i juy ece Deus pe. “Ikẽrẽat cuy eju'uk owebewi,” i juy ece cebe. Imẽn e'e buje Deus g̃ebum g̃u je'e apẽn cuk adi ikẽrẽat eg̃ujurũg̃rũg̃ iap kay.


text:
Simão iparara o'e Pedro ekawẽn co buje. <n>— Owebeam cuy ecekawẽn Deus eju — Simão o'e. — Ecekawẽn cuy ceweju owebe apẽn cuk ece iap ebapukap puxim — io'e Pedroyũ be. <n>— Ha'a. Ocekawẽn cuy — io'e.</n>


text:
Pedroyũ o'jepit Jerusalém ka kay. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn oekuku ip Samaria eipi watwat pe jeka kay jexexem pima- -Jerusalém ka kay. Wuykukukat o'e'e iap muwẽnuwẽn oekuku ip, apẽn cuk adi o'jebapuk cebe ip iap muwẽnuwẽn tak. Ade ka dag̃ ip oekuku Samaria eipi dag̃. Ade ka watwat pe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn oekuku ip jexexem pima.</n>


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jekawẽn Filipe eju- -kabi kadi wiat. <n>— Ecewemuxipan cuy — io'e. — Kaxietajoreg̃at ka kayat e dag̃ cuy eju- -Jerusalém ka bewiat e dag̃, Gaza ka kayat e dag̃. Ixe e uk'a'ũmat tag̃ opop — io'e Filipe be. <n>— Hm hm — io'e. — Cum puk õn — io'e.</n>


text:
Dao ma o'ju. Ixe e dag̃ o'ju. <n>Etiópia eipi bewiat Deus ekawẽntup cocom oeku ixe e dag̃. Jepitpin o'e jeipi kay- -Etiópia eipi kay. Ya'õbuyxi jĩjãat osunuy. Etiópia eipi kukukat buywatwat'ukat osunuy. Etiópia eipi kukukat ayacat osunuy. Ipi kukukat putet Candace i osunuy. Etiópia eipi kukukat edinheiro kukukat osunuy. Kuy bima o'ju Jerusalém ka be “Ẽn xipat cĩcã oxe” i'e am Deus pe.


text:
Jepitpin o'e Jerusalém ka bewi. Jeipi kay jepitpin o'e- -Etiópia eipi kay. Cavalo emumupuxikpuxik tag̃ oeku. Xik'i osunuy jabikbikap pe Deus ekawẽntup cocom ya'õberen. Kuyjeatup cocom oeku Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat emudupmubararaktup cocom- -Isaías emudupmubararaktup cocom.</n>


text:
Filipe o'jedau carro nomuju. Ag̃okatkat a'õ o'ya'ĩjojo ya'õberen tupcocom puye. Isaías emudupmubararaktup cocom oeku. <n>— Ibapuk tu exe ig̃odup ekawẽn? — io'e Filipe Etiópia eipi bewiat pe.</n>


text:
— Ka'ũma. Cekawẽn pa'arẽm oxe — io'e. — Apẽntak kuka cekawẽn pabuk o'e oxe? — io'e. — Kaka g̃u omutaybinat ijoce — io'e. — Ejot cuy ijoma — io'e. — Eõm cuy wecarro be — io'e. — Xik'i abik oxe — io'e Filipe be.</n>


text:
Jesus muwẽg̃aptup cocom oeku. Imẽn e'em ig̃o dup: <n> Yaoka am tujowan pima, ovelha wa g̃u, i. Imẽnpuxim ixe dak o'tõn g̃u, i. Mũg̃ ma e'em cordeiro jexeedap'uk'ug̃ pima, i. Imẽnpuxim ixe dak mũg̃ ma osunuy ikẽrẽm cĩcã ip o'jukuk pima, i.


text:
 Warẽmtag̃ cĩcã ip o'jukuk, i. “Ikẽrẽat kug̃ teku” io'e ip napa ma, i. Ka'ũma ma o'e “Ikẽrẽat kug̃ g̃u” i. O'jomuymuy jĩjã ip, i. Ipotpet g̃u jeenuy, o'yaoka ip puye, i. <n> Imẽn e'em ig̃o dup. Ig̃o dup cocom oeku ixe Etiópia eipi bewiat.</n>


text:
— Apẽg̃ape ijop ibararakat ijudup pe? — io'e. — Abu-muwẽnuwẽn Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat ijudup pe? — io'e. — Jewemuwẽnuwẽn tu? Wara'acat muwẽnuwẽn g̃u xe'e? — io'e Filipe be.</n>


text:
Filipe o'g̃ukũyjo mẽg̃apeku tedupeku ibararak opop iam. Kawẽn idipat o'g̃uwẽn cebe. Jesus o'g̃uwẽn cebe.</n>


text:
G̃ebuje idibi o'tidobuxik ip e dag̃ cucum pima. <n>— Ak'i juy ece — io'e Etiópia eipi bewiat Filipe be. — Jodiku idibi! — io'e. — Cedag̃ tu ewebe omubatisaan? — io'e.</n>


text:
— Jesus kay etabut pima, cedag̃ kuka o'e — io'e. <n>— Wetabut Jesus Cristo Deus ipot iap kay — io'e.</n>


text:
Etiópia eipi bewiat jecarro o'g̃uycũ. O'kop Filipe eju. O'kop ip idibi be. Filipe Etiópia eipi bewiat o'g̃ubatisaan.</n>


text:
Idibi bewi ceu buje ip Deus biõg̃buk Filipe o'tujujẽm ibocewi. Imẽnpuye Etiópia eipi bewiat waram g̃u Filipe o'jojojo. Inaka o'ju ma'g̃uto e dag̃ jeka kay. Icokcok cĩcã osunuy.


text:
Filipe o'jebapuk Azoto ka be. Ibocewi pug̃ ka dag̃ g̃u oeku- -ade ka dag̃. Kawẽn idipat muwẽnuwẽn oekuku soat kaka dag̃. Cesaréia ka be o'ju ibocewi.</n>


text:
Saulo o'ju Judeuyũ epaĩyũ kukukat kay, itakoma jĩjã wuykukukat Jesus a'õkayayũ kay buye. Warẽmtag̃ suykukukat Jesus a'õkayayũ kug̃ oekukuku. Taomũn ojuy ip oekukuku. Soat aokaka ojuy oekukuku. Imẽnpuye o'ju Judeuyũ epaĩyũ kukukat kay. O'jekawẽn ceweju.</n>


text:
— Cum õn Damasco ka kay — io'e cebe. — Cartadup cuy etupũm owebe — io'e. — Damasco ka be bime otuptujowat Judeuyũ e'aweroroap'a kukayũ be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a kukayũ be. Ixeyũ aco'i Jesus a'õkayayũ g̃ubapuk owebe carta dup ũm puje — io'e. — Tobuxik puje otujupit ip ijoce Jerusalém ka be — io'e. — Ekay ip otujupit. Taomũnmũn ip otujupit- -ag̃okatkayũ, aoyũ dak — Saulo o'e. <n>— Ha'a — io'e. — Eyju juy — io'e. — Imẽn cuy ece — io'e.</n>


text:
Damasco ka kay Saulo o'ju. E dag̃ pima Damasco ka tẽg̃ pima, dao ma kabi bewiat ekabia oikabia. Yakokoreren kabia jĩjã o'e.


text:
Akoh! O'jeako. O'at ipi ju jeakoat pibun. <n>G̃ebuje wuykukukat o'jekawẽn Saulo eju. Saulo kabi kadiwiat a'õ o'ya'ĩjojo. <n>— Saulo — io'e. — Apẽnpuye ẽn warẽmtag̃ okug̃? — io'e- -kabi beat o'e.</n>


text:
— Abu ẽn tak, Kariwa? — io'e. <n>— Ekukukat Jesus õn — io'e. — Warẽmtag̃ ma ẽn okug̃ — io'e. — Ẽn ma juk adi ipiat esupi'ajojoat owebe — io'e.


text:
— E'ãy — io'e Saulo be. — Ikabog̃atka be juy eõm. Iboka be bima, ag̃okatkat og̃udot ekay. Apẽn ẽn em iam cuy jemukũyjo — io'e wuykukukat. Imẽn kabi beat o'jekawẽn Saulo eju.


text:
Imẽnpuye cewejuayũ o'jecũcũ jĩjã ip. O'jekõbidaekug̃ ip jeparara pibun. Mũg̃ ma ip o'e. Kabi kadiwiat a'õ o'ya'ĩjojo ip. Imẽnpit o'jojojo g̃u ma ip.


text:
Saulo o'ãy ipi juwi. Wedak. O'jetaewedakwedak. Imẽnpit ijojom g̃u. Imẽnpuye cewejuayũ iba com ma o'tujowat Damasco ka be.


text:
Wuykukukat o'jebapuk Ananias kay cexeybi. Ananias Damasco ka be osunuy. Jesus kay itabut osunuy. Wuykukukat o'jekawẽn cebe cexeybi. <n>— Ananias — io'e. <n>— Ajo, okukukat? — io'e.</n>


text:
— Uk'a ukpibubu dag̃ cuy eju- -cũg̃at ka ukpibubu dag̃ — io'e. — Ag̃okatkat cuy ejokudada iboce- -Tarso ka bewiat — io'e. — Ibutet Saulo i — io'e. — Judas duk'a kay juy eju — io'e. — Saulo omuy ixe duk'a be. Kawẽnwẽn oweju.


text:
Ixe juk ag̃okatkat o'jojojo jexeybi. Ixe ag̃okatkat putet Ananias i osunuy cexeybi — io'e. — Ananias o'jewebumõg̃ yajeje itada am iap o'jojojo jexeybi — io'e. — Soat iboap o'jojojo jexeybi — wuykukukat o'e Ananias pe.</n>


text:
— Okukukat, odaobu'u — io'e. — Oparara oce. Obureyũ kuy omukũyjo apẽn ixe ag̃okatkat e'em iam — io'e. — “Saulo juk adi ipiat o'supi'ajojoat Jesus a'õkayayũ be- -Jerusalém ka watwat pe,” i juk o'e ip owebe — io'e.


text:
— “Ixe Paulo oajẽm ijoce paĩyũ kukukayũ a'õbi,” i'e'em ip owebe — io'e Ananias. — “Ixe oajẽm wuydaomũn ãm- -Jesus eju kawẽnwẽn'ukayũ daomũn ãm,” i'e'em ip owebe — io'e Ananias.</n>


text:
— Epararam g̃u juy eg̃uy — io'e. — Eju juy cekay — wuykukukat o'e. — Õn ma ixe Saulo otaẽ kapik am owebeam. G̃axin ma ixe omuwẽn adeayũ be- -Judeu'ũmayũ be, ipi kukukayũ be dak, Judeuyũ be dak — io'e.


text:
— “Ẽn cuy ipiat ecesupi'ajo jĩjã ẽn wekawẽn muwẽnuwẽn puye,” i oce kuy cebe — wuykukukat o'e Ananias pe.</n>


text:
Ananias o'ju Saulo kay. Judas duk'a be o'ju. Jay. Oajẽm. Cereg̃. Oõm. Jebu o'jebumõg̃ Saulo abi jeje. <n>— Tapu — io'e. — Ẽn okitpit — io'e. — Wuykukukat a'õbi ojot ekay — io'e. — Jesus o'jebapuk ekay ijop ka kay ajẽm pima — io'e. — Ixe ma omudot ekay — io'e. — Waram etada am omudot. Deus biõg̃buk muõm ãm ewebe omudot — io'e Saulo be.</n>


text:
Axima xee jo'iat dao ma o'jedu Saulo eta bewi. Cecoat put o'e. O'ãy Saulo. O'jewemubatisaat “Jesus ebekit õn g̃asũ” i'e am soat pe.


text:
Jexat o'om o'e waram. Oibacan waram. <n>Saulo Jesus o'g̃uwẽnuwẽn Damasco ka watwat pe. Ade kabia osunuy Damasco ka be. Warara'acayũ xe osunuy Jesus a'õkayayũ xe.


text:
Itabun'isum Jesus o'g̃uwẽnuwẽn soat pe ibo ka watwat pe. Jesus o'g̃uwẽnuwẽn Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be.</n>


text:
— Jesus Deus ipot — io'e'e'e soat pe.O'ya'ĩjojo'iayũ yag̃uy'ũm o'e. <n>— Ite ag̃okatkat g̃u xe'e juk adi Jesus a'õkayayũ taomũnmũn oekukuku? — io'e ip jewewebe. — Ite ag̃okatkat g̃u xe'e juk adi ixeyũ aoka ojuy oekukuku? — io'e ip jewewebe. — Itabucayũ daomũn ãm g̃u xe'e osodot ijoce? Paĩyũ kukukayũ kay wuydaomũnmũn wuydujupit am g̃u xe'e osodot? — io'e ip. <n>— Ite ma burut — io'e ip.</n>


text:
Imẽnpit Saulo Jesus o'g̃uwẽnuwẽn cĩcã Judeuyũ be- -Damasco ka watwat pe Deus biõg̃buk a'õbacaap kug̃ puye. <n>— Icẽmãn Deus Jesus o'taẽ wuydaxijojo'ukan — io'e'e'e cebe ip.Ibapug̃ ip o'g̃utaybitbin. Imẽnpuye cede ba'ore o'e ip Judeuyũ.</n>


text:
Ade xet kap puje Judeuyũ Saulo aoka ojuy o'e ip. O'je'awero ip. <n>— Apẽn xe'e Saulo ayaoka? — io'e ip jewewebe.


text:
Saulo bit jaoka ojuy ip iap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik. Judeuyũ soat em ag̃ ma osodop ip ikabog̃atka exĩntabi be Saulo aokaap wiwim. Kabiam ip ag̃ ma osodop. Ixima be dak ip ag̃ ma.


text:
Imẽnpuye Jesus a'õkayayũ Saulo o'g̃ukop ag̃oka ekorara bodi yaokaap puxim. Ixima be o'g̃ukop ip. Pag̃eiro'a bog̃ pe o'g̃ukop ip. Saulo imẽn o'jenapõn Damasco ka bewi.</n>


text:
Saulo o'ju Jerusalém ka be warara'acayũ kay- -Jesus a'õkayayũ kay. Jay. Oajẽm. Jesus a'õkayayũ eju ceku pin o'e. Inaka soat ip iparara o'e Saulo buxim. Tũybe warẽmtag̃ g̃asũ dak wuykuk iãn o'e ip. Tũybe Saulo itabut g̃u Jesus kay iãn o'e ip.


text:
Barnabé bit Saulo o'tujowat Jesus emumujuyũ jom- -doze beayũ jom. Barnabé o'jekawẽn Jesus emumujuyũ eju. <n>— Saulo wuykukukat o'jojojo Damasco ka kayate dag̃ — io'e cebe ip. — Wuykukukat o'jekawẽn ceweju. Saulo ya'õcam Jesus o'g̃uwẽnuwẽn Damasco ka watwat pe — io'e.</n>


text:
Imẽneju Jesus a'õkayayũ iparara g̃u o'e ip Saulo buxim. <n>G̃ebuje Saulo ya'õcam wuykukukat o'g̃uwẽnuwẽn Jerusalém ka watwat pe. Jesus a'õkayayũ eju oekukuku.


text:
O'g̃uwẽnuwẽn Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ be. Ixeyũ Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ Saulo a'õ o'ya'õdada. Te'e ma ip Saulo aoka ojuy o'e.


text:
Jesus a'õkayayũ bit itaybit o'e Saulo aoka ojuy ip iam. Imẽnpuye ip Saulo o'tujowat Cesaréia ka kay yaokaap puxim. <n>— Xipat eju am Tarso ka kay- -aypanap ka kay — io'e ip Saulo be.</n>


text:
O'ju. Imẽneju itabucayũ kaykay am ip oibu'un itabut'ũmayũ. Ipiat o'supi'ajoat g̃u cebe ip. Kaba'ũm ip osodop Judéia eipi watwat, Galiléia eipi watwat tak, Samaria eipi watwat tak. Warẽmtag̃ itabucayũ kukap o'jepere ip. Imẽnpuye ip big̃ ma oitabun Jesus kay. Deus a'õ dag̃ ip o'e jekukum. Deus biõg̃buk ixeyũ buywatwan osunuy. Imẽnpuye tak g̃u ip oitabun wuykukukat Jesus kay. Ade jĩjã ip oitabun.</n>


text:
Pedro oajẽm Enéias kay. Soat ka dag̃ oekukuku. Jesus a'õkayayũ jojom oekukuku. Lida ka be dak o'ju Jesus a'õkayayũ jom.


text:
Enéias o'tobuxik ig̃o ka be. Enéias ibun po'i osodop jexexecap pe- -oito koato bun, ijebit e'ũ buye. Pedro o'ju cekay.</n>


text:
— Enéias — io'e. — Jesus Cristo jemu'ada — io'e. — E'ãy — io'e. — Exexecap cuy eg̃uxipan eduk'a be eju am — Pedro o'e cebe. <n>O'je'ada g̃ebuje bit Enéias. Xipat o'e.


text:
O'ãy. Adeayũ ijebit e'ũ topibit o'jojojo- -iboceayũ- -Sarona ka watwat, Lida ka watwat tak. Imẽnpuye kuyap jetabucap o'jepere ip. Wuykukukat Jesus kay acã oitabun ip.</n>


text:
Jope ka be osunuy Jesus kay itabucat- -ayacat. Ibutet Tabita i osunuy. Tabita Dorcas iape Grego a'õm. Ixe soat em xipan warara'acat kukuk'uk osunuy. Xipat cĩcã osunuy. Tadaybocayũ buywatwat'uk osunuy soat em.


text:
Ixe ayacat oiwãtaxipin. Oi'ũ. Imẽnpuye itabucayũ ixe'ũm jebit o'jowuy jebabin. Dorcas'ũm o'tujowat ip umat'abi be.</n>


text:
G̃ebuje o'jekũyjo ip Pedro omuy Lida ka be iam. Lida ka Jope ka tẽg̃ ma o'sukadop. Xepxep ag̃okatkat o'g̃uju ip Lida ka be Pedro dakoy am. O'ju ip. Jay. Itabucayũ oajẽm Pedro kay. <n>— Ejot cuy oceweju — io'e ip Pedro be. — Oceka be juy aju- -Jope ka be — io'e ip. <n>— G̃a'a — io'e.</n>


text:
Pedro o'ju ceweju ip. Oajẽm Dorcas'ũm kay. Jesus kay itabucayũ Pedro o'tujuu umat'abi be ce'ũat kay. Itop'ũm e'ũ'ibiyũ osodop ip ig̃o'abi be ade- -Dorcas'ũm pureyũ. Wawa ip osodop i'ũmcocom. Jesay ip o'g̃ubapuk Pedro be. <n>— Dorcas'ũm ijop o'joinũm owebe — io'e ip Pedro be.</n>


text:
Pedro soat ip o'g̃ujẽm umat'abi bewi. O'jẽm ip. O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ kawẽn ãm Deus eju. O'jekoreren ce'ũat kay. <n>— Tabita — io'e. — Ag̃obucẽg̃ ece — io'e ce'ũat pe. <n>Ce'ũ topibit o'jetaeweak. Ak. O'jeak Pedro kay. O'je'ag̃obucẽg̃. Oabik. Xik'i o'e.


text:
Pedro ce'ũ topibit o'subaixik. <n>— Kirik'ãy'i — io'e.O'g̃u'ãy. <n>G̃ebuje Pedro warara'acayũ o'tomuwã- -Jesus kay itabucayũ, itop'ũm e'ũ'ibiyũ dak. <n>— Epesot cuy ce'ũ topibit com — io'e. — Waram o'jetait — io'e cebe ip.</n>


text:
Waram o'jetait iap awẽg̃ o'jeawẽg̃epõg̃põg̃ soat tag̃ Jope ka watwat tag̃. Imẽnpuye adeayũ itabut o'e ip wuykukukat Jesus kay.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk Cornélio kay. Cornélio Cesaréia ka be osunuy. 100 be sorarayũ kukukat osunuy. Itália eipi bewiayũ osodop ip cesorarayũ.


text:
Cornélio xipat cĩcã osunuy Deus xe. Itabut osunuy Deus kay Judeu g̃ũn ma'g̃u. Ibadipyũ dak itabut osodop ip Deus kay, soat tuk'a beayũ. Ade dinheiro ũmũm'uk osunuy tadaybotbocayũ be. Deus eju kawẽnwẽn'uk osunuy.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk Cornélio kay. <n>Katpuje o'jekawẽn Cornélio eju- -15 hora bima. Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jojojo. Cetẽg̃ ma oajẽm. <n>— Cornélio — io'e.</n>


text:
— Ajo, Kariwa? — io'e.Ipararam o'jeak cekay. <n>— Ekawẽn cocom Deus jekawẽnwẽn ẽn ceweju bima — io'e Cornélio be. — Deus itaybit ebubut'in iũmũm'uk eg̃uy tadabotbocayũ be iam — io'e. — Imẽnpuye Deus g̃ebum ekay — io'e.</n>


text:
— G̃asũ juy ebuywatwat'ukayũ'in eg̃uju Jope ka be — io'e. — Ibo ka wat cuy etomuwã — io'e. — Pedro i ibutet. Ixe juy etomuwã — io'e.


text:
— Simão duk'a be omuy- -ixeemug̃eg̃e'ukat tuk'a be- -tibog̃ cĩcãati wãbu beat'a be — io'e. — Ixe juy etomuwã eduk'a be tot am — io'e.</n>


text:
Kabi kay Deus ekawẽn tojotjot'ukat epit puje, Cornélio ebapũg̃ayũ o'tomuwã jebuywatwat'ukayũ. Xepxep ixeyũ'in jeduk'a be kapikpik'ukayũ osodop. Wara'at ixeyũ'in sorara osunuy. Sorara Deus kay itabucat osunuy.


text:
Cornélio Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk cebe iap o'g̃uwẽn cebe ip. <n>Iboap muwẽn puje ip o'g̃uju Jope ka be Pedro dakoy am. Xerewun. Ebapũg̃ayũ o'ju- -Cornélio emumujuyũ. E bidase o'xet ip. Kuyaje o'ju ip.


text:
Jope ka tẽg̃ o'e ip. Ijasũn ip pima Pedro jexey jo'iat o'jojojo kaxicug̃. <n>Pedro o'jekawẽn Deus eju. O'jeu uk'a abi jeje kawẽn ãm ceweju. Uk'a abi yabicug̃ g̃u o'yanuy- -yapo ma.


text:
Pag̃o bog̃ kopkom o'e kabi kadiwi. Pag̃o bog̃ o'jojojo Pedro jexey jo'iat pe. Pag̃o kabi kadiwi kopkom cekay iap o'jojojo jexey jo'iat pe. Pag̃o ierunbog̃ cĩcã o'e. Ebadipdip abi eju yabikirikirik o'e. Ixe pag̃o o'kop cexe.


text:
G̃ebuje Deus o'jekawen Pedro eju jexeybi. <n>— Pedro — io'e. — Ixeyũ juy eyaoka exan — io'e. — Yaoka buje juy ejo'o — io'e.</n>


text:
— Ap! — io'e. — Ojo'o g̃u, Kariwa — io'e. — Oxat g̃u bit teku! — io'e. — I'o pi beku ocexe- -Judeuyũ xe — io'e. — Õn pit beku ojo'o g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma! — io'e. — G̃asũ dak ojo'o g̃u — Pedro o'e.</n>


text:
Deus waram o'jekawẽn ceweju. <n>— Exan ma teyũku! — io'e. — Õn ma exan og̃ũm. Imẽnpuye “Oxat g̃u bit teku,” i'ũmg̃u juy ece owebe — io'e. — “I'o pi beku ocexe,” i'ũmg̃u juy ece owebe — io'e Pedro be. — Õn ma exan og̃ũm — io'e. — Imẽnpuye i'o pi g̃u exe — Deus o'e.</n>


text:
Pedro o'jewag̃uyda jexey jo'iat kay. <n>— Apẽn omutaybin ojuy o'e Deus? — io'e jewebe ma. — Apẽg̃ãm iboap o'g̃ubapuk owebe? — io'e jewebe ma. <n>Ebapũg̃ayũ oajẽm Pedro nuyap'a kay Pedro g̃ebum pima jexey jo'iat kay. Cornélio emumujuyũ oajẽm.</n>


text:
— Pu'a be Simão Pedro omuy? — io'e ip. <n>Oajẽm ip Simão nuyap'a exĩntabi be. <n>— Ijoce du Simão Pedro omuy? — io'e ip uk'a beayũ be.</n>


text:
Pedro uk'a abi jeje mabuk osunuy. G̃ebum mabuk osunuy jexey jo'iat kay. <n>G̃ebuje Deus biõg̃buk o'jekawẽn Pedro be. <n>— Ebapũg̃ ag̃okatkayũ ekudadam- -Judeu'ũmayũ — io'e. — Oajẽm ip enuyap'a be.


