# verses

text:
Yaypan'isuat putet pit esubutetmõg̃ g̃u juy ig̃odup pe- -itop'e'ũ'ibit putetup pe. Waram jewebumũn pin je'e ip. Ibu'u je'e ip kapik am Cristo beam.


text:
Koap pima: <n>— Waram pit ocewebumũn g̃u. Cristo beam acã kapig̃ õn — i juk o'e ip. Ibu'u ip pima bit: <n>— Te'e ma “Cristo beam acã kapig̃ õn,” i juk ece — i je'e warara'acayũ cebe ip.</n>


text:
Ixeyũ itop'e'ũ'ibiyũ te'e ma ip kabiabun kapkam uk'a kapkam. Ibukapik'ũmayũ ip. Cekawẽnxi ip. Kawẽn mukẽrẽrẽn tak ip. Imuwẽnpiat muwẽnuwẽn ip.


text:
Imẽneju: <n>— Waram jewebumũn cuy ip itop'e'ũ'ibiyũ yaypan'isuayũ — i õn e'em. — Waram jewe'ita juy ip — i õn e'em. — Xipan cuy ip jeedop je'iyũ kug̃ — i õn e'em.Waram ip jewebumũn puje, wuymuy ba'ore je'e wuykay'ũmayũ be.


text:
Itabucat padip itop e'ũ buje, ibadipyũ juy ixe subuywan. <n>— Ocebadip cuy epesubuywan — i'ũmg̃u juy je'e warara'acayũ be, itabucayũ be.Ibadip'ũmayũ buywatwan pit ip jeedop itabucayũ.</n>


text:
Xipan cuy itabucayũ kukukayũ ajukuk. Eykukayũ xipan itabucayũ kug̃ pima, xepxem cuy cekapikaptei epeteida cebe ip. Kapikpig̃ cĩcã bima, xepxem cuy cekapikaptei epeteida cebe ip Jesus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be- -Deus ekawẽn eymutaybitbin'ukayũ be dak.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽn tup- -Moisés emudupmubararaktup: Imukapikpig̃ pima, eõhõbi epesubimukirik g̃u juy jexat'oap puxim- -ãg̃ jekõn, i. Imẽn e'em Lucas emudupmubararaktup: Cekapikaptei juy epeg̃ũm kapikpik'ukat pe, i. Imẽneju cekapikaptei juy epeteida itabucayũ kukukayũ be.


text:
Pũg̃ pe itabucayũ kukukat muymuy buje, eyetabun g̃u juy epesop ixe ekawẽn kay. Xepxepayũ bit, ebapũg̃ayũ dak pũg̃ tag̃ ma ixe muymuy buje, eyetabun cuy epesop ixeyũ ekawẽn kay. Wara'at tag̃tag̃tag̃ pima bit, eyetabun g̃u juy epesop ixeyũ ekawẽn kay.


text:
Itabucayũ kukukat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am ibu'u bima juy epeg̃ukorẽm soat etabutpe. Epeg̃ukorẽm cuy warara'acat pe iparara am ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim.</n>


text:
Timóteo, owebe awẽwẽap tag̃ cuy ejeku. Pũg̃ tag̃ ma juy ejukuk soat itabucayũ. Ebu'um g̃u juy eg̃uy imukorẽm ãm ip ebureyũ ma'g̃u ip. Iboap muwẽnuwẽn õn ewebe Deus a'õpiju, Jesus Cristo a'õpiju dak, Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ a'õpiju dak- -ikẽrẽat kug̃'ũmayũ a'õpiju.


text:
Dao g̃u juy ecewebumõg̃ ag̃okatkat abi jeje imuy ãm itabucayũ kukukan. Warara'acayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ pima, eju g̃u juy ceweju ip. Ag̃uy'isum cuy eg̃uy. Ikẽrẽat cuy eg̃ug̃ẽ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ayũ soat etabutpe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Soat itaybit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ip iam. Itaybit ip g̃axĩn ma Deus ipiat supi'ajoat cebe ip iam. Warara'acayũ bit iba'arẽm ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. G̃uyjom pit soat itaybit je'e ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ ip iam.


text:
Imẽnpuxim pũg̃pũg̃ayũ ma soat etabutpe ma xipacat mujurũg̃rũg̃. Soat itaybit xipacat mujurũg̃rũg̃ ip iam. Warara'acayũ bit iba'arẽm ma xipacat mujurũg̃rũg̃. G̃asũ ka'ũma ma itaybit apẽn ixeyũ e'em iam. G̃uyjom pit itaybit je'e ip.</n>


text:
Tei'ũm kapikpik'ukayũ be ecekawẽn cuy- -Jesus kay itabucayũ be. <n>— Ibuyxim cuy eyekariwa epejukuk — i juy ece cebe ip. — Ibuyxim ip ikug̃ pima kuka Deus o'jomuymuy g̃u ip itabut'ũmayũ — i juy ece cebe ip. — “Pauloyũ warẽmtag̃ ma itabucayũ mutaybitbin,” i'ũmg̃u kuka dak o'e ip — i juy ece cebe ip.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in kapikpig̃ itabucayũ beam, jekitpitpiyũ beam. <n>— “Kũyjobin g̃u oce wekariwa a'õ kay, ixe dak itabut Jesus kay buye,” i'ũmg̃u juy epe'e — i juy ece cebe ip. — Xipan cĩcã juy epeyekapik cebeam ixeyũ dak itabut puye, Jesus xe ikukpin ip puye dak — i juy ece cebe ip. <n>Timóteo, iboam cuy itabucayũ eg̃utaybin <n>— Xipan cuy epeku — i juy ece cebe ip- -tei'ũm kapikpik'ukayũ be.</n>


text:
Wuykukukat ekawẽn icẽmãn- -Jesus Cristo ekawẽn. Ixe ekawẽn tag̃ jekuku'ukat Deus bikuyap tag̃ tak jekukum. Ade'ũmayũ bit cekawẽn kay g̃u. Cekawẽn g̃u imutaybitbin ip. Warẽmtag̃ ma imutaybitbin ip.</n>


text:
— Warara'acat podi ma ocetaybit — i'e'em ip te'e ma.Imẽnpit itaybit g̃u ma ip. Soat em jewa'õxikxig̃ ip. Jewa'õdawutwutxi ip. Itabikuku e'em ip jewewekay, imẽn jekukum puye. Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma ip kawẽnwẽn. Itabutkarey ip jewewekay.


text:
Soat em ip jewa'õxikxig̃ jeweweju. Yag̃uyba'arẽm ip o'e. Oibu'un ip kawẽn icẽmat kay. Tũybe Deus kay wuyetabut pima acejekariwan iãn e'em ip.


text:
Deus kay itabucat ibubut adeat puxim e'em icokcok, Deus kay wuyetabucap wuybubut kug̃ iap podi ma xipat puye.


text:
Ajo-kug̃ wuybui be wuykap'isum? Ka'ũma kug̃! Imẽnpuxim ajo'in acetujowat ijodiwi wuye'ũ buje? Ka'ũma ma!


text:
Ibubut ade pinayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ dinheiro buap ojuy. Warẽmtag̃ e'em ip itabikuku soat kay jebubun puye. Xipat g̃u ip soat xe ijodiat xe. Soat em ipiat supi'ajojo ip. Deus wi wũy ma jeedop ip.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ip soan dinheiro kay itabikukuap tomuju. Pũg̃pũg̃ayũ oibu'un ip Jesus kay. Jetabucap o'jepere ip dinheiro kay jĩjã buye. Ade o'jat ip dinheiro. Inaka ig̃uycũg̃ cĩcã ip jekukum jetabucap o'jepere buye.</n>


text:
Ẽn pit, Timóteo, Deus a'õbuywatwat'ukat ẽn. Imẽnpuye ikẽrẽat pewi juy ecenapõn. Cũg̃ ma juy ejeku. Ikukpin cĩcã juy Deus ejukuk. Etabun cĩcã juy eg̃uy cekay. Ikukpin cuy warara'acat tak ejukuk. Etaxim cuy ipiat esupi'ajo. Yobog̃an pin g̃u juy eg̃uy.


text:
Jedaudau'ukat soan jewũncaan jedaudaum koap jedauap epere am jabeatup pu ojuy adeayũ etabutpe. Ixe buxim ẽn tak soan a'õbacaan cuy etabut eg̃uy Jesus kay. Ebu'u'ũm pima, soat em Deus xe eg̃uy e'ũ buje. Adeayũ etabutpe: <n>— Wetabun og̃uy Jesus kay g̃ebuje bit — i juk ece kuy bima.Imẽn i'e buje, Deus cuk enaẽ soat em enuy am jexe.


text:
 <n> (13-14)</n> Jesus ekawẽn tag̃ cuy ejeku ewebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim; Jesus pe “Ikẽrẽat kug̃ ẽn” i'eap puxim ewebe. Wara'at tag̃ g̃u juy ejeku- -Jesus ekawẽn tag̃ acã- -soat ekawẽnwẽnap tag̃ acã. Ixe ekawẽn tag̃ cuy ejeku wuykukukat ajẽmap wiwim pima- -Jesus Cristo ajẽmap wiwim pima. Iboam õn awẽwẽm Deus etabutpe, Jesus Cristo etabutpe dak. Ixe Deus soat mutaicin. Ixe Jesus Cristo iparara'ũma kawẽn icẽmat o'g̃uwẽn iecug̃ap pe- -Pôncio Pilatos pe.


text:
Imudot pin pima, Deus waram ixe Jesus Cristo g̃udot wuykay. Ixe Deus xipat cĩcã. Wara'at g̃u omuy ijodiat kukukat- -Deus acã. Ixe ijodiat kukukayũ kukukat. Ixe ijodiat ekariwawayũ ekariwa.


text:
Soat pit ace'ũ. Ixe bit je'ũ g̃u. Ka'ũmg̃u xipat'ũmat cebe. Daxadiea beat co'i. Wuyajẽm pa'ore cetẽg̃. Abu ixe o'jojojo? Ka'ũma ma. Iba'ore wuywebe ijo am. <n>— Kũyjobin ocesop a'õ kay acã — i juy ace cebe. — Soat podi ma ẽn a'õbaca — i juy ace cebe.Imẽn cuy ace.</n>


text:
Timóteo, ibubut adeayũ juy eyawẽwẽ. <n>— Eya'õbuyxian pin g̃u juy epesop — i juy ece cebe ip. — Dao ma kuka eybubut oi'ũm — i juy ece cebe ip. — Imẽnpuye eyetabun g̃u juy epesop eybubut kay- -Deus kay acã eyetabun — i juy ece cebe ip. — Deus ade iũmũm wuywebe wuymucokcok am — i juy ece cebe ip. — Soat wuyemumukaypinput ũmũm wuywebe — i juy ece cebe ip.


text:
— Xipan cuy warara'acat epejukuk — i juy ece cebe ip. — Xipacat cuy epeg̃ujurũg̃rũg̃ — i juy ece cebe ip. — Eydacum g̃u juy epesop warara'acat pe — i juy ece cebe ip. — Ibubut'ũmat pe juy eybubut'in epeg̃ũm — i juy ece cebe ip.


text:
— Eybubut'in iũmũm pima ade epejukuk eybubun kabi be — i juy ece cebe ip. — I'ũm g̃u eybubut — i juy ece cebe ip. — Icẽmãn Deus xe epesop eyetait — i juy ece cebe ip.</n>


text:
Timóteo, apẽn Deus o'e ewebe iap tag̃ cuy ejeku. Ade'ũmayũ warẽmtag̃ ma kawẽnwẽn ip. Jewa'õxikxi'g ip. Deus muymuy ip. Cekawẽnxiayũ ip. <n>— Warara'acat podi ma ocetaybit — i'e'em ip napa ma.Ecekawẽn g̃u juy ceweju ip.</n>


text:
— Warara'acat podi ma ocetaybit — i'e'em ip napa ma.Jetabucap ip o'jepere e bewi oitabidao'ibit puxim. <n>— Bay, xipan cuy Timóteo ejukuk — i õn e'em Deus pe. — Xipan cuy soat Jesus kay itabucayũ ejukuk — i õn e'em cebe.Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> TIMÓTEO BEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP XEPXEPATUP</n> Timóteo, cartadup mubarararag̃ õn ewebe kato mujuaptum. Õn Paulo. Jesus Cristo emumuju õn Deus a'õbi. — “Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum pima, soat em Deus xe epesop eyetait,” i juy ece ijodiacat pe — i juk o'e Jesus Cristo owebe.</n>


text:
Timóteo, ẽn okpot co'i. Ekukpin cĩcã oxe. Deus wuyebayat. Jesus Cristo wuykukukat. Deus eju õn kawẽnwẽn ewebeam. <n>— Xipan cuy Timóteo ejukuk — i õn e'em cebe. — Etabotaidabotbon cuy eg̃uy cekay — i õn e'em cebe. — Ixe ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
— Bay, ẽn xipat cĩcã — i õn e'em Deus pe.Warara'acat a'õ dag̃ g̃u õn jekukum- -ixe a'õ dag̃ acã. Wedobuyũ'ũm'ũm tak ixe a'õ dag̃ jekuku'uk ip osodop. Ocokcok ixe kay soat apẽn cedag̃ oxe iap tag̃ õn jekukum puye. Ixe eju õn kawẽnwẽn ewebeam soat em. Kabiam õn kawẽnwẽn ceweju, ixima dag̃ tak.


text:
G̃ebum õn apẽn etabut Jesus Cristo kay iap kay. Jewexe g̃u etabut cekay- -icẽmãn. Koap pima eawa Lóide itabut osunuy cekay. Exi Eunice dak itabut osunuy cekay. Ixeyũ buxim ẽn tak etabut cekay. Wetaybit cĩcã iboam.


text:
Imẽnpuye õn jeãwẽ. Itbucayũ kukukan emuy buje, juk ocewebumõg̃ abi jeje. Deus cuk ja'õbacaap o'jomõg̃ ewebe. G̃ebum cuy eg̃uy iboap kay. Ixe a'õbacaam cuy ejeku.


text:
Deus jebiõg̃buk muõmõm wuywebe. Ixe biõg̃buk wuymuparararan g̃u- -wuya'õmucanucan acã. Deus ja'õbacaap ũmũm wuywebe. Ya'õbacaap kug̃ pima xipan kuka warara'acayũ ajukuk. Jewãwẽwẽm tak ajop ikẽrẽat mug̃ẽap puxim.</n>


text:
Itabut'ũmayũ odaomũn wuykukukat ekawẽn og̃uwẽnuwẽn puye. Inaka esũsũn g̃u juy eg̃uy obuxim, daomũnmũnap'a be ma'g̃u õn. Ebisũsũn g̃u dak cuy eg̃uy wuykukukat ekawẽn muwẽn ãm warara'acayũ be. Owebe ipiat'ajojoap puxim ipiat supi'ajo an ip ewebe ẽn ixe ekawẽn muwẽnuwẽn puye. Ebu'um g̃u juy eg̃uy imuwẽn ãm ipiatpi'ajojom ma'g̃u. Deus ja'õbacaap je'g̃ũm ewebe.


text:
Ixe Deus kuy wuydaxijo. Ixe kuy wuynaẽ jebekitkiyũm. Ixe kuy wuynaẽ xipacat ag̃ug̃ẽg̃ẽ buye g̃u- -ixe wuynaẽ pin puye acã, ixe xe wuykukpin puye dak. <n>— Xipacat og̃ũm soat pe Jesus Cristo kay itabucayũ be — i juk o'e Deus jewebe ma.Imẽn cuk o'e jewebe ma ka'ũmg̃u ipi bimãn ma.


text:
Ixe xipacat ũm pin osunuy soat pe iam wuyetaybit g̃u juk adi ajop. G̃asũ bit wuyetaybit ace. Wuyetaybit ace wuydaxijojo'ukat oajẽm puye. Jesus Cristo kuy oajẽm. Ixe Jesus Cristo xipacat ũmũm wuywebe. Ixe ce'ũ osunuy. Inaka waram g̃uto o'jetait. Ixe wuye'ũ'ũap a'õbacaap o'g̃u'ũm. Kawẽn idipat muwẽnuwẽn cuk adi oekuku. <n>— Soat em eyetait epesop Deus xe eye'ũap tomukadi — i juk adi o'e'e wuywebe.Imẽnpuye Jesus Cristo kay wuyetabut pima, wuypararam g̃u wuye'ũap puxim.</n>


text:
Deus cuk onaẽ jemumujum. <n>— Wa'õbi juy kawẽn idipat muwẽnuwẽn eg̃uy — i juk o'e owebe. — Itabucayũ mutaybitbin cuy eg̃uy — i juk o'e owebe.</n>


text:
Itabut'ũmayũ ipiatpi'ajojoan owebe, õn kawẽn idipat muwẽnuwẽn puye. Obu'u g̃u ma'g̃u og̃uy wetabut am Jesus kay. Wetabut cuk adi og̃uy cekay. G̃asũ dak wetabut ma cekay, wetaybit cĩcã ixem puye. Wetaybit soat podi ma ixe ya'õbaca iam. Soat og̃ũm cebe iap muxipanpan jeenuy jajẽmap kabia wiwim pima.


text:
Kawẽn icẽmãn cuk adi õn emutaybitbin. Iboap ekawẽn tag̃ cuy ejeku. Wekukuap puxim cuy ejeku. Etabun cĩcã juy eg̃uy Jesus Cristo kay. Xipan cuy warara'acayũ ejukuk. Imẽn cuy ajeku Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum pima.


text:
Kawẽn idipat o'g̃uwẽn ip ewebe kuy bima. G̃ebum cuy eg̃uy iboap ekawẽn kay. Ibiõg̃buk xipacat omuy wuywebe- -Deus biõg̃buk. Ixe biõg̃buk wuybuywatwan ixe ekawẽn kay g̃ebum am.</n>


text:
Ade Ásia eipi watwat'in cuk opere iap awẽg̃ kuy eyawẽg̃tobuxik. Fígelo ma ixeyũ'in osunuy, Hermógenes tak.


text:
Onesíforo bit obuywatwat'uk osunuy. <n>— Xipan cĩcã juy Onesíforo ejukuk, ibadipyũ dak — i õn e'em wuykukukat pe.Ixe isũsũn g̃u osunuy jajẽm ãm daomũnmũnap'a be ojo am. Pũg̃ em g̃u ixe Onesíforo omucokcokcog̃- -ade em ma.


text:
Etaybit Éfeso ka be bima soat em ixe obuywatwat'uk osunuy iam. Imẽneju: <n>— Wetabotaidabotbon cuy og̃uy ekay kũyjobit'ũmayũ be ipiat'ajoap kabia be iam cuy Onesíforo eg̃utaybin — i õn e'em wuykukukat pe.</n>


text:
Timóteo, ẽn okpot co'i. Deus soat em xipan wuykug̃ Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyju jekukum puye. Imẽnpuye a'õbacaam cuy eg̃uy!


text:
Adeayũ mutaybitbin cuk adi og̃uy- -emutaybitbin tak. Ẽn pukto iboam cuy cũg̃ ma jekuku'ukayũ mutaybitbin eg̃uy ixeyũ be warara'acayũ mutaybin am.</n>


text:
Ade itabucayũ ipiatpi'ajojom. Ẽn tak sorara buxim ebu'um g̃u juy eg̃uy ipiatpi'ajo am. Jesus Cristo esoraram cuy eg̃uy. Sorara buxim ixe a'õ kay acã juy kũyjobin eg̃uy.


text:
Nopag̃õg̃õm pima jeduk'a beat co'i'ũmg̃u jekukum sorarayũ. Ja'õbi g̃u ip jekukum- -jekukukat a'õbi acã. Imẽnpuxim Jesus Cristo a'õbi acã ejeku.


text:
Cedag̃ ma o'jedau bima acã kuka o'jat jedauaptei warara'acat podi ma iwũncaat. Cedag̃'ũm o'jedau bima bit, kuka o'jat g̃u. Imẽnpuxim ẽn tak cuy cedag̃ ma ejeku.


text:
G̃ebum cuy eg̃uy Jesus Cristo kay. Deus ixe Jesus Cristo o'g̃utait ce'ũap tomukadi. O'g̃uyu kabi kay. Davi naxeg̃ebit o'g̃uyu. Iboap cuk adi og̃uwẽnuwẽn kawẽn idipat muwẽnuwẽn pima.


text:
Itabut'ũmayũ juk adi ipiat o'supi'ajojoat owebe, kawẽn idipat og̃uwẽnuwẽn puye. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat puxim ip odaomũn owebe kawẽn idipat muwẽg̃ap puxim. Imẽnpit iba'ore cebe ip kawẽn idipat muwẽg̃ap mu'ũm ãm. Kawẽn idipat muwẽnuwẽnap i'ũm g̃u.


text:
Imẽneju wetaxi jĩjã ipiatpi'ajo am Deus emunaẽhẽyũ be kawẽn idipat a'ĩjo am. Wetaxi jĩjã ixeyũ mutabut am Jesus Cristo kay. Deus ixeyũ dak idaxijo wuydaxijoap co'i. Deus dipap kug̃ jeedop ip. Ixeyũ dak Deus xe jeedop wuyweju. Soat em wuyetait acesop cexe.


text:
Apẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn ewebe iap waram g̃uto og̃uwẽn ewebe g̃asũ dak. Iboap ekawẽn icẽmãn. <n> Wuybu'u'ũm pima wuye'ũ ãm Cristo bikuyap tag̃ wuyekuap ojuy, ixe xe acesop wuyetait, i. <n>


text:
Ipiatpi'ajo am wuyetaxi bima, ijodiacat kukukayũm acesop Cristo eju, i. <n> “Õn pit Cristo ebekit g̃u,” i wuyju e'em pima, “Eyju dak webekitkiyũ g̃u,” i je'e wuywebe ixe dak, i. <n>


text:
Wuyju ixe ekawẽn epereperem. Cristo bit ja'õmuwarururun g̃u. Ixe soat em e'em apẽn cuk adi o'e'e iap tag̃, i.</n>


text:
Owebe awẽwẽap cuy eg̃uwẽn ebekitkiyũ be g̃ebum ip top am. Eg̃utaybitbin cuy ip. <n>— “Epeyewa'õxikxik g̃u juy,” i õn e'em eywebe Deus topabe — i juy ece cebe ip.Jewa'õxikxig̃ pima ip ya'ĩjojomayũ buywatwan g̃u ip- -ixeyũ mubu'u'un acã jetabut am Jesus Cristo kay.


text:
Soan ma ece Deus pe “Cũg̃ ma ẽn jekukum oxe” i'e am ewebe. Cũg̃ ma juy kapikpig̃ eg̃uy esũsũnap puxim Deus pe ekapikap coan. Kawẽn icẽmat cuy eg̃utaybitbin- -Deus ekawẽn.


text:
Te'e ma jewa'õxikxig̃ ip adeayũ. Deus pit cekawẽn kay g̃u ip. Ixeyũ ekawẽn coco'ukayũ big̃ ma Deus kay g̃u e'em. Jewa'õxikxig̃ g̃u juy eg̃uy ixeyũ eju.


text:
Ot'ũ'ũ wuyẽn mu'ũmu'ũm. Imẽnpuxim ixeyũ wuymutaybitbin pima wuyetabucap kuka o'g̃u'Ũm ip. Wuymubu'un kuka ip Cristo kay wuyetabut am. Himeneu ixeyũ'in Fileto dak.