text:
Ekop cuy ixeyũ dopabe — io'e Pedro be. — Ceweju juy ip eju — io'e. — “Oju g̃u xe'e ceweju ip?” i'ũmg̃u juy ece ewebe ma — io'e. — Õn ma ip og̃uju edakoy am — io'e Pedro be.</n>


text:
O'kop. Ebapũg̃ayũ dobedem o'ju. <n>— Okudadam eyju — io'e. — Apẽg̃ãm epesot ijoce? — io'e cebe ip.</n>


text:
— Cornélio ocemudot — io'e ip. — 100 be sorarayũ kukukat ixe. Ixe cũg̃ cĩcã Deus xe — io'e ip. — Itabut cĩcã Deus kay. Ya'õbuyxi soat xe Judeuyũ xe. Deus ekawẽn tojotjot'ukat mo a'g̃u o'jekawẽn Cornélio be- -ocekukukat pe — io'e ip. — “Pedro juy etomuwã,” i mo a'g̃u o'e cebe — io'e ip. “Pedro juy jeedot eduk'a be,” i mo a'g̃u oe cebe — io'e ip. “Cekawẽn kay juy eya'õpicũg̃ eg̃uy,” i mo a'g̃u o'e cebe — io'e ip Pedro be.</n>


text:
— Ha'a — io'e. — Epeõm cuy oceduk'a be — io'e. — Ijoce juy epexet — io'e. <n>— Ma — io'e ip.O'xet ip ig̃o'a be.</n>


text:
Kuyaje Pedro o'kop. O'jewemuxipan. O'ju Cornélio emumujuyũ eju. Cornélio kay ip o'ju Cesaréia ka be. Wara'acayũ itabucayũ dak o'ju Pedro eju- -Jopé ka watwat. Xet. E bidase ip o'xet. Kuyaje o'ju ip. Jay. Oajẽm ip Cesaréia ka be. Cornélio kuy jebadipyũ o'tomuwã jeduk'a be, jebureyũ dak. Pedro ajẽmap wiwim ip osodop. Pedroyũ oajẽm tuk'a be. Cornélio kay oajẽm.</n>


text:
Dao ma Pedro Cornélio o'g̃u'ãy. <n>— Owap g̃u juy ecẽg̃'aecõg̃cõg̃ — io'e. — E'ãy — io'e. — Deus g̃u õn- -ag̃okatkat acã — io'e.</n>


text:
G̃ebuje oõm ip tuk'a be kawẽnwẽn. Tuk'a beayũ adeayũ o'je'aweroro'iayũ Pedro o'jojojo. Pedro o'jekawẽn ceweju ip.</n>


text:
— Oceju Judeuyũ — io'e. — Eyetaybit ocexe oce'aweropi Judeu'ũmat eju iam. Imẽnpit kapusu Deus mo a'g̃u wara'an ma omukũyjojo. “Cedag̃ g̃u ewebe ‘Judeu'ũmat xipat g̃u’ i'e am,” i mo a'g̃u Deus o'e owebe — io'e.


text:
— Imẽnpuye ojot eykay, Judeuyũ g̃u ma'g̃u eyju. Eywebe onomuwã buje dao ma ojot — io'e. — Odaobu'u g̃u wedot am eykay — io'e. — Apẽg̃ãm eyju onomuwã? — Pedro o'e.</n>


text:
Cornélio o'jekawẽn Pedro eju. <n>— Tapu, kapusukuruy ijoce ma mo a'g̃u og̃uy ija'a be — io'e. — Katpujesũ mo adi kawẽnwẽn og̃uy Deus eju. Dao ma Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk okay- -doti isopsepat kukat — io'e.


text:
— O'jekawẽn oweju. “Cornélio,” i mo a'g̃u o'e owebe. “Ekawẽn cocom Deus, jekawẽnwẽn ẽn ceweju bima,” i mo a'g̃u o'e owebe — io'e. — “Deus itaybit ebubut'in'in iũmũm'uk eg̃uy tadaybotbocayũ be iam,” i mo a'g̃u o'e owebe — io'e.


text:
— “Ebuywatwat'ukayũ'in cuy eg̃uju Jope ka be,” i mo a'g̃u o'e owebe — io'e. — “Ag̃okatkat cuy etomuwã. Pedro i ibutet. Simão duk'a be ixe omuy- -ixee mug̃ẽg̃ẽ'ukat tuk'a be- -tibog̃ cĩcãati wãbu beat'a be,” i mo a'g̃u owebe — io'e.


text:
— Imẽneju dao ma obuywatwat'ukat og̃uju edakoy am — io'e. — Xipat cĩcã ajẽm okay — io'e. — G̃asũ soat wuyju ijoce Deus etabixe. Apẽn Deus o'e ewebe iap cuy eg̃uwẽn ocewebe. Soat cuy eg̃uwẽn ocewebe — io'e Pedro be.</n>


text:
Pedro o'jekawẽn ceweju ip- -Judeu'ũmayũ eju. <n>— “Judeuyũ kay acã õn,” i'e'em g̃u Deus. “Judeu'ũmayũ kay g̃u õn,” i'e'em g̃u Deus. G̃asũ bit wetaybit iboam — io'e. — Deus xipan soat kug̃ ijodiat kug̃. Pũg tag̃ ma ip ikug̃ — io'e.


text:
— Soat Deus a'õ dag̃ jekuku'ukayũ cũg ma cexe- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. Deus bikuyap tag̃ jekuku'ukayũ cũg ma cexe- -soat ip — io'e.</n>


text:
G̃asu Deus kawẽn idipat o'g̃udot ocewebe- -Judeuyũ be — io'e. — “Jesus Cristo kay eyetabut puje wetakoma g̃u oce eykay,” i'e'em Deus wuywebe. Ixe Jesus soat kukukat.


text:
“G̃asũ bit epeyewemubatisasaan cuy ‘Waram g̃u ikẽrẽat oceg̃ujurũg̃’ i'e am eybureyũ be,” io'e'e João Batista. Imẽn o'e'e soat pe Judéia eipi watwat pe. Eyetaybit iboam — io'e.</n>


text:
— Deus Jesus o'taẽ. Nazaré ka be osunuyiat o'taẽ. Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm cebe- -Jesus pe. Ja'õbacaap o'g̃uõm cebe. Jesus soat ka dag̃ oekukuku xipacat mug̃ẽg̃ẽm wara'acat peam. Ibiõg̃buk kẽrẽat o'g̃ujẽmjẽm Satanás a'õ kayayũ bewi. Jesus imẽn oekukuku soat em Deus a'õbi jekukum puye — io'e.


text:
— Apẽn cuk adi Jesus o'e'e iap ocejojojo Judéia eipi dag̃ jekukum pima, Jerusalém ka be bima dak — Pedro o'e. <n>— Judeuyũ kukukayũ ma Jesus o'subamupaya korosa be yaoka am.


text:
Deus pit waram Jesus o'g̃utait — io'e. — Ebapũg̃ kabia ce'ũap. Xepxep xet kap puje, Deus Jesus o'g̃utait waram — io'e. <n>— Jesus waram o'jebapuk jewekay itabucayũ kay. Deus a'õbi o'jebapuk.


text:
Waram itait puje Jesus o'jebapuk soat kay g̃u- -ocekay acã. Ocekay o'jebapuk kuy bima Deus ocenaẽ buye — io'e. — Deus cuk ocenaẽ ocewebe Jesus muwẽn ãm itaybit'ũmayũ be — io'e. <n>— Deus pe waram imutait puje, oceweju Jesus o'jekõn, o'tikõn tak.


text:
“Kawẽn idipat cuy epeg̃uwẽnuwẽn soat pe,” i mo a'g̃u o'e Jesus ocewebe — io'e Pedro. — “ ‘Deus Jesus o'taẽ ixe be “Teyũku ikẽrẽat kug̃ Deus xe,” i'e am kũyjobit'ũmayũ be. “Teyũku xipat Deus xe” i'e am kũyjobicayũ be,’ i juy epe'e soat pe,” i mo ag̃u o'e Deus ocewebe. “ ‘Imẽn ixe je'e soat pe- -itabẽg̃ayũ be, ce'ũ'ũayũ be dak,’ i juy epe'e soat pe,” i mo ag̃u o'e ocewebe — io'e Pedro.</n>


text:
— Kuyje dak Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ Jesus o'g̃uwẽnuwẽn. “Ag̃okatkat omuyku,” io'e ip kuyje. “Cekay eyetabut pima, ja'õbi Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi,” io'e'e'e ip. Kuyje Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ imẽn o'e'e'e Jesus muwẽnuwẽn — Pedro o'e.</n>


text:
Pedro kawẽnwẽn pima Deus biõg̃buk o'kop Judeu'ũmayũ kay. <n>Soat pe oõm- -o'ya'ĩjojo'iayũ be- -Judeu'ũmayũ be.


text:
Yag̃uy'ũm cĩcã ip o'e Judeuyũ- -Jesus kay itabucayũ- -Pedro ejuayũ. Yag̃uy'ũm ip o'e Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm Judeu'ũmayũ be buye. Tũybe wuywebe acã Deus jebiõg̃buk g̃uõm iãn o'e ip.


text:
Ya'õba'arẽmat'a'õm kawẽnwẽn ip o'e Judeu'ũmayũ. <n>— Deus, ẽn xipat cĩcã — io'e ip ya'õba'arẽmat'a'õm.Judeuyũ iboap o'ya'ĩjojo. Imẽneju Pedro o'jekawẽn jebureyũ eju- -Judeuyũ eju.</n>


text:
— Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm cebe ip — io'e. — O'g̃uõm cebe ip apẽn cuk o'g̃uõm wuywebe iap co'i — io'e. — Imẽnpuye cedag̃ g̃u du ocewebe ixeyũ mubatisaan? — io'e. — Abu dak kuka o'e ocewebe “Cedag̃ g̃u,” i? — Pedro o'e.</n>


text:
O'jekawẽn Judeu'ũmayũ eju dak. <n>— Epeyewemubatisasaan cuy “Wuykukukat Jesus ebekitkit oceju g̃asũ bit” i'e am soat pe eybureyũ be — io'e cebe ip.O'jewemubatisaan ip. <n>— Ibun ma juy eg̃uy ocexe — io'e ip Pedroyũ be.Imẽnpuye Pedroyũ ibun osodop ip cexe ip.</n>


text:
Judéia eipi watwat o'yawẽg̃coco ip- -Jesus emumujuyũ. Warara'acayũ dak o'yawẽg̃coco ip Jesus kay itabucayũ. Judeu'ũmayũ dak Deus ekawẽn kay o'e iap awẽg̃ o'yawẽg̃coco ip.


text:
Pũg̃pũg̃ Jesus a'õkayayũ'in iboap awẽg̃ kay g̃u o'e ip- -Judeuyũ. Tũybe soat Jesus kay itabucayũ juy jedaypu'ag̃obixeedakatkan iãn o'e ip. <n>Jerusalém ka be Pedro ajẽm puje ixeyũ Judeuyũ Pedro o'g̃ukorẽm.</n>


text:
— Pedro, apẽn mo ẽn tak ece? — io'e ip. — Apẽnpuye mo ẽn tak eõm Judeu'ũmat tuk'a be? — io'e ip. — Apẽnpuye ẽn tak mo ecekõn taypu'ag̃obixeedakat'ũmayũ eju? — io'e ip Pedro be.</n>


text:
G̃ebuje Pedro apẽn o'jebapuk cebe ip iap o'g̃uwẽn cebe ip. <n>— Mẽnpuk, obureyũ! — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ puk! — io'e.


text:
— Jope ka be bima kawẽnwẽn mo oce Deus eju. Wexey jo'iat ojojojo. Kabi kadi wi pag̃o bog̃ kopkom iap mo ojojojo wexey jo'iat pe — io'e. — Okay kopkom o'e. Yabikirikirik o'e ebadipdip abi eju.


text:
Xipan mo oceak cekay. Puca mo ojojojo- -cũg̃cũg̃ayũ, wurũrũg̃ayũ dak, pupumayũ dak, widayũ dak. Soat ip i'opi wuyxe — Pedro o'e.</n>


text:
— “Ka'ũma, okukukat,” i mo oce cebe. “I'opi beku ocexe Judeuyũ xe. Ojo'o g̃u buk,” i mo oce cebe — io'e Pedro.


text:
— Imẽnpuye Deus waram o'jekawẽn oweju. “Exat ma ijop,” i mo o'e. “ ‘I'opiat beku’ i'ũmg̃u juy owebe,” i mo o'e owebe. “Õn ma exan og̃ũm. Imẽnpuye i'opi g̃u ewebe,” i mo o'e owebe.


text:
— G̃ebuje ebapũg̃ ag̃okatkayũ oajẽm ocesopiat'a kay. Cesaréia ka wat cuk ip o'g̃ujuat odakoy am. Cornélio i ibutet — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje Deus biõg̃buk o'jekawẽn oweju — io'e. — “ ‘Oju xe'e Judeu'ũmat eju?’ i'ũmg̃u juy ece owebe,” i mo o'e owebe — io'e. — Imẽnpuye oju ceweju ip — io'e. <n>— Cornélio duk'a kay oju- -Judeu'ũmat tuk'a kay — io'e. — Iboceayũ dak o'ju ip oweju- -6 beayũ- -Jope ka watwat — io'e. — Soat mo ocajẽm Judeu'ũmat tuk'a be- -Cornélio duk'a be- -omudocat tuk'a be — io'e.</n>


text:
— Cornélio mo apẽn Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk jekay iap o'g̃uwẽn ocewebe: “Deus ekawẽn tojotjot'ukat mo ojojojo,” i. “Cũg̃'i mo og̃uy oduk'a be,” i. “Ixe mo o'e owebe: ‘Ebuywatwat'ukayũ'in cuy eg̃uju Jope ka be,’ i,” i. “ ‘Simão Pedro juy etomuwã,’ i,” i.


text:
“ ‘Ixe kawẽn idipat g̃uwẽn eywebe,’ i,” i. “ ‘Kawẽn idipat co buje, Deus jedaxijo- -ebadipyũ dak taxijo’ i,” i. Imẽn Cornélio mo o'e ocewebe — Pedro o'e.</n>


text:
— Iboam Cornélio e buje, Jesus mo og̃uwẽn cebe ip- -Judeu'ũmayũ be — io'e. <n>— Õn kawẽnwẽn pima Deus biõg̃buk o'kop cekay ip- -Judeu'ũmayũ kay. Cebe ip oõm. Apẽn wuywebe oõm koap iap puxim oõm cebe ip.


text:
Imẽneju wuykukukat ekawẽn kay mo oceg̃ebu. Wuykukukat mo o'e wuywebe: “João idibi be imubatisasan oeku,” i. “Eywebe bit Deus biõg̃buk jeõm,” i mo o'e wuywebe — io'e Pedro.


text:
— Deus ma jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe wuykukukat Jesus Cristo kay wuyetabut puye. Apẽn kuy bima mo o'g̃uõm wuywebe iap co'i jebiõg̃buk o'g̃uõm cebe ip g̃asũ. Cedag̃ osunuy Deus pe jebiõg̃buk muõm ãm cebe ip. Imẽnpuye “Cedag̃ g̃u Deus pe jebiõg̃buk muõm ãm cebe,” i'ũmg̃u oce õn pit — Pedro o'e cebe ip.</n>


text:
Pedro a'ĩjo buje Jerusalém ka watwat o'jede g̃u Judeuyũ. Pedro mukorẽmap o'jepere ip. <n>— Ka'ũmg̃u Deus co'iat xipacat! — io'e ip cebe. — Judeu'ũmayũ dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epereap ojuy aco'i Deus — io'e ip. — Ibikuy aco'i ikẽrẽat uk am cebewi ip. Soat em Deus xe jeedop ip je'ũ buje — io'e ip. — Deus xipat cĩcã! — io'e ip.</n>


text:
Estêvão e'ũ buje o'jepõg̃põg̃põg̃ ip itabucayũ. O'jepõg̃põg̃põg̃ ip warara'acayũ ixeyũ be ipiat o'supi'ajoat cĩcã buye. Pũgpũg̃ ixeyũ'in wũy ma o'ju. Fenícia eipi be o'ju ip. Chipre eipi be dak, Antioquia ka be dak. Ade kaka dag̃ jekukum pima Jesus o'g̃uwẽnuwẽn ip jajẽmapka watwat pe. Jesus o'g̃uwẽnuwẽn ip Judeu'ũmayũ be g̃u- -Judeuyũ be acã.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in o'ju Antioquia ka kay. Chipre eipi be osodopiayũ o'ju ip Antioquia ka kay, Cirene eipi be osodopiayũ dak. <n>G̃ebuje kawẽn idipat o'g̃uwẽnuwẽn ip Judeu'ũmayũ be- -Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ be. <n>— Jesus acã ocekukukat — io'e ip cebe ip.</n>


text:
Deus ip o'subuywatwan cĩcã wuykukukat Jesus muwẽnuwẽnayũ. Imẽneju adeayũ oibu'un ip jetabut am jedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn kay. Kuyap jetabucap o'jepere ip. Wuykukukat Jesus kay ip oitabun.</n>


text:
G̃ebuje Jesus kay itabucayũ apẽn Antioquia ka watwat itabut o'e iap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik ip- -Jerusalém ka watwat. <n>— Ade Judeu'ũmayũ itabut o'e Jesus kay- -Antioquia ka watwat — io'e itaybicayũ.Imẽnpuye itabucayũ kukukayũ Barnabé o'g̃uju Antioquia ka be.


text:
 <n> (23-24)</n> Xipat cĩcãat osunuy Barnabé. Soat em Deus biõg̃buk a'õ dag̃ oekukuku. Wuykukukat Jesus kay itabut cĩcã osunuy.


text:
G̃ebuje Barnabé Saulo o'takoy. Tarso ka be o'ju Saulo dakoy am. O'takoy. O'tobuxik. O'jekawẽn ceweju. <n>— G̃a'a acepit Antioquia ka be — io'e. <n>— G̃a'a — io'e.</n>


text:
O'jepit ip- -Barnabé, Saulo dak. Pũg̃ koato ibo ka be osodop ip. Je'aweroro'uk ip osodop itabucayũ eju. Ade itabucayũ mutaybitbin'uk ip osodop. Antioquia ka be bima soat em warara'acayũ o'e: — Cristo ebekitkit — i Jesus kay itabucayũ be.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ oajẽm itabucayũ kay- -Antioquia ka beayũ kay. Oajẽm ip Barnabé Antioquia ka be bima, Saulo dak. Jerusalém ka bewi ip oajẽm. O'je'awero ip itabucayũ eju.


text:
Pũg̃ ixeyũ'in o'jekawẽn itabucayũ eju. Ibutet Ágabo i osunuy. Deus biõg̃buk ixe Ágabo o'g̃ukũyjo apẽn g̃uyjom je'bapuk iam. Imẽnpuye o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Wuyrere jĩjã acesop! Wuyxat i'ũm soat ka dag̃ — io'e cebe ip. <n>Cláudio ipi kukukan pima oireren ip apẽn kuy bima Ágabo o'e iap tag̃.


text:
O'je'awero ip Jesus kay itabucayũ. <n>— G̃a'a dinheiro ag̃uju warara'acayũ be- -itabucayũ be- -Judéia eipi watwat pe — io'e ip jewewebe. — Irere ip jekukum — io'e ip.</n>


text:
Imẽn soat ip jedinheiro muxipanpan'uk osodop ikug̃ pima. Imẽnpuye Barnabé o'g̃uju ip Saulo dak. O'g̃uju ip dinheiro ũm ãm itabucayũ kukukayũ be- -irereayũ kukukayũ be.</n>


text:
Icokcok o'e ip Judeuyũ o'yaokaat puye- -itabut'ũmayũ. Imẽnpuye Herodes Pedro o'taomũnat. O'taomũnat Judeuyũ petatam pima. Ixe epeta bima pão'a o'o'uk ip osodop- -yamuyuhuhuaptõmtẽm'ũmat'a.</n>


text:
Taomũn puje Pedro o'g̃uõmat daomũnmũnap'a be. <n>— Peta kap puje Pedro og̃ujẽm g̃uto daomũnmũnap'a bewi — Herodes o'e jewebe ma. — Ixe ekawẽn cuy oya'ĩjo soat etabut pe — io'e jewebe ma. <n>Sorarayũ o'g̃uju Pedro wiwi am. 16 be sorarayũ o'g̃uju. Ebadipdipayũ iwiwim o'e kabia buje. Ebadipdipayũ g̃uto iwiwim o'e ip kaxicug̃. Ebadipdipayũ g̃uto iwiwim o'e ip katpuje. Ebadipdipayũ g̃uto iwiwim o'e ip ixima be.


text:
Sorarayũ ma xipan cĩcã Pedro wiwim ip o'e cenapõnap puxim. Itabucayũ bit kawẽnwẽn cĩcã o'e ip Deus eju Pedro mujẽm ãm.</n>


text:
Herodes ma kajuk Pedro o'g̃ujẽm daomũnmũnap'a bewi kabia buje. Deus ekawẽn tojotjot'ukat pit o'g̃ujẽm ixima be. Deus ekawẽn tojotjot'ukat oajẽm Pedro kay ixe exima be. Pedro ixet osunuy daomũnmũnap'a be. Ixet osunuy xepxep sorarayũ pidase. Cem ibakirik osunuy correntebum. Sorara ag̃ osunuy daomũnmũnap'a exĩntabi be- -badiat exĩntabi be. Wara'at tak kacũg̃ kadiat exĩntabi be osunuy ag̃.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jebapuk daomũnmũnap'a be. Dao ma oikabia. Jok. Pedro o'g̃ujok jebum. O'g̃uwurũg̃.</n>


text:
— Daosuw! E'ãy! — io'e cebe. — Ekop cuy okay! — io'e. O'jebuedu ipi ju Pedro bakirikpu- -correntebu. Waram o'jekawẽn Pedro eju Deus ekawẽn tojotjot'ukat. <n>— Ekamixa juy eg̃uõm — io'e. — Eyuk cuy eg̃uõm — io'e cebe.Pedro o'g̃uõm. <n>— Eekabek cuy eg̃uõm — io'e. — Ejot cuy onomuju — io'e cebe.</n>


text:
G̃ebuje o'jẽm ip- -Pedro, Deus ekawẽn tojotjot'ukat tak. O'jẽm ip ya bewi. Pedro o'jẽm Deus ekawẽn tojotjot'ukat nomuju. Kacũg̃ kay ip o'ju. Pedro itaybit g̃u o'e apẽn o'jebapuk okay iam. Tũybe wexeybi Deus ekawẽn tojotjot'ukat cocom õn iãn o'e.


text:
O'kap ip koapayũ deg̃ sorarayũ deg̃. Waram o'ju ip. Ãmap sorarayũ deg̃ ip o'kap. Oajẽm ip kacũg̃ kadiat exĩntabi be. Yobog̃ cĩcã osunuy. Cem cĩcã osunuy. Icaat mug̃ẽg̃ẽ osunuy. Ixe exĩntabi kacũg̃ kay wuyjẽmjẽmap exĩntabi osunuy. Ixe exĩntabi jekpiwa ma o'jewenomudip'uk. O'kap ip cedag̃. Kacũg̃ pe ip o'jẽm. Uk'a ukpibubu dag̃ ip o'kap. Deus ekawẽn tojotjot'ukat Pedro o'suiwat.


text:
Pedro apẽn o'jebapuk cekay iam o'yag̃uysan g̃ebuje bit. <n>— Wetaybit g̃asũ apẽn o'jebapuk okay iam — io'e jewebe ma. — Deus jekawẽn tojotjot'ukat o'g̃udot omujẽm ãm daomũnmũnap'a bewi — io'e jewebe ma. — Ixe omujẽm Herodes pe waokaap puxim — io'e. — Judeuyũ ma waoka ojuy. Deus pit odaxijo ixeyũ be waokaap puxim — io'e jewebe ma.</n>


text:
Pedro o'ju Maria duk'a kay. Ixe Maria João Marcos xi osunuy. Ade Jesus kay itabucayũ awerom osodop ip ixe duk'a be. Deus eju kawẽnwẽn o'e ip. <n>— Daomũnmũnap'a bewi Pedro juy eg̃ujẽm — i'o'e'e ip Deus pe.</n>


text:
Pedro o'ju xĩntabi be. Tag̃tag̃tag̃ io'e xĩntabi be. O'tomuwã tomudip'ukan. Ayacat oajẽm xĩntabi be- -yaypan'isuat. Rode i ibutet osunuy. Oajẽm abu tag̃tag̃tag̃ io'e iap co am.


text:
Ixe yaypan'isuat itaybit o'e Pedro a'õm. Icokcok cĩcã o'e. Xĩntabi o'tomudip'uk g̃u. Badi oõm jebureyũ mukũyjom- -itabucayũ mukũyjom. <n>— Pedro omuy xĩntabi be — io'e cebe ip.</n>


text:
— G̃ujeat g̃u eku! — io'e ip. — Pedro g̃u eku. Adaodao ma ece — io'e ip. <n>— Pedro ma eku — io'e. — Wadaodao g̃u. Pedro ma. <n>— Pedro g̃u eku — io'e ip. — Pedro eju jekuku'ukat acã eku- -Deus ekawẽn tojotjot'ukat acã — io'e ip.</n>


text:
Pedro tag̃tag̃tag̃'i mabuk osunuy. Iõm pin o'e. Ibun pima acã xĩntabi o'tomudip'uk ip. Pedro o'jojojo ip. Itabẽg̃bẽg̃ ip ijojom o'e. <n>— Pedro ma! — io'e ip.Yag̃uybabi'ũm ip o'e.


text:
Imẽnpit Pedro jebum o'e wẽg̃wẽg̃'i ya'õkareyap puxim. <n>Apẽn Deus o'g̃ujẽmat daomũnmũnap'a bewi iap o'g̃uwẽn cebe ip Pedro. <n>— Deus omujẽmap cuy epeg̃uwẽn Tiago be, warara'acayũ be dak wuykitpitpiyũ be- -itabucayũ be — io'e. <n>O'jẽm ibocewi. Wara'at ka kay o'ju.</n>


text:
Kabia buje Pedro o'tobuxik g̃u taomũnmũnyũ wiwi'ukayũ. Yag̃uybabi'ũm'ũm ip o'e Pedro ip o'tobuxik g̃u ya be buye. <n>— Poma xe'e o'ju Pedro? — io'e ip. — O'jenapõn xe'e? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
Herodes Pedro o'g̃udocat jewekay. Te'e ma jebuywatwat'ukayũ o'g̃uju Pedro kudadam. Tobuxik pa'ore o'e ip. <n>Ibocewi Herodes o'jekawẽn Pedro wiwim osodop'iayũ be. <n>— Apẽn Pedro o'jẽm daomũnmũnap'a bewi? — io'e. Cede ba'ore o'e ip. Imẽnpuye Herodes jebuywatwat'ukayũ o'g̃uju Pedro wiwim osodop'iayũ aokaan. <n>Herodes o'jẽm Judéia eipi bewi. Cesaréia ka kay o'ju. Ibo ka be osunuy.</n>


text:
Herodes itakoma o'e Tiro ka watwat kay, Sidom ka watwat kay dak. Kuy bima Herodes ebekitkiyũ ixat tujowatwat'uk ip osodop Tiro ka watwat xan, Sidom ka watwat xan tak, ixat'ũm ip ika be buye. G̃asũ bit oibu'un ip ixat tujowat am Herodes itakoma buye. Imẽneju Tiro ka watwat o'je'awero ip Sidom ka watwat eju. Ixeyũ Herodes buywatwat'ukat purem o'e. Ibuywatwat'ukat putet Blasto i osunuy. Ya'õbuyxiat osunuy. O'ju ip Blasto kay. O'jekawẽn ip Blasto eju. <n>— Ocebuywan cuy ece — io'e ip cebe. — Ecekawẽn cuy Herodes eju ocewebeam — io'e ip. — Ocebikuy ixe be waram oceburem i'e am — io'e ip. O'jekawẽn ceweju Herodes mudinap ojuy. Herodes tak kabia o'g̃uweg̃ũn jekawẽn ãm jebekitkiyũ eju.</n>


text:
Ixe ekabia bima ade jĩjã iboceayũ o'je'awero ip cekay. O'je'awero ip Herodes a'ĩjo am. Herodes jesay o'g̃uõm- -idip cĩcãat. Oabik ipi kukukat abikbikap pe. Idip cĩcãat pe oabik. O'jekawẽn cĩcã aweromayũ be. Kawẽnwẽn pima aweromayũ o'jewãwã ip ya'õberen.</n>


text:
— Ag̃okatkat g̃u teku- -oceweju kawẽnwẽnat- -Deus acã! — i napa ma o'e ip. <n>Ixe Herodes jewexe ya'õbuyxi jĩjã. <n>— Deus g̃u õn. Deus kukap puxim g̃u juy epe'e okug̃ — i'ũmg̃u o'e. — Deus acã ya'õbuyxi- -õn pit ka'ũma — i'ũmg̃u o'e cebe ip.</n>


text:
Dinheiro ũm puje ip o'jepit Antioquia ka kay. João Marcos o'ju ceweju ip. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ osodop ip Antioquia ka be, Deus ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak. Ibũrũ ma ibutet osodop ip: Barnabé, i. Simão i, Lúcio i, Manaém i, Saulo i. Ibũrũ ma ibutet osodop ip. Simão xepxep putet osunuy. Wara'at ibutet Topayõn i osunuy. Lúcio Cirene ka bewiat osunuy. Manaém o'yaypan Herodes eju, Galiléia eipi kukukat eju.</n>


text:
Deus biõg̃buk o'jekawẽn ixeyũ ag̃okatkayũ eju. Awerom ip osodop. Deus eju kawẽnwẽn pima, jekpiwan ma jewemurenuren pima dak, Deus biõg̃buk o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Õn ma kuy Barnabé otaẽ kapik am owebeam, Saulo dak — io'e. — Imẽnpuye ixeyũ juy epeg̃ujẽm kapik am owebeam — io'e cebe ip.</n>


text:
Deus eju kawẽnwẽn pima, jewemurenuren pima dak, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ Barnabé o'g̃ujẽm ibocewi, Saulo dak. O'jewebumõg̃ ip Saulo abi jeje, Barnabé abi jeje dak. Imẽn o'g̃ujẽm ip Deus a'õbi.</n>


text:
 <n> (4-5)</n> Imuju'ibiyũ o'ju Chipre eipi kay- -tip'awerorobog̃ kay. Tip'awerorobog̃ putet Chipre i osunuy. Saulo o'ju Barnabé eju. João Marcos o'ju ixeyũ buywatwat'ukan. O'ju ip apẽn Deus biõg̃buk o'e cebe ip iap tag̃. O'ju ip Selêucia ka dag̃ Chipre eipi kay cum pima. Selêucia ka tibog̃cĩcãati wãbũ osunuy. Oajẽm ip. Jay. Oõm ip kobexixi be Selêucia ka be bima. O'timudek ip kobexixi dag̃. Oajẽm ip Salamina ka be- -tip'awerorobog̃ pe.


text:
(-) <n>Iboce yajẽm puje Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ip. Oõm ip Judeuyũ e'aweroroap'a be Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Deus ekawẽn muwẽn ãm ip oõm.


text:
 <n> (6-8)</n> Soat tip'aweroro dag̃ oekuku ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn. Pafos ka be ip oajẽm. Wamoat o'tobuxik ip ibo ka be. Wamoat putet Barjesus i osunuy. Barjesus xepxep ibutet osunuy. Wara'at ibutet Elimas i osunuy. Judeu osunuy wamoat. Ibukaypat osunuy. Ixe Barjesus tip'awerorobog̃ watwat mug̃uykuku'uk osunuy.


text:
 <n> (9-12)</n> G̃ebuje Saulo o'jeak cĩcã wamoat kay- -Barjesus kay. Kũyjobit cĩcã o'e Deus biõg̃buk a'õ kay. Ya'õpurug̃ o'jekawẽn Barjesus pe- -wamoat pe.


text:
G̃ebuje Paulo o'jẽm Pafos ka bewi, cewejuayũ dak. O'ju ip Perge ka kay Panfília eipi beatka kay. Kobexixi dag̃ ip o'ju. <n>G̃ebuje João Marcos o'jepit Jerusalém ka kay. Oibu'un Paulo eju, Barnabé eju dak. O'jeok cewejuwi ip.</n>


text:
G̃ebuje Paulo oajẽm Antioquia ka kay, Barnabé dak. Ijop Antioquia ka Síria eipi be g̃u osunuy- -Pisídia eipi be osunuy. <n>Sábado bima o'ju ip Judeuyũ e'aweroroap'a kay- -Deus eju kawẽnwẽnap'a kay. Oabik ip.


text:
Moisés ekawẽntup o'tupcoco ip, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ ekawẽntup tak. Uk'a kukukayũ o'jekawẽn Pauloyũ eju. <n>— Ocebureyũ — io'e. — Wuymucokcok am Deus ekawẽn muwẽn pin pima juy epeyekawẽn — io'e ip.</n>


text:
G̃ebuje Paulo o'ãy jekawẽn ãm. Wẽg̃wẽg̃'i o'e jebum ig̃o'a beayũ muymũg̃ ãm. O'jekawẽn cebe ip. <n>— Tapupuyũ — io'e. — Pũg̃pũg̃ ey'in Israel naxeg̃ebitbit- -Judeuyũ. Warara'acayũ Deus kay eyetabut Judeuyũ etabucap puxim — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy wa'õ kay — io'e.


text:
— Deus kuyjeayũ o'taẽ wuy'in. Judeuyũ ma o'taẽ jebekitkiyũm. Wuyetabut ixe Deus kay — io'e. — Deus ip o'g̃u'acog̃ cĩcã Egito eipi be bima — io'e. — Xipan cĩcã ip o'jukuk. Egito eipi bewi ip o'tujujẽm, ya'õbaca jĩjã buye.


text:
Uk'a'ũmat tag̃ oekuku ip pũg̃ koato g̃u- -40 koato bun. Deus yukpiceg̃e g̃u bit ikug̃ ip osunuy kũyjobit g̃u ma'g̃u ip.


text:
Deus 7 be ipi watwat o'g̃u'ũmu'ũm Canaã eipi watwat. Imu'ũm puje cebekitkit Canaã eipi o'jat jeipim — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje Deus ibimãmãmãayũ ekawẽn coco'ukayũ o'jomuy kuyayũ kukukan. Canaã eipi be osodop ip ade jĩjã koato- -450 koato. Jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'jomuy g̃ũyjom ixeyũ mukũyjojo'ukayũm.


text:
Samuel koap osunuy Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukan. G̃uyjom kuyjeayũ o'e Deus pe: “Ag̃okatkat cuy ejomuy ocekukukan,” i — io'e Paulo. <n>— Imẽnpuye Deus Saulo o'jomuy Canaã eipi watwat kukukan kuyayũ kukukan. Saulo Quis ipot osunuy. Ixe Benjamim diwat osunuy. Ixe Canaã eipi watwat kukukat osunuy 40 koato.


text:
Deus oibu'un Saulo be jebekitkiyũ kukukan. Ixe o'ju'uk jebekitkit kukap puxim — io'e. <n>— G̃ebuje Deus Davi o'jomuy jebekitkit kukukan Saulo dieg̃. Davi Deus ebekitkit kukukat osunuy Deus bikuyap tag̃. Deus imẽn Davi o'g̃uwẽn: <n> Wetaybit Davi soat em obikuyap tag̃ jekukum iam, i. Ixe Jessé ipot wa'õ kay jekukum soat em ma, i.</n>


text:
Deus imẽn Davi o'g̃uwẽn. Deus o'e kuyje: <n> Davi naxeg̃ebitbit og̃uju eydaxijo am, i — io'e Paulo. <n>— G̃ebuje Deus Jesus o'g̃uju Judeuyũ daxijo am apẽn cuk adi o'e'e'e iap tag̃ — io'e. — Jesus Davi naxeg̃ebit osunuy.


text:
João Batista oajẽm Jesus adeayũ mutaybitbin awap. Imubatisasan oeku. Ixe João Batista o'e Judeuyũ be: “Eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epesop ikẽrẽat kug̃ puye,” i. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,” i. “Epeyewemubatisasaan cuy,” i.</n>


text:
— João jekapikap eperem pima, imẽn o'e Judeuyũ be: “Tũybe ẽn Deus emunaẽ iãn eyju e'em owebe,” i. “Eyxe õn Deus emunaẽ,” i. “Eyemuwiwi g̃u õn pit,” i. “Ya'õbuyxi jĩjãat omuyku onomuju,” i. “Õn pit wa'õbuyxi g̃u,” i. “Cedag̃ g̃u owebe we'atoro am suiuk muwekap am wa'õbuyxi'ũm puye,” i.João imẽn o'e — io'e Paulo.</n>


text:
— Obureyũ — io'e. — Pũg̃pũg̃ ey'in Abraão naxeg̃ebitbit. Warara'acat ey'in Judeuyũ g̃u. Inaka eyetabut Deus kay Judeuyũ etabucap co'i — io'e. — Deus wuydaxijojoap awẽg̃ o'yawẽg̃muwẽn wuywebe — io'e.


text:
— Imẽnpit Jerusalém ka watwat itaybit g̃u o'e Jesus wuydaxijojo'ukat iam. Ika kukukayũ dak itaybit g̃u o'e ip iboam. Soat jebodoydoyap kabia be Judeuyũ ya'õberen tupcoco'uk ip osodop je'aweroroap'a- -Deus ekawẽnmuwẽnuwẽn'ukat emudupmubararaktup. Soat Sábado bima ip tupcoco'uk osodop. Imẽnpit itaybit g̃u ip apẽg̃ape xe'e ijoptup ekawẽn iam. “Jesus cuy je'ũ ikẽrẽat kug̃ puye,” io'e ip napa ma. Kuyje Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'e'e'e iap tag̃ Jesus o'yaoka ip — io'e Paulo.</n>


text:
— Ixeyũ mo o'jekawẽn Pilatos eju- -iecugap eju. Jesus ikẽrẽat o'jukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Inaka “Jesus cuy eyaokaat,” i mo o'e ip Pilatos pe.


text:
Imẽn ibararak opop Deus ekawẽn tup pe. Soan o'e'e ip Jesus pe apẽn Deus emunaẽ jukuk ip iaptup ekawẽn tag̃. Apẽn ip o'tupmubarararak iap ekawẽn tag̃ o'jebapuk g̃asũ — io'e. <n>— Ig̃odup ekawẽn tag̃ soat ebapuk puje warara'acayũ ma Jesus'ũm jebit mo o'g̃ukop korosa ejuwi. Witabikũy be adi o'jomõg̃ ip.


text:
— G̃ebuje waram o'jetait'iat o'jojojo ip Jesus eju oekukuiayũ. Ibun oeku ip ceweju- -Galiléia eipi bewi ceweju o'jẽm'iayũ- -Jerusalém ka kay ceweju o'ju'iayũ. Ade kabia ceweju oeku ip waram o'jetait'iat eju — io'e. <n>— G̃asũ ixeyũ ma icẽmãn Jesus muwẽnuwẽn Judeuyũ be. O'jojojo ip iap muwẽnuwẽn ip g̃asũ.


text:
 <n> (32-33)</n> Oceju dak kawẽn idipat muwẽnuwẽn eywebe. “Waram wemunaẽ og̃utait waram ce'ũap puxim,” io'e Deus kuyje wuydobuyũ'ũm'ũm pe. G̃asũ Jesus o'g̃utait apẽn cuk adi o'e'e'e iap tag̃. Imẽn e'em Deus ekawẽntup- -Salmodup- -jebidododonaptup- -xepxeptupatup: <n> “Ẽn okpot,” i'e'em Deus, i. “G̃asũ õn ebay oce,” i'e'em Deus, i. <n> Imẽn e'em Salmodup.


text:
— Kuyje Deus o'e: “Waram wemunaẽ og̃utait waram ce'ũap puxim,” i. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> “Xipacat og̃ũm ewebe,” i juk adi oce Davi be, i. “Obu'u g̃u xipacat ũm ãm ewebe,” i juk adi oce Davi be, i. Xipacat og̃ũm ewebe apẽn cuk adi ocecece Davi be iap puxim, i.</n>


text:
— Imẽn e'em wara'atup pe jebibododonaptup- -Salmodup: <n> Wetaybit ekpot'ũm iwan g̃u ẽn ierepap puxim iam, i. A'õ kay kũyjobit cĩcãat iwan g̃u ẽn, i. <n> Ixe imẽn Jesus o'g̃uwẽn. Imẽn e'em Salmodup — io'e.


text:
— Icẽmãn Davi'ũm oe'ũ. Itabẽg̃ puje Deus ekawẽn tag̃ oekukuku — io'e. — Icẽmãn Davi'ũm o'jomõg̃ ip witabikũy be jedobuyũ'ũm'ũm etaypi tẽg̃. Davi'ũm ma oierep.


text:
— Obureyũ — io'e. — Eyetaybin cuy epesop Deus ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi Jesus oe'ũ buye iam. Ixe Jesus muwẽnuwẽn õn eywebe.


text:
Moisés ekawẽn tag̃ jekukum pima wuya'õbaca g̃u juk adi ajop waram ikẽrẽat kukap puxim. Jesus kay wuyetabut pima bit Deus ja'õbacaap ũmũm wuywebe waram ikẽrẽat kukap puxim — io'e.</n>


text:
 <n> (40-41)</n> Imẽn e'em Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup- -kuyayũ emudupmubararaktup: <n> Eyetabut'ũm cĩcã eyju! i. Eybu'u jĩjã eyetabut am okay, i. Eyetabẽg̃bẽg̃ cuy epesop! Epeap eyetabut'ũm puye, i. Õn Deus. Eywebe i'e ba'oreap og̃ubapuk eyetabutpe, i. Imẽnpit eyetabut'ũm okay epe'e, i. Warara'acat pe eymukũyjo buje dak, eyetabut'ũm okay epe'e, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup — Paulo o'e.


text:
Je'aweroroap'a bewi Pauloyũ jẽm puje, Judeuyũ o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Waram cuy epe'e ocemukũyjom iboam — io'e ip. — Wara'at Sábado juy ejot g̃uto — io'e ip Judeuyũ.</n>


text:
Ce'awero epere buje tak g̃u ip o'ju Pauloyũ kay- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak- -Judeuyũ etabucap co'i Deus kayayũ. Pauloyũ o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Soat em ma Deus xipan wuykug̃ — io'e ip. — Soat em cuy g̃ebum epesop iboap kay — io'e ip Pauloyũ.</n>


text:
Adeayũ e'aweroap tobuxik puje Judeuyũ oitabutkarey Pauloyũ kay. Paulo ip o'ya'õmuwarururun- -Jesus kay itabut'ũmayũ. O'jomuymuy jĩjã ip.</n>


text:
G̃ebuje Pauloyũ iparara'ũm cĩcã o'jekawẽn ceweju ip- -Judeuyũ eju. <n>— Cedag̃ osunuy ocewebe koam Deus ekawẽn muwẽn ãm eywebe, eyju Judeuyũ buye — io'e. — Cekawẽn kay g̃u eyju bit — io'e. — Eybu'u Jesus pe eydaxijoan, eywebe ipiat'ajoap puxim — io'e. — Eybu'u eyag̃uyisum eyekuam — io'e. — Imẽnpuye warara'acat pe juy oceg̃uwẽn Deus ekawẽn- -Judeu'ũmayũ be — io'e.


text:
— Imẽg̃ãm Deus cuk ocemuju. Kuyje Isaísat Cristo o'g̃uwẽn. Imẽn o'e: <n> Õn cuk enaẽ wekawẽn muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be, i. Kabia buje wuyetaybit wuyeku am, i. Imẽnpuxim wekawẽn co buje Judeu'ũmayũ itaybit je'e apẽn Deus soat taxijojom iam, i. Soat wekawẽn kayayũ otaxijo, i. <n> Imẽn Deus o'e kuyje — io'e Paulo. — Imẽnpuye Judeu'ũmayũ be juy oceg̃uwẽn Deus ekawẽn — Paulo o'e.</n>


text:
Judeu'ũmayũ icokcok cĩcã ip o'e iboap co buje. <n>— Ka'ũmg̃u Deus ekawẽn co'i xipat — io'e ip. Soat itabut o'e Jesus kay, jexe jenuy am Deus emunaẽyũ.</n>


text:
G̃ebuje Jesus kay itabucayũ wuykukukat ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn soat pe itaybit'ũmayũ be. Soat ibo eipi dag̃ oekuku ip wuykukukat ekawẽn muwẽnuwẽn.</n>


text:
Judeuyũ oitakomãn Pauloyũ kay. O'jewawẽ ip ag̃okatkayũ eju- -ibo ka kukukayũ eju. Aoyũ eju dak o'jewawẽ ip- -ya'õbuyxiayũ eju. Ixeyũ aoyũ Deus a'õ kay ip osodop. Imẽnpit itakoma ip o'e Pauloyũ kay. <n>Pauloyũ ip o'yawẽg̃mukẽrẽrẽrẽn. Imẽnpuye soat ip itakoma jĩjã o'e Pauloyũ kay. Jeipi bewi ip o'g̃ujẽm.


text:
O'jẽm Pauloyũ. Jesandália ip o'g̃upoypoy ibo ka bewi jejẽm puje “Eyukpiwat Deus xe ocekawẽn co pin'ũm puye” i'e am ibo ka watwat pe.


text:
Icônio ka kay ip o'ju Pauloyũ. Oõm ip Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Kawẽn idipat o'g̃uwẽn ip ig̃o'a be. Imẽnpuye tak g̃u ip oitabun Jesus kay- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak.


text:
Judeuyũ kukukayũ bit Pauloyũ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽn- -itabut'ũmayũ. O'yawẽg̃mukẽrẽrẽn ip Judeu'ũmayũ be cekayap puxim. Imẽnpuye itakoma o'e ip Pauloyũ kay Judeu'ũmayũ.</n>


text:
G̃ebuje Pauloyũ wuykukukat o'g̃uwẽnuwẽn soat pe- -Icônio ka watwat pe. Ibun cĩcã ip osodop ibo ka be. Pũg̃ kabia g̃u ip osodop Icônio ka be, ade oitabun Jesus kay buye. Iparara'ũma wuykukukat o'g̃uwẽnuwẽn ip. <n>— Deus xipan soat kug̃ wuykug̃ — io'e'e ip. Wuywebe i'e ba'oreap o'g̃ubapukpuk ip Deus a'õbi. Deus a'õbacaap o'g̃ubapukpuk ip soat etabutpe. Deus ibo ka watwat o'g̃utabun Pauloyũ ekajwẽn kay. <n>— Paulo icẽmãn e'em — io'e ip.</n>


text:
Imẽneju pũg̃ tag̃ g̃u o'e ip Icônio ka watwat- -wara'at tag̃tag̃tag̃ ma. Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in Judeuyũ kay ip o'e. Warara'acayũ bit Jesus emumujuyũ kay o'e.</n>


text:
G̃ebuje pũg̃pũg̃ Icônio ka watwat o'jekawẽn jeka kukukayũ eju- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. <n>— Ikẽrẽm cuy ip ajukuk. Ayabug̃bug̃ cuy ip wita'am — io'e ip.</n>


text:
Pauloyũ jaoka ojuyap o'yawẽg̃tobuxik. Imẽnpuye dao ma o'jẽm ip Icônio ka bewi. Wara'at ka kay ip o'ju. Listra ka kay ip o'ju Derbe ka kay dak, ig̃o ka korerenatka kay dak. Ixeyũ ka Licaõnia eipi be opop.


text:
Taokẽrẽat kay Pauloyũ oajẽm. Taokẽrẽat Listra ka be osunuy. Ikap'isum pin ma taokẽrẽ osunuy. Cexĩg̃xĩg̃ pa'ore osunuy.


text:
Soat Paulo o'e'eiap o'ya'ĩjojo. Paulo o'jeak cĩcã cekay. <n>— Deus kay teku itabut jemu'adaam — Paulo o'e jewebe ma.</n>


text:
O'jekawẽn taokẽrẽat pe. <n>— E'ãy — io'e. — Cũg̃'i ece — io'e ya'õberen cebe.Taokẽrẽ tũibit o'ãy. Xipan o'jexĩg̃xĩg̃.


text:
Paulo be imu'ada buje, o'jewãwã ip ya'õberen Listra ka watwat. <n>— Deusyũ o'kop wuykay! — io'e ip ja'õm. — Ag̃okatkayũ jojo'i ip! — io'e ip jewewebe.Tũybe Pauloyũ deusyũ iãn o'e ip. O'jewãwã ip Paulo a'õm g̃u- -ja'õm ma.</n>


text:
— Wuyedeus teku! — io'e ip napa ma. — Júpiter teku! — io'e ip Barnabé muwẽnuwẽn. <n>— Wuyedeus tedaku! — io'e ip napa ma. — Mercúrio teku! — io'e ip Paulo muwẽnuwẽn.Imẽn o'e ip Paulo cekawẽnxi buye. Listra ka watwat edeusbaro butet Júpiter i osunuy, Mercúrio i dak.</n>


text:
Ixeyũ edeusbaro duk'a kukukat oajẽm Pauloyũ kay- -Júpiter tuk'a kukukat. Biopak o'tujuajẽm. Yaoka ojuy ip imupik am Pauloyũ wap. Tũybe deus iãn o'e ip. Tumũntitit o'titujuajẽm biopak akãrãsũ eju titmukirik am Pauloyũ ya'õbuyxi cekay ip puye. O'tujuajẽm ip ag̃oka ekorara exĩntabi be. Júpiter tuk'a iboce o'yanuy. Tũybe teyũku wuyedeusyũ iãn o'e ip.


text:
Apẽn e ojuy ip ocewebe iam jetaybin puje, yag̃uybabi'ũm cĩcã Pauloyũ o'e. <n>— Tũybe oceju deusyũ iãn o'e ip — io'e Paulo jebure be- -Barnabé be.Jesay o'g̃uwek ip jag̃uybabi'ũmap mubapuk am ibo ka watwat pe. <n>Pauloyũ o'jedau ajẽmayũ kay. O'jekawẽn ceweju ip.</n>


text:
— Tapupuyũ — io'e. — Imẽn g̃u juy epe'e ocewebe! — io'e. — Deus g̃u oceju- -ag̃okatkayũ acã! — io'e. — Oceju dak eyjo'i ma — io'e. — Ocajẽm ijoce kawẽn idipat muwẽn ãm eywebe. Eymubu'un am eyedeusbaroyũ kay ocajẽm ijoce. Te'e ma eyetabut ixeyũ kay — io'e ip Listra ka watwat pe. — Deusbaroyũ kay eyetabucap cuy epeyepere! — io'e. — Deusat kay juy eyetabun epesop. Deusat soat em itait omuy. Ixe kay acã eyetabun cuy epesop — io'e. — Ixe kabi o'g̃ug̃ẽ, ipi dak. Tibog̃ cĩcãati dak o'timug̃ẽ. Ixe soat o'g̃ug̃ẽ- -kabi dag̃at, ipi dag̃at tak, tibog̃ cĩcãat dag̃at tak — i'e'em ip.