text:
Pũg̃pũg̃ itabucayũ'in ixeyũ ekawẽn kay itabut o'e. Imẽnpuye oibu'un ip Jesus kay. Jetabucap o'jepere ip e bewi itabidaoat puxim. <n>— Deus kuy itabucayũ'ũm'ũm o'g̃uyu kabi kay — i napa ma e'em ip itabucayũ be. — Wuyiwat xeku — i napa ma e'em ip.Imẽn ip itabucayũ mu'ukpiceg̃ẽg̃ẽn Jesus kay.


text:
Wuyju bit acejepere g̃u wuyetabucap, kawẽn cũg̃at kay wuyetabut puye. Cem ma uk'a muy buje, ya'at'et g̃u. Imẽnpuxim kawẽn cũg̃at kay wuyetabun puje, acejere g̃u dak. Deus ebekitkiyũ wuyju. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Wuykukukat itaybit abuyũ webekitkiyũ iam, i. <n> Wara'atup e'em: <n> “Deus ebekit õn” i'e'e'ukat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy jepere, i dak e'em Deus ekawẽntup.</n>


text:
Ya'ade opop ibubut mũn'a'a yabo'gat'a be- -ibubut adeat tuk'a be. Ouro mug̃ẽg̃ẽ'a opop, prata mug̃ẽg̃ẽ'a dak, ip mug̃ẽg̃ẽ'a dak, wuynõm mug̃ẽg̃ẽ'a dak. Pũg̃pũg̃'a kug̃ ip soat kabia. Wara'at'a kug̃ pit ip xipacat ebapuk puje acã, ya'õbuyxiat ajẽm puje acã.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere buje wuyju dak xipat acesop wuykukukat Jesus xe. <n>— Obuywatwan cuy eg̃uy, xipat ẽn oxe buye — i je'e wuywebe. — Ocokcok cĩcã ekay — i je'e wuywebe, wuyag̃uyisu buye, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap kuy acepere buye dak.</n>


text:
Yaypan'isuayũ etabikukuap kay g̃u juy eg̃uy. Cũg̃ ma juy ejeku Deus etabutpe. Etabun cuy eg̃uy Jesus Cristo kay. Ikukpin cuy soat ejukuk. Kaba'ũm cuy eg̃uy warara'acat eju. Imẽn ma jekukum ip- -“Ocekukukat, ocebuywatwan cuy eg̃uy” i'e'e'ukayũ- -Deus emumuisunyũ.


text:
Ecekawẽn g̃u juy jewa'õdawutwut'ukayũ eju, warẽmtag̃ ma kawẽnwẽn'ukayũ eju dak. Jewa'õxikxig̃ acã ip.


text:
Wuykukukat buywatwat'ukat pit jewa'õxikxig̃ g̃u juy. Xipan cuy soat jukuk. Xipan ma juy soat mutaybitbin jeenuy. Yukpiceg̃ẽm g̃u juy warara'acat jukuk.


text:
Wuymuymuy'ukayũ mukũyjobitbin pima, wuya'õpurug̃ g̃u juy acekawẽn ceweju ip. Ibuyxim cuy ip ajukuk. G̃uyjom paxi Deus ixeyũ g̃ubu'un ikẽrẽat kay am. Ixeyũ aco'i g̃utabun kawẽn icẽmat kay.


text:
Kuy bima ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat ixeyũ o'jat puca buap puxim. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat bikuyap tag̃ ip jekukum g̃asũ. G̃axĩn ma aco'i g̃uto ip yag̃uysan. Ibu'un aco'i kuka ip ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat a'õ kay nobano'abibubu bewi puca o'kap iat puxim.</n>


text:
Amap kabia iba'ore jĩjã je'e itabucayũ be Deus ekawẽn tag̃ jeku am adeayũ ikẽrẽat g̃ujurũg̃rũg̃ puye. G̃ebum cuy eg̃uy iboap kay.


text:
Jewekay acã g̃ebum jeedop ip ijodiacat. Itabikuku jĩjã jeedop ip dinheiro kay. <n>— Soat podi ma oca'õbuyxi — i je'e ip napa ma. — Ka'ũmg̃u ocejo'iat ya'õbuyxiat — i napa ma je'e ip.Warara'acat ekawẽn mukẽrẽrẽrẽn jeedop ip. <n>— Ẽn xipat cĩcã — i'ũmg̃u je'e ip, warara'acat xipacat ũmũm ma'g̃u cebe ip.Kũyjobit g̃u jeedop ip jebay a'õ kay, jexi a'õ kay dak. Ibuyxim g̃u ip Deus jukuk. Ixe kay itabucayũ dak jukuk ip ibuyxim g̃u.


text:
Abu jukuk ikukpin? Ka'ũma ma. Ya'õpurug̃ ip soat jukuk. Warara'acat muymuyxi jeedop ip. Jewawẽwẽm g̃u jeedop ip ikẽrẽat kukap puxim. Dao ma ip etakomamãn. Xipacat kay g̃u jĩjã jeedop ip.


text:
Jebureyũ tujowat ip cekay itakomaayũ be yaoka am. Warẽmtag̃ ma jeku ip. Jewexe yobog̃ cĩcãayũm jeedop ip. Deus mucokcok pin g̃u jeedop ip- -jewemucokcok pin acã.</n>


text:
— Oceju dak Deus ebekitkiyũ — i napa ma je'e ip warara'acat pe.Inaka itaybit g̃u jeedop ip Deus a'õbacaap kuk am. Deus bikuyap tag̃ g̃u jeku ip- -jebikuyap tag̃ acã. Ixeyũ burem g̃u juy eg̃uy, ẽn pit.


text:
 <n> (6-7)</n> Ixeyũ'in aoyũ mug̃uykukukum- -yag̃uy'ũmayũ mug̃uykukukum. Ixeyũ aoyũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ soat em.


text:
(-) <n>— Ocekawẽn tag̃ cuy epeku eyejuap puxim ipiat'ajojoap kay — i'e'em ip cebe ip napa ma.Imẽn aoyũ mug̃uykukukum ip kawẽn icẽmat tobuxikap puxim.


text:
Moisés kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn'uk osunuy Deus a'õbi kuyje. Janes Moisés a'õ kayg̃u jĩjã osunuy, Jambres tak. Kawẽn icẽmat kay g̃u jĩjã osodop ip. Imẽnpuxim ixeyũ ag̃okatkayũ warara'acayũ mug̃uykukukum ixeyũ be kawẽn icẽmat kayap puxim. Yag̃uy'ũm ip. Jesus kay jetabucap ip o'jepere. Itabut'ũmat co'i ip Deus xe.


text:
Soat em g̃u bit ijodiacat g̃ug̃uykuku ip- -xepxep kabia ã. G̃uyjom soat ijodiacat je'e cebe ip: <n>— Ajo am eyetaybit? Ka'ũma am ma! — i.Imẽnpuxim kuyjeayũ'ũm'ũm o'e Janes pe, Jambres pe dak.</n>


text:
Bekit, etaybit cĩcã apẽn õn jekukum iam, apẽn õn warara'acat mutaybitbin iam tak, apẽn obikuy Deus bikuyap tag̃ weku am iam tak. Etaybit apẽn wetabut Jesus Cristo kay iam, apẽn wuypiceg̃ẽm g̃u õn warara'acat kug̃ iam tak, apẽn ikukpin warara'acat kug̃ õn iam tak, apẽn wetaxi ipiat'ajo am iam tak.


text:
Itabut'ũmayũ juk adi ikẽrẽm okuk. Ipiat cuk adi o'supi'ajoat ip owebe. Ikẽrẽm cĩcã juk adi ip okuk Antioquia ka be bima, Icônio ka be bima dak, Listra ka be bima dak. Ade em cuk adi ipiat osupi'ajojojo. Wuykukukat Jesus pit odaxijo ixeyũ bui bewi. Etaybit iboam.


text:
Jesus Cristo eju mũg̃'i wuyeku am wuybikuy bima, itabut'ũmayũ ipiat supi'ajoat wuywebe, Deus ekawẽn tag̃ wuyeku am wuybikuy bima.


text:
Big̃ ma ip ikẽrẽat g̃ujurũg̃ xipat'ũmayũ- -warẽmtag̃ ijodiacat mutaybitbin'ukayũ. Warara'acat mug̃uykukukukum ip jeku. Jewemug̃uykuku dak ip.


text:
Ẽn pit apẽn õn cuk adi emutaybitbin iap tag̃ cuy ejeku- -apẽn wuybadipyũ juk adi emutaybitbin iap tag̃ tak. Etaybit cĩcã icẽmãn oceju juk adi emutaybitbin iam. Imẽnpuye ocekawẽn kay etabun cĩcã juy eg̃uy.


text:
Bekin pin ma Deus ekawẽntup coco'uk eg̃uy. Etaybit oxe ekawẽn. Ibodup cocom pima wuyetaybit acesop apẽn Deus wuydaxijojom Jesus Cristo kay wuyetabun puje iam.


text:
Deus a'õbi kuyjeayũ'ũm'ũm ixe ekawẽntup o'tupmubararak- -soatup. Iboaptup ekawẽn xipat cĩcã kawẽn icẽmãn wuymutaybit am. Xipat cĩcã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ mug̃uycũg̃ ãm ikẽrẽat kay. Xipat cĩcã ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ mubikuy am ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am. Xipat cĩcã itabucayũ mukũyjo am Deus bikuyap tag̃ jeku am.


text:
Ibodupkug̃ pima wara'at kay g̃u je'e ip itabikuku Deus buywatwat'ukayũ. Soat kug̃ kuy ip. Ibodup kug̃ pima, iba'ore g̃u je'e ixeyũ be xipacat mug̃ẽ ãm- -iwarururuat mug̃ẽ ãm.</n>


text:
Deus etabun g̃asũ õn awẽm, Timóteo, Jesus Cristo etabun tak. Ixe Jesus Cristo apẽn cuk adi oekuku ip iaptei ideida soat pe- -itabẽg̃ayũ be, ce'ũ'ũayũ be dak. Ixe Cristo waram jajẽm. Ipiat supi'ajoat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be ikẽrẽat ip o'g̃ujurũg̃rũg̃ iapteim. Xipacat pit je'g̃ũm jebekitkiyũ be- -xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be xipacat ip o'g̃ujurũg̃rũg̃ iapteim.


text:
Soat kukukan je'e ixeyũ eju- -jebekitkiyũ eju. Imẽneju Deus ekawẽn cuy eg̃uwẽnuwẽn soat pe. Cekawẽn cuy eg̃uwẽnuwẽn imuwẽn pa'ore ewebe bima, imuwẽn pa'ore'ũm pima dak. Warẽmtag̃ ma ceku'ibiyũ juy eg̃ukorẽmrẽm. <n>— Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere — i juy ece cebe ip. — Eyetabun cuy Jesus kay — i juy ece cebe ip.Eya'õmucanucan cuy ip ixeyũ be cũg̃ ma jeku am. Ekpicẽg̃ẽ g̃u juy ixeyũ eg̃utaybitbin.


text:
G̃uyjom kawẽn icẽmat com ip ibu'un adeayũ. Jekpiwan ma ip jewemucokcog̃. Warẽmtag̃ ma imutaybitbin'ukayũ tomuwã ip jemutaybit am. Ya'ĩjo pinap acã ip g̃uwẽn cebe ip.


text:
Kawẽn icẽmat a'ĩjojoap jepere ip. Warẽmtag̃ e'e'ukayũ ekawẽn kay acã je'e ip- -aypapayũ'ũm'ũm ekawẽn kay acã.


text:
Ẽn pit, Timôteo, ag̃uysan cuy eg̃uy warẽmtag̃ ekuap puxim. Etaxim cuy eg̃uy ipiatpi'ajojom pima. Kawẽn idipat cuy eg̃uwẽnuwẽn soat pe. Deus cuk enaẽ kapik am cebeam. Imẽnpuye soat em cuy ixe beam kapikpig̃ eg̃uy.</n>


text:
Õn pit g̃axĩn ma oaoka ip. Apẽn kuyje Deus etabutpe wũnca aokakakaap puxim ip oaoka. G̃axĩn ma ojẽm ijodiwi kobe o'jenapõn iap puxim.


text:
Sorara xipacat puxim õn kapikpig̃ Jesus Cristo beam. Pũg̃pũg̃ daudau'ukayũ'in cedag̃ g̃u jedaudaum ip. Ixeyũ buxim g̃u õn pit. Cedag̃ ma ojekuku- -Deus ekawẽn tag̃. Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in taobu'u e'em ip jedau am. Ixeyũ buxim g̃u õn pit. Obu'u g̃u og̃uy Jesus kay wetabut am.


text:
Daudauat iwat tumũntuptup mõg̃mõg̃ iwũncaat a be soat etabutpe. Soat etabutpe dak wuykukukat Jesus je'e owebe: <n>— Ẽn xipat Deus xe ixe emucũg̃ kuy buye — i.Imẽn ixe je'e waram jajẽm puje- -kũyjobit'ũmayũ be ipiat'ajoap kabia be. Wuykukukat cũg̃ cĩcã. Ixe wuyekukuap cocom- -soat cocom. <n>— Eyju xipat Deus xe ixe eymucũg̃ kuy buye — i je'e warara'acayũ be dak- -ixe ajẽmap wiwi'ukayũ be- -jekayayũ be.</n>


text:
Kuy ip o'jẽm oxewi oxe osodop'iayũ. Demas itabiku o'e ijodiat kay jebubun. Imẽnpuye opere. O'ju Tessalônica ka kay. Crescente o'ju Galácia eipi kay. Tito o'ju Dalmácia eipi kay.


text:
Lucas acã oxe jeenuy. Marcos cuy etakoy. Ixe juy etojot eweju okay don pima. Ixe xipat cĩcã je'e obuywat am Deus ekapikap pe.


text:
Weekabek cuk osuiwat Trôade ka be. Carpo duk'a be juk osuiwat. Ibo juy etojot don pima. Obubutup tak cuy etuptojot okay ixeemug̃ẽg̃ẽdup.</n>


text:
Alexandre juk adi ikẽrẽm cĩcã okuk- -icaat mug̃ẽg̃ẽ'ukat- -ferro mug̃ẽg̃ẽ'ukat. Wuykukukat cuy ideida cebe warẽmtag̃ okukapteim.


text:
César ebekitkit wap õn jewedayoyom pima, ka'ũma ma o'e: <n>— Teku xipat cĩcã- -ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ g̃u — i.Soat ma ip oiwat. Õn pit obu'u Deus pe “Ikẽrẽat kug̃ cĩcã eyju oxe, Palo epesuiwat puye” i'e am cebe ip. Imẽnpuye: <n>— Bay, etakomãm g̃u juy cekay oiwat ma'g̃u ip — i õn e'em Deus pe.</n>


text:
Ixeyũ ma juk opere. Wuykukukat pit oiwat g̃u. Oxe ma osunuy. Ixe obuywatwat'uk osunuy owebe Judeu'ũmayũ mukũyjo am kawẽn idipan- -soat em imukũyjo am. Ixe juk odaxijo leão buximayũ bui bewi- -ika'uat puximayũ bui bewi.


text:
Wuykukukat odaxijo ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ bui bewi- -soat pui bewi waokaap puxim. G̃uyjom odujuu soat em jexe onuy am kabi be. Ixe soat ka watwak kukukan je'e. <n>— Ẽn soat podi ma edipap kug̃ — i juy ace cebe- -wuykukukat pe. Imẽn cuy ace cebe.</n>


text:
Ejot cuy okay ihi wap. Êubolo e'em: — Kato — i juy ewebe, Prudente dak, Lino dak, Cláudia dak, soat warara'acayũ dak- -wuykitpitpiyũ.</n>


text:
Õn kawẽnwẽn wuykukukat eju ewebeam. <n>— Bay, Timóteo a'õmucanucan cuy eg̃uy soat em — i õn e'em cebe. — Bay, xipan cuy soat itabucayũ ejukuk — i õn e'em Deus pe.Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> TITO BEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> Tito, ijudup mubararag̃ õn ewebeaptum. Õn Paulo. Deus buywatwat'ukat õn. Jesus Cristo emumuju õn. Ixe omujujum Deus emunaẽyũ mutaybitbit am big̃ ma ip itabut am Jesus kay. Big̃ ma itaybit je'e ip kawẽn icẽmãn. Big̃ ma Deus bikuyap tag̃ jeku ip.


text:
Ixe bikuyap tag̃ wuyju jekukum, soat em acesop wuyetait cexe iap wiwim puye. <n>— Soat em ma ip jeedop oxe itait — io'e Deus ipi mug̃ẽ'ũm awap.Deus napapa'uk g̃u.


text:
Imuwẽg̃at pin pima Deus kawẽn idipat o'g̃uwẽg̃at soat pe ijodiat pe. Okpot kayayũ soat em itait ip jeedop oxe iap ekawẽn o'g̃uwẽg̃at. Õn tak ixe juk omuju iboap ekawẽn muwẽn ãm ijodiat pe. Iboap ekawẽn muwẽnuwẽn õn Deus a'õbi. Ixe Deus wuydaxijojo'ukat.</n>


text:
Tito, ijudup mubararag̃ õn ewebeaptum. Ẽn okpot co'i Jesus Cristo kay wuyetabut puye. <n>— Bay, xipan cuy Tito ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe. <n>— Yag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe ip.</n>


text:
Õn exe bima wuyekapikap cuk ag̃u'ũm g̃u. Imẽnpuye juk õn eiwat Creta be- -tip'aweroro be wuyekapikap mu'ũm ãm. Itabucayũ kukukayũ juy etaẽ soat ka be ag̃okaka be. Ixeyũ juy etaẽ apẽn cuk ocece ewebe iap tag̃.


text:
Itabucayũ kukukat cũg̃ ma juy jeku soat etabutpe. Pũg̃ kug̃ ma jetayxi kug̃ jeenuy. Ixe ipotpoyũ dak cuy Jesus kay itabun jeedop ip. “Teipotpoyũku warẽmtag̃ acã jekukum soat em” i wuyjuyũ e'em pima, ixe juy etaẽ g̃u itabucayũ kukukan. “Teipotpoyũku kũyjobit g̃u jebay a'õ kay” i'e'em pima juy ixe etaẽ g̃u. Imẽn cuy itabucayũ kukukat jeenuy.


text:
Itabucayũ kukukat Deus ekapikap kug̃. Imẽnpuye cũg̃ ma juy jeku ip soat etabutpe jemuymuyap puxim. <n>— Warara'acat podi ma wa'õbuyxi — i'ũmg̃u juy je'e.Soat em g̃u juy itapurug̃ jeku. Ika'o'on g̃u juy jeenuy. Dao g̃u juy itakomã je'e. Warara'acat mug̃uykukukum g̃u juy jeenuy dinheiro bu am.


text:
Powatwat cuy tujuõmõm jeduk'a be. Xipacat kay juy jeenuy. Jewawẽwẽm cuy jeenuy soat em cũg̃ ma jeku am. Cũg̃ ma juy warara'acayũ jukuk. Deus ekawẽn tag̃ cuy jeku- -soat ekawẽn tag̃. Warẽmtag̃ g̃u juy ip jewekuk.


text:
Kawẽn icẽmat kay jĩjã juy jeenuy. Cũg̃ cĩcã ma wuywebe iboap ekawẽn tag̃ wuyeku am. Iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima, Jesus emumutaybitbinap tag̃ tak wuyju jekukum. Iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima kawẽn icẽmãn warara'acat mutaybitbin jeenuy. Ixeyũ mucokcokcog̃ jeenuy jetabucap epereap puxim cebe ip. Kawẽn icẽmat kay'ũmayũ dak imukũyjobitbin jeenuy ixeyũ ag̃uymuwarurun am.</n>


text:
Cũg̃ ma juy jeku ip itabucayũ kukukayũ, ade opop puye Jesus ekawẽn kay ibu'u'uayũ. Pũg̃pũg̃ Judeuyũ'in itabut o'e Jesus kay. Imẽnpit: <n>— Wuyajojoyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ cuy ajeku — i te'e ma e'em ip.Warara'acat mug̃uykukukum ip ibiwarẽmtag̃ ma ip kawẽnwẽn puye.


text:
Ade jebadipyũ mubu'u'un ip Jesus kay am, warẽmtag̃ ma ip imutaybitbin puye. Ibisũsũn g̃u ip warẽmtag̃ ma imutaybit am. Dinheiro bu ojuy am acã ip imutaybitbin. Imẽnpuye juy ip eg̃uymũg̃.</n>


text:
— Creta eipi watwat dapxiyũ — i juk o'e Creta eipi wat ma- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat. — Wuyjuyũm g̃u ip o'e- -ika'ũayũm acã Creta eipi watwat — i juk o'e warara'acayũ a'ĩjo. — Ibukapik'ũm ip — i juk o'e. — Jexat o am acã ip itaybit — i juk o'e.Imẽn Creta eipi wat jebadipyũ o'g̃uwẽn.


text:
Icẽmãn ixe juk o'e. Napa g̃u juk o'e. Imẽneju a'õpurug̃ cuy ip eg̃ukorem- -imug̃uykuku'ukayũ ekawẽn kayayũ. Jetabucap epereap puxim ip eg̃ukorẽm. Ewebe ip imukorẽm puje, big̃ ma ip je'e itabut Jesus kay.


text:
Ibu'u je'e ip jetabut am wuydobuyũ'ũm'ũm ekawẽn kay- -ijodiat ekawẽn kay- -kawẽn icẽmat kay'ũmayũ ekawẽn kay.


text:
Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be xipacat tobuxik put soat pe. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat pe bit xipacat tobuxik pa'ore soat pe- -itabut'ũmayũ. Itaybit g̃u ip apẽn cedag̃ Deus xe iam, apẽn cedag̃ g̃u iam tak. Ikẽrẽat kay acã ip g̃ebum.</n>


text:
— Ocetaybit Deus — i'e'em ip napa ma. Imẽnpit Deus ebekitkit ekukuap tag̃ g̃u ip jekukum. Soat kay ip itakoma. Kũyjobit'ũm cĩcã ip Deus ekawẽn kay. Iba'ore cebe ip xipacat mujurũg̃ ãm- -pũg̃ em tak ka'ũma.</n>


text:
Ẽn pit, bekit, ixeyũ ekukuap tag̃ g̃u juy ejeku. Kawẽn cũg̃ãn cuy Jesus ebekitkiyũ eg̃utaybitbin. Deus ekawẽn cuy ixeyũ eg̃utaybitbin.


text:
Aypapayũ juy eg̃ukũyjo. <n>— Eyetabikukum g̃u juy epesop — i juy ece cebe ip. — Eyetapurug̃ cuy epesop — i juy ece cebe ip. — Jewawẽwẽm cuy epesop cũg̃ ma eyeku am soat em — i juy ece cebe ip. — Eyetabun cĩcã juy epesop Jesus kay — i juy ece cebe ip. — Ikukpin cuy warara'acat epejukuk — i juy ece cebe ip. — Eybu'um g̃u juy epesop Jesus ekawẽn tag̃ eyeku am — i juy ece cebe ip.</n>


text:
Imẽntak yabutbucayũ juy eg̃ukũyjo, bekit. <n>— Deus kay jĩjãayũ ekukuap tag̃ cuy epeku — i juy ece cebe ip. — Eybureyũ muymuy g̃u juy — i juy ece cebe ip. — Kawẽdi kay g̃u juy epesop eyka'o'onap puxim — i juy ece cebe ip. — Yaypan'isuayũ juy epeg̃utaybin ixeyũ be cũg̃ ma jeku am — i juy ece yabutbucayũ be.


text:
— Xipan cuy eyitop epejukuk — i juy je'e ip. — Xipan cuy ey'iyũ epejukuk — i dak.Imẽn yaypan'isuayũ awẽwẽm cuy jeedop ip yabutbucayũ.</n>


text:
— Jewawẽwẽm cuy epesop cũg̃ ma eyeku am — i juy je'e ip yaypan'isuayũ be. — Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũm cuy epesop — i juy je'e ip. — Xipan cuy eyduk'a beayũ epejukuk — i juy je'e ip. — Kũyjobin cuy epesop eyitop a'õ kay — i dak je'e ip.Imẽn cuy yaypan'isuayũ g̃ukũyjo ip yabutbucayũ. Imẽn ip imukũyjo buje, warara'acayũ je'e g̃u: <n>— Deus ekawẽn xipat g̃u aco'i, cekawẽn kayayũ cũg̃ g̃u jekukum puye — i.</n>


text:
Imẽntak tapupuyũ juy eg̃ukũyjo- -yaypan'isuayũ. <n>— Jewawẽwẽm cuy epesop cũg̃ ma eyeku am — i juy ece cebe ip.</n>


text:
Ẽn tak, bekit, xipacat mujurũg̃rũg̃'ukan cuy eg̃uy warara'acat pe ekukuap co'i jeku am. Warara'acat mutaybitbin pima juy ag̃uysan eg̃uy. Kaypatpan g̃u juy eg̃uy. Deus ekawẽn eg̃uwarururun g̃u juy. Cũg̃ ma juy cekawẽn eg̃utaybitbin.


text:
Cũg̃ ma juy kawẽnwẽn'uk eg̃uy ekay'ũmayũ be ekawẽn mukẽrẽrẽnap puxim. Cũg̃ ma ẽn kawẽnwẽn pima, isũsũn jeedop ip wuymuymuy ãm, ekawẽnkẽrẽ'ũm puye.</n>


text:
Tei'ũma kapikpik'ukayũ dak cuy eg̃ukũyjo, bekit. <n>— Kũyjobin cuy epesop eyekariwa a'õ kay — i juy ece cebe ip. — Eyekariwa bikuyap tag̃ cuy epeku soat em — i juy ece cebe ip. — Jedede'ukayũm g̃u juy epesop eyekariwa kay — i juy ece cebe ip.


text:
— Eyekariwa bubut cuy epetujupa'um g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — i juy ece cebe ip. — Xipan cuy eyekapikap kug̃ epesop — i juy ece cebe ip. — Xipan cuy epeyekapik eyekariwa beam — i juy ece cebe ip. — “Deus ekawẽn xipat cĩcã ixeyũ daxijojo'ukat ekawẽn,” i je'e warara'acayũ xipan eyekapikap co buje — i juy ece cebe ip.</n>


text:
G̃asũ bit: — Soat kug̃ õn xipan soat taxijo am- -eydaxijo am — io'e Deus wuywebe.Imẽnpuye, Tito, imẽn cuy Jesus ebekitkit eyawẽwẽ.</n>


text:
— Okpot oe'ũ ipiat'ajojoap kay eyejuap puxim — i'e'em Deus wuywebe. — Imẽnpuye eyetabut'ũmap cuy epeyepere — i'e'em. — Deus kay'ũmayũ emumutabikukunap cuy epeyepere — i'e'em. — Jewawẽwẽm cuy epesop soat em cũg̃ ma eyeku am — i dak. — Cedag̃ cuy epesop ijodiat etabixe — i dak. — Wekawẽn tag̃ cuy epeku soat em — i dak.</n>


text:
Imẽn cuy ajeku Jesus Cristo ajẽmap wiwim pima- -wuydaxijojo'ukat ajẽmap wiwim pima. Wuycokcok cĩcã yajẽmap wiwi am. Ixe ajẽm puje soat ijodiacat je'e: <n>— Soat podi ma Deus ya'õbuyxi — i. — Ka'ũmg̃u ixe jo'iat idipat — i je'e ip. Ka'ũmg̃u yajẽmap kabia jo'iat idipat. Idip cĩcã je'e.


text:
Ixe Jesus Cristo jekpiwatpin ma oe'ũ wuywebeam. Wuya'õmucan am oe'ũ wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Wuymuisun am soat tag̃ oe'ũ. Jebekitkin wuy'e am oe'ũ. Wuywebe xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũm oe'ũ.</n>


text:
Bekit, iboam cuy itabucayũ eg̃utaybin. Yawẽwẽm cuy ip eg̃uy. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ pima juy ip eg̃ukorẽm. Jemupubutbunat g̃u juy cebe ip. <n>— Wa'õbi g̃u õn eyawẽwẽm- -Jesus Cristo a'õbi acã — i juy ece cebe ip.</n>


text:
Tito, Jesus ebekitkiyũ juy eg̃ukũyjo- -exeayũ. <n>— Kũyjobin cuy epesop wuyajecug̃ap a'õ kay- -ixe beam kapikpik'ukayũ a'õ kay dak — i juy ece cebe ip. — Xipacat mug̃ẽ ãm ixeyũ be eydakoy buje, epeyekapik cuy cebeam ip — i juy ece cebe ip.


text:
— Warara'acat epejomuymuy g̃u juy — i juy ece cebe ip. — Kaba'ũm cuy epesop eyeweweju — i dak. — Xipan cuy soat epejukuk — i dak. — Eya'õpurug̃ g̃u juy epesop- -eya'õdidim ma — i dak.</n>


text:
— Warara'acat podi ma oceju bit xipat — i'ũmg̃u juy ace'e, kuy bima wuyju dak cuk adi wuyag̃uy'ũm ajop puye.Kũyjobit'ũm cuk adi ajop warara'acayũ a'õ kay- -Deus a'õ kay dak. Ikẽrẽat cuk adi ag̃ujurũg̃rũg̃. Ajo wuyju imug̃ẽ pin cĩcã iat mug̃ẽg̃ẽm cuk adi ajop. Wuymucokcok am acã juk adi ajekuku. Ikẽrẽm cuk adi warara'acat ajukuk. Warara'acat ekawẽn mukẽrẽrẽnxi ajop. Wuyetabikuku ajop warara'acat kay. Wuykay itakomama juk adi osodop ip warara'ayũ. Wuyju dak ixeyũ kay wuyetakomama juk adi ajop.


text:
Deus pit wuydaxijojo'ukat. Apẽn wuykukpin cexe iap o'g̃ubapuk wuywebe. Apẽn xipan wuykukpin iap tak o'g̃ubapuk wuywebe.


text:
Iboap mubapuk puje juk wuydaxijo. Ixe juk wuydaxijo xipacat ag̃ujurũg̃rũg̃ puye g̃u, cũg̃ ma ajekuku buye g̃u dak. Ixe juk wuydaxijo, wuykay itabotaidabotbot puye acã. Ibiõg̃buk cuk wuymuisun soat tag̃. Kuy bima wuyebay ebekitkin ajop. G̃asũ bit waram wuykapap puxim Deus ebekitkin acesop. Kuy bima ikẽrẽat kug̃ ajekuku. G̃asũ bit Deus biõg̃buk wuymuisusun. Wuybinũnisu g̃asũ.


text:
Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe. Tacup g̃u osunuy iũm ãm wuywebe. O'g̃uõm wuywebe Jesus Cristo oe'ũ wuywebeam puye- -wuydaxijojo'ukat oe'ũ buye.


text:
Ixe jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe cũg̃ ma jexe wuyeku am. Deus soat podi ma wuykug̃ xipan. Ixe wuymucũg̃ucũg̃. <n>— Cũg̃ ma eyju oxe — i'e'em ixe wuywebe. — Soat em epesop oxe eyetait — i'e'em wuywebe.Iboap wiwim cĩcã wuyju.


text:
Icẽmãn õn eymutaybitbin. <n>Kuy õn awẽwẽ iap cuy eg̃uwẽnuwẽn wuykitpitpiyũ be- -Deus kay itabun'ibiyũ be. Xipacat mujurũg̃rũg̃ cuy jeedop ip soat em. Xipacat mujurũg̃rũg̃ pima, warara'acayũ buywatwan jeedop ip. Xipat tak je'e Deus xe.


text:
Warara'acayũ te'e ma jewa'õxikxig̃. Te'e ma ip wuydobuyũ'ũm'ũm putet muwẽnuwẽn. Jewa'õdawutwun e'em ip. Moisés ekawẽn a'õxikxig̃ e'em ip. Te'e ma wuyju ixeyũ ekawẽn cocom. Te'e ma ip kawẽnwẽn. Ecekawẽn g̃u juy ixeyũ eju.


text:
Warara'acayũ warẽmtag̃ itabucayũ mutaybitbin. Itabucayũ mubu'u'un ojuy ip ixeyũ be wara'at tag̃tag̃tag̃ ma jekawẽn ãm. Ixeyũ juy eg̃ukorẽm. <n>— Warẽmtag̃ imutaybitbinap cuy epeyepere — i juy ece cebe ip.Warẽmtag̃ imutaybitbinap epere'ũm pima, waram cuy ixeyũ eg̃ukorẽm. Xepxep em ixeyũ eg̃ukorẽm. Warẽmtag̃ imutaybitbinap epere'ũm pima, ceweju g̃u juy ip ejeku.


text:
Etaybit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi ip iam. Deus ekawẽn kay g̃u jĩjã ip. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ acã ip. Ixeyũ dak itaybit iboam.</n>


text:
Ártemas cuy og̃uju ekay. Ixe mujum'ũm pima, Títiquo juy og̃uju. Ekay yajẽm puje, dao juy eju Nicópolis ka kay odopabijuk am. Ibo ka be ihi og̃ukap.


text:
Warara'acat a'õbuywatwat'ukat Zenas je'jẽm exewi g̃uyjom, Apolo dak. Ibuipug̃ g̃u juy ixeyũ eg̃ujẽm. Iũm pucat cuy eg̃ũm cebe ip cum pima.


text:
Itabucayũ mukũyjojom cuy eg̃uy. <n>— Xipacat mujurũg̃rũg̃ cuy epesop — i juy ece cebe ip. — Eybubut'in cuy epeg̃ũm ikug̃'ũmayũ be — i dak. — Warẽmtag̃ g̃u juy epeku — i dak. — Eybu'um g̃u juy epeyekapik — i juy ece cebe ip.</n>


text:
Soat oxeayũ kato mujujum ekay. Õn tak kato mujujum soat pe itabucayũ be- -wuybureyũ be. <n>— Bay, xipan cuy Titoyũ ejukuk — i õn e'em Deus pe. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> FILEMOM BEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP</n> <n> (1-2)</n> Filemom, ijudup mubarararag̃ õn ewebeaptum. Õn Paulo. Daomũnmũnap'a be õn, Jesus Cristo muwẽnuwẽn cuk adi ojekuku buye. Wuykitpit Timóteo omuy oxe. Otupmuju ewebeaptum, Filemom, eduk'a be je'aweroro'ukayũ beaptum tak- -itabucayũ beaptum. Otupmuju wuyixĩt Áfia beaptum tak. Arquipo beaptum tak otupmuju- -oweju Jesus Cristo beam kapikpik'ukat peaptum. Ekukpin cĩcã ocexe. Ẽn kapikpig̃ oceweju kawẽn idipat muwẽnuwẽn.


text:
Deus wuyebayat. Jesus Cristo wuykukukat. Ixeyũ eju õn kawẽnwẽn ewebeam. <n>— Bay, xipan cuy Filemom ejukuk — i õn e'em cebe. — Yag̃uymubabibin cuy eg̃uy yag̃uybabi'ũmap puxim — i õn e'em cebe.</n>


text:
 <n> (4-5)</n> Filemom, soat em warara'acayũ e'em owebe: Ixe Filemom itabut cĩcã wuykukukat Jesus kay — i. — Ixe xipan Jesus ebekitkit kug̃ — i dak.Imẽnpuye õn kawẽnwẽn Deus eju ewebeam.


text:
(-) <n>— Bay, ẽn xipat cĩcã — i õn e'em. — Filemom buywatwan cuy eg̃uy — i õn e'em. — Ibadipyũ buywatwan tak cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
Wuyag̃uywag̃õm wuyju e'em, pũg̃ kay wuyetabut puye- -Jesus Cristo kay. Imẽnpuye: <n>— Bay, ocemutaybin cuy ece ade jĩjã xipacat pupum eyju Cristo eju mũg̃'i eyju buye iam — i õn e'em Deus pe.Big̃ ma juy iboam wuyetaybin ace'e.


text:
Okitpit, ocokcok cĩcã. Wa'õca jĩjã dak oce, Deus ebekitkit ikukpin exe buye, ẽn xipat oxeyũ kug̃ puye dak. Ẽn soat Deus ebekitkit mucokcokcog̃.</n>


text:
Obure, cũg̃ ma kuka o'e owebe “Kũyjobin cuy eg̃uy wa'õ kay” i'e am ewebe, Cristo kay wuyetabut puye. <n>— Kũyjobin cuy eg̃uy wa'õ kay — i'ũmg̃u õn pit e'em ewebe,


text:
wuyewewekug̃ wuykukpin puye. — Ekpiwan ma ecekũyjobin wa'õ kay, kũyjobit pin pima acã — i õn pit e'em ewebe.Imẽn õn e'em ewebe Cristo a'õbi ma'g̃u õn. Daomũnmũnap'a be õn g̃asũ, Jesus Cristo muwẽnuwẽn cuk adi ojekuku buye.


text:
Onésimo awẽg̃ muwẽn õn g̃asũ ewebe. Õn daomũnmũnap'a be bima, ixe Onésimo itabut o'e Jesus kay, Jesus og̃uwẽn cebe buye. Imẽnpuye ixe okpot co'i.


text:
Kuy bima ixe Onésimo xipat g̃u osunuy exe. Kũyjobit'ũm osunuy a'õ kay. G̃asũ bit xipacan o'e wuyxe.</n>


text:
— “Ãg̃ jeenuy exe ebuywatwat'ukan,” i juy ece owebe — i'ũmg̃u õn pit e'em ewebe.Obu'u ewebe ixe be obuywacan ebu'u bima. Ebikuy bima acã ixe be obuywacan ece. Ebikuy bima acã oxe jeenuy.</n>


text:
Ewebe tei'ũma kapikpik'ukat osunuy kuy bima. G̃asũ bit ekipit ma ixe, Cristo kay itabut puye. Ikukpin oxe ma. Exe bit ibodi ma ikukpin je'e ewebe kapikpig̃ puye, wuykukukat kay itabut puye dak.</n>


text:
Ixe juk adi ebubut'in o'tujupa'um pima, exe cewero bima dak, iboap cuy eg̃ubararak taperadup pe. Ceweroam g̃u je'e- -weweroam acã.


text:
G̃uyjom õn ma ixe eweroap oteida ewebe. Paulo õn. Õn ma oteida iaptup mubarararag̃ õn ewebeaptum. Jesus Cristo kay mo etabut eg̃uy kawẽn idipat og̃uwẽn ewebe buye. Imuwẽn'ũm pima kajuk etabut g̃u eg̃uy. Soat em etabẽg̃ eg̃uy Deus xe iap oweju eweroap co'i. G̃ebum cuy eg̃uy iboap kay.


text:
Imẽnpuye, okitpit, xipan cuy Onésimo ejukuk wuyetabut wuykukukat kay buye. Xipan cuy etujuõm eduk'a be omucokcok am.</n>


text:
— Xipan cuy Onésimo ejukuk — i juk oce ewebe, Filemom. — Imẽnpit wekawẽn podi ma xipan ixe jukuk — i õn e'em owebe ma ijudup mubarararag̃ pima.</n>


text:
G̃axĩn ma aco'i Deus omudot eykay, “Paulo juy eg̃udot ocekay,” i'e'em eyju cebe buye. Imẽneju: <n>— Eduk'a juy eyamuxipan owebeap'am oxecap'am — i õn e'em ewebe.</n>


text:
Epafras kato mujujum ewebe. Ixe Epafras tak taomũnmũn, oweju Jesus Cristo muwẽnuwẽn cuk adi oeku buye.


text:
 <n> JUDEUYŨ BEAPTUP CARTADUP</n> Kuy bima juk adi Deus jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'g̃udodot ipi kay jekawẽn muwẽn ãm wuydobuyũ'ũm'ũm pe- -Judeuyũ be- -kuyje itabucayũ be. Soat pucet g̃u o'g̃uwẽn jekawẽn- -i'in ã. Ade em ma juk adi o'g̃uwẽnuwẽn cebe ip. Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma o'g̃uwẽnuwẽn cebe ip.


text:
G̃asũ bit jekpot ma o'g̃udot wuykay jekawẽn muwẽn ãm wuywebe. Jekpot eju Deus soat o'g̃ug̃ẽ- -ipi, kabi dak. Jekpot eju dak koato o'g̃uweg̃ũn, ihi dak. Ixe juk jekpot o'taẽ soat kukukan- -ipi juayũ kukukan, kabi beayũ kukukan tak.


text:
Deus idipap co'i ipot tak idip. Deus a'õbuyxi jo'i ma ixe dak ya'õbuyxi. Deus co'i ma ipot tak. Ixe a'õbi soat opop jemuymuyap pe- -kabi dag̃at, ipi dag̃at tak, ixe ya'õbaca buye. Ikẽrẽat o'ju'uk soat pewi ipi juayũ bewi. Soat tag̃ ip o'g̃uisun. Imuisun ip puje, oabik Deus xe kabi be. Oabik Deus ag̃uywag̃õm soat kukukan. Ixe Deus soat podi ma ja'õbacaap kug̃.</n>


text:
Deus jekpot o'jomuy jekawẽn tojotjot'ukayũ bodiam ya'õbacaam. O'jomuy ya'õbuyxiam kabi bewi ajẽmjẽmayũ bodi ma. Jesus Deus ipot. Imẽnpuye: <n>— Jesus putet soat putet podi ma ibutetpuyxi — i'e'em Deus soat pe wuywebe. <n>


text:
 — Ẽn okpot. Õn ma ebay oce g̃asũ — i juk o'e Deus jekawẽn tojotjot'ukayũ be g̃u- -jekpot pe acã. <n>Waram pima: <n> — Õn ma ebay oce, okpot ece'e — i juk o'e Deus jekawẽn tojotjot'ukayũ be g̃u- -jekpot pe acã.</n>


text:
Deus jekpot mudon pima ipi kay, koapat osunuyiat mudon pima: <n> — Soat wekawẽn tojotjot'ukayũ juy je'e okpot pe “Ẽn xipat cĩcã ocewebe,” i — io'e Deus soat pe.</n>


text:
Jekawẽn tojotjot'ukayũ muwẽnuwẽn pima: <n> — Wekawẽn tojotjot'ukayũ mujujum õn kabido jo'i. Wa'õbuywatwat'ukayũ mujujum õn daxae jo'i — i'e'em Deus.</n>


text:
Imẽnpit: <n> — Deus, ẽn ma soat tag̃acat kukukan ecesũy — i'e'em Deus jekpot pe. — Ẽn soat kukukat iap i'ũm g̃u. Cũg̃ ma ixeyũ kukukan ecesũy — i'e'em cebe- -jekpot pe.


text:
 Ajo cũg̃ ma iap kay jĩjã ẽn, i. Ajo ikẽrẽat iap kay bit etakoma, i. Imẽneju kuy juk õn enaẽ soat tag̃acayũ kukukan, i. Deus õn, i. Ebay õn, i. Kuy juk õn emuy ebureyũ bodi ma a'õbuyxian, i. <n> Imẽnpuye ecokcok cĩcã, i. <n> Imẽn Deus jekpot muwẽnuwẽn o'e. <n>


text:
 Imẽntak jekpot o'g̃uwẽn: Kariwa, ka'ũmg̃u bima ẽn cuk adi ipi eg̃ug̃ẽ, i. Ebum ma juk adi kabi eg̃ug̃ẽ, i.


text:
 Ipi i'ũm, kabi dak i'ũm ma, i. Ẽn pit ece'ũm g̃u, i. Soat em ma ẽn pit etabẽg̃ ecesũy, io'e Deus jekpot pe, i. Ipi iokok je'e, kabi dak. Wuydoti iokokat puxim je'e ip, i.


text:
 Wuydoti mu'adabocap puxim ipi eceg̃u'adabot, kabi dak, i. Wuyju wuydoti iokokat xikxig̃ iisuat pu am, i. Imẽnpuxim wara'at eipi eceg̃ug̃ẽ ijop eipi dieg̃, i. Kabi dak wara'at ma eceg̃ug̃ẽ ijop tieg̃ kabi dieg̃, i. Jajoren g̃u ẽn pit. Ibit ma ecesũy soat em ma, i. <n> Imẽn Deus o'e jekpot muwẽnuwẽn. <n>


text:
 Ekay itakomaayũ a'õbacaap og̃u'ũm, i. Kũyjobin jeedop ip a'õ kay, i. Ẽn ixeyũ kukukan e'emap wiwim pima oxe mabuk ecesũy, i. Xik'i juy eg̃uy oxe, i. <n> Imẽn Deus o'e jekawẽn tojotjot'ukayũ be g̃u- -jekpot pe acã. Pũg̃ em tak o'e g̃u ma jekawẽn tojotjot'ukayũ be.


text:
Cekawẽn tojotjot'ukayũ ibiõg̃buk acã- -kabi bewi ajẽmjẽmayũ. Soat ip kapikpig̃ Deus peam. Deus ixeyũ mujujum g̃uyjom taxijo'iayũ buywacam.</n>


text:
Imẽneju wuyetabun cĩcã juy ajop iboap ekawẽn kay wuyetabucap epereap puxim. Kuy bima juk adi kawẽn icẽmat aya'ĩjojo. Iboap ekawẽn kay wuyetabucap epere buje bit, warẽmtag̃ ma kuka ajeku kobe o'jenapõniat puxim- -uhuiat puxim.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ juk adi cekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn kuyje- -kabi bewi ajẽmjẽmayũ. Ixeyũ ekawẽn icẽmat. <n>— Kũyjobin cuy epesop ixeyũ ekawẽn kay — i juk o'e Deus kuyjeayũ be.Imẽnpuye Deus ipiat o'supi'ajojoat jekawẽn kay kũyjobit'ũmayũ be kũyjobit'ũmapteim. Ipiat o'supi'ajojoat jekawẽn mupubutbut'ukayũ be dak jekawẽn mupubutbucapteim.


text:
Apẽn Deus wuydaxijojom iap soat podi ma idip. Wuybu'u ixe be wuydaxijoan pima bit, wuyenapõn pa'ore ace'e ipiatpi'ajoap puxim. Wuykukukat Jesus koap ma o'e: <n>— Eyetabun pima, Deus jeydaxijo — i.G̃uyjom ixe ekawẽn coco'ukayũ kuy juk cekawẽn o'g̃uwẽn wuywebe. <n>— Icẽmãn xeku e'em eywebe — i juk o'e ip wuywebe.