text:
— Imẽnpit Deus xipacan e'e'uk osunuy soat peam ijodiat peam. Imẽn õn soat podi ma xipat iam wuymutaybitbin. Ixe muba'at muajẽmjẽm kabi bewi wuywebe. Ixe kadai mu'aypapan wuywebe i'o am. Deus soat em wuyemukaypinput ũmũm wuywebe wuymucokcok am. Deus imẽn xipan wuykug̃ ibikuy wuywebe wuyetabut am cekay buye — io'e ip.Imẽn Paulo Listra ka watwat o'g̃utaybin Deus ekawẽn.</n>


text:
Listra ka watwat biopak aoka ojuy jĩjã tũybe Pauloyũ deusyũ iãn o'e ip puye. Pauloyũ bit o'g̃ubu'un ip biopak aoka am.</n>


text:
Judeuyũ oajẽm Pauloyũ kay- -itabut'ũmayũ. Oajẽm ip Antioquia ka bewi, Icônio ka bewi dak. Listra ka be ip oajẽm. Ade o'g̃ubu'un ip Pauloyũ kay. O'g̃utakomãn ip cekay ip. <n>Imẽnpuye Paulo o'yabug̃bug̃ ip yaokaap ojuy. Kururug̃ Paulo o'tujujẽm ip jeka bewi- -Listra ka bewi. Kacũg̃pe o'jepere ip. Tũybe oe'ũ iãn o'e ip.


text:
Paulo bit o'ãy Jesus kay itabucayũ cekay ce'awero buje. Waram oõm Listra ka be. <n>Kuyaje Paulo o'kop Derbe ka be Barnabé eju.


text:
Kawẽn idipat o'g̃uwẽnuwẽn ip Derbe ka watwat pe. Imẽnpuye tak g̃u oitabun ip Jesus kay. <n>G̃ebuje o'jepit ip jedocap e dag̃ ma. Listra ka dag̃ ip o'jepit Icônio ka dag̃ tak, Antioquia ka dag̃ tak.


text:
Jesus a'õkayayũ jojom ip o'jepit. Ixeyũ a'õmucanucan oekuku ip. Yawẽwẽm ip oekuku. Paulo o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Jesus kay eyetabucap cuy epeyepere g̃u — io'e. — Jesus kay wuyetabut pima, warara'acat ipiat supi'ajoat wuywebe — io'e. <n>— G̃uyjom pit Deus xe acesop. Ixe soat kukukan pima, cexe ma acesop soat ya'õ kay kũyjobit pima — io'e cebe ip. <n>Paulo soat kaka dag̃ oeku Barnabé eju.</n>


text:
Ixeyũ dak ag̃okatkayũ o'taẽ Jesus day itabucayũ kukukayũm. Soat kaka dag̃wi o'taẽ ip. Jekpiwa ma o'jewemurun ip jekawẽn ãm Deus eju. Deus eju o'jekawẽn ip o'taẽ'ibiyũ beam. Imẽn o'jekawẽn ip Deus eju: <n>— Ocekukukat — io'e ip Jesus pe. — Iteyũ ag̃okatkayũ juy ejukuk xipan, ekay itabut ip puye — io'e ip Deus pe.</n>


text:
Antioquia ka kay ip o'ju waram. Kobexixi dag̃ ip o'ju. Koap jejẽmap ka be ip oajẽm- -Antioquia ka be. <n>— Xipan cuy ixeyũ ejukuk kapikpig̃ pima- -ekawẽnmuwẽnuwẽn pima — i mo o'e itabucayũ Deus pe ibo ka be koap cẽm pima.</n>


text:
Oajẽm ip ma'g̃uto Antioquia ka be jekapikap o'jepere ip puye. Paulo ekawẽn co am o'je'awero ip soat Jesus a'õkayayũ. <n>G̃ebuje Paulo apẽn Deus ixeyũ buywatwanap o'g̃uwẽn cebe ip. Apẽn soat kaka dag̃ oekuku ip iap o'g̃uwẽn. <n>— Deus juk adi oca'õmucanucan osunuy Jesus muwẽnuwẽn pima — io'e. — Judeu'ũmayũ be ocemuju jekawẽn muwẽn ãm — io'e. — Tak g̃u ip oitabun Jesus kay — io'e cebe ip.</n>


text:
Judeuyũ o'ju Antioquia ka kay- -Judéia eipi bewiayũ. Oajẽm ip. <n>G̃ebuje cedag̃ g̃u Jesus kay itabucayũ o'g̃utaybin ip- -Judeu'ũmayũ o'g̃utaybin ip. <n>— Moisés ekawẽn tag̃ eyedaypu'ag̃obixeedakat'ũm pima, Deus jeydaxijo g̃u — io'e ip napa ma itabucayũ be.</n>


text:
Imẽneju Pauloyũ o'jewa'õxikxik cĩcã ceweju ip Judéia eipi bewiacat eju. Imẽnpuye Jesus a'õkayayũ itaybin pin o'e ip apẽn g̃u paxi cũg̃ ma wuyxe iam. <n>— Acesuxeedakat tu Moisés ekawẽn tag̃? Acesuxeedakat g̃u xe'e? — io'e ip jewewebe.Imẽnpuye ip Paulo o'g̃uju Jerusalém ka be, Barnabé dak, jebureyũ dak. <n>— Jerusalém ka be juy epeju — io'e ip. — Epeju juy jekawẽn ãm Jesus emumujuyũ eju- -itabucayũ kukukayũ eju dak — io'e ip. — Epeyewawẽ juy ceweju ip. “Acesuxeedakat tu Moisés ekawẽn tag̃? Acesuxeedakat g̃u xe'e?” i juy epe'e cebe ip — io'e ip.</n>


text:
Pauloyũ o'jewemuwẽn cebe ip. O'jẽm ip Antioquia ka bewi. <n>O'ju ip itabucayũ kukukayũ kay. Cucum pima Fenícia eipi dag̃ o'kop ip, Samaria eipi dag̃ tak. Soat ka dag̃ o'je'awero ip itabucayũ eju cucum pima. <n>— Ade jĩjã Judeu'ũmayũ kuyap jetabucap o'jepere ip — io'e ip. — Jesus kay ip oitabun — Pauloyũ o'e cebe ip. <n>Icokcok cĩcã ip o'e itabucayũ iboap awẽg̃ tobuxik puje- -Fenícia eipi watwat, Samaria eipi watwat tak.</n>


text:
Oajẽm ip Jerusalém ka be. O'ju ip itabucayũ kukukayũ kay. Itabucayũ kukukayũ ip o'tobede, Jesus emumujuyũ dak, wara'acayũ itabucayũ dak. Itabucayũ kukukayũ o'je'awero ip cexe. <n>G̃ebuje Paulo o'jekawẽn cebe ip. <n>— Deus cuk adi ocebuywatwatn kawẽn idipat muwẽn ãm — io'e. — Pũg̃ g̃u Judeu'ũmat oitabun Jesus kay- -ade jĩjã ma! — io'e Paulo.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ pit Fariseuyũ o'ãy Paulo mukorẽm ãm- -Jesus kay itabucayũ. <n>— Ixeyũ dak cuy Moisés ekawẽn tag̃ jeku, itabut ma'g̃u ip Jesus kay — io'e ip. — Jedaypu'ag̃obixeedakat cuy ip cekawẽn tag̃ — io'e ip te'e ma. Imẽnpuye Pauloyũ o'jewa'õxikxik cĩcã Fariseuyũ eju.</n>


text:
G̃ebuje Jesus emumujuyũ o'je'awero ip Jesus kay itabucayũ kukukayũ eju. O'jewawẽwẽ jĩjã ip. <n>— Apẽntak cedag̃ wuywebe Judeu'ũmayũ mutaybit am Jesus kay itabun ip puje? — io'e ip jewewebe. — “Moisés ekawẽn tag̃ cuy epeku,” i du ace'e cebe ip? Imẽn g̃u xe'e ace'e cebe ip? — io'e ip jewewebe.</n>


text:
O'jekawẽn cĩcã ip jeweweju jewemudin ãm. Ibun cĩcã ip o'jewa'õxikxik wara'at tag̃tag̃tag̃ i'eap puxim. <n>Pedro o'jekawẽn soat pe aweromayũ be. <n>— Okitpitpityũ — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wekawẽn kay — io'e. — Kuy bima Deus onaẽ kawẽn idipat muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be. Eyetaybit iboam — io'e. — Ixe mo omuju ibikuy osunuy ixeyũ mutabut am jekay buye.


text:
Deus itaybit apẽn wuyju jewag̃uyg̃uy iam — io'e. <n>— Ixe mo jebiõg̃buk o'g̃udot Judeu'ũmayũ kay apẽn wuykay o'g̃udot iap co'i. Imẽn Judeu'ũmayũ kay dak õn iam wuymutaybitbin o'e Deus.


text:
Soat ipi dag̃ayũ ibit ma Deus xe. Soat jewejojo'i ma ip cexe. Imẽnpuye Deus ikẽrẽat o'ju'uk Judeu'ũmayũ bewi Jesus kay ip itabut puye. O'ju'uk apẽn wuywebewi ikẽrẽat o'ju'uk iap co'i — io'e.


text:
— “Cedag̃ g̃u Deus pe jebiõg̃buk muõm ãm cebe ip, Moisés ekawẽn tag̃ g̃u ip puye,” i du eyju e'em? — Pedro o'e. — Iba'ore osunuy wuydobuyũ'ũm'ũm pe ixe ekawẽn tag̃ jeku am. Wuywebe dak iba'ore. Iba'ore kuka o'e Judeu'ũmayũ be dak. Imẽnpuye “Moisés ekawẽn tag̃ cuy epeku,” i'ũmg̃u juy ace cebe ip- -Jesus kay itabun'isuayũ be.


text:
Wuykukukat Jesus wuydaxijojom cekay wuyetabut puye. Wuydaxijojom xipan wuykug̃ puye. Imẽnpuxim Judeu'ũmayũ dak idaxijo itabun puje ip — Pedro o'e.</n>


text:
G̃uyjom Pauloyũ o'jekawẽn aweromayũ be. <n>— Deus mo ocemuju kawẽn idipat muwẽn ãm Judeu'ũmayũ be — io'e. — Deus a'õbi juk adi wuywebe i'e ba'oreat oceg̃ubapukpuk soat etabutpe — io'e. — Deus soat podi ma ya'õbaca iap juk adi oceg̃ubapukpuk itabutpe ip — io'e ip aweromayũ be. Soat ip mũg̃ osodop ya'ĩjojom.</n>


text:
G̃uyjom Tiago o'jekawẽn aweromayũ be. <n>— Okitpitpityũ — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wekawẽn kay.


text:
Simão Pedro ekawẽn epeya'ĩjojo kuy — io'e. — Deus xipan Judeu'ũmayũ kug̃ iam wuymukũyjojo — io'e. — Deus Judeu'ũmayũ o'taẽ itabut am jekay. Ixeyũ dak o'taẽ jebekitkiyũm — io'e.


text:
— Iboap o'jebapuk kuyayũ ekawẽn tag̃- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup ekawẽn tag̃ — io'e. — Imẽn e'em iboaptup: <n>


text:
 “Õn Deus,” i. “Waram ocepit ya'at'ibit'a mudim am- -Davi duk'a mudim am,” i. “Yadipat'am je'e ma'g̃uto,” i. “Soat xe ijodiat xe wa'õbuyxian og̃uy apẽn Davi ya'õbuyxi osunuy iap co'i,” i. “Obikuyap tag̃ jeku ip waram,” i.


text:
 Imẽn wuykukukat e'em, i. Kuyje ma iboap o'g̃uwẽn, i. <n> Imẽn e'em iboaptup — io'e Tiago. — Imẽn cuk adi Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'e'e'e Deus a'õbi — Tiago o'e.</n>


text:
— “Imẽnpuye Judeu'ũmayũ kaykay g̃u juy ajop,” i õn e'em — io'e Tiago. — “Jesus kay itabun'isuayũ kaykay g̃u juy ajop,” i õn e'em — Tiago o'e. — Iboam acã juy ace Judeu'ũmayũ be- -itabun'isuayũ be: <n>


text:
 Deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn cuy epesuẽn'o g̃u, i. Wara'acat tayxi kaykay g̃u juy epesop, wara'at itop kaykay g̃u dak, i. Iẽntoyteyatẽn cuy epesuẽn'o g̃u, i. Puca doy juy epetoykõnkõn g̃u, i. <n> Iboam acã juy ace Judeu'ũmayũ be- -itabun'isuayũ be — Tiago o'e.</n>


text:
— Kuy bin ma opop Moisés ekawẽn wuymutaybitbin'ukayũ soat kaka dag̃ — io'e. — G̃asũ dak soat kaka dag̃ opop ip. Soat Sábado cekawẽntup cocom ip wuy'eaweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Iboam acã juy ace cebe ip — Tiago o'e. <n>— Imẽn cuy ace! — io'e ip aweromayũ.</n>


text:
 <n> (22-23)</n> Soat ce'awero'ibiyũ Tiago be jawẽwẽap kay ip o'e- -soat Jesus emumujuyũ, soat itabucayũ kukukayũ dak, soat itabucayũ dak.


text:
(-) <n>Oceju Jesus emumujuyũ, itabucayũ kukukayũ dak, wara'acat itabucayũ dak, i. Eykitpitpiyũ oceju, i. Kato mujujum oceju soat pe eywebe Judeu'ũmayũ be, i. Kato mujujum ocejũ soat kaka dag̃acat pe- -Antioquia ka watwat pe, Síria eipi watwat pe dak, i.


text:
Kuy bima ag̃okatkayũ mo a'g̃u eyag̃uymubabi'ũm'ũm oce'in, i. G̃asũ eyetaybit g̃u apẽn oceku cedag̃ iam, i. “Moisés ekawẽn tag̃ eyedaypu'ag̃obixeedakat'ũm pima, Deus jeydaxijo g̃u,” io'e ip napa ma eywebe, i. Oceju g̃u mo a'g̃u ixeyũ oceg̃uju eykay, i. Ja'õbi ma mo a'g̃u ip o'ju eykay, i.


text:
Imẽnpuye juk a'g̃u oceje'awero pũg̃ tag̃ ma eyawẽ ãm, i. G̃asũ xepxep ag̃okatkayũ ocetaẽ imuju am eyjom, i. Ixeyũ cum Barnabé eju, Paulo eju dak, i.


text:
Pauloyũ o'yaoka pin kuy bima, i. Inaka iparara'ũm ma wuykukukat Jesus Cristo muwẽnuwẽn oekuku ip, i. Imẽnpuye ikukpin cĩcã ip ocexe, i.


text:
 <n> (28-29)</n> Iboam acã oceju e'em eywebe: Deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn cuy epesuẽn'o g̃u, i. Puca doy juy epetoykõnkõn g̃u, i. Iẽntoyteyatẽn cuy epesuẽn'o g̃u, i. Wara'at tayxi kaykay g̃u juy epesop, wara'at itop kaykay g̃u dak, i. Iboam acã juy oceju e'em eywebe, i. Iboap tag̃ jekukum pima, cedag̃ epeku. Eywãtaxipipem g̃u juy epesop. Ibũrũ ma oceju e'em eywebe eyawẽwẽm, Deus biõg̃buk tak eyawẽwẽm, i.Imẽn o'tupmubararak ip Judeu'ũmayũ awẽwẽaptup itabucayũ kukukayũ Jerusalém ka be awerom pima.


text:
G̃ebuje taẽ'ibiyũ cartadup o'tuptujowat ip Antioquia ka watwat kay- -itabucayũ kay. Judas o'tuptujowat, Silas eju. O'ju ip Barnabé eju, Paulo eju dak. <n>Yajẽm puje soat itabucayũ o'tomuwã ip je'awero am.</n>


text:
G̃ebuje ip o'tupũm cebe ip. Itabucayũ kukukayũ ya'õberen o'tupcoco soat pe ya'ĩjo am. Soat ip icokcok o'e ibodup ekawẽn co buje.</n>


text:
Judas Silas tak itabucayũ o'yawẽwẽ. Antioquia ka watwat o'yawẽwẽ ip. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ osodop ip. Deus ekawẽn ip o'g̃utaybitbin. Imẽnpuye big̃ ma ip itabut o'e Jesus kay. Icokcok ip o'e jetabucap kug̃. Pũg̃ kabia g̃u osodop ip Antioquia ka be.</n>


text:
Ibocewi o'jewemuwẽn ip itabucayũ be. <n>— Deus cuy xipan jeydujupit — itabucayũ o'e cebe ip. <n>O'jepit ip Jerusalém ka be. Kuy bima o'g̃uju'iayũ kay ip o'jepit.


text:
Paulo dak Antioquia ka be osunuy, Barnabé dak. Wuykukukat ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ip adeayũ be. Jebureyũ eju wuykukukat ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ip.</n>


text:
Ibun'ũm pima Paulo o'jekawẽn Barnabé eju. <n>— G̃a'a juy acepit — io'e. — Soat kaka dag̃ cuy aju- -kuy bima Deus ekawẽn ag̃uwẽnuwẽn iap kaka dag̃ — io'e. — Wuynomukay juy acepit waram Jesus a'õkayayũ jom — io'e. — G̃a'a acepit xipat paxi opop ip iam — io'e Barnabé be. <n>— G̃a'a — io'e Barnabé.</n>


text:
Paulo bit ibu'u o'e tujowan. <n>— Oxe ma xipat g̃u João Marcos ju am wuyweju — Paulo o'e. — Koap pima mo wuyiwat — io'e. — Panfília eipi be bima, o'jepit — io'e. — Wuyweju bit mo oibu'un Deus ekawẽn muwẽn ãm — io'e. — Obu'u oce ikug̃ — Paulo o'e.</n>


text:
O'jewa'õxikxik cĩcã ip. Imẽnpuye o'jeok ip jewewejuwi oibu'un ikug̃ puye. <n>G̃ebuje Barnabé João Marcos o'tujowat jeweju. Kobexixi be ip oõm. Tibog̃ cĩcãati o'timudek ip. Chipre eipi be ip o'ju- -tip'awerorobog̃ pe.</n>


text:
G̃ebuje Paulo wara'at ma o'taẽ jeweju am. Silas o'taẽ jeweju am. Soat ikitpitpiyũ o'jekawẽn Deus eju cebeam ip- -Antioquia ka watwat. <n>— Bay, xipan soat kug̃ ẽn — io'e ip. — Iteyũ xepxepayũ juy ejukuk xipan — io'e ip Deus pe.</n>


text:
Paulo o'ju Silas eju. Síria eipi dag̃ oekuku ip, Cilícia eipi dag̃ tak. Deus ekawẽn itabucayũ mutaybitbin oekuku ip.</n>


text:
Pauloyũ o'ju Derbe ka be, Listra ka be dak. Listra ka be ag̃okatkat osunuy. Jesus a'õkayat osunuy. Ibutet Timóteo i osunuy. Paulo o'ju Timóteo kay. Timóteo xi Judeu osunuy. Ixe ayacat Deus ekawẽn kay itabut osunuy. Cebay Judeu g̃u osunuy- -Grego acã.


text:
Jesus a'õkayayũ Timóteo o'g̃uwẽn Paulo be- -Listra ka watwat, Icônio ka watwat tak. <n>— Timóteo xipat cĩcã — io'e ip Paulo be.</n>


text:
Timóteo dujowat ojuy o'e jeweju jebuywatwat'ukan Paulo. Koap Paulo Timóteo o'taypu'ag̃obixeedakat Judeuyũ babi dag̃, ade Judeuyũ osodop ika kay ip cumiat ka be buye. Itaybit cĩcã osodop ip Timóteo Judeu'ũmat ipot iam, taypu'ag̃obixeedakat'ũm iam tak ixeyũ Judeuyũ.</n>


text:
G̃ebuje Paulo o'ju Silas eju, Timóteo eju dak. Soat kaka dag̃ ip oekuku Jesus kay itabucayũ jojom. Jerusalém ka watwat pe jawẽwẽap muwẽnuwẽn oekuku ip. Jesus emumujuyũ be jawẽwẽap muwẽnuwẽn oekuku ip- -itabucayũ kukukayũ be jawẽwẽap muwẽnuwẽn. Mẽnku Judeu'ũmayũ jekuku iap muwẽnuwẽn oekuku ip. <n>— Kũyjobin cuy epesop eyawẽwẽap ekawẽn kay — io'e ip itabucayũ be soat kaka watwat pe.Soat kaka dag̃ oekuku ip imukũyjojom.</n>


text:
Deus biõg̃buk Pauloyũ o'g̃ujuat g̃u Ásia eipi be. O'g̃ujuat g̃u ip iboce Deus ekawẽn muwẽn ãm. Imẽnpuye Frígia eipi dag̃ ip oekuku Galácia eipi dag̃ tak. Kapurũg̃ tag̃ ip oekuku.</n>


text:
Ibocewi oajẽm ip Mísia eipi tẽg̃ ma. Bitínia eipi be cu ojuy ip. Deus biõg̃buk pit o'g̃ujuat g̃u ip.


text:
Imẽnpuye Mísia eipi dag̃ o'timudek ip. Trôade ebikopap pe oajẽm ip. Ibo ka tibog̃ cĩcãati xe osunuy.</n>


text:
G̃ebuje Paulo jexey jo'iat o'jojojo ixe exima. Trôade ka be bima o'jojojo. Ag̃okatkat o'jojojo jexey jo'iat pe. Macedônia eipi bewiat o'jojojo. Cũg̃'i osunuy. <n>— Macedônia eipi kay juy ejot — io'e Paulo be jexey jo'iat pe. — Ocebuywan cuy ece — io'e Paulo be.</n>


text:
Paulo imẽn jexey jo'iat o'jojojo. Õn tak cuk Paulo xe og̃uy Trôade ka be bima. Õn Lucas- -ijudup mubarararag̃at. Macedônia eipi kay a'g̃u cu ojuy ocejewag̃uy Paulo exey jo'iat puye. Ocetaybit cĩcã Deus cuk ocemuju Macedônia eipi kay kawẽn idipat muwẽn ãm iam.</n>


text:
G̃ebuje kobexixi be oceõm. Ocejẽm Trôade ka bewi. Tibog̃ cĩcãati ocetimudek. Cũg̃ ma oceju tip'aweroro kay Samotrácia eipi kay. Kuyaje oceju Neápolis ebikopap kay.</n>


text:
— G̃ebuje Filipos ka kay oceju. Filipos ka Macedônia eipi be opop. Ikabog̃ cĩcã ma o'sukadop. Wara'atka bodi ma ikabog̃ o'sukadop- -Macedônia eipi beatka bodi ma. César ebekitkit ibo ka o'sukada Roma ka kukat ebekitkit.


text:
Ag̃oka bewi ocejẽm Sábado kabia. <n>Idibi wãbũ kay oceju. <n>— Judeuyũ aco'i kawẽnwẽn Deus eju ijoce — i juk a'g̃u oce'e.Aoyũ awerom osodop ip iboce. Ocabik ma a'g̃u ceparakpe ip- -aweroayũ parakpe.</n>


text:
G̃ebuje Deus ekawẽn oceg̃uwẽn cebe ip. Ayacat iboce osunuy. Ibutet Lídia i osunuy. Tiatira ka bewiat osunuy. Pag̃o idipat teidada'ukat osunuy. Deus kay itabucat osunuy. Deus Paulo ekawẽn o'g̃ubapuk Lídia be itabut cĩcã i'e am. Imẽnpuye itabut cĩcã o'e Jesus kay.


text:
O'jewemubatisanat “Jesus ebekit õn g̃asũ bit” i'e am soat pe. Lídia duk'a watwat tak o'jewemubatisanat ip, itabut puye. Lídia o'jekawẽn ocewebe. <n>— Eyxe wuykukukat Jesus kay wetabut pima, oduk'a be juy epesop g̃asũ bit — io'e ocewebe.Imẽnpuye Lídia duk'a be ocesop Filipos ka be bima.</n>


text:
G̃ebuje ayacat ocedopabijuk- -yaypan'isuat- -cekariwa be imudadaybotbot'ibit. Deus eju Judeuyũ kawẽnwẽn'uk osodop iap kay cum pima, ocedopabijuk. Ibiõg̃buk kẽrẽat kug̃ osunuy jewebe. Ibiõg̃buk kẽrẽat a'õbi yaypan'isuat apẽn g̃uyjom je'bapuk iap muwẽnuwẽn'uk osunuy adeayũ be. Ag̃okatkayũ yaypan'isuat kukayũ osodop ip. Ade dinheiro bubum ip osodop apẽn g̃uyjom je'bapuk eykay iap muwẽg̃ap teim. Ixe yaypan'isuat ocedopabijuk.