text:
Deus tak o'e wuywebe: <n>— Icẽmãn ip wekawẽn muwẽnuwẽn eywebe — i.Ixe ja'õbacaap o'jomõg̃mõg̃ cebe ip- -jekawẽn coco'ukayũ be. Imẽnpuye Deus a'õbacaap o'g̃ubapukpuk ip adeayũ etabun. Wuywebe i'e ba'oreat o'g̃ubapukpuk ip adeayũ etabun. Ka'ũma ma buk ajojojoiat tak o'g̃ubapukpuk ip Deus a'õbi. Deus jekpiwatpi ma jebiõg̃buk emumuũm o'g̃u'ẽ'ẽ'ẽ cebe ip. Ibiõg̃buk xipacat emumuũm o'g̃u'ẽ'ẽ'ẽ.</n>


text:
G̃uyjom Deus wara'at ma ipi g̃ug̃ẽ iisuat. Ibo eipim omuyku iap muwẽnuwẽn oceju eywebe. <n>— Eyju ma ipi iisuat kukayũm epesop — io'e Deus jekawẽn tojotjot'ukayũ be g̃u- -jebekitkit pe acã.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus, soat em ẽn g̃ebum ijodiacat kay, yopĩt ma'g̃u ip, i. Ya'õbuyxi g̃u ip, i. Inaka ẽn cekay ip ag̃, i.


text:
 Deus, kuy juk ipi juacayũ ejomuy ekawẽn tojotjot'ukayũ josũ'iayũm, i. Darem ma ip jeedop ixeyũ josũ'iayũm, i. Kuy juk ixeyũ ejomuy idipap kukayũm ipi kukukat puxim, ya'õbuyxiayũm tak, i.


text:
 Ixeyũ be juk a'õbacaap eg̃ũm soat tag̃acat kukayũm, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup. <n> — Soat tag̃acat kukayũm jeedop ip webekitkit — io'e Deus ibodup pe. <n> G̃asũ bit ijodiat soat g̃u ikukukan- -Deus emumug̃ẽ kukukan. Ixeyũ soat kukukan iap ma ajojojo g̃u buk.


text:
Jesus pit kuy ajojojo. Deus xe ikukpin cĩcã osodop ip ipi juacayũ. Imẽnpuye Deus Jesus o'jomuy jekawẽn tojotjot'ukayũ josũ'ian. Darem ma osunuy ixeyũ josũ'ian g̃uyjom je'ũ ãm soat peam ipi juayũ beam. G̃asũ bit ka'ũmg̃u Jesus co'iat ya'õbuyxiat. Ka'ũmg̃u ixe jo'iat idipat. Ka'ũmg̃u ixe jo'iat, ixe oe'ũ soat peam puye.


text:
Deus a'õbi soat kake ipi dag̃acat, kabi dag̃acat tak. Soat kake ixe dipap mubapuk am soat pe. Ixe ibikuy jĩjã soat jebekitkit pe jedipap kuk am. <n>— Okpot pe ipiat'ajo buje acã ipi juacat taxijo but je'e — io'e Deus jewebe ma.Imẽnpuye ibikuy osunuy ipiatpi'ajoan jekpot pe. E mukacũg̃cũg̃at puxim Jesus cucum koap kabi kay jemudaxijojoyũ wap. Ipi juacayũ kukukayũm jeedop ip Jesus eju ixe emudaxijojoyũ.</n>


text:
Ixe Jesus ikẽrẽat uk'ug̃ ijodiacat pewi. Imuisusun ip. Ixe ebay cemumuisunyũ ebay dak. Pũg̃ ma ixeyũ ebayat. Imẽnpuye Jesus isũsũn g̃u “Eyju okitpitpiyũ” i'e am ijodiacayũ be, jemumuisunyũ be.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Bay, jemuwẽn õn okitpitpiyũ be, i'e'em Deus pe. Ẽn soat podi ma a'õbaca iam jebibododon oce a'õkayayũ be wa'ĩjo am, i.</n>


text:
Wara'atup e'em: <n> Õn pit wetabut oce cekay, i'e'em ixe. Ijoce ma õn webekitkit kug̃ẽn ma juk eg̃ũm owebeiayũ kug̃, i dak e'em ixe Deus pe.</n>


text:
Deus ebekitkiyũ ijodiacayũ ijebit tag̃ toyteyayũ. Imẽnpuye Jesus tak ijodian o'e cebuxim ip. Ipi juan o'e g̃uyjom je'ũ ãm. Oe'ũ ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat a'õbacaap mu'ũm ãm. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat wuy'ũap mupararurun.


text:
Tei'ũma kapikpik'ukat iparara jĩjã jekariwa buxim iap puxim wuyju dak wuyparara wuye'ũap puxim. Jesus pit oe'ũ wuypararap mu'ũm ãm.


text:
Jesus ipi juan o'e Deus ekawẽn tojotjot'ukat taxijo am g̃u- -Abraão naxeg̃ebitbit taxijo am acã. Imẽntak e'em Deus ekawẽntup.


text:
Jesus kuy juk jekitpitpiyũ buximan o'e Deus bikuyap tag̃. Ixeyũ buximan o'e cekay ip ag̃ am paĩ yobog̃at puxim. Ixeyũ buximan o'e xipan ixeyũ kuk am, cedag̃ ma kapik am Deus peam tak. Ixeyũ buximan o'e Deus pe ikẽrẽat'ukan ixeyũ bewi.


text:
Jesus ipiat o'supi'ajojo wuybuxim. Satanás te'e ma ikẽrẽat mug̃ẽap ojuy osunuy Jesus pe, wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap ojuy buxim. Imẽnpuye ixe itaybit wuybuywat am Satanás ikẽrẽat mug̃ẽap ojuy wuywebe bima.</n>


text:
Okitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop Jesus kay. Eyju okitpitpiyũ wuyetabut Jesus kay buye. Wuyetabucap muwẽnuwẽn wuyju warara'acayũ be. Deus cuk wuynaẽ jebekitkiyũm. Deus Jesus cuk o'taẽ wuyepaĩ yobog̃an. Imẽneju Jesus kay juy g̃ebum epesop.


text:
Deus cuk ixe o'taẽ jebekitkiyũ kay ag̃ am. O'taẽ jebekitkiyũ epaĩm yobog̃an. Jesus cedag̃ ma jekapikap kug̃ osunuy ixeyũ kay ag̃. Ixe buxim Moisés dak cedag̃ ma jekapikap kug̃ osunuy Deus ebekitkiyũ kay ag̃.


text:
Uk'a muymuyat uk'a beayũ bodi ma ya'õbuyxi. Imẽnpuxim Jesus ya'õbuyxi Moisés bodi ma. Imẽnpuye cedag̃ cĩcã wuywebe kũyjobit am Jesus a'õ kay Moisés a'õ kayap podi ma.


text:
Moisés cedag̃ ma osunuy jekapikap kug̃. Cedag̃ ma osunuy Deus ebekitkiyũ kug̃. Jekpiwan ma kapikpik'uk osunuy. Apẽn Deus je'e g̃uyjom iap muwẽnuwẽn'uk osunuy cebe ip Moisés ma.


text:
Cristo bit Deus ipot. Deus ebekitkit kukukat ixe- -wuykukukat. Ixe cedag̃ ma wuykug̃. Wuya'õca e'em pima, cebekitkiyũm acesop. Wuycokcog̃ ma soat em Deus xe acesop iap wiwim pima dak. <n>


text:
 Kũyjobin cuy epesop ixe a'õ kay, i. Kũyjobit'ũm cĩcã osodop ip Deus a'õ kay eydobuyũ'ũm'ũm, i. Ya'õ kay g̃u ip o'e, i. Uk'a'ũmat tag̃ jekukum pima, “Wuyju ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm pima dak, Deus ideida g̃u wuywebe,” i te'e ma o'e ip Deus puyxijojom, i. <n>


text:
Quarenta koato bun wa'õbacaap mubapukpuk'uk og̃uy itabutpe ip, i'e'em Deus, i. <n> Imẽnpit “Xipan g̃u ẽn ocekug̃,” i napa ma e'e'uk osodop ip owebe eydobuyũ'ũm'ũm, i. <n> “Oceju ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm pima dak ẽn ideida g̃u ocewebe,” i napa ma e'e'uk osodop ip owebe obuyxijojom, i'e'em Deus, i.


text:
 Imẽneju wetakoma jĩjã juk adi oce cekay ip, io'e Deus, i. Ikẽrẽat kay acã ip osodop jewag̃uyg̃uy, i'e'em Deus, i. Itaybit g̃u ip osodop oem, i.


text:
 Imẽneju wetakoma jĩjã juk adi oce cekay ip, i. “Jeõm g̃u ip okay jebodoy am- -pũg̃ tak ka'ũma ma,” i juk oce owebe ma wetakomaap pibun, i. <n> Imẽn Deus e'em.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eyday'em'um cuy epesop eyewewekay eywebe eyetabucap epereap puxim! Deus kay eybu'u bima soat em itaicat kay, ikẽrẽat kay acã juy epesop g̃ebum. Eyetabut g̃u epesop cekay. Warara'acat a'õ kay acã epesop kũyjobit. Ixe a'õ kay bit kũyjobit g̃u epesop.


text:
Soat kabia jewa'õmucanucan cuy epesop eyewemug̃uykukuap puxim ikẽrẽat mug̃ẽap puxim tak; eyetabut'ũmap puxim tak; eybu'uap puxim tak Deus kay. <n>— G̃asũ ma kũyjobin cuy epesop — i juk o'e Deus wuydobuyũ'ũm'ũm pe. <n>— G̃asũ — i'e'em Deus wuywebe dak.Wuywebe “g̃asũ” i'e'em pima, jewa'õmucanucan cuy epesop eywebe eyetabucap epereap puxim.


text:
Wuyetabun'isum cuk adi wuyetabut cĩcã ajop Cristo kay. Ixe kay wuyetabucap epere'ũm pima ixe bureyũm acesop. <n>


text:
 Imẽn e'em Deus ekawẽntup: G̃asũ eywebe Deus a'ĩjo buje, kũyjobin cuy epesop ixe a'õ kay, i. Eydobuyũ'ũm'ũm puxim g̃u juy epesop kũyjobit'ũmap kug̃, i.</n>


text:
Deus a'õ o'ya'ĩjojo ip Egito eipi bewi Moisés emumujẽmyũ. Inaka kũyjobit'ũm cĩcã osodop ip ya'õ kay. Oibu'un ip cekay.


text:
Ibun cĩcã Deus itakoma osunuy cekay ip- -40 koato bun. Itakoma osunuy ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kay, uk'a'ũmat tag̃ oe'ũ'ũ'iayũ kay.</n>


text:
Deus kuy juk o'jewa'õmudot wuykay. <n>— Epeõm cuy okay jebodoy am — i juk o'e wuywebe.Wuyday'em'um cuy ajop wuyewewekay kũyjobit'ũmap puxim- -wuyõm'ũmap puxim cekay.


text:
Wuyju dak kuy kawẽn idipat aya'ĩjojojo apẽn wuydobuyũ'ũm'ũm o'ya'ĩjojo iap puxim. Deus ekawẽn o'ya'ĩjojo ip. Imẽnpit te'e ma o'ya'ĩjojo ip itabut'ũm puye.


text:
Wuyju bit wuyetabut. Imẽnpuye aceõm Deus kay jebodoy am. Imẽn cuk Deus o'e: <n> Wetakoma juk adi og̃uy cekay ip, i “Jeõm g̃u ip jebodoy am oxe,” i juk oce owebe ma wetakomaap pibun, i. <n> Ipi mug̃ẽ buje, Deus jekapikap o'jepere. Inaka: <n>— Jeõm g̃u ip jebodoy am oxe — i juk o'e ixeyũ muwẽnuwẽn- -kũyjobit'ũmayũ muwẽnuwẽn.</n>


text:
Koap kawẽn idipat o'ya'ĩjojo'iayũ oõm g̃u jebodoy am Deus xe itabut'ũm ip puye. Imẽnpuye warara'acayũ jeõm jebodoy am cexe.</n>


text:
— G̃asũ ma kũyjobin cuy epesop — i juk o'e Deus Moisés ebekitkiyũ be- -uk'a'ũmat tag̃ jekuku'ukayũ be.Imẽnpit kũyjobit'ũm osodop ip. Imẽnpuye ade koato kap puje Deus wara'at kabia o'g̃uweg̃ũn warara'acat mukũyjobinap ojuy. <n>— G̃asũ bit cuy kũyjobin epesop — i g̃uto o'e waram warara'acayũ be- -Davi ebekitkiyũ be.Davi dak iboap ma o'g̃uwẽn Deus a'õbi jebekitkit pe. Imẽn e'em Davi emudupmubararaktup: <n> Deus a'ĩjo buje, kũyjobin cuy epesop ya'õ kay, i.</n>


text:
Josué Deus ebekitkit o'tujuõm g̃u jebodoy am Deus xe. Josué be ixeyũ dujuõm puje, Deus kuka juk wara'at kabia o'g̃uweg̃ũn g̃u ixeyũ õmap kabiam.


text:
Imẽneju: <n>— Epeõm cuy jebodoy am oxe — i mabuk e'em Deus jebekitkit pe.Cebodoy but cebe ip apẽn seis kabia kap puje Deus o'jebodoy iap puxim.


text:
Jebodoy am Deus xe wuyõm puje, wuyju dak wuyekapikap acejepere apẽn Deus jekapikap o'jepere iap puxim.</n>


text:
 <n> (11-13)</n> G̃a'a juy aõm cekay. Soan cuy ace wuyebodoy am Deus xe! Deus ekawẽn itaicat puxim, ya'õbacaat puxim tak. Pajam soat takatkan wuyju- -xepxep kadi tũybibian. Pajam wuyju iẽn'uk'ug̃ tao bewi. Taobapuk e'em wuyxe iẽn'uk puje. Deus ekawẽn paja buxim- -xepxep kadi tũybibiat puxim. Deus ekawẽn co buje, apẽn wuyju jewag̃uyg̃uy iap ibapuk e'em wuyxe, apẽn wuybikuy iap tak. Soat imunẽm pa'ore bit Deus pe ijo'ũmap puxim. Soat ibapuk cĩcã cexe cemumug̃ẽg̃ẽyũ. Ixe soat cocom. Ixe wuyekukuap cocom, wuyag̃uy jojom tak. Ixe be acã apẽn cuk adi ajekukukuiap aceg̃uwẽn. Imẽneju wuydobuyũ'ũm'ũm puxim g̃u juy ajop! Kũyjobin cuy ajop Deus xe wuyõm'ũmap puxim.


text:
Imẽneju wuybu'um g̃u juy ajop wuyetabut am Jesus kay. Wuyetabucap muwẽnuwẽn wuyju warara'acayũ be. Jesus ma ag̃ wuykay paĩ yobog̃at puxim. Ixe wuyepaĩ paĩyũ kukukat puxim- -Judeuyũ epaĩyũ kukukat puxim. Ixe Deus ipot. Warara'acayũ paĩyũbodi ma ixe ya'õbuyxi. Ixe kuy oajẽm Deus topabe kabi be. Ixe kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam. Imẽneju wuybu'um g̃u juy ajop wuyetabut am ixe kay. Wuyetabun cĩcã ma juy ajop!


text:
Wuyepaĩ ya'õpurug̃ g̃u wuykug̃, wuya'õbaca g̃u ma'g̃u wuyju. Ya'õdidin ma wuykug̃. Itabotaidabotbot wuykay, wuya'õbaca g̃u ma'g̃u. Satanás wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽat ojuy soat em. Te'e ma Jesus pe dak ikẽrẽat mug̃ẽat ojuy osunuy. Ixe bit ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma ma.


text:
Imẽnpuye wuysũsũn g̃u juy ajop kawẽn ãm Jesus eju. Soat cuy ag̃uwẽn cebe. Ixe wuykay jĩjã. Ixe soat em wuykug̃ xipan. Itabotaidabotbot wuykay. Wuya'õbaca'ũm pima, ixe soat em ma wuybuywatwan jeenuy.</n>


text:
Wuyju paĩ yobog̃at taẽhẽm ijodiacat parakpewi. Deus a'õbi kapikpig̃ ip jebekitkiyũ buywatwan. Ijodiacat emumuũm ũmũm ip Deus pe. Deus etabutpe wũnca ẽn mupikupig̃ tak ip Deus pe ikẽrẽat uk am wũnca iwat pewi.


text:
Ya'õbaca g̃u paĩyũ dak. Imẽnpuye ya'õpurug̃ g̃u ip jebekitkiyũ kug̃- -jetaybit'ũmap tomuju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kug̃- -warẽmtag̃ jekuku'ukayũ kug̃. Yukpiceg̃ẽ g̃u ip ikug̃. Ya'õdidin ma ip ikug̃.


text:
Ya'õbaca g̃u paĩyũ dak. Imẽnpuye Deus etabutpe ip wũnca mupikupig̃ Deus pe ikẽrẽat uk am jebekitkiyũ bewi ã g̃u- -jewebewi dak.


text:
Imẽnpuxim Cristo dak jekpiwatpi g̃u o'jewenaẽ paĩ yobog̃an je'e am. Deus ma ixe o'taẽ. <n>— Ẽn okpot. Õn ma ebay oce g̃asũ — i juk o'e Deus cebe.</n>


text:
Imẽnpuxim wara'atup e'em Deus ekawẽntup: <n> Ẽn cuy soat em paĩm eg̃uy apẽn Melquisedeque paĩ osunuy iap puxim, i.</n>


text:
Ipi ju bima Jesus kawẽnwẽn'uk osunuynuy Deus eju. <n>— Odaxijom cuy ece — i juk o'e cebe.Ya'õberen o'jewãwã cekay jetadi eju. Ibikuy bima iba'ore g̃u kuka juk o'e Deus pe Jesus daxijo am ce'ũap puxim. Jesus yobog̃an pin g̃u osunuy. Jemucokcok pin g̃u osunuynuy- -jebay mucokcok pin acã. Kũyjobit osunuynuy Deus a'õ kay. Imẽneju soat em Deus ixe ekawẽn o'jojojo.


text:
Jesus ikẽrẽat kug̃ g̃u. Iisu soat tag̃. Imẽnpuye: <n>— Ewebe acã ipi watwat daxijo but — i juk o'e Deus cebe. Imẽnpuye Jesus acã kũyjobicayũ daxijojom- -ipi juacat taxijojom. Soat em Deus xe jeedop ip itait cemudaxijojoyũ.</n>


text:
— Ẽn acã paĩ yobog̃an eg̃uy- -ipi juacat kay ag̃ am — i juk o'e Deus Jesus pe. — Apẽn Melquisedeque paĩ osunuy iap puxim ẽn tak eg̃uy paĩ yobog̃an — io'e Deus cebe.</n>


text:
Soat ma'g̃u oceju eymutaybin ojuy apẽn Jesus Cristo wuyepaĩ e'em iam. Imẽnpit iba'ore ocewebe soan eymutaybit am eyetaybin wa'ũm cĩcã buye kawẽn iba'arẽmãn.


text:
Kuy bima ma juk eyetabut epesop Cristo kay. Imẽnpuye cũg̃ ma kuka o'e eywebe ma itabun'isuayũ mutaybin am Deus ekawẽn. Imẽnpit warara'acayũ ma eymutaybitbin Deus ekawẽn- -kawẽn ibapukan. Eyetaybit g̃u buk cekawẽn pa'arẽmãn. Itabun'isuayũ itaybit kawẽn ibapukan acã, ikap'isuat kũmti kõnkõnap puxim. Kũmti kõnkõn acã iat puxim eyju dak. Iẽn o ba'oreat puxim eyju, kawẽn ibapukan acã eyetaybit puye.


text:
Ikap'isuayũ itaybit g̃u apẽn cedag̃ Deus xe iam, apẽn cedag̃ g̃u iam tak. Ikap'isuayũ buxim eyju dak.


text:
Deus bikuyap tag̃ jekuku'ukayũ bit itaybit Deus ekawẽn- -kawẽn iba'arẽmãn. Iẽn o'o'ukat puxim ip. Itaybit ip ajo xipat Deus xe iam, ajo xipat g̃u iam tak, jewemukũyjobitbin ip puye, jewawẽwẽm puye dak.</n>


text:
 <n> (1-2)</n> Cristo ekawẽn'in pit cuy acepere- -kawẽn ibapukat'in. Kawẽn iba'arẽmãn pit cuy acejekawẽn wuyewemutaybit am. Kuy bima juk adi kawẽn ibapukan kawẽnwẽn'uk ajop. Warẽmtag̃ wuyekukuap cuy acepere iam kuy juk adi kawẽnwẽn ajop. Wuyetabun cuy ajop Deus kay iam tak cuk adi kawẽnwẽn ajop. Acewemubatisasaan cuy iam tak cuk adi kawẽnwẽn ajop. Warara'acayũ jewebumõg̃mõg̃ wuy'abi jeje Deus pe jebiõg̃buk muõm ãm wuywebe iam tak cuk adi kawẽnwẽn ajop. Deus ce'ũ'ũayũ g̃utait iam tak cuk adi kawẽnwẽn'uk ajop. Soat em Deus ipiat supi'ajojoat kũyjobit'ũmayũ be iam tak cuk adi kawẽnwẽn ajop. Imẽn ma juk adi kawẽnwẽn'uk ajop kawẽn ibapukan. Kawẽn iba'arẽmãn cuy acejekawẽn g̃asũ bit wuyewemutaybit am.


text:
Acekawẽn cuy kawẽn iba'arẽmãn wuywewebe- -Cristo ekawẽn'in. Deus pe wuymutaybin puje iboam ma acejekawẽn.</n>


text:
Jetabucap o'jepere ip pũg̃pũg̃ayũ. Iba'ore wuywebe waram ixeyũ mutabut am Cristo kay. Kuy juk kawẽn icẽmat o'ya'ĩjojo ip. Kabi beat emumuũm kuy ip o'jat xipacat. Kuy juk Deus biõg̃buk kug̃ o'e ip jewebe.


text:
Itaybit o'e ip Deus ekawẽn xipat cĩcã iam, Deus cuk adi xipan ixeyũ o'jukuk puye. Deus ja'õbacaap o'g̃ubapukpukpuk ixeyũ etabun. Imẽnpuxim ja'õbacaap g̃ubapuk ipi iisuat mug̃ẽm pima.


text:
G̃uyjom pit jetabucap ip o'jepere. Korosa eju waram g̃uto Deus ipot pamupaya ojuyayũ buxim ip. Ixe ipot waywayway ip soat a'õpiju. Iba'ore wuywebe waram imutabun ip Jesus kay.</n>


text:
Deus xipan wuykug̃. Soat em muba'at muajẽmjẽm kadai mu'aypapan am ku iwat xan. Itabut pinayũ ig̃o ku buxim- -kadai ya'a'e iap puxim.


text:
Wara'at ku be bit kadai g̃u aypapan- -widaoho'ip acã. Wao'ip tak aypapan. Xipat g̃u kadaim. Wu yan g̃u aypapan. Imẽnpuye: <n>— Ojokot g̃u oku xipat'ũm puye — i'e'em ku iwat.Jeku epereperem, xipat'ũm puye. Jetabucap o'jepere'iayũ ig̃o ku buxim- -wao'ip'epat puxim. Xipat g̃u ip Deus xe. Imẽnpuye ipiat supi'ajojoat cebe ip. Wũy ma jeedop ip Deus wi ipiat'ajojom.</n>


text:
Oburereyũ, wa'õpurug̃sũ ma õn kawẽnwẽn eywebe, eykay jĩjã õn puye. Eybu'u g̃u juk adi epesop eyetabut am Jesus kay. G̃asũ dak big̃ ma juy epesop eyetabun cekay. Ocetaybit Deus xipacat ũmũm eywebe warara'acat pe iũmũmap podi ma, kuy juk ixe eydaxijo buye iam.


text:
Ade em cuk adi eykitpitpiyũ buywatwat'uk epesop- -itabucayũ buywatwat'uk epesop, eyxe ip ikukpin puye. G̃asũ dak ixeyũ buywatwan eyju. Deus yag̃uyba'ũm g̃u je'e eyju ip ibuywatwan iap kay, ixe cũg̃ ma buye. Big̃ ma xipacat je'g̃ũm eywebe ixeyũ buywatwacapteim.</n>


text:
— Waram Jesus ajẽmap wiwim pima, big̃ ma juy xipan epeyewewekuk — i oceju e'em eywebe. — Big̃ ma juy jewebuywatwan epesop — i oceju e'em eywebe.Imẽn cuy epeku eyemumuwiwi bu am.</n>


text:
— Soat em oxe epesop — i juk o'e Deus wuywebe.Iboap cuy epejowiwi. Itabucayũ buxim cuy eyju dak eyetabun epesop. Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop. Xipacat epejat Deus xewi apẽn ixe juk o'e iap tag̃.</n>


text:
 <n> (13-14)</n> — Icẽmãn õn e'em ewebe — i juk o'e Deus Abraão be. — Xipacat og̃ũm ewebe — i juk o'e cebe. — Ekpon og̃ũm ewebe — i. — Enaxeg̃ebitbit ade jĩjã ecesũy — i juk o'e.Imẽn i'e buje: — Ja'õmuwarurun g̃u õn — i dak o'e Abraão be. — Wa'õ dag̃ ma oce ewebe — i juk o'e. Ka'ũmg̃u Deus podi ya'õbacaat. Imẽnpuye:


text:
Abraão yukpiceg̃ẽ g̃u osunuy jetabucap kug̃. <n>— Deus okpon je'g̃ũm owebe — i juk adi o'e'e jewebe ma.Imẽnpuye ipot o'kap Deus ekawẽn tag̃. Deus ja'õ dag̃ o'g̃ũm cebe.


text:
Ijodiat “Ja'õmuwarurun g̃u õn” i'e ojuy bima, jebodi ma ya'õbuyxiat nomuwãwãm ibutet mubararak am taperadup pe. <n>— Ja'õmuwarurun g̃u õn Deus ag̃ wuykay buye — i'e'em ijodiat.Imẽn i'e buje, ya'õxik pa'ore ya'ĩjojomayũ be.</n>


text:
— Soat em oxe epesop — i juk o'e Deus jebekitkiyũ be.Ixeyũ be ma “Ja'õmuwarurun g̃u õn” i'e ojuy osunuy Deus- -g̃uyjom jexe dopayũ be. Imẽnpuye o'jekawẽn cebe ip. <n>— Wa'õ dag̃ ma oce eywebeam, õn soat em wetait puye — io'e cebe ip.


text:
— Wa'õ dag̃ ma oce eywebeam — i'e'em Deus.Ja'õ dag̃ ma e'em soat em. “Apẽn cuk adi kuy ma ocece iap tag̃ oce, õn soat em ag̃ puye” i'e buje, ja'õ dag̃ ma je'e. Deus ja'õmu'ipi'ũm g̃u. Napapa'uk g̃u. Wuymug̃uykukukum g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Cepirig̃ puje, oakõm'iayũ jedokdog̃ kobexixi bag̃bag̃ kay je'ũap puxim. Ixeyũ buxim wuyju dak wuyetabut Jesus kay wuye'ũap puxim. Soat em ixe wuya'õmucanucan. Imẽnpuye soat em Deus xe wuyetait acesop iap ajowiwi jĩjã.


text:
Soat em Deus xe acesop iap wiwim cĩcã wuyju. Imẽnpuye wuyetabucap kobexixi muycũcũap puxim. Imuycũcũap muakõm puje, wara'at tag̃tag̃tag̃ g̃u cucum. Jecũap pe ma dopdom. Imẽnpuxim wuyju dak wara'at kaykaykay g̃u wuyetabut- -pũg̃ kay acã- -Jesus Cristo kay acã. Soat em wuyju g̃ebum cekay. Paĩ yobog̃at õmõm'uk osunuy Deus eju kawẽnwẽnap'a beat epag̃o dag̃wi badiat'a be. Õmõm'uk osunuy kawẽn ãm Deus eju jebekitkiyũ beam. Kabi be bit Jesus oõm. Deus xe nuynuy g̃asũ kawẽnwẽn wuywebeam.


text:
Jesus o'jeu kabi kay wuyeu'ũm awap. Koap o'jeu. Kaomũm acejeu cekay. Wuyepaĩm o'e yobog̃an. Soat em wuyepaĩm jeenuy apẽn Melquisedeque paĩ osunuy iap puxim.</n>


text:
Ixe Melquisedeque Salém ka kukukat osunuy. Deus epaĩ osunuy- -soat podi ma ya'õbacaat epaĩ. Abraão jepitpin osunuy nopag̃õg̃õap tag̃wi- -warara'acat ka kukukayũ aokakaap tag̃wi. Melquisedeque Abraão o'topabijuk e dag̃ jepin pima. <n>— Deus cuy xipacat je'g̃ũm ewebe — io'e Melquisedeque Abraão be.</n>


text:
Abraão jebubut'in o'g̃ũm Melquisedeque be. Ade ma o'g̃ũm cebe. Pũg̃ ma o'g̃ũm cebe 10 beat'in. Nopag̃õg̃õap pewiat pupu o'g̃ũm cebe- -yaokaka'ibiyũ bubutpupu. Ibutet Melquisedeque cedag̃ ma jebekitkit kug̃ iape. Ixe Salém ka kukukat osunuy. Ika butet Salém kaba'ũm jebekitkit kug̃ iape.


text:
Wuyetaybit g̃u Melquisedeque ebay buten, ixi buten tak, idobuyũ'ũm'ũm puten tak. Puju ixe o'kap iam tak wuyetaybit g̃u, puju oe'ũ iam tak. <n>— Soat em cuy paĩm eg̃uy — i juk o'e Deus cebe- -Melquisedeque be.Imẽn o'e jekpot pe dak.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop Melquisedeque ya'õbuyxi jĩjã osunuy iap kay. Abraão Judeuyũ ebapuk ebika osunuy. Imẽnpit jebubut'in o'g̃ũm cebe. Nopag̃õg̃õap tag̃wiat pupu o'g̃ũm cebe- -idip cĩcãat.


text:
Kuyje Moisés o'e Levi ipotpot pe: <n>— Judeuyũ juy jebubut'in je'g̃ũm eywebe, eyju ixeyũ epaĩyũ buy — i. — Pũg̃ ma juy je'g̃ũm ip eywebe 10 beat'in — i.Imẽntak ibararak opop wuyawẽwẽap ekawẽntup pe. Jebadipyũ xewi ibubu'uk osodop ip jebubun, ixeyũ dak Abraão naxeg̃ebitbit ma'g̃u osodop.


text:
Melquisedeque bit Levi diwat g̃u osunuy. Abraão bit jebubut'in o'g̃ũm cebe. Pũg̃ ma o'g̃ũm cebe 10 beat'in. Nopag̃õg̃õap tag̃wiat pupu o'g̃ũm cebe. Kuyje: <n>— Ijop eipi og̃ũm eipim — i juk o'e Deus Abraão be. — Enaxeg̃ebitbit ade jĩjã ecesũy — i juk o'e cebe. Melquisedeque bit: <n>— Deus cuy xipan jekuk — io'e cebe- -Abraão be.</n>


text:
Ya'õbuyxiat jẽg̃'aecõg̃cõg̃ g̃u ya'õbuyxi'ũmat topabe “Deus cuy xipan jekuk” i'e am cebe. Ya'õbuyxi'ũmat pit jẽg̃'aecõg̃cõg̃ ya'õbuyxiat pe “Deus cuy xipan jekuk” i'e am cebe.


text:
Ijodiayũ jebubut'in iũmũm paĩyũ be- -je'ũ'iayũ be. Imẽnpit Deus ekawẽntup e'em: “Melquisedeque je'ũ g̃u- -itabẽg̃ ma jeenuy,” i. Imẽnpuye jebubut'in o'g̃ũm cebe.


text:
Paĩyũ kake wuyawẽwẽ ãm cedag̃ ma wuyeku am Deus bikuyap tag̃. Levi ipotpoyũ be bit ya'õmucan pa'ore osodop ip Deus bikuyap tag̃ ceku am ip. Imẽnpuye Deus wara'acat o'jomuy wuyepaĩm ixeyũ dieg̃. Cristo ma o'jomuy. Ixe Cristo paĩm o'e apẽn Arão paĩ osunuy iap puxim g̃u- -apẽn Melquisedeque paĩ osunuy iap puxim acã. Cristo ja'õbacaap mõg̃mõg̃ wuywebe Deus bikuyap tag̃ wuyeku am.


text:
Moisés ekawẽn tag̃ paĩyũm osodop ip Levi ipotpoyũ. G̃asũ bit wara'at Deus ebekitkit epaĩm o'e Arão naxeg̃ebitbit tieg̃. Imẽnpuye kawẽn kuyat tag̃ g̃u wuyju jekukum g̃asũ- -Moisés ekawẽn tag̃ g̃u. Kawẽn iisuat tag̃ acã wuyju jekukum g̃asũ- -Jesus ekawẽn tag̃.</n>


text:
 <n> (13-14)</n> — Ẽn g̃asũ webekitkiyũ epaĩm ecesũy yobog̃an — i juk o'e Deus wuykukukat Jesus pe.Ixe Jesus Levi naxeg̃ebit g̃u. Wara'at tiwat ma wuykukukat. Judá naxeg̃ebit ixe. Paĩyũm g̃u osodop ip Judá naxeg̃ebitbit. Judá naxeg̃ebitbit g̃u wũnca mupikupik'uk osodop ip Deus etabutpeap ceje- -mesa jeje- -Levi naxeg̃ebitbit acã. Moisés Judá naxeg̃ebitbit g̃u o'taẽ paĩyũm. Levi naxeg̃ebitbit acã o'taẽ paĩyũm.


text:
Ijodiat a'õbi g̃u ixe Jesus paĩm o'e ijodiat pabi dag̃ g̃u dak. Ixe Deus ebekitkit epaĩm o'e g̃asũ soat podi ma ya'õbaca buye; soat em itait jeenuy buye dak.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Soat em webekitkit epaĩm cuy eg̃uy apẽn Melquisedeque paĩ osunuy iap puxim, i. Ẽn ixeyũ epaĩm iap i'ũm g̃u, i.</n>


text:
Ibaca'ũm osodop ip kawẽn kuyat tag̃ jekuku'ukayũ- -wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jekuku'ukayũ. Ixeyũ be iba'ore osodop cedag̃ ma jeku am Deus etabutpe ibaca'ũm puye. Imẽnpuye “Kawẽn kuyat tag̃ cuy epeku” i'ũmg̃u e'em Deus g̃asũ bit- -“Kawẽn iisuat tag̃ cuy epeku” i acã.


text:
Ka'ũma ma soat tag̃ iisuan o'e Moisés ekawẽn tag̃ jekukuap tomuju. Imẽnpuye soat em Deus xe acesop iap wiwimsũ ma osodop ip Moisés ekawẽn tag̃ jeku ojuyayũ. Deus pit wara'at o'jomuy wuyepaĩm. Warara'acat emumuwiwi bodi ma wuyemumuwiwi xipat. Imẽnpuye soat em ixe xe acesop iap wiwimsũ g̃u wuyju. Iwiwim cĩcã ma. Wuyparara g̃u kawẽn ãm Deus eju, Jesus wuyepaĩ buye.</n>


text:
— Apẽn cuk oce iap tag̃ cuy oce — io'e Deus warara'acayũ be g̃u- -Jesus pe acã.Imẽnpuye wuyetaybit kawẽn iisuat kawẽn kuyat podi ma xipat iam. Deus jekawẽn o'g̃uwẽn Moisés pe. Xipat osunuy ibo ekawẽn- -kawẽn kuyat. Kawẽn iisuat pit kawẽn kuyat podi ma xipat.</n>


text:
Jesus pit soat em itait nuynuy. Warara'acat g̃u wuyepaĩm je'e ixe dieg̃. Jesus acã soat em jeenuy wuyepaĩm.


text:
Ixe Jesus soat em itait. Soat em ixe kawẽnwẽn Deus eju jekay itabucayũ beam. <n>— Okayayũ buywatwan cuy eg̃uy — i'e'em Deus pe.Wuywebe cekawẽn put Deus eju Jesus kay wuyetabut puye. Imẽnpuye Jesus pe wuydaxijo but- -itabucayũ taxijo but. G̃asũ ja'õkayayũ taxijo but cebe. G̃uyjom tak taxijo but cebe. Soat em ma ja'õkayayũ taxijo but je'e cebe.</n>


text:
Jesus ma wuyepaĩ yobog̃at. Soat i'e ba'ore wuywebe wuya'õca'ũm puye. Ajo wuywebe i'e ba'ore iap Jesus pe bit i'e but. Ixe be wuya'õmucan put soat em. Ixe soat tag̃ iisu. Ka'ũmg̃u xipat'ũmat cebe. Ikẽrẽat kug̃ g̃u ixe. Ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma ma. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat puxim g̃u ixe. Deus ixe o'g̃uyu kabi be soat em tũy ãm jexe.


text:
Warara'acayũ paĩ yobog̃ayũ soat kabia wũnca ẽn mupikupik'uk osodop ip Deus etabutpe. Iẽn mupig̃ pima: <n>— Ikẽrẽat cuy eju'uk owebewi — io'e ip Deus pe.Jewebewi i'ukap ojuy bima acã “Ikẽrẽat cuy eju'uk ebekitkiyũ bewi” io'e ip Deus pe ixeyũ ma. Jesus pit ixeyũ buxim g̃u. Pũg̃ em ma o'jeweũm Deus pe. Pũg̃ em ma ixe oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Jekpiwan ma o'jaokaat. Waram pit je'ũ g̃u.


text:
Moisés ekawẽn tag̃ jeku ojuyayũ ijodiacat muymuy'uk osodop jepaĩm yobog̃an. Arão naxeg̃ebitbit muymuy'uk osodop ip jepaĩm yobog̃an. Soat tag̃ osodop icẽmayũ g̃u ixeyũ dak. Deus pit o'jekawẽn jekpot pe Moisés pe jekawẽg̃ap tomukadi. <n>— Ẽn acã icẽmat soat tag̃ — io'e jekpot pe. — Imẽnpuye ẽn acã eg̃uy webekitkit epaĩm yobog̃an — io'e Jesus pe. — Ẽn ixeyũ epaĩm iap i'ũm g̃u — io'e cebe.</n>


text:
Jesus wuyepaĩ yobog̃at. Ixe Jesus xik'i omuy Deus ba'at kadi kabi be- -soat podi ma ya'õbacaat xe. Deus co'i ixe ya'õbaca. Ibom acã oceju eymutaybin ojuy.


text:
Kuyje badiat'a be Deus nũynũyap'a ibuyxi jĩjãat'a be õmõm'uk osunuy torojo'a be paĩ yobog̃at. Jekawẽn ãm Deus eju jebekitkit peam õmõm'uk osunuy. Ijodiat emuamuy'a be õmõm'uk osunuy Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Jesus pit ijodiat emuamuy'a be g̃u omuy- -Deus tũytũyap pe acã. Iboce ma ixe kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam.</n>


text:
Kuyjeayũ ijodiat muymuy'uk osodop jemumuũm ũm ãm Deus pe wũnca ẽn mupik am tak cetabixe. Imẽnpuxim cuy wuyepai dak je'g̃ũm Deus pe.


text:
Jesus g̃asũ dak ijodi bima, paĩdip g̃u kuka adi o'e warara'acat kuy paĩyũm o'e buye. Levi naxeg̃ebitbit kuy paĩyũm o'e. Jedobuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ ip jebekitkiyũ emumuũm ũmũm Deus pe- -Judeuyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃- -kawẽn kuyat tag̃.


text:
Co'a bicũg̃pe bima Deus Moisés o'g̃ukũyjo torojo'a muy ãm. Torojo'a mug̃ẽap piõg̃buk o'g̃ug̃ẽ imubapuk am cebe mẽnku juy eyamuy iam. <n>— Cedag̃ cuy eg̃ug̃ẽ apẽn cuk oce ewebe iap tag̃ — io'e Deus cebe.Jesus jebekitkiyũ buywatwan kabi kadiwi. Ijodi dak paĩyũ ixe buxim jebekitkiyũ buywatwan e'em. Jesus pit ixeyũ bodi ma wuybuywatwan.


text:
Jekpot pe bit Deus kapikap o'g̃ũm xipat cĩcãap Levi naxeg̃ebitbit pe iũm'ibit podi ma. Kuyje Deus jekawẽn o'g̃uwẽn Moisés pe. Ibo ekawẽn kawẽn idip osodop. G̃uyjom pit jekawẽn o'g̃uwẽn jekpot pe. Ibo ekawẽn kawẽn kuyat podi ma kawẽn idip osodop. Ibo ekawẽn kay wuyetabun puje, Deus wuymuisusun soat tag̃. Wuyetaybit soat em Deus xe acesop iam ibo ekawẽn kay wuyetabut puye. Imẽneju kuyjeayũ bodi ma wuycokcok.</n>


text:
Deus koap jekawẽn o'g̃uwẽn Moisés pe. Kawẽn kuyat soat ekawẽn podi ma idip pima, kuka juk wara'at g̃u o'g̃uwẽn kawẽn iisuat.


text:
Deus pit jebekitkit o'tobuxik jekawẽn mupubutbun. Imẽn ma ixe e'em cebe ip: <n> G̃axĩn ma juy kawẽn iisuat og̃uwen Israel naxeg̃ebitbit pe- -Judá naxeg̃ebitbit pe, i.


text:
 Kuyje juk adi wekawẽn og̃uwẽnuwẽn eydobuyũ'ũm'ũm pe, i. Iboap ekawẽn co'i g̃u g̃asũ bit og̃uwẽn webekitkit pe- -wara'at ekawẽn acã, i. Egito eipi bewi eydobuyũ'ũm'ũm mujẽm puje, wekawẽn og̃uwẽn cebe ip imukũyjoap ojuy, i. Imẽnpit ip oibu'un wekawẽn kay, i. Imẽnpuye õn tak obu'un ma oce cekay ip ag̃ am, i. Imẽn Deus e'em, i.


text:
 G̃axĩn ma juy wara'at kawẽn og̃uwẽn Israel naxeg̃ebitbit pe- -kawẽn iisuat, i. Og̃ug̃ebu ip wekawẽn kay, i. Soat em g̃ebum jeedop ip wekawẽn kay, i. Icokcok jeedop ip wekawẽn tag̃ jeku am, i. “Deus acã ocekukukat,” i je'e ip soat pe, i. “Teyũku webekitkiyũ” i õn tak oce soat pe, i.


text:
 Soat je'e itaybit õn- -ya'õbuyxiayũ, ya'õbuyxi'ũmayũ dak- -yobog̃ayũ, yopĩcayũ dak, i'e'em Deus, i. Jewemutaybitbin g̃u jeedop ip Deus e'e am, kuy itaybit ip puye, i. “Ocemutaybin cuy epe'e Deus ekawẽn,” i'ũmg̃u je'e ip jebureyũ be, soat itaybit je'e buye, i.


text:
 G̃ebum g̃u oce apẽn cuk adi warẽmtag̃ oekukuku ip iap kay, i. “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe,” i'ũmg̃u oce cebe ip- -pũg̃ em tak ka'ũma, g̃ebum g̃u oce iboap kay buye, i. Deus imẽn e'em jebekitkit pe- -kuy o'g̃uisun'iayũ be.</n>


text:
Iokokat dao ma i'ũm. Iisuat pu buje, iokokat kug̃ g̃u ace'e. Imẽnpuxim: <n>— Kawẽn kuyat cuy epeyepere — i'e'em Deus g̃asũ bit. — Kawẽn iisuat tag̃ cuy epeku g̃asũ bit — i'e'em wuywebe.</n>


text:
Kawẽn kuyat tag̃ jeku ojuyayũ “Ẽn xipat cĩcã” i'e'e'uk osodop ip Deus pe ceweju kawẽnwẽnap'a be- -ijodiat emuamuy'a be.


text:
Torojo'a o'yamuy ip wuydobuyũ'ũm'ũm- -koapat'a. Kacũg̃kadiat'a be lâmpada'a o'yanuy jemũn ceje- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a. Mesa dak osunuy ig̃o'abi be ourom yajuyjuyat. Ig̃o emesa jeje pão'a mõg̃mõg̃'uk osodop ip Deus etabixe yamõg̃mõg̃'ibit'a. Kacũg̃kadiat'a be “Deus tũytũyap'a” io'e wuydobuyũ'ũm'ũm.


text:
 <n> (3-4)</n> Pag̃o toro'i oeku badiat'a exĩntabi nomudim- -idip cĩcãat- -iarixig̃at. Tõmte'okuatõm mupikupikap osunuy ixe pag̃o xe- -toro'iat xe. Badiat'a be “Deus tũytũyap'a ibuyxiat'a” io'e ip wuydobuyũ'ũm'ũm. Caixa'a o'yanuy badiat'a be. Ig̃o'a ourom yajuyjuyat'a o'yanuy. Deus ekawẽn kukatopa mũn'a o'yanuy ig̃o'a be- -witadopa be ibararak iat mũn'a. Ig̃o'a be itĩg̃'a'it'it'a buximat'a dak o'yanuy- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a'a. Manada dak o'tanuy ig̃o'a be- -pão'anõmnõm puximata. Arão ba'ip tak o'yoptũy ig̃o'a be caixa'a be- -kuyje o'yopkobinõjẽm'iat'ip. Witadopa dak o'topadop ig̃o'a be caixa'a be xepxeptopa- -yaerũnatopa. Deus ekawẽn ibararak osodop ig̃odopa be- -kawẽn kuyat.


text:
Caixa'a jeje xepxep idip cĩcãat piõg̃buk osodop. Ceg̃eba abiwebotbot osodop ip caixa'a ase. Deus nuynuy jebekitkit parakpe iap kay g̃ebumiap'a o'yanuy. Ig̃o caixa'a jo buje wuyju g̃ebum Deus ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi iap kay. G̃asũ bit o'e g̃u ocewebe soan eymutaybin am apẽg̃ape soat iboap osodop torojo'a be iam.</n>


text:
Soat ixipan pima, paĩyũ õmõm'uk osodop ip kacũg̃kadiat'a be. Soat kabia õmõm'uk ip osodop jekapik am Deus etabutpe.