text:
Jewãwãwãm oekuku ocenomuju soat kabia. O'jekawẽn ocekawẽn coco'ukayũ be. <n>— Teyũku Deus a'õ kay kũyjobicayũ — io'e'e'e. — Ixe Deus soat podi ma ya'õbuyxiat — io'e'e'e. — Apẽn wuyewedaxijo but iap muwẽnuwẽn wuywebe — io'e'e'e ya'õberen ocekawẽn coco'ukayũ be.</n>


text:
Iboap muwẽnuwẽn oekuku ocedobatban yaypan'isuat. Wara'at kabia dak. Wara'at kabia dak. Ade kabia iboap muwẽnuwẽn oekuku ocenomuju. Imẽnpuye Paulo yukpiceg̃ẽn o'e cekay. O'jekorepẽn yaypan'isuat kay. <n>G̃ebuje Paulo o'jekawẽn ibiõg̃buk kẽrẽat pe- -yaypan'isuat peat pe. <n>— Ejẽm cuy yaypan'isuat pewi — io'e. — “Ejẽm cuy,” i õn e'em ewebe Jesus a'õbi — Paulo o'e. <n>G̃ebuje'isum ma o'jẽm cebewi. Xipat o'e.</n>


text:
Cebewi ibiõg̃buk kẽrẽat cẽmap co buje, yaypan'isuat kukayũ oitakomãn ip Paulo kay. <n>— G̃asũ bit ixe ibiõg̃buk kẽrẽat a'õbi g̃uwẽn g̃u — io'e ip. — Abu dinheiro je'g̃ũm ocewebe g̃asũ bit? — io'e ip. <n>Pauloyũ o'jat ip. Akiju ip o'tujowat. Jeka kukukat topabe o'tujowat ip imuymuy am.</n>


text:
G̃ebuje o'jekawẽn ip jeka kukukayũ eju. <n>— Teyũku Judeuyũ — io'e ip. — Wuyka watwat kaykay ip — io'e ip napa ma. — Iwaru ma ocemutaybitbin ip. Jebabim ip ocemutaybitbin — io'e ip.


text:
— Cedag̃ g̃u iteyũ e'eap tag̃ wuyeku am, wuyju Roma ka kukukat ebekitkit puye — io'e ip napa ma.</n>


text:
G̃ebuje ibo ka watwat oitakomãn ip Pauloyũ kay, imuymuy buje. Ika kukukayũ Pauloyũ eekabek o'g̃uwekuwek ip. <n>— Epeyukxabimupokupog̃ cuy daxadaypam — io'e ip.</n>


text:
O'yukxabimupokupok cĩcã ip. Daomũnmũnap'a be o'g̃uõm. <n>— Ag̃ cuy epesop cekay — io'e ip daomũnmũnap'a kukukat pe. — Epejowiwi juy ip ijẽmap puxim — io'e ip.</n>


text:
Iboap co buje ãmap'abi be Pauloyũ o'g̃uõm ig̃o'a kukukat. Badiat'abi be ip o'g̃uõm, “Xipan cĩcã juy iteyũ epejowiwi,” i juk o'e buye. Sui o'suimuõm ip iptok pe. O'jekag̃obiece ip parakpe. Cem cĩcã o'e ip. Ceok pa'ore ip o'e.</n>


text:
Iximadakpe Pauloyũ o'jebibododon Deus kay. O'jekawẽn ip Deus eju. Ibibodo a'ĩjojom o'e ip soat daomũnmũnap'a beayũ.


text:
Ipi o'jexixi g̃ebuje bit. Imẽnpuye daomũnmũnap'abi'ip o'je'abi'ipekutu. Soat xĩntabi dak jekpiwa ma o'jeorek. O'tomudip'uk. Ikag̃obimuparakap'ip tak o'jeipeorek jekpiwan ma.</n>


text:
Imẽn cebapuk puje daomũnmũnap'a kukukat o'jewũrũg̃. Xĩntabi tomudip'uk'uk o'jojojo. Tũybe taomũnmũnayũ kuy o'jẽm iãn o'e. Imẽnpuye jepaja o'ju'uk iyuk pewi jewaoka ojuy.


text:
Imẽnpuye Paulo ya'õberen o'jewãwã. <n>— Ecewaoka g̃u juy — io'e ya'õberen. — Ocejẽm g̃u buk — io'e. — Soat oceju ijoce mabuk — io'e yakukukat pe.</n>


text:
— Wexiktak cuy eg̃ũm owebe — io'e jebure be ya kukukat. — Etojot cuy kabia iam.O'g̃ũm cebe. Badi o'ju. <n>Pauloyũ kay o'ju. Ikarabakbak o'e jeparara pibun. O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ Pauloyũ dopabe.


text:
— Etabun cuy eg̃uy Jesus kay- -wuykukukat kay — io'e. — Etabut pima Deus jedaxijo. Eduk'a watwat tak idaxijo — io'e ip.</n>


text:
Soat ip oitabun wuykukukat Jesus kay. Daomũnmũnap'a kukukat Pauloyũ o'yukxabiwuy iximadakpe ma. <n>G̃ebuje daomũnmũnap'a kukukat o'jewemubatisanat “G̃asũ bit Jesus ebekitkit oceju” i'e am jebureyũ be. Soat tuk'a watwat tak o'jewemubatisanat.


text:
Pauloyũ o'tujowat ip jeduk'a be. Puybit o'g̃ũm cebe ip. <n>— Juku eyxan — io'e. — Epejo'o — io'e.Soat ip icokcok cĩcã o'e Jesus kay itabut puye.</n>


text:
Kabia buje Filipos ka kukukayũ te'e ma sorarayũ o'g̃uju daomũnmũnap'a beayũ dakoy am- -Pauloyũ dakoy am. <n>— Pauloyũ juy epeg̃ujẽm daomũnmũnap'a bewi — io'e ip sorarayũ be.</n>


text:
O'ju ip daomũnmũnap'a be. Ika kukukayũ ekawẽn o'g̃uwẽn ip ig̃o'a kukukat pe. <n>Ixe o'ju Pauloyũ kay. <n>— “Pauloyũ juy epeg̃ujẽm daomũnmũnap'a bewi,” i juk o'e ip oceka kukukayũ — io'e yakukukat Pauloyũ be. — Epejẽm cuy — io'e ip. — Eyekupinap tag̃ cuy epeju — io'e Pauloyũ be.</n>


text:
Imẽnpit Paulo ika kukukayũ a'õ kay g̃u o'e. <n>O'jekawẽn sorarayũ be Paulo. <n>— Oceju soat eipi kukukat ebekitkit- -César ebekitkit Roma ka kukat ebekitkit — io'e. — Soat etabutpe ip ocukxabiaokaka — io'e. — Ocedujowat g̃u ip ibimãmãmãmayũ ekawẽn coco'ukat kay ocekawẽn co am — io'e. — Itaybit g̃u mo a'g̃u ip Pauloyũ ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ iam, o'g̃ujurũg̃ g̃u iam tak, ocekawẽn co'ũm puye. Jetaybitpun'ũma ip ocemuõm daomũnmũnap'a be — io'e. — Iba'arẽm ma ip ocemujẽm ojuy! — io'e. — Iba'arẽm g̃u juy ip ocemujẽm — io'e. — Soat etabutpe juy ip ocemujẽm — Paulo o'e.</n>


text:
Imẽneju sorarayũ o'jepit ika kukukayũ kay. Paulo ekawẽn o'g̃uwẽn ip cebe ip. <n>— César ebekitkit teyũbitku — io'e ip. Imẽnpuye ika kukukayũ iparara jĩjã ip o'e César ebekitkit ukxabi mupok pi osodop buye.</n>


text:
O'ju ip Pauloyũ kay. Daomũnmũnap'a be ip o'ju. <n>— Oceju juk a'g̃u xipan g̃u eykuk kapusu — io'e ip. — Imẽnpit eyag̃uyba'ũm cuy iboap kay — io'e. — “Filipos ka kukukayũ juk a'g̃u ikẽrẽm cĩcã ocekuk,” i'ũmg̃u juy epe'e — io'e ip. — Epejẽm oceka bewi — io'e ip Pauloyũ be.</n>


text:
O'jẽm ip daomũnmũnap'a bewi. O'ju ip Lídia duk'a be. Ixe duk'a be osodop ip kawẽnwẽn Jesus a'õkayayũ eju. O'yawẽwẽ ip. O'jẽm ip ibocewi.</n>


text:
Pauloyũ o'ju Tessalônica ka kay. Cucum pima o'kap ip Anfípolis ka dag̃, Apolônia ka dag̃ tak. Oajẽm ip Tessalônica ka be. Ebapũg̃ esemana ibo ka be ip osodop. Judeuyũ e'aweroroap'a ibo ka be o'yanuy- -Deus eju kawẽnwẽnap'a.


text:
Ebapũg̃ Sábado bima ig̃o'a be o'jujuju ip. Oõm ip ig̃o'a be. <n>G̃ebuje Paulo Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ig̃o'a beacat pe. Imutaybitbin o'e ip.</n>


text:
— Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ juk adi Jesus Cristo o'g̃uwẽnuwẽn — io'e. — Imẽn e'em ip: <n> Deus emunaẽ juy ipiat supi'ajo, i. Je'ũ juy, i. Waram imẽnpit jetait, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽn tup — io'e. — Ibodup ekawẽn tag̃ o'jebapuk Jesus pe — io'e. — Õn ixe Jesus muwẽnuwẽn eywebe. Deus ixe Jesus o'taẽ wuydaxijojo'ukan — Paulo o'e.</n>


text:
Iboap co buje ade Judeuyũ oitabun Jesus kay. Pauloyũ eju oekuku ip. Ade Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ dak oitabun Jesus kay- -Deus kay itabut osodop'iayũ. Ade aoyũ dak oitabun Jesus kay- -Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ- -soat xe ibuyxiayũ.</n>


text:
Warara'acayũ bit oitabutkarey Pauloyũ kay Judeuyũ- -itabut'ũmayũ. Itabutkarey o'e ip ibadipdipyũ oitabun Jesus kay buye. Itabutkareyayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ o'tomuwã je'awero am. Ibukapik'ũmayũ o'tomuwã ip- -kaycõm'ũmayũ. O'je'awero ip itabutkareyayũ Pauloyũ o'jomuymuy buye. Itabutkareyayũ warara'acayũ o'g̃utakomãn ip Pauloyũ kay. Puyxibut'ũm ip oõm Jasão duk'a be Pauloyũ bu ojuy. Pauloyũ dujowat ojuy ip aweromayũ kay.


text:
Pauloyũ bit o'tobuxik g̃u ip Jasão duk'a be. Imẽnpuye Jasão o'jat ip Pauloyũ nuyap pe, Pauloyũ ka'ũm puye. Wara'acat itabucayũ dak o'jat ip. <n>Ibocewi o'tujowat ip ika kukukayũ kay. Pauloyũ o'jomuymuy ip ika kukukayũ be. <n>— Soat kaykay teyũku osodop! — io'e ip napa ma. — Soat kaka dag̃ ip oekuku wuybadipyũ kaykay — io'e ip napa ma. — Wuyka be g̃asũ ip oajẽm — io'e ip.


text:
— Jasão ixeyũ o'tujuõm jeduk'a be tũy ãm — io'e ip jeka kukukayũ be. — Wuyeipi kukukat a'õdadam ip- -César a'õdadam — io'e ip napa ma. — “César g̃u soat kukukat- -Jesus acã,” i napa ma e'em ip ocewebe — io'e ip napa ma.</n>


text:
Iboap co buje ika kukukayũ oitakomãn Pauloyũ kay Pauloyũ wuyeipi kukukat a'õdadam tũybe iãn o'e buye. Adeayũ dak oitakomãn cekay ip.


text:
Imẽnpuye ika kukukayũ dinheiro o'jat Jasãoyũ xewi Pauloyũ mujẽmap teida am. <n>— Pauloyũ juy epeg̃ujẽm wuyka bewi — io'e ip Jasãoyũ be. — Ixeyũ jẽm puje waram eyedinheiro oceg̃ũm eywebe — io'e ip. <n>Jasãoyũ o'g̃uypicat ip waram tuk'a be.


text:
Imẽnpuye Jasãoyũ Pauloyũ o'g̃ujẽm jeka bewi. O'g̃ujẽm ip ixima be. O'g̃uju ip Beréia ka kay. <n>Pauloyũ o'ju Beréia ka kay. Oajẽm. Judeuyũ e'aweroroap'a be ip oõm Deus eju kawẽnwẽnap'a be.</n>


text:
G̃ebuje Pauloyũ Deus ekawẽn Beréia ka watwat o'g̃utaybitbin. Beréia ka watwat Tessalônica ka watwat puxim g̃u ip osodop. Itabut pin ip osodop icẽmat a'õ kay. Paulo ekawẽn coco'uk ip osodop. Soat kabia Deus ekawẽn tup coco'uk ip osodop jetaybit am Paulo icẽmãn paxi e'em iam, icẽmãn g̃u paxi iam tak.


text:
Imẽneju ade ma oitabun Jesus kay. Ade Judeuyũ itabut o'e ip cekay. Ade aoyũ dak itabut o'e ip Jesus kay- -Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ- -soat xe ya'õbuyxiayũ. Ade ag̃okatkayũ dak itabut o'e Jesus kay- -Grego a'õm kawẽnwẽn'ukayũ.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ o'yawẽg̃tobuxik Paulo Deus ekawẽn muwẽnuwẽn Beréia ka be iap awẽg̃- -Tessalônica ka watwat. Imẽnpuye Paulo kay ip o'ju. Oajẽm ip. Paulo awẽg̃ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽn ip Beréia ka watwat pe. O'jomuymuy jĩjã ip. O'gubu'un ip Paulo a'ĩjo am.</n>


text:
Ibocewi Paulo o'tujowat ip Atenas ka be. Paulo dujowacayũ o'jepit jeka be- -Beréia ka be. Jepitpin pima, Paulo o'jekawẽn ceweju ip. <n>— “G̃axĩn ma juy epesot okay,” i juy epe'e Silasyũ — io'e cebe ip. — “Ibun g̃u juy epesop Beréia ka be,” i juy epe'e cebe ip- -Silas pe, Timóteo be dak — io'e Paulo cebe ip.</n>


text:
Paulo yag̃uybabi'ũm'ũm o'e Atenas ka watwat kug̃. Silasyũ ajẽmap wiwim osunuy ibo ka be. Ade deusbaroyũ kay itabut cĩcã ip osodop Atenas ka watwat. Tũybe ade deusyũ iãn o'e ip Atenas ka watwat. Paulo o'yukpiceg̃ẽn deusbaroyũ biõg̃buk cocom puye. Atenas ka watwat kug̃ yag̃uybabi'ũm'ũm o'e.</n>


text:
G̃ebuje Paulo o'jekawẽn Atenas ka watwat eju. O'jekawẽn Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Judeuyũ eju o'jekawẽn Judeuyũ'ũmayũ eju dak- -Deus kayayũ eju. Wuyjuyũ e'aweroroap pe dak o'jekawẽnwẽn soat kabia aweromayũ eju.


text:
Itaybit cĩcãayũ dak o'jekawẽnwẽn Paulo eju- -Estóicoyũ, Epicureuyũ dak. Ixeyũ ag̃okatkayũ itaybit cĩcã osodop ip. Paulo o'g̃uwẽnuwẽn ip jeweweju. <n>— Apẽntak sute e ojuy itaybit'ũmat? — io'e ip. <n>— Deus muwẽnuwẽn teku oxe bit — io'e warara'acayũ. — Wuyju bit wuyetaybit g̃u i'em — io'e ip.Imẽn o'e ip, Paulo soat em Jesus muwẽnuwẽn oekukuku buye, wuye'ũ buje waram acejetait iap muwẽnuwẽn oekukuku buye dak. Jesus buten itaybit g̃u ip osodop.</n>


text:
G̃ebuje itaybit cĩcãayũ Paulo o'tujowat je'aweroroap pe jeweweju kawẽn ãm. Je'aweroroap putet Areópago i osunuy.</n>


text:
 <n> (20-21)</n> — Ekawẽn iisuat cuy epeg̃uwẽn ocewebe — i'e'e'uk osodop ip jewewebe Atenas ka watwat soat em.Soat em iisuat muwẽnuwẽn oekuku ip iisuat cocom tak. Paulo o'ju je'aweroroap pe Atenas ka beayũ eju.


text:
G̃ebuje Paulo o'jekawẽn cĩcã ceweju ip iboce Areópago be. <n>— Atenas ka watwat — io'e Paulo. — Eyetabut cĩcã deusbaroyũ kay.


text:
Deusbaroyũ biõg̃buk cocom ocekukuku ijoce. Pũg̃'a oyajojo wit'a mug̃ẽg̃ẽ- -eyedeusbaroyũ kay eyeg̃ebubuap'a. Ibararak opop ig̃o'a eju. Imẽn e'em: “Wara'at paxi omuy deus, i. Ocetaybit g̃u buk ixem,” i. Ijop'a oceyamug̃ẽ cekay oceg̃ebubuap'am,” i. Imẽn ibararak opop ig̃o'a eju — Paulo o'e. — Õn pit wetabut ixe kay. Ixe Deusat. Ka'ũmg̃u wara'at. Õn wetaybit ixem, eyju bit ka'ũma. Te'e ma ig̃o'a mo a'g̃u epeyamug̃ẽ, eyetaybit g̃u ixem puye. Ixe ekawẽn muwẽnuwẽn õn eywebe.


text:
Kuyje ixe ipi o'g̃ug̃ẽ, soat ipi dag̃acat tak. Ixe kabi beacat kukukat, ipi dag̃acat kukukat tak. Ixe bit wuyemu'amuy'a be g̃u nuynuy.


text:
Ixe buywat pa'ore wuywebe. Ixe soatkug̃. Ka'ũma kay ixe. Ixe wuymutaicin, wuymu'ada'adam tak. Ixe wuyxat ũmũm wuywebe. Wuydoti dak iũmũm.


text:
Soat ka dag̃acat o'g̃u'acog̃ pũg̃ ag̃okatkat pewi. Jebikuyap tag̃ ip o'g̃ujuju soat kaka dag̃. Poce ixeyũ jeedop iap o'g̃uwẽnuwẽn, poce ixeyũ cum iap tak — io'e Paulo.


text:
— Deus imẽn o'g̃uwẽn ixeyũ etaybit am ixem, jekay jetabut am tak. Wũy g̃u wuywi nuynuy- -wuytẽg̃ ma. Deus dobuxik pin pima, iba'ore g̃u wuywebe tobuxik am.


text:
Wuyetait ixe itait puye. Soat tag̃ wuyju cũg̃cũg̃ cucum ixe ag̃ wuykay buye. Wuyju kake ixe kake buye — Paulo o'e. — Eybadipyũ dak imẽn o'e- -tupmubararak'ukayũ: “Deus ebekitkit wuyju dak,” i mo o'e ip.


text:
Deus ebekitkit wuyju. Imẽnpit xipat g̃u wuywebe i'e am: “Deus wita'a mug̃ẽg̃ẽ buxim” i, “Deus ouro mug̃ẽg̃ẽ buxim” i dak, “Deus prata mug̃ẽg̃ẽ buxim” i dak, “Wuyemu'amug̃ẽg̃ẽ'a buxim” i dak — Paulo o'e.</n>


text:
— Kuyje ma Deus g̃ebum g̃u osunuy apẽn ipi dag̃acat ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ iap kay, kawẽn icẽmãn itaybit'ũm ip puye. G̃asũ bit “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,” i'e'em Deus soat pe wuywebe — Paulo o'e.</n>


text:
— Deus ag̃okatkat o'taẽ- -Jesus o'taẽ — io'e. — Kabia o'g̃uweg̃ũn. Soat ijodiat je'bapuk Deus wap ixe kabia be. Abuyũ ikẽrẽat kug̃ Deus xe iap Jesus g̃uwẽn. Abuyũ ikẽrẽat kug̃ g̃u iap tak g̃uwẽn. Cũg̃ ma g̃uwẽn itaybit puye. Deus pe waram Jesus mutait puje soat iboap o'g̃ubapuk soat pe wuywebe — Paulo o'e Atenas ka watwat be.</n>


text:
“Deus ce'ũat o'g̃utait waram” i'e buje Paulo ekawẽn o'jowaywayway ip Atenas ka watwat'in. Warara'acat pit Paulo ekawẽn kay o'e ixeyũ'in. <n>— Waram pima juy g̃uto ejot iboam ocemutaybin am — io'e ip Paulo be.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ag̃okatkayũ oitabun ip Jesus kay. Paulo eju oekuku ip oitabun'iayũ. Pũg̃ ma itabucat putet Dionísio i osunuy. Ixe Areópago be je'aweroro'ukat osunuy. Ayacat tak itabut o'e Jesus kay. Damáris i ibutet osunuy. Pũg̃pũg̃ ã oitabun Jesus kay.</n>


text:
Paulo oajẽm ag̃okatkat kay- -Áquila kay. Áquila Roma ka bewiat osunuy. Kuy mo o'jẽm Roma ka bewi jetayxi eju. Itayxi butet Priscila i osunuy. Áquila Judeu osunuy. Bekin pi ma Ponto eipi be osunuy. Kuy ma mo o'jẽm ip Roma ka bewi Itália eipi bewi. Soat kukukat putet Cláudio i osunuy. O'jẽm ip ixe Cláudio jeipi bewi Judeuyũ o'g̃ujẽmat puye. Oajẽm Áquila kay Paulo.


text:
Áquila torojo'a mug̃ẽg̃ẽ'ukat osunuy- -ixee'a'a mug̃ẽg̃ẽ'ukat. Paulo dak ixee'a'a mug̃ẽg̃ẽ'ukat osunuy. Ixee'a'a deidada'uk ip osodop- -Paulo, Áquila dak. Xepxem ip o'jekapikpik. Imẽnpuye Paulo Áquila duk'a be osunuy Corinto ka be bima.</n>


text:
G̃ebuje soat Sábado cucu'uk osunuy Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Ixe dak Jesus o'g̃uwẽnuwẽn ig̃o'a be Judeuyũ ag̃uymuwarururun ojuy, Judeu'ũmayũ ag̃uymuwarururun ojuy dak. <n>— Icẽmãn Jesus acã Deus emunaẽ — i'e'e'uk osunuy cebe ip.</n>


text:
Silas tak oajẽm Paulo kay, Timóteo dak. Macedônia eipi bewi ip oajẽm. Jesus o'g̃uwẽnuwẽn cĩcã ip Judeuyũ e'aweroroap'a be. <n>— Deus Jesus acã o'taẽ wuydaxijojo'ukan — io'e'e'e cebe ip.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ Judeuyũ'in Paulo ekawẽn kay'ũm cĩcã o'e. Paulo o'jomuymuy jĩjã ip. O'ya'õdada jĩjã ip. Imẽneju Paulo oibu'un ceweju ip je'awero am. <n>— Jesus ekawẽn og̃uwẽn eywebe — io'e. — Inaka eyetabut g̃u wekawẽn kay — io'e. — Ipiat'ajojoap pe eyju buje, õn ma okpiwat g̃u Deus xe. Eyju bit eyukpiwat, cekay eyetabut'ũm puye — io'e Paulo. Paulo jesay o'g̃uxikxik ixeyũ xewi ijẽm puje okpiwat g̃u iap mubapuk am cebe ip.</n>


text:
Ibocewi o'jẽm, Judeuyũ cekawẽn kay'ũm puye. <n>Tício Justo duk'a kay o'ju. Ixe duk'a Judeuyũ e'aweroroap'a tẽg̃ ma o'yanuy- -Deus eju kawẽnwẽnap'a tẽg̃ ma. Itabut osunuy Deus kay. Ixe duk'a be o'ju Paulo. Judeu'ũmayũ be o'ju Jesus ekawẽn muwẽn ãm. <n>G̃ebuje Paulo Jesus o'g̃uwẽnuwẽn Tício Justo duk'a be.


text:
Crispo itabut o'e wuykukukat Jesus kay- -ixe duk'a watwat tak. Ixe Crispo Judeuyũ e'aweroroap'a kukukat osunuy. Itabut o'e Jesus kay g̃asũ bit. Warara'acayũ dak oitabun Jesus kay. Tak g̃u Corinto ka wat oitabun. Deus ekawẽn co buje ip oitabun. O'jemubatisasanat ip “Jesus ebekitkiyũ oceju g̃asũ bit” i'e am jebureyũ be.</n>


text:
G̃ebuje jexey jo'iat o'jojojo Paulo. Wuykukukat o'jebapuk Paulo kay jexey jo'iat pe. Ixima be o'jekawẽn Paulo eju. <n>— Epararam g̃u juy eg̃uy — io'e Paulo be. — Mũg̃ g̃u juy eg̃uy — io'e. — Ebibu'um g̃u juy eg̃uy wekawẽn muwẽn ãm — io'e.