text:
Badiat'a be bit paĩ yobog̃at acã õmõm. Pũg̃ kabia ma õmõm pũg̃ koato dujukap pujejeje ma. Wũnca doy dujuõmõm'uk osunuy badi toymubapuk am Deus pe. <n>— Ikẽrẽat cuy eju'uk owebewi ite'ũm oe'ũ buye ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap teida am — i'e'em Deus pe. — Ebekitkit pewi dak ikẽrẽat cuy eju'uk ite'ũm oe'ũ buye ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap teida am — I'e'em Deus pe. — Itaybit'ũm pima ip ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽg̃ẽ — i'e'em cebe.</n>


text:
Badiat'a be paĩ yobog̃at acã oõm iap kay wuyju g̃ebum pima, xipat cĩcãat piõg̃buk wuymutaybitbin koapat'a torojo'a kake bima iõmpi osodop ip ijodiat badiat'a be- -Deus tũytũyap'a ibuyxi jĩjãap'a be iam.


text:
Iõmpi osodop ip iap kay g̃ebum pima, wuyetaybit tak apẽn g̃asũ bit wuyõmpi g̃u o'e iam. Kuyje ade wũnca mupikupik'uk osodop ip Deus etabutpe. Ade ma ip iũmũm'uk osodop cebe. Imẽnpit soat tag̃ g̃u iisu o'e ip, ade ma'g̃u ip iũmũm. Wuyetaybit iboam.


text:
Pũg̃pũg̃ xat i'opi osodop kuyjeayũ be. Pũg̃pũg̃ xati dak tikõnpi osodop cebe ip. Jewewuywuy'uk osodop ip jebabim- -Deus ekawẽn tag̃- -kawẽn kuyat tag̃. Jebacia'abi wuywuy'uk tak osodop ip jebabim. Imẽnpit kacũg̃kadwi acã ip jewesupsup'uk osodop. Deus badiat muisusun'ũm pima jeweweju acã ip iisu. Deus pe jemuisunap wiwim ip osodop.</n>


text:
G̃asũ bit Cristo kuy osodot. Wuyepaĩm o'e yobog̃an. G̃asũ: <n>— Xipacat og̃ũm eywebe — i'e'em ixe wuywebe.Ijodiat emuamuy'a be g̃u ixe kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam- -ipi juat'a be g̃u. Kuyat'a bodi ma ixe nuynuyap'a xipat. Kuyat'a bodi ma ixe nuynuyap'a yadip.


text:
Cristo bode doy g̃u o'toydujuõm toymubapuk am Deus etabutpe, biopak toy dak ka'ũma. Ixe o'jedoyekereren korosa be apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ug̃ẽg̃ẽ iap teida am. Ixe oõm Deus tũytũyap pe apẽn kuyje paĩ yobog̃at oõm badiat'a be iap puxim. Deus xe soat em acesop iaptei o'teida o'jedoyekereren puye.


text:
Bode doy mubapukpuk'uk osodop ip Deus etabutpe, biopak toy dak kuyjeayũ paĩyũ. Jebabi dag̃ ip toymubapukpuk'uk osodop Deus ekawẽn tag̃- -kawẽn kuyat tag̃. Jebabi dag̃ tak ip biopak'it'it ẽn pik muwekoykoy'uk osodop ip idibi be. Ibiati sũg̃sũg̃sũg̃'i o'e ip jebekitkit'abi dag̃. Ig̃o ekawẽn tag̃ iisuan o'e ip ibiati sũg̃sũg̃'i buje. Inaka kacũg̃kadiwi acã ip iisu o'e. Badi bit ka'ũma.


text:
Bode doy, biopak toy dak kacũg̃kadiwi acã wuymuisusun. Cristo doy bit bode doy bodi ma xipat. Biopak toy bodi ma xipat. Ixe doy badi dak wuymuisusun. Cristo o'jedoyekereren wuywebeam iap kay wuyetabun puje, kacũg̃kadiwi ã g̃u wuyisu ace'e. Badi dak wuyisu ace'e. Ixe Cristo ikẽrẽat kug̃ g̃u osunuy. Pũg̃ em tak ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ g̃u. Deus biõg̃buk a'õbacaap kug̃ osunuy- -soat em itaicat biõg̃buk a'õbacaap kug̃. O'jeweũm Deus pe je'ũ ãm wuywebeam. Deus bikuyap tag̃ oe'ũ. <n>— Bay — io'e Deus pe. — Apẽn kuyjeayũ muisusun'uk eg̃uy wũnca e'ũap tomuju iap podi ma ipi juayũ eg̃uisun we'ũ buje — io'e Deus pe- -jebay be.Ixe o'jedoyekereren wuywebeam oe'ũ iap kay wuyetabun puje. Deus wuymuisusun waram warẽmtag̃ ma wuyekuap puxim. Soat tag̃ wuymuisusun wuywebe kapik am Deus peam- -soat em itaicat peam.</n>


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk ip osodop kawẽn kuyat tag̃ jeku ojuyayũ. Cristo bit oe'ũ ikẽrẽat uk am ixeyũ bewi. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽaptei o'teida je'ũ ãm. Imẽnpuye: <n>— Waram g̃uto Deus jekawẽn o'g̃uwẽn eywebe- -kawẽn iisuat — i'e'em Cristo ijodiacat pe. <n>— Soat em epesop oxe xipacap kug̃ eye'ũ buje — io'e Deus kuyje.Soat em jeedop ip cexe Deus emunaẽyũ, Cristo oe'ũ buye. Soat em jeedop ip cexe apẽn ixe juk adi o'e'e iap tag̃.</n>


text:
“Obubut'in epejat we'ũ buje” i'e buje ijodiacat, ce'ũ buje acã ibubum ip. Ce'ũ'ũm pima bit ibubum g̃u ip.


text:
Imẽnpuxim wuydobuyũ'ũm'ũm pe wũnca aoka buje acã, kawẽn kuyat tag̃ jekuku'uk ip osodop wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃.


text:
Koap Moisés Deus pe jawẽwẽap ekawẽn o'g̃uwẽn jebekitkiyũ be. Biopak'it'it o'yaoka. Bode dak o'yaoka. O'toymuwekoy idibi be. Kadaidup o'tupu hissopodup. O'tupmukirik lãbum- -bõrõbu buximatpum- -ibupakpukatpum. O'toymusũg̃sũg̃sũg̃ tupararakatup tag̃- -Deus ekawẽntup tag̃. Jebekitkiyũ abi dag̃ tak o'toymusũg̃sũg̃sũg̃ Deus ekawẽn tag̃- -kawẽn kuyat tag̃.</n>


text:
— Deus jekawẽn o'g̃uwẽn wuywebe — io'e Moisés jebekitkiyũ be. — “Wekawẽn tag̃ cuy epeku,” i juk o'e wuywebe — io'e Moisés. — Ite doy musũg̃sũg̃sũg̃ õn ey'abi dag̃ eywebe kũyjobit am Deus a'õ kay — io'e Moisés jebekitkiyũ be.</n>


text:
Imẽnpuxim torojo'a jeje dak o'toymusũg̃sũg̃sũg̃ Moisés. Ig̃o'a beat tag̃ tak o'toymusũg̃sũg̃sũg̃ soat tag̃. “Ẽn xipat cĩcã ocewebe” i'e'em pima jebui be ikug̃ iat tag̃ o'toymusũg̃sũg̃sũg̃.


text:
Wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuyayũ wũnca doy mukereren'uk ip osodop Deus pe jemuisun am. Toymukerereren'ũm pima kuka juk Deus ikẽrẽat o'ju'uk g̃u cebewi ip. Deus ekawẽn tag̃ toymukereren ip osodop soat muisun am kawẽn kuyat tag̃.</n>


text:
Imẽn jebekitkiyũ muisusun'uk osodop ip paĩyũ apẽn kabi beacat jewemuisusunap puxim. Wũnca aokaka'uk ip osodop ijodiacat muisun am. Kabi kay cumayũ muisusunap pit wũnca bodi ma xipat.


text:
Imẽnpuye torojo'a be g̃u Cristo oõm- -ijodiat emuamuy'a be g̃u- -kabi beat'a buximat'a be g̃u. Kabi be ma oõm- -Deus tũytũyap pe ma. Ibocewi ma g̃asũ ixe kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam.


text:
Judeuyũ epaĩ yobog̃at ma soat koato õmõm'uk osunuy badiat'abi be, Deus tũytũyap'a ibuyxiap'a be. Õmõm'uk osunuy wara'at toy kug̃- -wũnca doy kug̃. Deus tũytũyap'a be õmõm'uk osunuy Deus pe ikẽrẽat ukap ojuy.


text:
Cristo bit soat em g̃u oõm jeweũm ãm Deus pe je'ũ ãm. Soat koato g̃u oe'ũ- -pũg̃ em ma. Pũg̃ em ma o'jedoyekereren ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap teida am. Jesus e'ũap wũnca e'ũap co'i bima, ipi mug̃ẽ ebika ma kuka juk adi je'ũ'ũ'uk o'e. Ade em kuka adi oe'ũ'ũ. Pog̃. Pog̃. Pog̃. Pog̃. Bodimaku kuka adi je'ũ'ũ'uk o'e. Pũg̃ em pit o'jebapuk ipi oi'ũm pin pima. Waram tak g̃u je'bapuk ikẽrẽat uk am ipi juacat pewi.


text:
Soat ace'ũ pũg̃ em ma. Wuye'ũ buje Deus apẽn ijodi bima juk adi ajekukuku iaptei ideida wuywebe soat pe. Ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũm topibiyũ be kũyjobit'ũmapteim. Xipacat pit je'g̃ũm kũyjobicayũ be.


text:
Imẽnpuxim Cristo jekpiwan ma oe'ũ apẽn paĩ wũnca o'yaoka iap puxim. Oe'ũ soat pewi ipi watwat pewi ikẽrẽat uk am. Pũg̃ em ma oe'ũ. Waram pit jajẽm ijodi. Ikẽrẽat uk am g̃u jajẽm. Jajẽmap wiwimayũ daxijo am acã jajẽm.</n>


text:
Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tag̃ jeku ojuyayũ itaybitbũt ã ip osodop kawẽn icẽmãn. Itaybitbũt ã ip osodop xipacat ajat iam. Soat tag̃ g̃u iisu ip osodop iboap ekawẽn tag̃ jeku ojuyayũ. Soat koato paĩyũ wũnca aokaka'uk ip osodop Deus pe ikẽrẽat uk ojuy jebekitkiyũ bewi. Deus pit soat tag̃ g̃u ixeyũ ja'õkayayũ o'g̃uisun.


text:
Soat tag̃ iisu bima waram kuka adi o'e ip ig̃uycũg̃ g̃u oceju ikẽrẽat kug̃ iap kay. Soat tag̃ iisu bima, kuka adi wũnca aokakaap ip o'jepere.


text:
Imẽnpit soat koato wũnca aokaka'uk ip osodop ikẽrẽat eju'uk ebekitkiyũ bewi i'e ojuy Deus pe. Yaoka buje: <n>— Oceisu Deus xe g̃asũ bit; ikẽrẽat kug̃ g̃u oce'e — i'ũmg̃u o'e ip. — G̃asũ bit g̃uto oceju ikẽrẽat kug̃ — i acã ip o'e.</n>


text:
Imẽnpuye Cristo osodot ijodi. Ixe don pima, o'jekawẽn jebay eju- -Deus eju. <n> Ijodiat pe wũnca aokaat pin g̃u ẽn, io'e Deus pe. Cebe ip wũnca ũmat pin g̃u dak ẽn, io'e. Ojebin pit eg̃ug̃ẽ owebe ipi juan, io'e Deus pe.


text:
 Etabun wũnca mupik ip puje, ecokcog̃ g̃u eg̃uy, io'e. Ijodiat pe wũnca aoka buje ikẽrẽat uk am, ecokcog̃ g̃u eg̃uy, io'e.


text:
 Imẽnpuye, “Bay, ijoce õn oajẽm ebikuyap tag̃ weku am- -emucokcok am,” i juk oce ewebe. “Apẽn Judeuyũ awẽwẽap ekawẽntup omuwẽnuwẽn iap tag̃ weku pin,” i juk oce ewebe. <n> Imẽn Cristo o'e jebay be- -Deus pe.</n>


text:
— Ijodiat pe wũnca aokaat pin g̃u ẽn, wũnca ũmat pin g̃u dak — i juk o'e Jesus Deus pe. — Wũnca aoka buje ikẽrẽat uk am, ecokcog̃ g̃u eg̃uy, etabun wũnca mupik ip puje dak — i juk o'e.Imẽn Jesus o'e kawẽn kuyat tag̃ ma'g̃u ip imupikupig̃- -Judeuyũ awẽwẽap ekawẽn tag̃.</n>


text:
— Bay, ijoce õn oajẽm ebikuyap tag̃ weku am- -emucokcok am — i juk o'e g̃ebuje bit. <n>— Kuyjeat puxim wũnca juy epeyaoka owebe ikẽrẽat uk am eywebewi — i'ũmg̃u e'em Deus g̃asũ bit. — Ikẽrẽat oju'uk eywebewi Cristo oe'ũ buye — i acã e'em Deus wuywebe.Kuyat pit wũnca aokakaap Deus o'g̃u'ũm. Ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi Cristo oe'ũ buye.


text:
Deus bikuyap tag̃ jekuku'uk osunuy Jesus Cristo. O'jeweũm Deus pe je'ũ ãm. Jekpiwatpin ma oe'ũ. Pũg̃ em ma oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Imẽnpuye Deus wuymuisusun soat tag̃.</n>


text:
Judeuyũ epaĩ ma soat kabia cũg̃'i osunuy jekapikap kug̃. Soat kabia wũnca mupikupik'uk ip osodop. Iboap kug̃ osunuynuynuy soat em. Imẽnpit wũnca mupikupikap ikẽrẽat uk ojuy g̃u. Imẽnpuye Deus ikẽrẽat o'ju'uk g̃u wũnca mupik puje dak.


text:
Jesus Cristo bit pũg̃ em ma oe'ũ wũnca e'ũap puxim g̃u. Oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Waram pit je'ũ g̃u. O'jeu Deus kay. Oabik jebay xe- -Deus xe. Iba'at kadi oabik. Soat kukukan o'e ixe eju.


text:
Deus jekpot kay itakomaayũ a'õbacaap g̃u'ũm. Kũyjobin jeedop ip Deus a'õ kay. Cristo omuy jebay xe iboap wiwim.


text:
Pũg̃ em ma oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Soat ikẽrẽat kug̃'ũmayũ o'g̃uisun soat tag̃. Soat tag̃ iisu jeedop ip soat em ma.</n>


text:
 “Ixeyũ kabia kap puje wara'at ekawẽn og̃uwẽn webekitkiyũ be kawẽn iisuat,” i'e'em Deus, i. Soat em g̃ebum jeedop ip wekawẽn kay, i. Icokcok jeedop ip wekawẽn tag̃ jeku am, i.</n>


text:
G̃uyjom imẽn o'e: <n> “G̃ebum g̃u oce apẽn cuk adi ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽg̃ẽ ip iap kay, apẽn cuk adi warẽmtag̃ ma oekuku ip iap kay dak,” i'e'em, i.</n>


text:
Deus pe wuywebewi ikẽrẽat uk puje, waram pit wũnca aceyaoka g̃u ikẽrẽat uk an. Jesus e'ũap kuy o'e ikẽrẽat ukap teida am.</n>


text:
Imẽnpuye, okitpitpiyũ, wuyparara g̃u jekawẽn ãm Deus eju, korosa be Jesus oe'ũ wuywebeam puye. Apẽn kuyjeayũ Deus tũytũyap'a ibuyxi jĩjãap'a be õmõmap puxim wuyekawẽn put ceweju.


text:
Paĩ yobog̃at acã pag̃o dag̃wi õmõm'uk osunuy badiat'abi be kawẽn ãm Deus eju. Wuyju bit kawẽnwẽn Deus eju Jesus e'ũap puye. Ixe Jesus soat em itait. Jesus e isuat e buxim- -Deus kayat e buxim. Imẽnpuye soat em wuyekawẽn put ceweju.


text:
Imẽnpuye juy acekawẽn ceweju. Jewexe g̃u juy acekawẽn ceweju. Wuyetabun cĩcã ma juy acekawẽn ceweju. <n>— Ikẽrẽat kug̃ mabuk õn — i'ũmg̃u juy ace wuywebe ma.Ixe wuymuisusun soat tag̃ idibim jewewuywuyap puxim. Imẽnpuye juy acekawẽn ceweju.


text:
Deus ja'õ dag̃ e'em soat em. Te'e g̃u wuyetabut cekay. Wuyetabucap muwẽnuwẽn warara'acayũ be. Imẽnpuye Deus xe acesop soat em iap cuy ajowiwi jĩjã.


text:
G̃ebum cuy ajop wuyewewekay wuyewebuywat am, wuykukpin wuyewewekuk am tak, xipan wuyewewekuk am tak.


text:
Pũg̃pũg̃pũg̃ oibu'un je'awerom aweromayũ xe Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Ixeyũ buxim g̃u juy wuyju bit wuybu'un g̃u ajop je'awerom. Jewemucokcokcog̃ pit cuy ajop. G̃axĩn ma wuykukukat jajẽm. Ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be. Xipacat pit je'g̃ũm ja'õ kayayũ be. Imẽnpuye big̃ ma juy jewemucokcokcog̃ ajop.</n>


text:
Kawẽn icẽmãn wuyetaybit tomukadi wuyukpiwatpin ma wuyju ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm. Imẽn ibima, apẽn kuka ace ikẽrẽat mug̃ẽap teida am? Ka'ũma ma. Wuywebewi ikẽrẽat uk pa'ore soat pe wuywebe.


text:
Imẽnpuye wuypararam cuy ajop apẽn paxi Deus je'e wuywebe iap puxim. Deus ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be. Ipiat'ajojom ip jeedop daxa isopat pe- -ipararuat pe Deus kay itakomaayũ.


text:
Moisés a'õ kay kũyjobit'ũmayũ o'yaoka ip kuyjeayũ. Xepxepayũ be, ebapũg̃ayũ be dak “Teku ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm” i'e buje, pũg̃ tag̃ ma ip i'e buje, o'yaoka ip. Itabotaidabotbot g̃u o'e ip ixeyũ kay, Moisés a'õ kay'ũm puye.


text:
Ixeyũ buxim g̃asũ dak pũg̃pũg̃pũg̃ Deus ipot muymuy. Deus kuy juk jekawẽn o'g̃uwẽn cebe ip. <n>— Okpot o'jedoyekereren eywebeam. Oe'ũ eymuisun ojuy — i juk o'e cebe ip.Inaka cekawẽn wayway ip. <n>— Apẽg̃ãm oe'ũ? Ekpot tak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ jo'i osunuy — i napa ma e'em ip Deus pe.Deus biõg̃buk xe ikukpin ip. Inaka ibiõg̃buk muymuy ip. Moisés muymuy'ukat podi ma Deus muymuy'ukat ipiat supi'ajojo, ixeyũ bodi ma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ puye. Karẽm ip ipiat supi'ajojo.</n>


text:
— Õn ma oceweik — i juk o'e Deus. — Õn ma apẽn cuk adi oekuku ip iaptei oteida webekitkiyũ be — i juk o'e. — Xipacat og̃ũm xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be — io'e. — Kũyjobit'ũm ip pima, ipiat osupi'ajoat cebe ip imukũyjo am — io'e Deus. — Kũyjobit pima bit ip, õn ma ipiat osupi'ajoat cekay itakomaayũ be — io'e.Wuyetaybit imẽn Deus cuk o'e iam.


text:
G̃ebum pit cuy epesop apẽn cuk adi kuy bima epekukuku iap kay. Kuy bima juk Deus ekawẽn epeya'ĩjojo. Ixe biõg̃buk kuy oõm eywebe. Ade em itabut'ũmayũ juk adi ipiat o'supi'ajojoat eywebe. Inaka eybu'u g̃u epesop Jesus kay ipiat'ajojom ma'g̃u eyju.


text:
Pũg̃pũg̃pũg̃ eyju'in eymuymuy'uk ip osodop. Adeayũ etabun cuk adi ikẽrẽm eykuk ip. Ade em cuk adi ipiat o'supi'ajojoat ip eywebe. Eybu'u g̃u a'g̃u epesop eybureyũ badipta am. Eyparara g̃u juk adi epesop eyaokaap puxim.


text:
Daomũnmũnap'a beayũ jom tak cuk adi epeku ibuywat am ip. Itabut'ũmayũ be eybubut tujupa'um puje, eybu'u g̃u a'g̃u epesop eyetabut am Cristo kay. Eycokcok acã a'g̃u epesop. <n>— Ijodiap podi ma xipacap opop ocewebeam — i a'g̃u epe'e. — Ibo ikoro jeedop soat em — i a'g̃u epe'e. — Soat em ibo kug̃ ajop — i a'g̃u epe'e.</n>


text:
Eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop Deus bikuyap tag̃ eyeku am. Ixe bikuyap tag̃ eyeku buje, xipacat epejat apẽn ixe juk adi o'e'e iap tag̃.


text:
 Webekitkiyũ bit itabut jeedop cũg̃ayũ, i. Imẽnpuye soat em itait jeedop ip oxe, i. Jetabucap epere buje bit, ocokcok g̃u oce cekay, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup.


text:
Wuyju bit wuyetabucap acepere g̃u. Ipiat'ajojoap kay g̃u wuyju bit cum. Oitabidaoiat puxim g̃u wuyju- -jetabun o'jepereiat puxim g̃u. Wuyetabut ma. Deus tak wuydaxijojom.</n>


text:
Deus kay wuyetabut pima wuyetaybit cĩcã wuyemumuwiwi acejat iam. Deus kay wuyetabut pima: — G̃asũ wuyju ijojom g̃u iap g̃uyjom acejojo — i wuyju e'em wuyewewebe.</n>


text:
Wuyetabut cekay bima wuyetaybit Deus ja'õbi ipi o'g̃ujurũg̃ iam. Wuywebe ijo but iap o'g̃ug̃ẽ Deus. Wuywebe ijo ba'orean soat o'g̃ug̃ẽ.</n>


text:
Deus kay itabut osunuy Abel. Imẽnpuye ixe emumuũm Caim emumuũm podi ma xipat osunuy Deus xe. <n>— Cũg̃ ma ẽn oxe — i juk o'e Deus cebe, itabut jekay buye. — Emumuũm xipat oxe — i juk o'e.Wuyju g̃ebum pima apẽn Abel itabut osunuy iap kay, “Itabucat cũg̃ ma Deus xe” i wuyju e'em. Imẽnpuye Abel e'ũ buje dak puk wuymutaybitbin ma itabucat cũg̃ ma Deus xe iam.</n>


text:
Deus kay itabut osunuy Enoque. Imẽnpuye oe'ũ g̃u. Deus ixe ita'in ma o'tujuu jewekay. Ibureyũ ixe o'tobuxik g̃u, Deus kuy o'tujuu buye. Deus icokcok osunuy ixe ekukuap kay i'e'em Deus ekawẽntup.


text:
Wuyetabut'ũm pima, Deus imucokcok pa'ore wuywebe. Wuyju Deus kay bima, wuyetabun cuy ajop Deus kake iap kay; Deus xipacat ũmũm jebikuyap tag̃ jeku pin cĩcãayũ be iap kay dak.</n>


text:
Deus kay itabut osunuy Noé. “Ipi juayũ og̃u'ũm idibim soat” i'e buje, Deus ekawẽn kay itabut osunuy. Muba'at puk o'jojojo g̃u. Inaka itabut osunuy Deus ekawẽn kay. Kobexixi o'g̃ug̃ẽ jebekitkiyũ daxijo am. Kũyjobit g̃u osodop ip warara'acayũ ipi juacayũ Deus a'õ kay iap ibapuk cĩcã o'e, Noé kũyjobit puye. Imẽneju: <n>— Cũg̃ ma ẽn oxe, etabut okay buye — io'e Deus cebe.</n>


text:
Deus kay itabut osunuy Abraão. Deus pe jenaẽ buje, kũyjobit osunuy ya'õ kay. Deus a'õbi jeka bewi o'jẽm itaybit g̃u ma'g̃u apoma oju iam. <n>— Ijop eipi oceipiũm ewebe — i juk o'e Deus cebe.Ibo eipi kay o'ju. G̃uyjom je'g̃ũm cebe iap eipi kay o'ju.</n>


text:
— Ijop eipi og̃ũm eipim — io'e Deus cebe.Ibo eipi dag̃ oeku powatwat puxim. Pag̃o mug̃ẽg̃ẽ'a be osunuy tũyap g̃u buk puye. Torojo'a be osunuy jekpot eju- -Isaque eju. Jenaxeg̃ebit eju dak osunuy- -Jacó eju. <n>— Ijop eipi og̃ũm eyipim — io'e Deus cebe ip- -Abraão be, Isaque be dak, Jacó be dak.


text:
 <n> (11-12)</n> Itabut osunuy Abraão Deus kay. Aypa o'e. Ce'ũat puxim jetayxi mu'ukreg̃ pa'ore osunuy. Je'ũ ojuy kuy osunuy. Sara dak yabut o'e- -Abraão tayxi. I'ita ba'oreat osunuy. Inaka Abraão itabut osunuy Deus a'õ kay.


text:
Jetabut cĩcãap kug̃ ma ip oe'ũ'ũ- -Abraão, Isaque dak, Jacó dak. <n>— Ijop eipi og̃ũm eyipim — i mo a'g̃u o'e Deus cebe ip.Inaka ibo eipi o'jat g̃u ip. Imẽnpit: <n>— Ijop eipi Deus je'g̃ũm ocenaxeg̃ebitbit pe apẽn ixe o'e iap tag̃ — io'e ip jewebe ma.Ipi o'jat g̃u ip. Inaka icokcok ip osodop jetabucap kug̃. <n>— Powatwat acã oceju — io'e ip ibo eipi watwat pe.Wara'at ka kaykaykay ma ip osodop. <n>— Eykadujukapkam acã oceju — io'e ip cebe ip. Ibo eipi bit o'jat g̃u ip.


text:
Yag̃uyepit g̃u osodop ip kuy bima o'jẽm ip iatka kay. Yag̃uyepit pima kuka juk iba'ore g̃u o'e cepit am ip.


text:
Wara'atka kay bit ip osodop yag̃uyg̃ebu. Kuy o'jẽm ip iatka bodi ma xipat iboka. Kabi beatka kay ip osodop yag̃uyg̃ebu. Imẽneju Deus isũsũn g̃u o'e cebuxim ip, “Deus ebekitkiyũ oceju cekay ocetabut puye” io'e ip cebe buye. Deus o'sukamubapuk ikam ip.</n>


text:
— Iba'ore g̃u Deus pe waram Isaque'ũm mutait am — io'e jewebe ma Abraão.Inaka Isaque o'tujupit jeduk'a be, “Eyaoka g̃u juy” io'e Deus puye. O'tujupit jeduk'a be ce'ũap tomukadi waram o'jetait'iat puxim.</n>


text:
Deus kay itabut osunuy Isaque. Imẽnpuye: <n>— G̃uyjom Deus xipacat je'g̃ũm eywebe — io'e Jacó be, Esaú be dak.</n>


text:
Itabut osunuy Jacó dak Deus kay. Je'ũ pinpin puje: — Deus cuy xipacat je'g̃ũm eywebe — io'e José ipotpoyũ be. <n>— Soat podi ma ẽn xipat — io'e Deus pe jektokta'ip kug̃.</n>


text:
Itabut osunuy José dak Deus kay. Je'ũ pinpin puje: — Israel naxeg̃ebitbit jeejẽm Egito eipi bewi — i mo adi a'g̃u o'e. — We'ũap tomukadi ojebit cuy epetujowat oka be imõg̃ ãm witabikũy be — i mo adi a'g̃u o'e jekpotpoyũ be.</n>


text:
Itabut osodop ip Deus kay Moisés ebay, ixi dak. <n>— Judeuyũ ipotpoyũ juy epeyaoka ikap'isum ma — i juk o'e Egito eipi kukukat- -Faraó o'e.Imẽnpit iparara g̃u osodop ip ipi kukukat puxim- -Faraó buxim. Kũyjobit'ũm osodop ip ixe a'õ kay Moisés ebayũ. Ebapũg̃ kaxi ikap'isuat munẽmnẽm'uk ip osodop yaokaap puxim. O'g̃unẽm ip idip cĩcã cexe ip puye.</n>


text:
Itabut osunuy Deus kay Moisés tak. Yaypan puje ibu'u o'e Faraó daxit'in. Jebadipyũ kay pin o'e. <n>— “Faraó daxit'it ẽn”, i'ũmg̃u juy epe'e owebe, i juk adi o'e Egito eipi watwat pe.</n>


text:
Ibu'u osunuy ikẽrẽat mug̃ẽ ãm jemucokcok am- -pũg̃ kabia dak ka'ũma. Ibu'u g̃u bit osunuy ipiatpi'ajo am jebadipyũ eju- -Deus ebekitkiyũ eju. Ibu'u g̃u osunuy ipiatpi'ajo am Deus mucokcok am.</n>


text:
— Soat tarekrek kug̃ pima kuka ocokcok oce- -Egito eipi beat kug̃ pima — i juk o'e jeweweju ma. — Deus emunaẽ mucokcokap ojuy owebe ipiatpi'ajoat puje bit, ibodi ma kuka ocokcok oce — i mo adi a'g̃u o'e jewebe ma. — G̃uyjom Deus kũyjobicaptei je'g̃ũm owebe — i juk o'e jewebe ma.Ibodei buap wiwim cĩcã osunuy soat em ma.</n>


text:
Itabut osunuy Moisés Deus kay. Imẽnpuye o'jẽm Egito eipi bewi. Ipi kukukat etakomaap puxim jeparara pibun g̃u o'jẽm Egito eipi bewi. O'jẽm Deus kay itabut cĩcã buye. Deus cocomap puxim oekukuku ijojom g̃u ma'g̃u.


text:
Itabut osunuy Moisés. Imẽnpuye apẽn kũyjobit'ũmayũ muy'ũ'ũ'ukat o'kap iap epeta o'g̃ubapuk Deus a'õbi. Páscoa i peta butet. <n>— Ovelha doy juy epetoymõg̃ eyduk'a esũg̃tabi dag̃ kũyjobit'ũmayũ muy'ũ'ũ'ukat pe eyekpot muy'ũap puxim- -koapat muy'ũap puxim — i juk o'e Israel naxeg̃ebitbit pe.</n>


text:
Itabut ip osodop Deus kay Israel naxeg̃ebitbit Moisés ixeyũ kukukan pima. Imẽnpuye iodi o'timudek ip ipipurukat tag̃. Ixe di butet “Tipakpukati” i osunuy. Egito eipi watwat pit timudek ojuy bima, soat ip oap. Oakõm ip. Ka'ũma ma o'jepoyat.</n>


text:
Itabut osodop ip Deus kay Israel naxeg̃ebitbit Josué ixeyũ kukukan pima. Imẽnpuye Jericó ka ekorara o'jedu. Duuuuo. O'jedu 7 kabia ika koreren ceku buje ip.


text:
Itabut osunuy Deus kay Raabe dak yapoan ma'g̃u osunuy. Josué ebekitkit o'g̃uõm jeduk'a be imunẽm ãn yaokaap puxim. Jericó ka jom oajẽm'iayũ o'g̃unẽm. Imẽnpuye Deus pe ja'õ kay kũyjobit'ũmayũ aokaat puje, Raabe o'yaoka g̃u ip Josué ebekitkiyũ.</n>


text:
Deus kay itabut ip osodop warara'acayũ dak. Inaka o'e g̃u owebe itabucayũ muwẽn ãm eywebe: Gideão muwẽn ãm eywebe, Baraque dak, Sansão dak, Jefté dak, Davi dak, Samuel dak, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ dak.


text:
Itabut cĩcã osodop ip Deus kay. Imẽnpuye wara'at tiwatwat eju nopag̃õg̃õm ip o'e. Ade jĩjã o'yaoka ip. Cũg̃ ma oekuku ip Deus etabutpe. Imẽnpuye Deus cebe iũm ojuy iap o'jat ip. Deus leão o'tũymuymũg̃ jekay itabucat oap puxim.


text:
Waram pima Deus daxa yobog̃at o'g̃upirẽm jekay itabucayũ aokaap puxim. O'jenapõn ip pajam jaokaap puxim. Ya'õbaca'ũm ip osodop. Ya'õbacaan pit o'e ip Deus a'õbi. Ade jĩjã o'yaoka ip itakomaayũ nopag̃õg̃õm pima. Ade ma dak o'g̃uypõg̃põg̃põg̃ ip powatwat esorarayũ. Soat kaka dag̃ owatwatwat ip.


text:
Itabut Deus kay osodop ip aoyũ. Imẽnpuye Deus waram ixeyũ ipotpoyũ'ũm'ũm o'g̃utait. <n>Warara'acayũ be itakomaayũ ipiat o'supi'ajojoat. Oe'ũ'ũ'ũ ip ipiat pibun. Inaka Deus o'jomuymuy g̃u ip jaokaap puxim. <n>— Oce'ũpi g̃u — io'e ip. — Oceparara g̃u oce'ũap puxim — io'e ip.Waram acejetait iap wiwim osodop ip. Soat em wuyetait acesop Deus xe iap wiwim osodop ip.


text:
Warara'acayũ itabucayũ o'jowaywayway ip adedeayũ etabutpe. Warara'acayũ o'yukxabiokaka ip ixeemug̃ẽg̃ẽbum yabi be icaat pum. Warẽmtag̃ ma o'g̃uõmõm ip daomũnmũnap'a be.


text:
 <n> (37-38)</n> O'yabug̃bug̃ ip wita'am. Ipidase o'g̃uweka ip kede'am. Pajam tak o'yaoka ip. Tadaybot ma oekuku ip. Mẽmẽ xee kug̃ oekuku ip jedotim, cabra xee kug̃ tak. Itabut'ũmayũ juk adi ipiat o'supi'ajojoat ixeyũ be. Warẽmtag̃ cĩcã juk adi ixeyũ o'jukukuk ip. Kaokokat puxim osodop ip itabut'ũmayũ xe. Deus xe bit soat podi ma xipat osodop ip itabucayũ.


text:
— Xipat eyju oxe eyetabut cĩcã okay buye — io'e Deus soat pe ixeyũ be. Inaka ijodi bima Deus cebe ip iũm ojuy iap o'jat g̃u ip.


text:
Deus kuyayũ kay ã g̃u osunuy g̃ebum. Wuykay dak osunuy g̃ebum- -ixeyũ'ũm'ũm nomujuacayũ kay dak. Soat g̃u o'g̃ũm ja'õ dag̃ kuyayũ be. Soat pit je'g̃ũm ja'õ dag̃ jekay itabucayũ be- -kuyje itabucayũ be- -g̃asũ itabucayũ be dak, g̃uyjom itabut je'e iayũ be dak. Soat je'g̃ũm pũg̃pũg̃ pepepe ma. Soat tag̃ wuymuisun je'e kuyjeayũ muisunap puxim.</n>


text:
— Oceju ma juk adi ocetabut cĩcã ocesop Deus kay — i'e'em wuywebe soat ixeyũ kuyjeayũ. — Eyju dak eyetabun cĩcã juy epesop cekay — i'e'em ip wuywebe.Daudau'ukayũ buxim wuyju. Daudau'ukat ipoxiat epereperem jewũnca i'e am. Imẽnpuxim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy acepere Jesus a'õ kay am. Pa'orem g̃u wuyju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ pima wuybu'u wuyetabut am Jesus a'õ kay. Daudau'ukat taobu'u g̃u jedaudauap epere am. Ixe buxim wuyju dak wuybu'um g̃u juy ajop Jesus a'õ kay am.


text:
G̃ebum cuy ajop Jesus kay! Ixe ma juk adi wuymutabun. Ixe dak wuybuywatwan jeenuy wuyetabucap epereap puxim. <n>— Korosa be g̃u juy oje'ũ — i'ũmg̃u juk o'e. — Warẽmtag̃ cĩcã ip okuk — i juk o'e jewebe ma. — Inaka korosa be dak obu'u g̃u we'ũ ãm — i juk o'e. — G̃uyjom ocokcok og̃uy webay xe bima, ixe bikuyap tag̃ cuk adi ojekuk buye — i juk o'e jewebe ma.Oibu'un g̃u je'ũ ãm korosa be warẽmtaksug̃ ma'g̃u ip o'jukuk. Imẽneju g̃asũ xik'i omuy Deus xe. Deus eju nuynuy soat kukukan.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop apẽn cuk adi ixe Jesus ipiat o'supi'ajojo iap kay. Itakoma jĩjã ip osodop cekay ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ. Iboap kay juy g̃ebum epesop eyetabut am eybu'u'uap puxim, eyetabucap epereap puxim tak.


text:
Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ mukorẽmrẽm cĩcã juk adi epesop. Imẽnpuye juk adi ipiat o'supi'ajoat ip eywebe. Inaka eyaoka g̃u buk ip.


text:
Deus kawẽnwẽn eywebe apẽn cebayũ kawẽnwẽn jekpotpoyũ eju iap puxim. Kawẽnwẽn eywebe eya'õmucan am. Imẽn ixe e'em: <n> Okpot, emukũyjobit am wuykukukat ipiatpi'ajoan ewebe bima, eya'õpicũg̃ cuy eg̃uy ya'õ kay, i. Emukũyjo am ixe be emukorẽm puje dak, eg̃uycũg̃ g̃u juy eg̃uy, i.


text:
 Wuykukukat ipiatpi'ajoan jewe ikukpinayũ be cũg̃ ma jekuap ojuy, i. Jekpotpoyũ mukorẽmrẽm imukũyjo am ip, i. <n> Eyag̃uyba'ũm tu iboap ekawẽn kay?


text:
Eyetaxim cuy epesop ipiat'ajojom pima. Ipiatpi'ajojom pima: <n>— Wuyebayat ipiatpi'ajojoan ocewebe ocemũkũyjo am cũg̃ ma wuyekuap ojuy — i juy epe'e eyewewebe.Deus wuymukorẽmrẽm pima, wuyetaybit Deus wuykug̃ jekpotpoyũ kukap puxim iam. Soat wuyju ipiatpi'ajojoan wuy'ipotpoyũ be cũg̃ ma ip cekuap ojuy.


text:
Imukorẽmrẽm'ũm pima wuyetabi kuka ace ite ipocat iap kay. <n>— Ekpocat tu ite? — i kuka ace cebay be.Deus tak ipiatpi'ajojoan soat pe jebekitkiyũ be imukũyjobit am ip. Imẽneju eymukũyjo am eywebe ipiatpi'ajojoan'ũm pima, Deus ipotpocayũ g̃u eyju.


text:
Ijodi ixeyũ be wuymukorẽm puje dak, ibuyxim ma wuyebayũ ajukuk. Ixeyũ a'õ kayap podi ma juy kũyjobin ajop wuyebayat a'õ kay- -kabi beat a'õ kay, wuykay ag̃at a'õ kay. Ixe a'õ kay kũyjobit pima, soat em acesop cexe wuyetait.


text:
Wuyebayũ ma ipiatpi'ajojoan wuywebe wuymukũyjobit am. Ipiatpi'ajojoan ip wuywebe ipiatpi'ajoat pin osodop ip puye. Darem ma ip wuymukorẽmrẽm. Deus pit ipiatpi'ajojoan wuywebe xipan wuykug̃ap tomuju. Ixe ipiatpi'ajojoan wuywebe soat tag̃ wuymuisun am. Ipiatpi'ajojoan wuywebe soat tag̃ wuyisu jejo'i am.


text:
Wuywebe ipiatpi'ajoan pima, wuycokcok g̃u wuyju- -wuyg̃uycũg̃ acã. G̃uyjom pit cebay be imukorẽm'ibiyũ cedag̃ ma jekukum, kaba'ũm tak ip warara'acayũ eju.</n>


text:
Imẽneju ig̃uycũg̃ayũ juy epesubuywan. Jetabucap kay ibu'u'uayũ juy epeya'õmucan waram icokcok i'e am ip.


text:
Kaba'ũm cuy epesop soat eyxeayũ kug̃. Soat tag̃ eyisum cuy epesop. Soat tag̃ wuyisu'ũm pima, wuykukukat acejojo g̃u.


text:
Deus ibikuy xipan wuykuk am. Imẽnpuye jewebuywatwan cuy epesop eybu'uap puxim Deus pe emumuũm pu am. Kadai icupat jexeat muy'ũ'ũm. Imẽnpuxim pũg̃ ma ey'inat jetabut am ibu'u bima, jebureyũ dak kuka o'g̃ubu'un. Imẽnpuye jewebuywatwan cuy epesop eybu'uap puxim, eyetabucap epereap puxim.


text:
Jewebuywatwan cuy epesop Deus a'õ kay kũyjobit'ũmap puxim, aoyũ kaykayap puxim tak. Esaú ekuap puxim g̃u juy epeku. Esaú kũyjobit'ũm o'e Deus a'õ kay. Jecokcokap kay acã o'e g̃ebum. Koapat osunuy cebay ipot. Cebay e'ũ buje, soat ma kajuk o'jat jebay'ũm pubut, ixe koapat puye. Inaka: <n>— Pũg̃ pratom exat'in eg̃ũm owebe — io'e jekitpit pe. — Ẽn ma juy soat ejat wuyebay e'ũ buje oxat teim — io'e jekitpit pe. — Odieg̃ Deus xipan jekuk koapat kukap puxim oxat teim — io'e cebe.</n>


text:
Koapat peam tak cebayũ kawẽnwẽn'uk osodop Deus eju kuyjeayũ. <n>— Xipan cuy okpot ejukuk — i'e'e'uk osodop ip Deus pe. <n>— Owebeam tak cuy ecekawẽn Deus eju — io'e Esaú jebay be. — “Xipan cuy okpot ejukuk- -koapat ejukuk,” i juy ece cebe — io'e Esaú. <n>— Iba'ore owebe g̃asũ bit — io'e cebay bit. — Ekitpit peam kuy juk iboam oce Deus pe — io'e.Jewa'õmuwarurun pa'ore o'e Esaú be cedag̃ ma jeku am. Cũg̃at e dag̃ jepit ojuy jĩjã o'e. O'tõn ig̃uycũg̃ puye. Inaka cepit pa'ore o'e cebe cũg̃at e kay, kuy kũyjobit'ũm o'e buye.</n>


text:
Co'a jeje Deus jekawẽn muwẽnuwẽn pima, iparara jĩjã osodop ip Judeuyũ- -kuyjeayũ. Oajẽm ip co'a ikibi be. Sinai'a ikibi be oajẽm ip- -wuyecoanpucat'a ikibi be. Daxa isop ig̃o'a akokoreren. Kabidaudau dak oeku. Kabiok tak oeku dig̃. Kabidoxixi dak oeku ig̃o'a dag̃.


text:
Parasuy jo'iat a'õ o'ya'ĩjojo ip. Deus a'õ dak o'ya'ĩjojo ip. Ixe a'ĩjojo buye, “Ecekawẽn g̃u juy ocewebe” io'e kuyjeayũ jeparara pibun.</n>


text:
— Epeyeu g̃u juy co'a kay — io'e. — Eyõhõyũ dak cuy epeg̃uyuat g̃u — io'e. — Ceu pinat cuy epeyabug̃bug̃ wita'am — io'e. — Ojopi eywebe soat pe — io'e cebe ip.Imẽnpuye iparara jĩjã ip o'e Deus a'ĩjojoayũ.


text:
Eywebe Deus jekawẽn muwẽn puje bit, eypararam g̃u epesop. Kuy epesot wara'at'a kay co'a kay. Sião'a kay epesot Jerusalém ka beat'a kay. Kuy epesot Deus ka be- -soat em itaicat ka be- -Jerusalém ka be- -kabi beatka be. Tak g̃u ip Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ dopdom ig̃o ka be- -ade jĩjã ip. Imuweg̃ũn pa'ore wuywebe ade jĩjã ip puye.


text:
Kuy epesot Deus ebekitkiyũ kay- -koap itabucayũ kay. Awerom ip dopdom Deus ka be. Icokcok cĩcã ip ibutet ibararak opop kabi beatup pe buye. Kuy epesot Deus kay. Ixe apẽn cuk adi oekuku ip ipi ju bima iap ideida soat pe ipi juacayũ be. Xipacat je'g̃ũm cũg̃ayũ be. Ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be. Kuy epesot cedag̃ ma jekuku'ukayũ'ũm'ũm piõg̃buk kay- -soat tag̃ o'g̃uisun'iayũ'ũm'ũm piõg̃buk kay.


text:
Kuy epesot Jesus kay. Ixe juk kawẽn iisuat o'g̃uwẽn wuywebe. Ixe o'jedoyekereren wuywebeam. Apẽn Abel o'jedoyekerereniap kay g̃ebum pima “Eg̃uweik cuy iwag̃o be yaokaap tei” i wuyju e'em Deus pe. Apẽn Jesus o'jedoyekerereniap kay g̃ebum pima bit, “G̃asũ bit ẽn ikẽrẽat uk'ug̃ ocewebewi soat pewi” i wuyju e'em Deus pe.</n>


text:
Imẽneju: <n>— Kũyjobin g̃u ace Deus a'õ kay — i'ũmg̃u juy epe'e.Ijodi Moisés Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn kuyjeayũ be. Kũyjobit'ũm ip osodop. Imẽnpuye Deus ipiat o'supi'ajojoat cebe ip. G̃asũ bit kabi bewi ma Deus jekawẽn muwẽnuwẽn wuywebe. Kũyjobit'ũm pima kuyjeayũ bodi ma kuka ipiat acesupi'ajo.


text:
Sinai'a jejewi cekawẽn puje, ixe ja'õbi ipi o'g̃uyxixixi. G̃asũ bit waram o'jekawẽn wuywebe. <n>— Waram pukto ipi og̃uyxixixi — i'e'em wuywebe. — Kabi dak og̃uyxixixi — i'e'em.