text:
— Õn ma exe og̃uy — io'e. — Imẽnpuye aoka ba'ore cebe ip — io'e. — Ade mabuk itabut je'e okay ijop ka watwat — wuykukukat o'e Paulo be jexey jo'iat pe.</n>


text:
Imẽnpuye Paulo ibun cĩcã osunuy Corinto ka be. Pũg̃ koato osunuy ibo ka be, koato ipidase dak. Soat em Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'uk osunuy ibo ka watwat pe.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ Paulo kay g̃u o'e ip. Paulo o'jat ip taomũn ojuy. O'tujowat ip Gálio be ya'ĩjo am. Gálio Grécia eipi kukukat osunuy. Iecug̃ap osunuy. Oõm ip ibimãmãayũ ekawẽn cocoap'a be. Paulo o'jomuymuy ip.</n>


text:
— Teku ocemubu'u'un kuyat ekawẽn tag̃ wuyeku am — io'e ip Gálio be. — “Xipat ma epesop Deus xe eydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ jekukum g̃u ma'g̃u eyju,” i napa ma teku e'em wuywebe — io'e ip. — Eg̃ukorẽm cuy! — io'e ip.</n>


text:
Paulo jede ojuy o'e jemuymuyayũ be. Gálio bit: <n>— Ecede g̃u juy — io'e Paulo be. <n>Gálio bit o'jede Judeuyũ be. <n>— Judeuyũ — io'e. — Õn pit ite ag̃okatkat og̃ukorẽm g̃u — io'e. — Wuykukukat mupubutbun puje, õn kajuk og̃ukorẽm, ikẽrẽat kug̃ wuykukukat xe buje dak — io'e.


text:
— Jewa'õxikxikxi eyju. “Teku wuybadip ekawẽn mukẽrẽrẽrẽn,” i'e'em eyju — io'e. — “Teku wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u jekukum,” i'e'em eyju. Imẽnpuye õn pit og̃ukorẽm g̃u. Eyju ma juy epeg̃ukorẽm — io'e Judeuyũ be. — Eyxe ma ikẽrẽat kug̃. Oxe bit ikẽrẽat kug̃ g̃u — io'e.</n>


text:
Imẽneju Judeu'ũmayũ itakoma o'e ip Judeuyũ kay, Paulo o'tujujẽm puye. Imẽnpuye Sóstenes o'jat ip Judeu'ũmayũ. O'jat ip ixe Judeuyũ e'aweroroap'a kukukat puye. O'g̃upokupok cĩcã ip ibimãmãayũ ekawẽn cocoap'a exĩntabi weg̃ũn. Gálio bit ak'adit'ũma osunuy ixeyũ kay. <n>— Ãg̃ g̃upokupok ip — io'e jewebe ma. — Õn g̃u wukpiwat. Wa'õbi g̃u ip imupokupog̃ — io'e.</n>


text:
Pũg̃ kabia g̃u Paulo Corinto ka be osunuy. Ibun ma osunuy Jesus a'õkayayũ eju. G̃uyjom o'jewemuwẽn cebe ip. Corinto ka bewi o'jẽm. Síria eipi dag̃ cu ojuy.</n>


text:
Éfeso ka kay o'ju. Priscila o'ju ceweju, Áquila dak. Cencréia ka dag̃ ip o'kap. Cencréia ka be bima Paulo o'jakoeat apẽn kuy bima Deus pe o'e iap tag̃. Waram ip o'ju kobexixi dag̃. O'timudek ip. Oajẽm ip Éfeso ka be. Paulo oibu'un cewejuwi ip- -Áquila ejuwi, Priscila ejuwi dak. <n>G̃ebuje Paulo Judeuyũ o'tobuxik. Oõm je'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Jesus o'g̃uwẽnuwẽn cebe ip. O'jewa'õxikxik Judeuyũ eju.</n>


text:
— Ka'ũma — io'e. — Deus ibikuy bima bit ocepit eykay — io'e cebe ip.O'jewemuwẽn cebe ip. Éfeso ka bewi o'jẽm. Kobexixi dag̃ o'ju.</n>


text:
Cesaréia ka ebikopap pe cemũg̃ puje o'ju Jerusalém ka be. Itabucayũ kay o'ju. O'tobede ip. <n>G̃ebuje kapurũg̃ tag̃ o'ju Antioquia ka kay Síria eipi beat ka kay.


text:
Jay. Oajẽm. Ibun ma osunuy ibo ka be. <n>G̃ebuje itabucayũ o'g̃utaybinbin. Soat kaka dag̃ imutaybitbin ip oekukuku. O'jẽm Antioquia ka bewi. Kapurũg̃ tag̃ o'ju. Galácia eipi dag̃ oekukuku, Frígia eipi dag̃ tak. Jesus a'õkayayũ mutaybinbin oekukuku. Itabut cĩcã ip o'e cũg̃ ma o'g̃utaybinbin puye.</n>


text:
Apolo oajẽm Éfeso ka be. Apolo ag̃okatkat osunuy. Judeu osunuy. Alexandria ka bewiat osunuy. Idim cĩcã o'jekawẽnwẽnwẽn. Itaybit cĩcã Deus ekawẽn.


text:
Kuy bima wara'acat ixe o'g̃utaybitbin wuykukukat e dag̃ wuyeku am iam. Jedokdokap kug̃ o'g̃utaybitbin ip. Cũg̃ ma o'g̃utaybitbin apẽn wuykukukat cuk adi oekuku iam. Itaybit osunuy apẽn João Batista adeayũ o'g̃ubatisasan ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap o'jepere ip iap mubapuk am iam. Itaybit g̃u bit osunuy apẽn g̃asũ wuyju jewemubatisasanan “Jesus ebekitkit oceju” i'e am wuybureyũ be iam.


text:
Jecokcokap kug̃ osunuy imutaybitbin Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Áquila, Priscila dak Apolo o'tujowat jeduk'a be cekawẽn co epere buje. Apẽn wuykukukat e dag̃ ajeku iam o'g̃utaybin ip. Itaybit'ũmapi o'g̃utaybin ip- -ixe o'ya'ĩjojo g̃u buk iam. Cũg̃ cĩcã ma o'g̃utaybin ip.</n>


text:
Ibocewi Jesus kay itabucayũ Apolo o'tomuwã ixe cu ojuy Grécia eipi kay buye. <n>— Cum puk õn Grécia eipi kay — Apolo o'e. <n>— Ha'a — io'e ip. <n>Cartadup o'tupmubararak ip tupmuju am Apolo eju. O'tupmubararak ip Grécia eipi watwat peaptum- -itabucayũ beaptum. O'tupmubararak ip xipan cuy Apolo epejukuk iaptum. <n>G̃ebuje Apolo itabucayũ o'g̃utaybitbin cĩcã Deus ekawẽn Grécia eipi be jajẽm puje. Oitabun ip Jesus kay, Deus xe ikukpin ip puye.


text:
Apolo Judeuyũ a'õxikxig̃ o'e soat etabutpe. <n>— Jesus acã Deus emunaẽ. Jesus acã o'taẽ wuydaxijojo'ukan — io'e cebe ip. — Imẽn ibararak opop Deus ekawẽn tup pe — io'e cebe ip.Mũg̃ ma ip osodop. Ya'õmuypit pa'ore cebe ip.</n>


text:
Apolo Corinto ka be bima Paulo o'kap soat kaka dag̃. Éfeso ka kay o'ju. Jay. Oajẽm Éfeso ka be. <n>G̃ebuje Jesus a'õkayayũ o'tobuxik. Doze be ip osodop. João Batista imubatisasan oeku ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epereap mubapuk am warara'acayũ be. Itaybit o'e ip João emumutaybinbinam.


text:
Paulo o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Ibiõg̃buk xipacat oõm tu eywebe, Jesus kay eyetabun puje? — io'e. <n>— Ka'ũma. Oõm g̃u — io'e ip. — Ajo xe'e Ibiõg̃buk xipacat? Ocejekũyjo g̃u buk ixem — io'e ip.</n>


text:
— Abu-a'õbi juk eymubatisasaan? — Paulo o'e. <n>— João Batista a'õbi juk ocemubatisasaan — io'e ip.</n>


text:
— João ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ o'jepere'iayũ mubatisasan oeku — io'e. — Imubatisasan pima, “Wara'acat omuyku kanomũm. Ibutet Jesus i. Ixe kay juy eyetabun epesop,” i'e'e'uk osunuy João — io'e Paulo.</n>


text:
Iboap co buje o'jewemubatisasaan ip “Oceju Jesus ebekitkiyũ g̃asũ bit- -ixe acã ocekukukat” i'e am jebureyũ be.


text:
Paulo jebu o'subumõg̃ yabi jeje ip. Ibiõg̃buk xipacat oõm cebe ip. Ya'õba'arẽmat a'õm o'jekawẽnwẽn ip. Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ip.


text:
G̃ebuje Paulo Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -Éfeso ka beat'a be. Ja'õcam Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'uk osunuy ibo ka watwat pe. <n>— G̃axĩn ma Deus soat kukukan je'e — io'e ibo ka watwat pe. <n>Ibun osunuy ibo ka be imutaybitbin- -ebapũg̃ kaxi.


text:
Pũg̃pũg̃ayũ bit Paulo be jemutaybitbinap kay g̃u o'e ip. Ibu'u ip o'e jetabut am Jesus kay. Jesus o'jomuymuy ip adeayũ be. Imẽnpuye Paulo o'jeok cexewi ip- -Jesus kay jetabut am ibu'u'uayũ xewi. <n>Wara'at'a kay o'ju Jesus a'õkayayũ eju. Ig̃o'a wuymutaybitbinap'a o'yanuy. Soat kabia Paulo imutaybitbin osunuy ig̃o'a be. Ig̃o'a be Tirano imutaybitbin'uk osunuy pũg̃pũg̃ ehora dag̃. Ixe imutaybitbin'ũm pima Paulo Jesus ekawẽn imutaybitbin'uk osunuy.


text:
Imẽn imutaybitbin'uk osunuy xepxep koato bun. Imẽneju ade jĩjã wuykukukat Jesus ekawẽn o'ya'ĩjojo- -Judeuyũ, Judeu'ũmayũ dak. Soat Ásia eipi watwat o'ya'ĩjojo.</n>


text:
G̃ebuje Deus ja'õbacaap o'g̃ũm Paulo be wuywebe i'e ba'oreat mubapuk am adeayũ etabutpe- -o'jojojo g̃u buk ip iap mubapuk am.


text:
Imẽnpuye adeayũ Paulo epag̃o o'jat cexewi- -pag̃onõmnõm, ikũmpi ekabek tak. Ixe pag̃o o'jomõg̃ ip iwãtaxipipiayũ be. O'je'ada'ada ip ixe pag̃o mõg̃ puje. Xipat o'e ip. Ibiõg̃buk kẽrẽat tak o'jẽmjẽm adeayũ bewi ixe pag̃o mõg̃ puje.</n>


text:
G̃ebuje pũg̃pũg̃ Judeuyũ ibiõg̃buk kẽrẽat o'g̃ujẽmjẽm warara'acat pewi. Pũg̃ ka be g̃u ip osodop. Soat kaka dag̃ oekukuku ip. Ibiõg̃buk kẽrẽat mujẽmjẽm'uk oekukuku ip. <n>Paulo babim imujẽm ojuy ip. <n>— Ocekukukat Jesus a'õbi oceju e'em ewebe “Ejẽm cuy cebewi,” i — io'e ip ibiõg̃buk kẽrẽat pe.</n>


text:
Imẽn imujẽmjẽm ip osodop 7 be ag̃okatkayũ. Ikitpitpityũ osodop ip. Cebay butet Ceva i osunuy. Ceva Judeu osunuy. Judeuyũ epaĩyũ kukukat osunuy. Jesus a'õbi ibiõg̃buk kẽrẽat mujẽmjẽm'uk osodop ip adeayũ bewi ikitpitpiyũ.</n>


text:
Jesus a'õbi imujẽm ojuy bima bit, ibiõg̃buk kẽrẽat o'jede cebe ip. <n>— Wetaybit Jesus — io'e. — Wetaybit Paulom tak — io'e. — Pãm eyju? Abuyũ eyju? Jesus a'õkayayũ g̃u eyju oxe bit — ibiõg̃buk kẽrẽat o'e cebe ip.</n>


text:
Ibiõg̃buk kẽrẽat kukat o'jejorojoro cekay ip- -7 beayũ kay. Toti ip o'g̃uwekuwek. O'watwat ip ig̃o'a bewi 7 beayũ. O'jenapõn ip soat iwekwek. Soat ip yaokaka o'jẽm. Ibo o'jebapuk Éfeso ka be.</n>


text:
Iboap awẽg̃ o'yawẽg̃tobuxik ip- -Éfeso ka watwat, Judeuyũ, Judeuyũ'ũmayũ dak. Iparara o'e ip te'e ma “Jesus a'õbi õn” i'eap puxim. <n>— Wuykukukat Jesus ya'õbuyxi jĩjã — io'e'e ip. Ade ixeyũ'in oitabun wuykukukat Jesus kay.</n>


text:
Ade wamomoyũ dak oitabun Jesus kay. Apẽn cuk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ ip iap o'g̃uwẽn ip Paulo be. Itabut cĩcã o'e ip Jesus kay. Jebukaypacap o'jepere ip.</n>


text:
G̃ebuje ibukaypacap ibararak osodop taperadup pe ibibodo. Oibu'un ip jebibododon. Warara'acat muy'ũ ãm ip oibu'un. Jebukaypacaptup o'tupmu'awero ip tupmupik am soatup. O'tupmupik ip soat etabutpe. Teibog̃ cĩcã osodop tuptei. Tuptei 50,000 dinheiro osodop isurũg̃at prata mug̃ẽg̃ẽ.</n>


text:
Imẽneju warara'acayũ oitabun Jesus kay. Tak g̃u ip oitabun. Deus ekawẽn kay jĩjã ip o'e, cũg̃ cĩcã cexe ip puye.</n>


text:
G̃ebuje Paulo co ojuy Jerusalém ka kay. Deus a'õbi cu ojuy o'e Macedônia eipi dag̃ cu ojuy, Acaia eipi dag̃ tak. <n>— Jerusalém ka kay oju pin — io'e jewebe ma. — Ibo ka be oju buje Roma ka kay dak oju pin — io'e jewebe ma.</n>


text:
Xepxep jewejuayũ'in o'g̃uju jewap Macedônia eipi be. Timóteo o'g̃uju, Erasto dak. Ixe bit Ásia eipi be ibunbun mabuk osunuy.</n>


text:
G̃ebuje Demétrio adeayũ o'g̃utakomãn Jesus a'õkayayũ kay. O'g̃utakomãn ip, soat kaka dag̃ayũ oitabun Jesus kay buye.


text:
 <n> (24-25)</n> Demétrio pratam yamug̃ẽg̃ẽ'ukat osunuy. Diana kay je'e'eap'a'it'it'a mug̃ẽg̃ẽ'ukat osunuy. Ade Éfeso ka watwat kapikpik'uk ip osodop Demétrio eju ibiat'a mug̃ẽg̃ẽm. Ade dinheiro bubu'uk ip osodop ibiat'a mug̃ẽg̃ẽapteim. Tũybe Diana Deus iãn o'e ip Éfeso ka watwat. Imẽnpuye te'e ma Diana kay jĩjã ip osodop. Demétrio ibiat'a mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ o'tomuwã je'awero am soat jeweju kapikpik'ukayũ dak.


text:
Paulo bit adeayũ mubu'u'un jetabut am Diana kay. “Ijodiat emumug̃ẽ Deus g̃u,” i'e'em ixe soat pe. Imẽnpuye adeayũ pu'u'un ip jetabut am Diana kay. Jetabucap epereperem ip — io'e. <n>— Itabut o'e ip Paulo ekawẽn kay- -Éfeso ka watwat, soat Ásia eipi watwat tak — io'e. — Imẽn xipat g̃u jĩjã wuywebe!


text:
Imẽn ibun pima, ajo be acejekapik? Wuyekapikap ka'ũmg̃u o'e. “Ibuyxim g̃u oce'e Diana duk'a!” i je'e ip adeayũ- -Ásia eipi watwat, soat ka dag̃ayũ dak — io'e. — “Diana Deus g̃u,” i je'e ip — io'e.</n>


text:
Imẽneju Demétrio ekawẽn cocoayũ isapka'ore o'e Paulo kay. <n>G̃ebuje o'jewãwã ip ya'õberen- -Diana kay je'e'eap'a'it'it'a mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ. <n>— Diana ya'õbuyxi jĩjã! — io'e ip ya'õberen. — Soat ka watwat itabut cekay! — io'e ip. — Diana kay acã wuyetabut! Diana acã Deus! — i te'e ma o'e ip ya'õberen.</n>


text:
Tũybe Diana Deus iãn o'e ip. Imẽnpuye soat'a'a dag̃ ip ya'õberen o'jewãwã. <n>Ade ip dao ma o'ju je'aweroroap'a kay- -yabog̃at'a kay. Cum pima ip xepxepayũ o'jat Paulo eju jekuku'ukayũ- -Macedônia eipi bewiayũ. Gaio o'jat ip, Aristarco dak. O'tujowat ip je'aweroroap'a be- -yabog̃at'a be. Tak g̃u ip o'je'awero ig̃o'a be.


text:
Warara'acayũ dak o'jewa'õmuju Paulo be- -Ásia eipi kukukayũ- -ibureyũ. <n>— Eõm g̃u juy je'aweroroap'a be — io'e ip. — Aokam cuy ip — io'e ip Paulo be. <n>— Oõm g̃u — io'e.</n>


text:
G̃ebuje aweromayũ warẽmtag̃ ma o'jewãwã. Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma ip jewãwãwãm. Apẽg̃ãm ijoce awerom wuyju iam itaybit g̃u o'e ip. Inaka ya'õberen ma jewãwãwãm ip. Itakoma jĩjã ip o'e Paulo ejuayũ kay, Judeuyũ kay dak.</n>


text:
G̃ebuje Judeuyũ itakomaayũ mudin ojuy o'e. Imẽnpuye Alexandre o'g̃uju ip jewãwãayũ dopabe. Alexandre itakomaayũ mudin ojuy o'e. O'jebaeuru mũg̃ ma epesop i'e am aweromayũ be.</n>


text:
Teku Judeu iam itaybit puje, big̃ ma ip o'jewãwã. <n>— Diana ya'õbuyxi jĩjã! — io'e ip ya'õberen. — Ixe Diana deus wuyxe soat xe, Éfeso ka watwat xe! — io'e ip ya'õberen. <n>Ibun cĩcã ip o'jewãwã. Xepxep hora ya'õberen o'jewãwã ip. O'jewãwã ip tũybe Diana Deus iãn o'e ip puye.</n>


text:
G̃ebuje ag̃okatkat jewãwãwãayũ o'g̃uymũg̃. Ixe ag̃okatkat Éfeso ka kukukayũ'in sunuy. Pa'orem cĩcã jewãwãwãayũ o'g̃uymũg̃. O'jekawẽn cebe ip. <n>— Éfeso ka watwat, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wekawẽn kay! — io'e. — Soat kaka dag̃ayũ itaybit ip Éfeso ka watwat Diana kay je'e'eap'a kukan iam- -deus tuk'a kukan iam- -kuy bima kabi bewi o'kopiat'a kukan iam.


text:
Abu kuka o'e: “Éfeso ka watwat itabut g̃u Diana kay,” i? Ka'ũma ma! — io'e. — Imẽnpuye juy epeyewãwã g̃u — io'e. — Mũg̃ ma epesop! — io'e. — Warẽmtag̃ g̃u juy epe'e'e! — io'e cebe ip.


text:
— Te'e ma juk iteyũ ag̃okatkayũ epetojot ijoce — io'e. — Diana kay je'e'eap'a beat o'tujupa'um g̃u ip — io'e. — Diana nuyap'a o'jomuymuy g̃u ip — io'e.</n>


text:
— Demétrio, ceweju kapikpik'ukayũ dak warara'acat muy pin pima, cum ip ibimãmãat ekawẽn coco'ukat topabe — io'e. — Ade ip wuyka be. Ijoce g̃u bit ip warara'acat jomuymuy- -ibimãmãat ekawẽn coco'ukat topabe acã — io'e. — Soat em ip je'awerorom.


text:
Ce'awero buje ip ceweju juy ip epeyekawẽn — io'e. — Wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ cuy ajeku — io'e. — Cedag̃'ũm cĩcã wuyju e'em g̃asũ bit — io'e. — Warẽmtag̃ wuyju e'em g̃asũ bit — io'e.</n>


text:
— César ebekitkit kuka o'e wuywebe: “Cedag̃ g̃u juk adi epe'e'e,” i. “César a'õ dag̃ g̃u juk epeye'awero,” i kuka o'e ip wuywebe — io'e. — Ipiat kuka o'supi'ajoat ip wuywebe — io'e. — “Cedag̃ ma mo a'g̃u oceju e'em” i'e ba'ore wuywebe — io'e cebe ip.</n>


text:
Ce'aweroap epere buje Paulo Jesus kay itabucayũ o'tomuwã je'awero am. O'jekawẽn ceweju ip ya'õmucan am. G̃uyjom: <n>— Cum puk õn — io'e cebe ip. — Macedônia eipi kay õn cum. Eybu'um g̃u juy epesop Jesus kay — io'e cebe ip.O'jẽm Éfeso ka bewi. O'ju.</n>


text:
G̃ebuje Macedônia eipi dag̃ oeku. Soat kaka dag̃ oekuku itabucayũ jojom. O'g̃ubikuy ip big̃ ma itabut am Jesus kay.</n>


text:
Grécia eipi kay oajẽm. Ebapũg̃ kaxi ibo eipi be osunuy. Paulo ma tibog̃ cĩcãat mudek ojuy o'e Síria eipi kay jeju am. Judeuyũ bit Paulo aoka ojuy ip. O'jewawẽ ip Paulo aoka am. <n>— G̃a'a juy ayaoka — io'e ip. — Kobexixi be iõm puje juy ayaoka — io'e ip. <n>Paulo o'jekũyjo jaoka ojuy ip iam. Imẽnpuye oibu'un tibog̃ cĩcãati mudek am. <n>Fílipos ka kay Paulo o'ju. Kapurũg̃ tag̃ o'ju. Macedônia eipi dag̃wi o'ju. Warara'acayũ o'ju ceweju itabucayũ.


text:
Ibũrũ ma ip o'ju Paulo eju: Sópatro, Aristarco, Segundo, Gaio, Timóteo, Tíquico, Trófimo. Sópatro Beréia ka bewiat osunuy. Pirro ipot osunuy. Aristarco Tessalônica ka bewiat osunuy, Segundo dak. Gaio Derbe ka bewiat osunuy. Tíquico Ásia eipi bewiat osunuy, Trófimo dak. Ibũrũ ma ip o'ju Paulo eju- -7 beayũ.


text:
Jay. Oajẽm ip. Õn tak cuk adi og̃uy Filipos ka be. Õn Lucas. Ijudup mubarararag̃ õn. <n>Ibocewi 7 beayũ o'ju ocewap Trôade ka be ocewiwi am. Paulo odopabijuk Filipos ka be.


text:
Judeuyũ peta mug̃ẽg̃ẽm osodop ixeyũ kabia dag̃. Imug̃ẽg̃ẽm pima pão'a o'o'uk osodop ip- -yamuyuhuhuaptõmtẽm'ũmat'a. <n>Ixe epeta kap puje Trôade ka kay oceju. Ocejẽm Filipos ka bewi. Kobexixi be oceõm. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Pũg̃põg̃bi xet tibog̃ cĩcãati dag̃ oceku. Warara'acayũ ocenomuixik pũg̃põg̃bi xet kap puje- -itabucayũ- -7 beayũ. Ocenomuixik ip Trôade ka be. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. Xet. 7 xet ibo ka be ocesop.</n>


text:
Katpuje oceje'awero soat itabucayũ eju Sábado bima. Pão'a o am oceje'awero Jesus e'ũap kay oceg̃ebu am. Yabog̃at'abi be oceje'awero- -umat'abi be. Paulo ocemutaybitbin o'e umat'abi be, kuyaje wara'at ka kay cum puye. Ibun osunuy ocemutaybitbin. Iximadakpe mabuk ocemutaybitbin osunuy.


text:
Ag̃okatkat tak Paulo ekawẽn o'jekũyjo iboce- -yaypan'isuat. Ibutet Êutico i osunuy. Xik'i osunuy uk'aba'etatok pe. Xiiih. Oixet pin cĩcã ibun osunuy kawẽnwẽn puye. Xet. O'xet. Wũn. Bẽkũ. Umwi o'at. O'g̃u'ãy ip. Kuy ce'ũ.


text:
Paulo o'kop umat'abi bewi. <n>O'kop ce'ũat kay. Erot io'e. O'jeerot. Ce'ũat o'yakobut. O'jekawẽn itabucayũ eju. <n>— Epeyekuy g̃u juy — io'e. — Ce'ũ g̃u teku! Itait ma — io'e.</n>


text:
G̃ebuje umat'abi be g̃uto ocejeu. Pão'a oceyadakat ig̃o'abi be Jesus e'ũap kay oceg̃ebu am. Ocejekõn. Paulo kabiam oibu'un kawẽnwẽnapi. Oikabia kawẽnwẽn. O'jẽm kabia buje.</n>


text:
— Cum õn Assôs ka kay — Paulo juk o'e ocewebe. — Kapurũg̃ tag̃wi ma õn cum — io'e. — Iboce õn jeydopabijuk. Kobexixi dag̃wi juy eyju bit epeju — io'e ocewebe.</n>


text:
Oceju Paulo wap. Kobexixi be oceõm. Oceju Assôs ka be. Paulo dak o'ju kapurũg̃ tag̃wi Assôs ka be. Ibo ka bewi ixe dak oõm kobexixi be oceweju. <n>G̃ebuje oceju Mileto ka kay. Mitilene ka dag̃ oceku.


text:
Ocejẽm Mitilene ka bewi. Kuyaje ocajẽm tip'aweroro weg̃ũn. Tip'aweroro butet Quios i osunuy. Kuyaje ocejemũg̃ wara'at tip'aweroro be. Ixe tip'aweroro butet Samos i osunuy. Kuyaje ocajẽm Mileto ka be.


text:
Paulo ibu'u osunuy ibun jenuy am Ásia eipi be. Imẽnpuye ocejecũ g̃u Éfeso ka be. Ocekap ma. Jerusalém ka be yajẽm pin o'e peta mug̃ẽ awap- -Pentecostes ekabia awap.</n>


text:
G̃ebuje Paulo Éfeso ka watwat o'tomuwã Mileto ka be bima- -Jesus kay itabucayũ kukukayũ. Mileto ka Efeso ka tẽg̃ ma o'sukadop. O'tomuwã ip tot am jekay.</n>


text:
Yajẽm puje Paulo o'jekawẽn ceweju ip. <n>— Oburereyũ — io'e. — Ibun cuk og̃uy eyxe. Wuykukukat peam kapikpig̃ pima cedag̃ ma juk adi ojekukuku. Ásia eipi bewi wajẽm pujeap ojekukuku cedag̃. Eyetaybit wekukuam.


text:
“Soat podi ma wa'õbuyxi õn,” i'ũmg̃u juk adi ocece eywebe. Og̃uycũg̃ cuk adi ojekukuku warara'acayũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm pima. Ipiat cuk adi osupiãjojojo. Judeuyũ oaoka ojuy bima. Kawẽn idipat muwẽnuwẽn cuk adi ojekukuku soat pe.


text:
Obu'un g̃u adi kawẽn idipat muwẽn ãm eywebe. Soan õn eymukũyjojo. Eymutaybitbitbin cuk adi je'aweroroap'a be, eyduk'a be dak.</n>


text:
— Jesus muwẽnuwẽn cuk adi ojekukuku soat pe eywebe- -Judeuyũ be, Judeu'ũmayũ be dak. “Eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epesop ikẽrẽat kug̃ puye,” i juk adi ocece eywebe. “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,” i juk adi ocece eywebe. “Deus ekawẽn tag̃ cuy epekuku,” i juk adi ocece eywebe. “Jesus Cristo kay eyetabun cuy epesop- -wuykukukat kay,” i juk adi ocece eywebe. Imẽn cuk adi eymutaybitbin ojekukuku. Eyetaybit soat iboam — io'e.</n>


text:
— G̃asũ bit Jerusalém ka kay õn cum. Deus biõg̃buk a'õbi õn cum. Wetaybit g̃u apẽn je'bapuk owebe Jerusalém ka be iam.


text:
Ipiat cuy osupi'ajo ibo ka be. Obu ip ibo ka be. Omuõm ip daomũnmũnap'a be. Wetaybit iboam. Soat ka dag̃ õn cucum pima, Deus biõg̃buk kuy juk omukũyjojojo iboam.


text:
Imẽnpit omuparararan g̃u iboap. Waokapi g̃u. Obikuy jĩjã bit soat wekapikap mu'ũm ãm- -Jesus Cristo o'g̃ũm owebe iap mu'ũm ãm. Ixe juk o'e owebe “ ‘Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,’ i juy ece soat pe,” i. “ ‘Eyepere buje Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi,’ i juy ece soat pe,” io'e owebe. “ ‘Wuykukukat Jesus kay eyetabun puje, Deus ikẽrẽat ju'uk eywebewi,’ i juy ece cebe ip,” io'e. “Deus soat em xipan jeykuk,” i juy ece cebe ip,” io'e. “Obikuy jĩjã wekapikap mu'ũm ãm,” io'e.</n>


text:
 <n> (26-27)</n> G̃asũ bit wetaybit waram eyju ojo g̃u ijodi iam. Imẽnpit Deus ekawẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn eywebe. Deus pe eymukũyjojoap ekawẽn tak og̃uwẽnuwẽn soat pe eywebe. Abu be og̃uwẽn'ũm? Soat pe ma og̃uwẽn. Imẽnpuye pũg̃ ey'in Jesus kay itabut'ũm pima, õn g̃u okpiwat.


text:
Deus ekawẽn tag̃ cuy epeku — io'e cebe ip. — Deus biõg̃buk cuk eynaẽ Jesus kay itabucayũ kukukayũm. Jesus ebekitiiyũ ip, ixe o'jedoyekereren cebeam ip puye — io'e. — Xipan cuy ip epejujuk ovelha kukuk'ukat puxim — io'e.</n>


text:
— Wetaybit õn ijoce'ũm pima ag̃okatkayũ jajẽm eykay iam- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ- -ika'uat puximayũ. Napaap ip g̃uwẽn eywebe Jesus kay eyetabucap epereap ojuy. Ovelha kay wida ajẽmap puxim jajẽm ip eykay. Adeayũ g̃ug̃uykukuku ip. Icẽmãn g̃u ip g̃utaybin- -napaam acã.


text:
 <n> (30-31)</n> Warara'acayũ g̃ug̃uykukuku ip jetabucap epereap ojuy. Imẽneju ag̃ cuy epesop ixeyũ be eymug̃uykukuap puxim. Pũg̃pũg̃ ey'in tak warara'acayũ g̃ug̃uykukuku jetabucap epereap ojuy — io'e cebe ip.


text:
— Deus pit xipan cĩcã jeykuk — io'e cebe ip. — Deus ekawẽn kay juy epesop — io'e. — Ixe ekawẽn kay bima, eypararam g̃u epesop. Deus ekawẽn kay bima, jeybu'un g̃u Jesus kay eyetabut am. Deus xipacat ũmũm jebekitkiyũ be. Eywebe dak xipacat je'g̃ũmg̃ũm — io'e.


text:
— Eyxe bima wetabikuku g̃u juk og̃uy eybubut kay eyxe bima, eyeprata kay dak, eyeouro kay dak, eydoti kay dak.


text:
Õn ma kapikpik'uk og̃uy obubut pu am, odoti bu am tak, owejuayũ bubut pu am tak, owejuayũ doti bu am tak. Eyju dak eyetaybit iboam. Imẽn cuk adi ojekuku eyxe bima.


text:
Eyju dak wekukuap puxim cuy epeku g̃asũ — io'e. — Acejekapik cĩcã juy tadaybotbocayũ buywat am. Kuy imẽn adi eymutaybitbin og̃uy — io'e. — Wuykukukat Jesus imẽn o'e: <n> Ibubu'ukat cokcokap podi ma iũmũm'ukat pit e'em, i. <n> Imẽn o'e wuykukukat Jesus Cristo — io'e. — Cekawẽn kay g̃ebum cuy epesop — io'e cebe ip.</n>


text:
Paulo imẽn o'jekawẽn Jesus a'õkayayũ kukukayũ eju- -Éfeso ka bewiayũ eju. <n>Iboap e buje Paulo o'jẽg̃'aecõg̃cõg̃. O'jekawẽn Deus eju. Soat Éfeso ka bewiayũ dak o'jekawẽn Deus eju.


text:
O'ju ip Paulo eju kobexixi kay. Ocejewemuwẽn cebe ip. Ocejẽm cexewi ip. Oceõm kobexixi be. <n>Tiro ka kay oceju. Cucum pima oceju tip'aweroro be. Ocajẽm tip'aweroro be. Tip'aweroro butet Cós i osunuy. Kuyaje ocajẽm Rodes ka ebikopap pe. Ibocewi ocajẽm Pátara ka be.</n>


text:
Wara'at tip'aweroro ocetipcoco g̃ebuje. Ibutet Chipre i osunuy. Ocekap wuyba'ũg̃at kadi. Oceju Síria eipi be. Ocejemũg̃ Tiro ka ebikopap pe. Tiro ka Síria eipi be opop. Kobexixi be kapikpik'ukayũ tarekrek tujujẽm ojuy kobexixi bewi iboce. Imẽn ocajẽm Tiro ka kay.</n>


text:
Jesus kay itabucayũ ocetobuxik ibo ka be. Ibun ma ocesop cexe ip. 7 xet ocesop cexe ip. Ixeyũ o'jekawẽn Paulo eju Deus biõg̃buk a'õbi. <n>— Eju g̃u juy Jerusalém ka be — io'e ip Paulo be. — Jaoka ip itakomaayũ — io'e ip.</n>


text:
Ocejẽm puje, itabucayũ o'je'awero ocewebe jewemuwẽn ãm- -ag̃okatkayũ, aoyũ dak, bekitkit tak. Oceweju o'ju ip ebikopap pe. Ocejẽg̃'aecõg̃cõg̃ ka'oririt pe. Deus eju ocejekawẽn. <n>— Cum puk oceju — i oce Tiro ka bewiayũ be. <n>— Ha'a — io'e ip. — Deus cuy je'ju eyweju — io'e ip ocewebe.</n>


text:
Kobexixi dag̃ oceju. <n>Ocejẽm Ptolemaida ka kay. Itabucayũ ocetobuxik. Pũg kabia ocesop cexe ip.</n>


text:
Kuyaje ocajẽm Cesaréia ka be. Filipe ocetobuxik. Filipe kawẽn idipat muwẽnuwẽn'ukat osunuy. Kuy bima Jerusalém ka watwat Filipe o'jomuy itabucayũ buywatwat'ukan 6 beayũ eju. Ixe duk'a be ocesop.


text:
Ixe ebadipdip taxit osunuy. Itoptep gũ ixeyũ bit osodop. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ osodop ip. Pug̃ kabia gũ ixe duk'a be ocesop.</n>


text:
Ag̃okatkat tak oajẽm ocekay. Oajẽm Judéia eipi bewi. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat osunuy. Ágabo i ibutet osunuy. Apẽn g̃uyjom je'bapuk iam Deus ocemutaybitbin'uk osunuy.


text:
Ixe Paulo ukpumũnpu o'subu'uk. Jebõg̃bi o'jomũnmũn Paulo ukpumũnpum. Jekag̃obi dak o'jomũnmũn yukpumũnpum. <n>Imũnmũn epere buje, o'jekawẽn Paulo eju. <n>— Deus biõg̃buk omukũyjojom — io'e. — Jerusalém ka watwat jedaomũn — io'e. — Jedaomũn ip apẽn obõg̃bi mũnmũn iap puxim — io'e. — Jeũm ip Judeu'ũmayũ be- -itakomaayũ be — io'e.Ágabo imẽn o'e Paulo be.


text:
G̃ebuje oceju ocejekawẽn Paulo eju. <n>— “Eju g̃u juy Jerusalém ka kay,” — i juk ocece ewebe — ioce cebe. — Jedaomũn ip — ioce. <n>— Eju g̃u juy — io'e warara'acayũ dak yaokaap puxim. <n>Itabucayũ o'tõtõn Paulo iju pin puye- -Cesaréia ka watwat.</n>


text:
— Apẽnpuye eyju wawa? — io'e Paulo. — Cum cuy õn Jerusalém ka kay — io'e. — Omug̃uycũg̃cũg̃ eyju? Apẽnpuye eyju omudaobu'un ojuy? Wuykukukat Jesus ibikuy bima, obu'u g̃u oce ixeyũ be odaomũn ãm. Obu'u g̃u dak we'ũ ãm. Wuykukukat Jesus a'õbi acã ojeku — io'e.</n>


text:
Paulo ag̃uymuwarurun pa'ore o'e ocewebe. Imẽnpuye ocebu'un yag̃uymuwarurun. <n>— Wuykukukat bikuyap tag̃ cuy ejeku — i oce cebe.</n>


text:
Jay. Ocajẽm Jerusalém ka kay. Jesus kay itabucayũ o'ju oceweju. Ocedujowat ip Menasom kay Cesaréia ka watwat. Menason Chipre eipi bewiat osunuy. Kuyje ma itabucat osunuy Jesus kay. Ixe duk'a be ocesop.</n>


text:
Kuyaje Paulo o'ju Tiago kay oceweju. Tiago xe awerom osodop ip itabucayũ kukukayũ- -Jerusalém ka watwat.


text:
Paulo ixeyũ o'tobede.G̃ebuje: <n>— Deus ja'õbacaap o'g̃ubapukpukpuk Judeu'ũmayũ be õn ixeyũ xe bima — io'e Paulo. — Tak g̃u ip oitabun Jesus kay Judeu'ũmayũ. Ade jĩjã ip oitabun — io'e Paulo cebe ip.</n>


text:
— Ka'ũmg̃u Deus co'iat xipacat! — io'e ip, iboap co buje. <n>G̃ebuje itabucayũ kukukayũ o'jekawẽn Paulo eju. <n>— Xipit ma, ocekitpit — io'e ip. — Imẽnpit etaybit ade Judeuyũ itabut o'e Jesus kay iam — io'e ip. — “Jesus kay wuyetabut puje dak Moisés ekawẽn tag̃ cuy ajeku,” i'e'em pit ip — io'e ip.


text:
— “Paulo bit warẽmtag̃ ma Judeuyũ mutaybitbin Judeuyũ'ũmayũ ka be bima,” i'e'em ip napa ma — io'e ip Paulo be. — “ ‘Moisés ekawẽn tag̃ g̃u juy epeku,’ i'e'em Paulo,” i'e'em ip — io'e ip. — “ ‘Eyipotpoyũ juy epetaypu'ag̃obixeedakat g̃u,’ i'e'em Paulo,” i'e'em ip — io'e ip. — “ ‘Aypapayũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u juy epeku g̃asũ bit,’ i'e'em Paulo,” i'e'em ip napa ma — io'e ip Paulo be. — Imẽn emuymuy Judeuyũ, itabut ma'g̃u ip Jesus kay — io'e ip.


text:
— Oce'e'eap tag̃ cuy ece — io'e ip Paulo be. — Ebadipdip ag̃okatkayũ jewemuisusun Deus xe, itabucayũ — io'e ip. — “Ocewemuisun cuy,” i juk o'e ip Deus pe.


text:
Ixeyũ ebadipdipayũ juy etujowat eweju. Wuybabi dag̃ cuy ecewemuisun ceweju ip — io'e ip Paulo be. — Dinheiro juy eg̃ũm ebadipdipayũ be yakoeapteim, iõhõ buap teim tak. Iõhõ juy ip je'g̃ũm paĩyũ be imupik am Deus etabixe. Imẽn e'e buje, soat itaybit je'e icẽm g̃u e'em ip Paulo muymuy iam — io'e ip. — Itaybit je'e ip ẽn tak Moisés ekawẽn tag̃ jekukum iam — io'e ip Paulo be.</n>


text:
— Kuy oceje'awero Judeu'ũmayũ awẽ ãm — io'e ip. — Cartadup ocetupmuju cebe ip- -itabucayũ be. Imẽn e'em ig̃odup: “Deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn cuy epesuẽn'o g̃u,” i. “Puca doy juy epetoykõn g̃u,” i. “Iẽntoyteyatẽn cuy epesuẽn'o g̃u,” i. “Wara'at tayxi eju g̃u juy epeyepo, wara'at itop eju g̃u dak,” i. Ibiatup ocetupmubararak ixeyũ awẽaptum — io'e ip. — Ocewebe yawẽwẽap tag̃ cuy jeku ip — io'e ip Paulo be. <n>— Ma — Paulo o'e. — Eyekawẽn tag̃ cuy oce — io'e.</n>


text:
Paulo ixeyũ be jawẽap tag̃ o'e. Ebadipdipayũ o'tujowat jeweju. Kuyaje o'ju jewemuisun am Deus xe ceweju ip. Oõm Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. <n>— G̃axĩn ma oceisu oce'e — io'e ip paĩyũ be. — Oceisu bima, iõhõ oceg̃ũm eywebe imupik am Deus etabixe — io'e ip paĩyũ be. <n>Paulo iõhõ kuka o'g̃ũm ebadipdipayũ muisunapteim 7 xet kap puje. Iboap tak o'g̃uwẽn paĩyũ be.</n>


text:
xet kapap wi ijawũn pima Judeuyũ Paulo o'jojojo Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -Ásia eipi bewiayũ. Ixeyũ Judeuyũ adeayũ o'g̃utakomãn Pauloyũ kay. Ixeyũ Paulo o'jat.


text:
O'jewãwã ip ya'õberen adeayũ be. <n>— Israel naxegebitbit! — io'e ip. — Ocebuywan cuy epe'e! — io'e ip. — Daosuw! — io'e ip. — Ag̃okatkat cuy ajat — io'e ip. — Ixe warẽmtag̃ wuymutaybitbin jekukum soat kaka dag̃ — io'e ip napa ma. <n>— Ixe e'em adeayũ be: “Judeuyũ ikẽrẽat kug̃ Deus xe,” i; “Moisés ekawẽn tag̃ g̃u juy epeku,” i dak — io'e ip napa ma. — Ixe Deus eju kawẽnwẽnap'a muymuy — io'e ip napa ma. — Judeu'ũmayũ o'tujuõm ija'a be — io'e ip. — Ija'a mubuyxi'ũm'ũm cĩcã ip — Judeuyũ napa ma o'e- -Ásia eipi bewiayũ.</n>


text:
Tũybe Paulo Judeu'ũmat o'tujuõm Deus eju kawẽnwẽnap'a be iãn o'e ip. Imẽnpuye oitakomãn ip Paulo kay. Ixe Judeu'ũmat putet Trófimo i osunuy. Éfeso ka bewiat osunuy. Koap pima Judeuyũ Paulo o'jojojo Trófimo eju. Xepxem oekuku ip Jerusalém ka be- -Paulo Trófimo eju.


text:
Imẽneju ade Jerusalém ka watwat o'jedau Paulo kay. Soat tag̃wi o'jedau ip. Paulo o'jat ip. Kururug̃ o'tujujẽm ip ija'a bewi. Akikay o'tujowat ip. Dao ma ija'a exĩntabi o'tomudip ip.


text:
Paulo aoka ojuy ip. <n>Adeayũ dak o'jedau 1000 be sorarayũ kukukat kay imukũyjom- -Jerusalém ka wiwi'ukayũ kukukat kay. <n>— Soat Jerusalém ka watwat jewaokakam! — io'e ip cebe. — Kawẽn ikẽrẽ jĩjã — io'e ip. — Jewaoka ojuy ip — io'e ip cebe.</n>


text:
Imẽnpuye sorarayũ kukukat dao ma o'jedau ig̃o'a be. Ade jĩjã jesorarayũ o'tujowat jeweju. 100 be sorarayũ kukukayũ dak o'tujowat jeweju. <n>O'jedau ip Paulo kay. Itakomaayũ Paulo mupokupog̃ o'e. Oibu'un ip yaoka am sorarayũ dobuxik buje. 1000 be sorarayũ kukukat oajẽm. Jesorarayũ o'g̃uju Paulo bum ig̃o'a beayũ be yaokaap puxim.</n>


text:
— Epesubumukirik cuy correntebum- -xepxepum — io'e sorarayũ be. <n>— Abu ite ag̃okatkan? — io'e yaoka ojuyayũ be. — Apẽn ite o'e eywebe? — io'e.</n>


text:
G̃ebuje yaoka ojuyayũ o'jewãwã ya'õberen. Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma ip o'jewãwã. Imẽnpuye 1000 be sorarayũ kukukat pe itaybit pa'ore o'e apẽnpuye Paulo aoka ojuy ip iam. <n>— Epetujowat cuy wuydopdopap'a be — io'e jesorarayũ be.</n>


text:
Sorarayũ Paulo o'tujowat jedopdopap'a kay. Toptopap'a ewadag̃g̃ũn xe bima sorarayũ ja'õpi'a jeje Paulo o'tujuu itakomaayũ be yaokaap puxim.


text:
G̃ebuje Paulo o'jekawẽn 1000 be sorarayũ kukukat pe. <n>— Wekawẽn put tu eweju? — io'e Grego a'õm 1000 be sorarayũ kukukat pe.</n>


text:
— Etaybit tu Grego a'õm? — io'e. — Egito eipi bewiat g̃u du ẽn? — io'e. — Kuy bima ixe Egito eipi bewiat adeayũ o'g̃u'awero jenopag̃og̃o ãm Roma ka kukukat esorarayũ eju. 4000 ag̃okatkayũ oekuku ip ceweju. 4000 beayũ o'tujowat uk'a'ũmat pe. Warara'acat aoka ojuy ip o'e. Ẽn ixe ag̃okatkat g̃u du? 1000 be sorarayũ kukukat o'e Paulo be.</n>


text:
— Ka'ũma — io'e. — G̃ujuat g̃u õn — io'e. — Wara'at ma õn pit. Judeu õn. Tarso ka be okap- -Cilícia eipi be — io'e. — Tarso ka waypanap ka- -ikabog̃atka — io'e. — Wekawẽn pin cĩcã waoka ojuyayũ be. Ãg̃ puk ocekawẽn ceweju ip — Paulo o'e.</n>


text:
— Ha'a. Ecekawẽn puk — io'e. <n>Paulo cũg̃'i osunuy sorarayũ dopdopap'a ewadag̃g̃ũn ceje. Wẽg̃wẽg̃'i o'e jebum itakomaayũ muymũg̃ ãm. <n>G̃ebuje Paulo o'jekawẽn itakomaayũ be. Ya'õm ma ip o'jekawẽn ceweju ip- -Judeuyũ a'õm- -Hebreu a'õm.</n>


text:
— Tapupuyũ okitpitpiyũ, baybayũ — io'e. — Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. Ocewedayo juy eywebe wa'ĩjoam — io'e.</n>


text:
— Ocewedayo juy — io'e. — Judeu õn. Tarso ka be okap Cilícia eipi be — io'e. — Ijop ka be ma bit owaypan- -Jerusalém ka be Gamaliel be omutaybit am. Moisés ekawẽn omutaybitbin osunuy. Ocedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn omutaybitbin osunuy — io'e. — Kaypatpan g̃u õn pit wetaybin. Soat eyju Deus bikuyap tag̃ jeku ojuy. Õn tak eybuxim cuk adi ibikuyap tag̃ jeku ojuy og̃uy — io'e.</n>


text:
— Wetakoma jĩjã juk adi og̃uy Jesus a'õkayayũ kay- -ieisuate dag̃ jekuku'ukayũ kay. Ixeyũ kaykay jĩjã ma juk adi og̃uy. Ade ip otaomũnmũn. Daomũnmũnap'a be ip og̃uõmõm- -ag̃okatkayũ, aoyũ dak. Ade ip oyaokaat ixeyũ'in.


text:
Paĩyũ kukukayũ itaybit imẽn cuk adi ojekuku iam, Judeuyũ kukukayũ dak — io'e. — Ixeyũ juk cartadup o'tupũm owebe- -Judeuyũ beaptum- -Damasco ka watwat beaptum — io'e. <n>— Damasco ka kay juk oju. Jesus kay itabucayũ daomũn ãm oju. Ijoce taomũnmũn ip tujupit ojuy oju Jerusalém ka be. Ipiat pi'ajoat ojuy cebe ip oju.</n>


text:
O'at ipiju wekuyap pibun. <n>— G̃ebuje kabi beat oya'ĩjojo. O'jekawẽn oweju. <n>— “Saulo,” io'e. “Apẽnpuye warẽmtag̃ ma ẽn okug̃?” io'e owebe.</n>


text:
— “Abu ẽn tak, Kariwa?” i oce cebe. <n>— “Jesus õn,” io'e. “Nazaré ka be tũibit õn. Ẽn ma ipiat esupi'ajojoat owebe,” io'e.</n>


text:
— “Apẽntak oce, Kariwa?” i oce. <n>— “E'ãy,” io'e. “Damasco ka be juy eju,” io'e. “Ibo ka be ag̃okatkat apẽn Deus ibikuy ewebe eku am iap g̃uwẽn ewebe,” io'e — Paulo o'e.</n>


text:
— G̃ebuje wekabiokok ojekuku ixe kabiaat iepokat wetabimu'ũm'ũm puye. Owejuayũ obacom okug̃. Imẽn ocajẽm Damasco ka be — io'e.</n>


text:
Ibo ka be bima, ag̃okatkat oajẽm okay. Ibutet Ananias i osunuy. Moisés ekawẽn tag̃ jekuku'ukat osunuy. Xipat cĩcã osunuy soat Damasco ka watwat xe- -Judeuyũ xe.


text:
O'jekawẽn oweju. <n>— “Obure Saulo, ececoan waram,” i adi o'e owebe. <n>— G̃ebuje'isum ma ocecoan. Oceak cekay — io'e Paulo. — Waram wetate buje Ananias o'jekawẽn oweju.</n>


text:
— “Saulo,” io'e. “Kuyje Deus enaẽ,” i adi o'e Ananias. “Ocedobuyũ'ũm'ũm itabut osodop ip ixe kay. Ixe juk enaẽ ixe bikuyam etaybit am. Ixe juk enaẽ ewebe ixe buywatwat'ukat co am- -cũg̃ cĩcãat co am. Ixe juk enaẽ ibuywatwat'ukat pe emukũyjo am,” i adi o'e owebe.


text:
“Ixe ekawẽn muwẽnuwẽn'ukan cuy eg̃uy,” i adi o'e. “Apẽn ejojojoiap cuy eg̃uwẽnuwẽn, apẽn eya'ĩjojoiap tak,” i adi o'e Ananias owebe — io'e Paulo.</n>


text:
— “Ajo wiwim tak ẽn? E'ãy!” i adi o'e owebe. “Ecewemubatisaan cuy!” i adi o'e. “ ‘Ikẽrẽat cuy eju'uk owebewi,’ i juy ece wuykukukat pe,” i adi o'e. “Imẽn e'e buje, Deus ikẽrẽat ju'uk ewebewi,” i adi o'e owebe.Imẽn Ananias o'jekawẽn owebe — Paulo o'e.</n>


text:
Deus ekawẽn kay g̃ebum pima wuykukukat ojojojo wexey jo'iat pe — Paulo o'e. <n>— G̃ebuje wuykukukat o'jekawẽn oweju. <n>— “Daosuw!” i adi o'e owebe. “Ejẽm cuy Jerusalém ka bewi. Ijopka beayũ itabut g̃u je'e ip ekawẽn kay cedag̃ ma'g̃u ẽn omuwẽnuwẽn,” i adi o'e owebe wexey jo'iat pe.</n>


text:
— “Ka'ũma, Kariwa,” i adi oce. “Wekawẽn kay itabut je'e ip,” i adi oce. “Soat ip itaybit apẽn cuk adi ojekuku iam,” i adi oce cebe. “Itaybit ip apẽn soat kaka dag̃ ojekuku iam, apẽn Judeuyũ e'aweroroap'a be juk adi oõmõm itabucayũ bu ojuy iam tak, apẽn taomũnmũn ip cuk adi otujupitpit ijop ka be iam tak, apẽn cuk adi ip oyaokaka iam tak, apẽn cuk adi daomũnmũnap'a be ip og̃uõmõm iam tak,” i adi oce cebe.


text:
“Estêvão aokam pima, õn tak cuk ojojojo ip- -ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat aokam pima,” i adi oce cebe. “Tũybe xipat yaoka am iãn mo oce. Estêvão'ũm o'yaoka'iayũ eekabek kug̃ og̃uy,” i adi oce. “G̃asũ bit wag̃uyisun ma õn jekukum. Soat ijoceayũ itaybit iboam. Imẽnpuye wekawẽn kay je'e ip,” i adi oce wuykukukat pe.</n>


text:
— “Ka'ũma,” i adi o'e. “Ejẽm cuy ijocewi,” io'e. “Ewebe omuwẽn puje, itabut g̃u je'e ip ekawẽn kay,” i adi o'e. “Õn ma wũy ma jemuju. Judeu'ũmayũ kay õn jemuju,” i adi wuykukukat o'e owebe — Paulo o'e adeayũ be.</n>


text:
Paulo ekawẽn cocom cĩcã ip osodop. “Judeu'ũmayũ kay õn jemuju” i'e buje bit, oibu'un ip ya'ĩjo am. O'jewãwã ip ya'õberen. <n>— Epeyaoka juy! — io'e ip ya'õberen. — Epeyaoka juy! — io'e ip. — Epejoxik akikay — io'e ip.</n>


text:
Ya'õberen jewãwãwã ip o'e. Jesay wẽg̃wẽg̃ãn ip jetakoma jĩjã buye. Ka'wi o'joxikxik ip jetakomaap pibun.


text:
be sorarayũ kukukat tak Paulo o'g̃uõmat sorarayũ dopdopap'a be- -yabog̃at'a be. Itaybin pin o'e apẽnpuye adeayũ ya'õberen o'jewãwã iam. Imẽnpuye o'jekawẽn sorarayũ be. <n>— Epeg̃upokupok cuy ixee mug̃ẽg̃ẽbum — io'e. — G̃uwẽn paxi jekpiwacap jemupikupikap? Apẽnpuye o'jewãwã ip ya'õberen cekay iap g̃uwẽn paxi? — io'e sorarayũ be.</n>


text:
Sorarayũ Paulo o'subõg̃bimukirik imupokupok am. <n>G̃ebuje Paulo o'jekawẽn 100 be sorarayũ kukukat eju. <n>— César ebekit õn- -Roma ka kukukat ebekit õn — io'e. — Cedag̃ tu eywebe César ebekit mupokupok am? — io'e. — Eyju odujowat g̃u buk ibimãmãmã'ukat ekawẽn coco'ukayũ dopabe — io'e. — Eyetaybit g̃u ma buk õn ma xe'e okpiwat iam, pãm g̃uto ka'ũma iam — io'e.</n>


text:
Imẽneju 100 be sorarayũ kukukat o'jekawẽn 1000 be sorarayũ kukukat eju. Apẽn Paulo o'e cebe iap ekawẽn o'g̃uwẽn cebe. <n>— Apẽntak ẽn em cebe? — io'e. — Ixe ag̃okatkat César ebekit — io'e.</n>


text:
be sorarayũ kukukat oajẽm Paulo kay. <n>— Cẽm tu ẽn César ebekit? — io'e Paulo be. <n>— Hm hm — io'e.</n>


text:
— Õn tak cebekit ma — io'e. — Ade wedinheiro og̃u'ũm cebekin em pima — io'e. <n>— Õn pit cebekit okapap ma — Paulo o'e.</n>


text:
Dao ma o'jewede ip cexewi sorarayũ- -Paulo mupokupok ojuyayũ. 1000 be sorarayũ kukukat tak yag̃uybabi'ũm o'e. Yag̃uybabi'ũm o'e Paulo César ebekit iam itaybit puye, o'subõg̃bimukirikat puye dak. Soat ip oibu'un Paulo kaykay am.</n>


text:
be sorarayũ kukukat itaybin pin o'e apẽnpuye Judeuyũ Paulo o'jomuymuy iam. Paulo bõg̃bikirikpu o'subumuwekap kuyaje. Judeuyũ ya'õbuyxiayũ o'tomuwã je'awero am. Paĩyũ kukukayũ dak o'tomuwã ibimãmãmãat ekawẽn coco'ukayũ dak. Soat ip o'je'awero. 1000 be sorarayũ kukat Paulo o'tujowat aweromayũ dopabe- -jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ dopabe.</n>


text:
Paulo o'jeak jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ kay. — Oburereyũ — io'e. — Apẽn cedag̃ ma oxe iap tag̃ cuk adi ojekuku. Cedag̃ ma g̃asũ dak õn jekukum Deus etabutpe — io'e.</n>


text:
Iboap co buje paĩyũ kukukat oitakomãn Paulo kay. Paĩyũ kukukat putet Ananias i osunuy. Tũybe Paulo Deus muymuy iãn o'e. <n>— Esubioka juy — io'e Paulo xeayũ be.


text:
— Deus cuy ipiat supi'ajoat ewebe ma — Paulo o'e paĩyũ kukukat pe. — Ocemug̃uykukuku'ukat ẽn! — Paulo o'e. — Ẽn xik'i ijoce wa'ĩjo am etaybit am wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ ocece iam pãm g̃uto ka'ũma iam. Imẽn pit wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u juk ẽn tak obiokaat! — io'e Paulo.</n>


text:
— Obadipdipyũ — io'e. — Wetaybit g̃u juk ixe paĩyũ kukukat iam. Wetaybit pima bit imẽn g̃u kajuk oce cebe. Imẽn e'em Deus ekawẽn tup: <n> Eybadipyũ kukukat cuy epejomuymuy g̃u, i. <n> Imẽn Deus ekawẽn tup e'em — Paulo o'e.</n>


text:
Paulo o'jeak Fariseuyũ kay. O'jewãwã ya'õberen. <n>— Obadipdipyũ — io'e. — Fariseu õn! Webay dak Fariseu osunuy. Wetabut wuye'ũ buje waram g̃uto acejetait iap kay. Imẽnpuye eyju wa'ĩjojom g̃asũ eyetaybit am okpiwat paxi iam — io'e cebe ip. <n>Pũg̃pũg̃ jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ'in Fariseuyũ ip osodop. Warara'acayũ ixeyũ'in Saduceuyũ ip osodop. Paulo itaybit o'e iboam.


text:
Fariseuyũ ma e'em — Wuye'ũ buje waram g̃uto acejetait — i. Itabut ip wuybiõg̃buk kake iap kay, Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kake iap kay dak. Saduceuyũ bit napa ma e'em: — Wuye'ũ buje waram acejetait g̃u — i. Itabut g̃u ip wuybiõg̃buk kake iap kay, Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kake iap kay dak. Paulo itaybit o'e pũg̃ tag̃ g̃u ip itabut ip iam. Imẽnpuye — Fariseu õn — io'e cebe ip.</n>


text:
Iboap co buje o'jewa'õxikxik cĩcã ip jeweweju jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ. Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma o'e ip. Big̃ ma ip o'jewãwã ya'õberen. Fariseuyũ Paulo dayoyom o'e- -Moisés ekawẽn imutaybitbit'ukayũ. <n>— Ite ag̃okatkat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ g̃u ocexe — io'e ip. — Warẽmtag̃ g̃u juy ajukuk! Ibiõg̃buk xipacat aco'i o'jekawẽn ceweju. Deus ekawẽn tojotjot'ukat aco'i o'jekawẽn ceweju — io'e ip.</n>


text:
Jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ o'jewa'õxikxik cĩcã. Imẽnpuye jewaokaka ojuy ip. <n>— Paulo g̃uwekap aco'i teyũku — io'e 1000 be sorarayũ kukukat jewa'õxikxikayũ jojom. <n>— Paulo juy epejat — io'e jesorarayũ be. — Epetojot cuy wuydopdopap'a be jewa'õxikxik'ukayũ be yaokaap puxim — io'e cebe ip.Ya'õ dag̃ o'e ip sorarayũ. O'tujowat ip jedopdopap'a be. Ig̃o'a be osunuy Paulo.</n>


text:
Waram pimaat exima be wuykukukat o'jebapuk Paulo kay ya'õmucan am. O'jekawẽn ceweju. <n>— Paulo, a'õcam cuy eg̃uy — wuykukukat o'e cebe- -Paulo be. — Apẽn cuk adi Jerusalém ka watwat pe ẽn omuwẽnuwẽn iap puxim Roma ka watwat pe dak omuwẽnuwẽn cuy eg̃uy — Jesus o'e Paulo be.</n>


text:
Kabia buje Judeuyũ'in o'je'awero jewawẽ ãm apẽn Paulo aceyaoka iam. <n>— G̃a'a Paulo ayaoka — io'e ip. — Paulo aoka'ũm pima juy acejekõn g̃u, acetikõn g̃u dak — io'e ip. — Yaoka'ũm pima juy Deus ipiat supi'ajoat wuywebe — io'e ip jewewebe. <n>— G̃a'a — io'e ip.</n>


text:
Imẽn o'jekawẽn ip jewewebe Deus etabutpe. 40 be osodop ip imẽn o'e'e'iayũ ag̃okatkayũ- -Paulo aoka ojuyayũ.</n>


text:
Imẽn jewawẽ buje ip o'ju paĩyũ kukukayũ kay, Judeuyũ kukukayũ kay dak. <n>— Deus etabutpe juk ocejekawẽn — io'e ip. — Pũg̃ tag̃ ma ocag̃uy — io'e ip. — “Paulo aoka'ũm pima juy acejekõn g̃u, acetikõn g̃u dak,” i juk oce — io'e ip. — Imẽnpuye Paulo juy epetomuwã ocewebe jekawẽn ãm ceweju — io'e ip.


text:
— “Paulo juy eg̃udot ocekay- -jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ kay,” i juy epe'e 1000 be sorarayũ kukukat pe — io'e ip. — “Iwiwim oceju waram cekawẽn co am,” i juy epe'e cebe — io'e ip. — “Cedag̃ ocewebe waram cekawẽn co am,” juy epe'e cebe — io'e ip. — Imẽnpit Paulo jajẽm g̃u jĩjã. E dag̃ iwiwim oce'e yaoka am — io'e ip Paulo aoka ojuyayũ paĩyũ kukukayũ be- -40 beayũ o'e.</n>


text:
Imẽnpit ag̃okatkat iboce osunuy- -yaypan'isuat- -Paulo ixĩt'it. Apẽn Paulo aoka ojuy ip iam o'jekũyjo. <n>G̃ebuje ixe yaypan'isuat o'ju Paulo kay imukũyjo am. Oõm sorarayũ dopdopap'a be. Apẽn cuk o'ya'ĩjojoiap o'g̃uwẽn Paulo be.


text:
Paulo 100 be sorarayũ kukukat o'tomuwã. <n>— Ite yaypan'isuat cuy etujowat 1000 be sorarayũ kukukat kay, yawẽg̃ muwẽn pin cebe — io'e 100 be sorarayũ kukukat pe.</n>


text:
Yaypan'isuat o'tujowat. <n>— Taomũnmũnat Paulo juk onomuwã ite yaypan'isuat tojon ekay — io'e. — Yawẽg̃ muwẽn pin ewebe — io'e 1000 be sorarayũ kukukat pe- -Cláudio Lísias pe.</n>


text:
Cláudio Lísias yaypan'isuat pu o'subuixik. Iba com o'tujowat jeweju. O'tujowat wara'acat xewi ixeyũ be ya'ĩjoap puxim. <n>— Ajo-muwẽn pin ẽn owebe? — io'e.</n>


text:
— Judeuyũ o'jewawẽ — io'e. — Kuyaje je'e ewebe ip: “Paulo juy eg̃udot ocekay,” i — io'e. — “Kuyaje juy eg̃udot ocewebe waram cekawẽn co am,” i je'e ip ewebe — io'e.


text:
— Imẽnpit emug̃uykuku ojuy ip. Etabun g̃u juy eg̃uy apẽn je'e ip ewebe iap kay — io'e. — 40 ag̃okatkayũ ebitako be Paulo kapap wiwim. “Paulo aoka'ũm pima juy acejekõn g̃u, acetikõn g̃u dak,” i juk o'e ip jewewebe — io'e. — “Paulo aoka'ũm pima wuyekõn puje, Deus cuy ipiat supi'ajoat wuywebe,” i juk o'e ip jewewebe — io'e. — G̃asũ ma edeap wiwim ip — yaypan'isuat o'e Cláudio Lísias pe.</n>


text:
— Owebe eg̃uwẽn iap cuy eg̃uwẽn g̃u wara'acat pe — io'e yaypan'isuat pe. <n>Yaypan'isuat o'g̃uypit tuk'a be.</n>


text:
G̃ebuje Cláudio Lísias xepxep 100 be sorarayũ kukukayũ o'tomuwã. <n>— 200 sorarayũ juy epeg̃uxipanat iju am Cesaréia ka kay — io'e cebe. — Iximadakpe juy epeju — io'e. — 70 cavalo akpi jejeayũ juy je'ju. 200 warara'acayũ dak je'ju sorarayũ- -obukaka'uk co'iat kukayũ.


text:
Cavalo dak epeg̃uxipan Paulo beam. Xipan cuy Paulo epetujowat Félix dopabe- -wuyecug̃ap dopabe — io'e 100 be sorarayũ kukukayũ be.</n>


text:
Félix, ocecug̃ap ẽn, i. Obutet Cláudio Lísias, i. A'õbuyxiat oxe, i. Kato mujujum õn ewebe ijudup pe, i.


text:
Taomũnmũn ag̃okatkat mujujum õn ewebe, i. Judeuyũ ixe o'jat, i. Yaoka ojuy ip, i. Ixe César ebekit iam omutaybin puje wesorarayũ eju oju cekay, i. Otujupa'um yaoka ojuy'iayũ xewi, i.


text:
Wetaybin pin og̃uy apẽntak ite ikẽrẽãn o'e cebe ip iam, i. Imẽnpuye ixe otujowat Judeuyũ kukukayũ dopabe- -jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ dopabe, i.


text:
“Ite ag̃okatkat wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ g̃u jekukum,” i juk o'e ip owebe, i. Imẽnpit wuyeipi kukukat o'jomuymuy g̃u. Cedag̃ g̃u wuywebe imuõm ãm daomũnmũnap'a be, yaoka am tak, i.


text:
Ibocewi ip omukũyjo Judeuyũ Paulo aoka ojuy iam, i. Imẽnpuye ekay õn Paulo mujujum, i. “Félix kay juy epeju Paulo awẽg̃ mukẽrẽrẽn ãm,” i juk oce yawẽg̃ mukẽrẽrẽn ojuyayũ be, i. Bay'a, ewãtaxipipem g̃u juy eg̃uy, i. Imẽn o'tupmubararak. O'tupũm sorarayũ be tup tujowat am Félix pe.</n>


text:
G̃ebuje sorarayũ Paulo o'tujowat Cesaréia ka be. O'tujowat ip apẽn 1000 be sorarayũ kukukat o'e cebe ip iap tag̃. O'ju ip cavalo akpi jeje. Ixima be ip o'ju. Ixima bun oeku ip cũg̃cũg̃. Kuyaje dak cũg̃cũg̃ ma. Jay. Oajẽm ip Antipátride ka be.


text:
Ibocewi sorarayũ o'jepit Jerusalém ka kay- -cavalo akpi jeje'ũmayũ. <n>Ibocewi cavalo akpi jejeayũ Paulo o'tujowat kabia buje.


text:
Jay. Oajẽm ip Cesaréia ka be. Iecug̃ap tuk'a kay o'ju ip- -Félix duk'a kay. O'tupũm ip Félix pe- -Cláudio Lísias emudupmubararaktup. Paulo dak o'g̃ũm cebe.


text:
Félix o'tupcoco. <n>Tupco buje Félix o'jekawẽn Paulo eju. <n>— Ajo-eipi wat ẽn? — io'e. <n>— Cilícia eipi wat õn — io'e.</n>


text:
— Awẽg̃mukẽrẽrẽnayũ ajẽm puje jenomuwã õn a'ĩjo am — io'e Paulo be. <n>— Paulo epeg̃uõm Herodes tũyap'a be- -ika kukukat tũyap'a be- -yabog̃at'a be — Félix o'e jesorarayũ be.O'tujuõm ip.</n>


text:
Judeuyũ Paulo awẽg̃ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽn Félix pe. 5 xet kap puje paĩyũ kukukat oajẽm iecug̃ap kay- -Félix kay. Cesaréia ka be oajẽm. Ibutet Ananias i osunuy. Xepxep Judeuyũ kukukayũ dak oajẽm ceweju. Ibimãmãat a'õbuywatwat'ukat tak oajẽm ceweju ip. Ibutet Tértulo i osunuy. Oajẽm ip cekay. Paulo awẽg̃mukẽrẽrẽn ãm ip oajẽm.


text:
Félix Paulo o'tojocat. <n>Paulo ajẽm puje Tértulo Paulo awẽg̃ o'yawẽg̃mukẽrẽrẽrẽn Félix pe. <n>— Félix — io'e. — Ocecug̃ap ẽn. A'õbuyxi jĩjã ẽn — io'e. — Soat em ẽn xipacan e'em ocewebeam. Etaybit cĩcã wuyeipi kukan. Imẽnpuye ocecokcok cĩcã ekay. Ade kabia ka'ũmg̃u nopag̃o soat wuyeipi dag̃ ẽn xipan ocekug̃ puye. Ẽn idipan e'em ocewebeam.


text:
— Ocetaybit soat em ite ag̃okatkat ocebadipyũ kaykayxi iam. Ite ag̃okatkat soat kaka dag̃ jekukum- -jewaoka ojuyap mubapukpug̃. Iwarum ma Judeuyũ mutaybitbin. Ite Nazaré ka be tũibit kay itabucayũ kukukat- -Jesus kay itabucayũ kukukat — io'e.</n>


text:
— Deus eju kawẽnwẽnap'a mubuyxi'ũm ojuy- -yabog̃at'a mubuyxi'ũm ojuy — io'e napa ma. — Judeu'ũmat tujowat ojuy ig̃o'a be — io'e napa ma. — Imẽnpuye ocejat — io'e. — Oceya'ĩjo kajuk ocetaybit am ocedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ yukpiwat paxi iam, pãm g̃uto ka'ũma ma iam — io'e.</n>


text:
— 1000 be sorarayũ kukukat pit oajẽm Paulo kay. Cláudio Lísias oajẽm — io'e. — Puyxibut g̃u o'tujupa'um ocexewi — io'e. — “Félix kay juy epeju yawẽg̃ mukẽrẽrẽn ãm,” io'e Cláudio Lísias ocewebe. Imẽnpuye ocajẽm ekay — io'e Tértulo.</n>


text:
— Ẽn tak cuy ecekawẽn Paulo eju — io'e Félix pe. — Etaybit ece'e cedag̃ ma oceju Paulo awẽg̃ mukẽrẽrẽrẽn iam — Tértulo o'e Félix pe.</n>


text:
— Tértulo icẽmãn e'em ewebe — soat warara'acayũ Judeuyũ dak o'e napa ma Félix pe.Soat ma ip imẽn o'e.</n>


text:
Félix o'jepacũg̃ Paulo kay ẽn pukto ecede iape. Paulo o'jewedayo Félix pe. <n>— Ocokcok cĩcã wewedayo am ewebe, ade koato ẽn ocekawẽn coco'ukat puye- -Judeuyũ ekawẽn coco'ukat puye ibimãmãat ekawẽn coco'ukat puye — io'e.</n>


text:
— Kuy jĩjã g̃u oajẽm Jerusalém ka kay- -doze kabia bima ma — io'e. — Wajẽm “Ẽn xipat cĩcã oxe” i'e am Deus pe. Ẽn tak etaybit icẽmãn õn e'em iam.


text:
Abu-a'õxikxig̃ a'g̃u og̃uy? Ka'ũma ma! Ka'ũma kaykay ma'g̃u og̃uy Deus eju kawẽnwẽnap'a be, Judeuyũ e'aweroroap'a be — io'e. — Ag̃oka dag̃ tak ka'ũma kaykay ma'g̃u og̃uy — io'e.


text:
— Icẽmãn õn e'em ewebe — io'e. — Wetabut Deus kay. Ixe kay dak ocedobuyũ'ũm'ũm itabut osodop. Wetabut cekay apẽn g̃asũ o'e'e wuywebe iap tag̃. Judeuyũ g̃axĩat ekawẽn kay g̃u ip g̃ebum. Kuyjeap ekawẽn kay ma ip g̃ebum. G̃axĩat ekawẽn cedag̃ g̃u cexe ip. Wetabut Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ emudupmubararaktup peat ekawẽn kay. Wetabut soat Moisés pe wuyawẽwẽap ekawẽn kay dak.


text:
Wetabut wuye'ũ buje waram g̃uto acejetait- -xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ dak iap kay. Obuxim iteyũ Judeuyũ dak itabut iboap kay — io'e.</n>


text:
— Apẽn cedag̃ oxe iap tag̃ õn jekukum. Soan õn e'em ikẽrẽat kukap puxim Deus xe, ijodiacat xe dak. Deus itaybit wekuam, ijodiacat tak — io'e.</n>


text:
— Ade koato wũyat eipi dag̃ ojekukuku. G̃ebuje ocepit oka kay. Kuy'ũm'ũm ma ocepit. Dinheiro ũm ãm tadaybotbocayũ be ocepit- -Jerusalém ka watwat pe. Kuy bima Jesus kay itabucayũ ixe dinheiro o'g̃ũm owebe iũm ãm cebe ip. Obubut'in kuka õn tak og̃ũm Deus pe — io'e.</n>


text:
— G̃ebuje xepxep Judeuyũ odobuxik Deus eju kawẽnwẽnap'a be- -yabog̃at'a be. Ásia eipi bewiayũ odobuxik. Ocebabi dag̃ jewemuisusun og̃uy Deus xe. Adeayũ eju g̃u ip odobuxik. Ig̃o'a beayũ kaykay g̃u ip odobuxik. Deus eju kawẽnwẽnap'a be ip odobuxik Deus pe wedinheiro ũmũm pima.


text:
 <n> (19-20)</n> Odobuxikayũ oajẽm g̃u ijoce. Wawẽg̃ mukẽrẽrẽn pin pima juy jajẽm ip ijoce wawẽg̃ mukẽrẽrẽ ãm ewebe — io'e. — Ajo og̃ug̃ẽ ikẽrẽãn cexe ip jewawẽwẽ'ukayũ yobog̃ayũ dopabe bima? — io'e Félix pe.


text:
“G̃asũ eyju wa'ĩjojom wuye'ũ buje waram g̃uto acejetait iap kay wetabut puye,” i õn pit mo oce cebe ip ya'õberen. Iboap xe'e cedag̃ g̃u exe? — io'e Félix pe. — Wuye'ũ buje waram acejetait iap kay wetabut. Imẽnpuye Judeuyũ wawẽg̃ mukẽrẽrẽrẽm ojuy — Paulo o'e. Imẽn Paulo o'jewedayo Félix pe.</n>


text:
Félix itaybit cĩcã kuy apẽn Jesus a'õkayayũ itabut iam. Waram Paulo jo ojuy o'e. Wara'at kabia o'g̃uweg̃ũn waram Paulo a'ĩjo am. <n>— 1000 be sorarayũ kukukat ajẽm puje juy waram a'ĩjom oce- -Cláudio Lísias ajẽm puje — io'e Paulo be.</n>