text:
— Waram pukto — i juk adi o'e.Imẽnpuye wuyetaybit jemumug̃ẽ ma g̃uyxixixi iam. I'uk'uk je'e ip Deus emumug̃ẽ soat. Imuyxixixi'ũmayũ acã jeedop ip jenuyap pe ma.</n>


text:
Deus soat kukukan pima, wuykukukan tak jeenuy. Ixe a'õbacaap mu'ũm pa'ore soat pe. Imẽneju: <n>— Soat podi ma ẽn xipat — i juy ace Deus pe. — Soat podi ma ẽn a'õbaca — i juy ace cebe.Ixe bikuyap tag̃ cuy ajeku. Ibuyxim cuy ajukuk. Wuypararam cuy ajop ixe buxim.


text:
Ixe kay acã wuyetabut- -Deus kay acã. Daxa soat mu'ũmap puxim ixe dak ja'õ kay kũyjobit'ũmayũ g̃u'ũm.</n>


text:
Powatwat cuy epeg̃uõm eyduk'a be. Xipan cuy ip epejukuk. Pũg̃pũg̃pũg̃ kuy juk powatwat o'g̃uõm jeduk'a be. Tũybe teyũku powatwat iãn o'e ip. Imẽnpit Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ ma juk o'g̃uõm ip- -kabi watwat.


text:
G̃ebum cuy epesop daomũnmũnap'a beayũ kay eyju dak cexe epesop iap puxim. G̃ebum cuy epesop ipiat'ajojomayũ kay eyju dak cexe ip epesop iap puxim.</n>


text:
Ibuyxim cuy ibumũnmẽnat ajukuk. Warara'acat ewebumũn puje juy ibuyxim cuy ip epejukuk. Eytayxi'ũmat eju g̃u juy epeyepo- -eytayxi eju acã. Eyektop'ũmat eju g̃u juy epeyepo- -eyektop eju acã. Deus ipiat supi'ajoat warara'acat itop eju jepopo'ukat pe warara'acat tayxi eju jupopo'ukat pe dak.</n>


text:
Dinheiro kay jĩjã g̃u juy epesop. <n>— Õn pit jeyiwat g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — i'e'em Deus wuywebe. — Õn pit jeyepere g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — i'e'em wuywebe.Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop ajo eyju ikug̃iat kay.


text:
Imẽnpuye wuya'õcam cuy ajop. <n>— Wuykukukat wuybuywatwan soat em — i juy ace warara'acat pe ipararaayũ be. — Wuypararam g̃u juy ajeku — i juy ace cebe ip. — Ijodiat o'e g̃u kuka wuywebe — i juy ace cebe ip.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop kuy bima eykukukayũ'ũm'ũm kay. Deus ekawẽn cuk adi o'g̃uwẽnuwẽn ip eywebe. G̃ebum cuy epesop apẽn cũg̃ ma ip oekuku iap kay, apẽn ip jetabucap kug̃ oe'ũ'ũ iap kay dak. Ixeyũ'ũm'ũm puxim eyetabun cĩcã juy epesop.


text:
Soat em Jesus Cristo iwaruru g̃u e'em. Ibit ma. Kuy bimaap co'i ma g̃asũ dak omuy. G̃uyjom tak imẽn ma je'e.


text:
Eybu'um g̃u juy epesop kawẽn icẽmat tag̃ jeku am. Iwarum eymutaybitbin'ukayũ a'õ kay g̃u juy epesop cũg̃at e dag̃wi eyjẽmap puxim. Pũg̃pũg̃ jewag̃uyg̃uy ip i'opi paxi sujop owebe iap kay. Ibuywatwan g̃u ibo bit big̃ ma itabut am ip Jesus kay. Wuyju bit cuy g̃ebum ajop Deus soat em xipan wuykug̃ wuya'õmucanucan iap kay. Iboap kay g̃ebum pima, big̃ ma wuyetabut acesop Jesus kay.</n>


text:
 <n> (10-11)</n> Paĩyũ wũnca ẽn'in i'o'o'uk osodop ip o'suẽnmupikupik ip ien'in torojo'a be kapikpik'ukayũ. G̃asũ bit i'opi o'e cebe ip wuyju Deus pe iũmũmat'in. Pũg̃ kabia be bit paĩ yobog̃at õmõm badiat'abi be- -Deus tũytũyap ibuyxi jĩjãat'abi be. Wũnca doy dujuõmõm toy mubapuk am Deus etabun Deus pe ikẽrẽat ukap ojuy. Ibiat ẽn pit i'opi paĩ yobog̃at pe. Ibiat ẽn tujowatwan ip jedopdopap etakobe imupik am.


text:
Imẽnpuxim Jesus o'jedoyekereren wuywebewi ikẽrẽat uk am. O'jedoyekereren jekay itabucayũ muisun am soat tag̃. Itabut'ũmayũ juk adi warẽmtag̃ ma ixe o'jukuk. Ixe oe'ũ ikabog̃atka etakobe.


text:
Ixe oibu'un g̃u je'ũ ãm korosa be warẽmtag̃ ma'g̃u ip o'jukuk. Ixe buxim wuyju dak wuybu'um g̃u juy ajop ixe bikuyap tag̃ jeku am warẽmtag̃ ma'g̃u ip wuykug̃ itabut'ũmayũ.


text:
Imẽnpuye: <n>— Ẽn soat podi ma xipat cĩcaã — i wuyju e'em soat em Deus pe.Wũnca mupikupik'uk'ũm ma'g̃u wuyju Deus etabun. Jesus tak kawẽnwẽn Deus eju wuywebeam. <n>— Ẽn ma soat podi ma xipat cĩcã — i wuyju e'em soat em cebe. — Ẽn acã ocekukukat — i dak wuyju e'em cebe soat em.</n>


text:
Xipacat mug̃ẽg̃ẽap cuy epeyepere g̃u. Jewebuywatwacap tak cuy epeyepere g̃u. Imẽn Deus epeg̃ucokcog̃ wũnca ũmũm cebe iap puxim.</n>


text:
Kũyjobin cuy epesop eykukukayũ a'õ kay. Ixeyũ a'õ epeya'õxik g̃u juy. Apẽn cuk adi eykuk ip iap cuy g̃uwẽn ip Deus pe. Imẽnpuye ibu'u g̃u ip eybuywat am. Ag̃ ip eykay eyetabucap epereap puxim. Eyju ixeyũ a'õ kay bima, icokcok ip jeybuywatwan. Eyju kũyjobit'ũm pima bit, ig̃uycũg̃cũg̃ je'e ip. Ibo bit jeybuywan g̃u.</n>


text:
Epeyepere g̃u kawẽg̃ap Deus eju ocewebeam. Soat em oceju cedag̃ ma oceku pin Deuse tabun. Imẽnpuye: <n>— Xipat paxi oceju Deus xe? — i'ũmg̃u oceju e'em.Ocetaybit ocebinũnpe ma oceju cũg̃ ma cexe iam.


text:
Wuykukukat Jesus itabucayũ kukukat yobog̃at ovelha kukuk'ukat puxim. Deus ixe Jesus o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Waram g̃uto o'jetait. Imutait puje: <n>— Kawẽn iisuat tag̃ cuy epeku g̃asũ bit, okpot o'jedoyekereren eywebeam puye — i juk o'e wuywebe. — Kawẽn iisuat tag̃ eyeku buje, soat em oxe epesop eyetait — i juk o'e Deus wuywebe.</n>


text:
Deus wuyag̃uymubabibin'ukat. Ya'õbacaap kug̃'ũm pima, ibikuyap tag̃ wuyeku ba'ore wuywebe. Imẽnpuye ixe soat xipacat cuy je'g̃ũm wuywebe. Ja'õbacaap cuy je'g̃ũm wuywebe ibikuyap tag̃ wuyeku am soat em. Jesus Cristo a'õbi soan cuy je'e wuywebeam jebikuyap tag̃. <n>— Ẽn ma soat podi ma edipap kug̃ — i juy acece soat em Jesus Cristo be.Imẽn cuy acece cebe.</n>


text:
Okitpitpiyũ, itedup otupmubararak eymucokcog̃aptum. Tup ade g̃u otupmubararak. Imẽnpuye eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epetupco.


text:
Wuykitpit Timóteo o'g̃ujẽm ip daomũnmũnap'a bewi iam eyetaybit pin õn. G̃axĩn ma okay yajẽm puje, otujowat cuy oweju, eyjom oju buje.</n>


text:
Oceju kato mujujum eykukukayũ be- -soat pe- -Jesus a'õkayayũ be. Eykitpitpiyũ dak kato mujujum eywebe- -Itália eipi watwat.</n>


text:
 <n> TIAGO EMUDUPMUBARARAKTUP CARTADUP</n> Bekitkit, cartadup mubarararag̃ õn kato i'e am eywebe- -Deus ebekitkiyũ be- -soat ka dag̃acat pe. Õn Tiago. Deus peam kapikpig̃ õn. Wuykukukat peam tak õn kapikpig̃- -Jesus Cristo beam.</n>


text:
Deus eybuyxijojom big̃ ma eyetabut am cekay. G̃ebum cuy epesop iboap kay. Ixe kay eyetabut cĩcã bima, eyetaxim epesop ipiatpi'ajo am.


text:
Ibun ipiatpi'ajom pima dak cuy eyetaxim epesop. Eyetaxi bima cũg̃ ma epesop Deus xe. Ikẽrẽat kug̃ g̃u dak epesop cexe. Soat kukat puxim epesop cexe.


text:
Cũg̃ ma eyeku am cexe iam eyetaybit'ũm pima, eymutaybinap cuy epejoojuy Deus xewi. Ixe jeymutaybin. Ixe ibu'u g̃u wuymutaybit am. Tacup g̃u ixe. Soat em wuyemumuojuy ũmũm wuywebe.


text:
“Omutaybin cuy ece” i'e buje, eyetabun cuy epesop Deus kay. <n>— Wemumuojuy je'g̃ũm xe'e owebe? — i'ũmg̃u juy epe'e cebe.“Wemumuojuy je'g̃ũm xe'e owebe?” i'e'e'ukat tipodoyat puxim- -soat tag̃ kabido timupodoypodoyiap puxim, itabutbũt puye.


text:
 <n> (7-8)</n> Wara'at tag̃tag̃tag̃ ma tipodoyat e'em. Imẽnpuxim wara'at tag̃tag̃tag̃ ma ip jewag̃uyg̃uy itabutbũcayũ. Warara'acat ixeyũ ag̃uymubabi'ũm'ũm. Soat em jewag̃uymuwarururun ip- -“Wuykukukat wemumuojuy je'g̃ũm xe'e owebe?” i'e'e'ukayũ- -itabutbũcayũ. Itabut cĩcã g̃u ip- -itabut'ũm'ũm ma. Imẽnpuye jemumuojuy je'jat g̃u ip Deus xewi.


text:
 <n> (9-11)</n> Itabucat ibubut kug̃'ũm pima, icokcok cuy jeenuy ade ibubut kukat co'i Deus xe buye. G̃uyjom Deus wara'at je'g̃ũm cebe ibubun. Ibubut adeat pit dao ma i'ũm kadai'ip e'ũap co'i. Kaxi cẽmcẽm. Kaxiepi bima jeditedudum kaxie pibun. Dit at'an. Titip g̃u e'em. Imẽnpuxim ibubut adeat je'ũ wara'at pu ojuy kapikpig̃ cĩcã bima. Imẽneju itabucat ibubut ade bima, icokcok cuy jeenuy ka'ũma kukat co'i Deus xe buye.


text:
Ipiatpi'ajo am wuyetaxi bima wuycokcog̃ acesop- -Jesus kay wuyetabucap epere'ũm pima dak. Wuybuyxijo epere buje: <n>— Soat em eyetait epesop oxe ma — i je'e Deus wuywebe.Imẽn Deus e'em soat pe- -ikukpin jekukayũ be- -jekay itabucayũ be. Imẽneju wuycokcok wuyju e'em, ipiatpi'ajojom ma'g̃u wuyju.


text:
Deus ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽan g̃u wuywebe. Imẽnpuye: <n>— Deus ikẽrẽat mug̃ẽan owebe — i'ũmg̃u juy epe'e.Warara'acayũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽan wuywebe. Deus pit ka'ũma.


text:
Wuyju ma wuybikuy ikẽrẽat mug̃ẽ ãm. Wuyukpiwatpin ma wuyju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃, ikẽrẽat mug̃ẽ pin puye. Imẽn wuyju jewemug̃uykukukum ikẽrẽat mug̃ẽ ãm.


text:
Wuyju ikẽrẽat mug̃ẽ pin wuybikuy ikẽrẽat mug̃ẽ ãm puye. Soat em wuyju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xian acesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xian pima bit, “Soat em wũy ma juy epesop owi eye'ũ buje” i'e'em Deus wuywebe.</n>


text:
Wuyebay kaxiaat o'g̃ubapuk, kaxiepiat tak. Kasopta dak o'tamubapuk. Kaxiepiat jewarururun, kaxiaat tak: Deus pit jewarururun g̃u. Soat em ma ixe xipacat ũmũm wuywebe. Cemumuũm ikẽrẽat kug̃ g̃u. Xipat soat tag̃. Soat wuyju ikug̃iat ixe emumubapukpuk ma. Soat em ma xipan wuykug̃. Xipat'ũmat g̃u iũmũm wuywebe- -xipacat acã.


text:
Jekpiwatpin ma ixe wuynaẽ jebekitkiyũm kawẽn icẽmat kay wuyetabun puje. Ixe juk wuynaẽ warara'acat kukap podi ma wuykukam xipan.</n>


text:
Okitpitpiyũ, dao g̃u juy epeyekawẽn. Dao g̃u dak cuy eyetakomãn. Dao ma bit cuy epekũyjo. G̃ebum cuy epesop iboap kay.


text:
Wuyetakoma bima cũg̃ g̃u wuyju jekukum- -Deus bikuyap tag̃ g̃u dak. Imẽnpuye eyetakomãn g̃u juy epesop.


text:
Imẽneju ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cuy epeyepere. Warẽmtag̃ eyekuap tak cuy epeyepere. Yobog̃an pin g̃u juy epesop. Deus bikuyap tag̃ cuy epeku. Ixe wuymukũyjojom jekawẽn. Imẽnpuye eyetabun cuy epesop cekawẽn kay. Ixe wuydaxijojom jekawẽn kay wuyetabut pima.</n>


text:
Ixe ekawẽn cocomat g̃u juy epesop. Cekawẽn tag̃ cuy epeku. Ya'ĩjojom acã bima bit eyju jewemug̃uykukukum.


text:
Dao ma ip jewejojom waroa be. Jewejo buje waroa muxipanpan ip. Akiju ip cẽmcẽm. Dao ma ip yag̃uyba'ũm'ũm jedopa kay. Imẽnpuxim Deus ekawẽn coco'ukayũ'in. Dao ma ip cekawẽn cocom. Cekawẽn co'isum pit yag̃uyba'ũm'ũm ip cekawẽn kay. Cekawẽn tag̃ g̃u dak jekukum ixeyũ ma.


text:
Warara'acayũ bit daodaodao g̃u Deus ekawẽn cocom. Jewag̃uyg̃uy ip dopdom cekawẽn kay. Yag̃uyba'ũm'ũm g̃u ip cekawẽn co'isum. Soat kabia cekawẽn cocom ip. Kũyjobit cĩcã ip cekawẽn kay. Ixe ekawẽn cedag̃ ma wuymutaybitbin. Soat tag̃ xipat ixe ekawẽn. Wuya'õmucanucan wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Deus ixeyũ g̃ucokcog̃ soat tag̃ ja'õ dag̃ ip jekukum puye.</n>


text:
Kawẽnkẽrẽat epere'ũm pima, te'e ma wuyju e'em “Ocetabut Deus kay” i. Kawẽnkẽrẽat epere'ũm pima, jewemug̃uykukukum wuyju.


text:
Deus wuyebay. Ixe wuymutaybitbin apẽn itabucat cuy jeku iam. Deus kay wuyetabut pima, cebay'ũmat asubuywan. Itop'ũm e'ũibit tak asubuywan- -mudiuat. Itabut'ũmat puxim g̃u juy ajeku. Ikẽrẽat tak cuy ag̃ujurũg̃ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Wuyag̃uyisum cuy ajeku. Imẽn jekukum pima, cũg̃ ma wuyju jekukum Deus xe. Imẽn jekukum pima: <n>— Icẽmãn eyetabut okay — i'e'em Deus wuywebe.</n>


text:
Okitpitpiyũ, iwarum g̃u juy soat epejukuk- -totidipat, totiokokat tak. Eyetabut wuykukukat kay- -Jesus Cristo kay. Ka'ũma ma ixe jo'iat jedipap kug̃at. Imẽneju pũg̃ pe ma juy soat epejukuk- -totidipat, totiokokat tak.


text:
Ibubut adeat aco'i jajẽm eykay eyju awerom pima. Cekaxima idipat kug̃ ip. Pũmũn kug̃ ip- -teibog̃at kug̃. Ibubut'ũmat tak aco'i jajẽm. Cekamixa teibog̃ g̃u- -idip g̃u.


text:
Xipan aco'i epejukuk ibubut adeat. Xipan g̃u bit aco'i ibubut'ũmat epejukuk. <n>— Xik'i juy abik ya'õbuyxiat tũyap pe — i aco'i epe'e ibubut adeat pe. <n>— Cũg̃'i juy eg̃uy — i aco'i epe'e ibubut'ũmat pe. — Xik'i abik ipi ju ma — i aco'i epe'e cebe.</n>


text:
Imẽn ey'e buje iwarum ma eyju ip ikug̃. Iwarum ip ikug̃ pima, cũg̃ g̃u Deus xe. <n>— Teku ikẽrẽat kug̃ Deus xe — i eyju e'em cekamixa jojoap tomuju ma.Imẽn xipat g̃u Deus xe.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. Ibubut'ũmayũ o'taẽ Deus itabut am Jesus kay. Itabut cĩcã ip ceckay. Imẽnpuye ixeyũ o'taẽ soat em top am ip jexe, ixe soat kukukan pima. <n>— Okayayũ acã jeedop oxe õn soat kukukan pima — i juk adi o'e Deus kuyje.Imẽn Deus ma ibubut'ũmayũ o'taẽ top am ip jexe.


text:
Eyju bit imubuyxi'ũm'ũm ip. Ibubut'ũmayũ g̃u eymudadaybotbon- -ibubut adeayũ acã. Ixeyũ ma eymukurururug̃ ibimãmãmãayũ ekawẽn coco'ukat topabe ixeyũ ipiat'ajoan eywebe.</n>


text:
— Ka'ũmg̃u Jesus co'iat xipacat — i wuyju e'em. <n>— Jesus ebekitkiyũ eyju — i'e'em Deus wuywebe.Ibubut adeayũ bit Jesus muymuy.</n>


text:
— Xipan cuy eyxeat epejukuk xipan eyewekukap puxim — i juk o'e wuykukukat.Imẽn e'em Deus ekawẽntup. Soat em iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima, xipan eyju jekukum. Soat ka kukukayũ kukukat a'õ dag̃ eyju jekukum.


text:
Cekamixa jojoap tomuju iwarum ijodiacat kug̃ pima bit, ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe. Iwarum ip ikug̃ pima, Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃ g̃u eyju jekukum.


text:
Ade opop Deus pe wuyawẽwẽap ekawẽn. Pũg̃ ekawẽn mupubun puje, wuyukpiwat ma kuka ace Deus xe soat ekawẽn mupubutbun'ukat puxim.


text:
“Warara'acat tayxi kaykay g̃u juy epesop” io'e iat “Warara'acat epeyaoka g̃u juy” i dak o'e. Wara'acat aoka buje yukpiwat ma je'e Deus xe warara'acat tayxi eju cepo'ibit g̃u ma'g̃u. Ixe ikẽrẽat kug̃ Deus xe, pũg̃ ekawẽn mupubut puje.


text:
Deus ekawẽn tag̃ cuy ajeku. Ixe ekawẽn tag̃ wuyeku buje, Deus wuya'õmucanucan wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Soat em wuya'õmucanucan “Eyju ikẽrẽat kug̃ oxe” i'eap puxim wuywebe. Imẽnpuye eyekawẽntim cuy epeku. Xipan cuy epesop.


text:
Warara'acat kay wuyetabotaidabotbot'ũm pima, Deus tak itabotaidabotbot g̃u je'e wuykay. Cekay ip wuyetabotaidabotbot pima bit, “Eyju ikẽrẽat kug̃ oxe,” i'ũmg̃u Deus je'e wuywebe- -“Wetabotaidabotbot eykay,” i acã.</n>


text:
Okitpitpiyũ, “Ocetabut Jesus kay” i'eap tomuju acã g̃u Deus wuydaxijojom. Itabut'ũmat ekukuap co'i wuyju jekukum pima, te'e ma wuyju e'em “Ocetabut Jesus kay” i.


text:
Toti'ũm pima, ixaxet'ũm pima dak, apẽn xe'e kuka wuykitpitpiyũ ajukuk? Cesaysey'ũm pima, ixaxet'ũm pima dak, apẽn xe'e kuka wuyixĩtyũ ajukuk?


text:
Say'ũm'ũm pima, doti'ũm'ũm pima dak, te'e ma kuka ace cebe ip: <n>— Deus cuy xipan jeykuk — i. — Xipan cuy eyesaysum epeku — i dak. — Xipan cuy epeyekõn — i dak.</n>


text:
Xipan'ũm warara'acat kug̃ pima, te'e ma wuyju e'em “Ocetabut Jesus kay” i- -jewexe wuyetabut Deus kay.</n>


text:
Warara'acat aco'i e'em wuywebe: — Ẽn ma etabut — i. — On pit xipan warara'acat kug̃ — i.Õn pit e'em eywebe: <n>— Warara'acat itaybit g̃u wuyetabut Jesus kay iam, wuyju xipan warara'acat kug̃'ũm pima bit — i. — Itaybit je'e ip wuyetabut cekay iam wuyju xipan warara'acat kug̃ pima — i õn e'em eywebe.</n>


text:
Eyetabut pũg̃ ma Deus kake iap kay. Imẽn xipat cĩcã. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ dak itabut pũg̃ ma Deus kake iap kay. Imẽnpuye ip ikarabakbak jeparara pibun.


text:
Eyag̃uyba'arẽm cĩcã. Te'e ma wuyju e'em: — Ocetabut Jesus kay — i, xipan warara'acat kug̃'ũm pima. Iboap iba'arẽm aco'i eyxe. Imẽnpuye Abraão og̃uwẽn eywebe eymukũyjo am.


text:
Ixe Abraão jekpot o'jomõg̃ yawajeat'a jeje- -wita'a jeje. Isaque o'jomõg̃. Daxa jeje o'jomõg̃ Deus etabutpe yaoka am. <n>— Abraão cũg̃ ma oxe — i juk adi o'e Deus Abraão ekũyjobicap co buje.</n>


text:
Apẽn cuk adi itabut osunuy iap tag̃ oeku. Big̃ ma Deus kay itabucap yobog̃ o'e jetabucap tag̃ oeku buye.


text:
Deus ekawẽntup e'em: Abraão itabut osunuy Deus kay, i. Imẽnpuye: <n>— Cũg̃ ma ẽn oxe — io'e Deus cebe, i.Jekpot aoka ojuy bima itabut osunuy Deus ekawẽn kay. Imẽnpuye: <n>— Abraão obure — i juk adi o'e Deus.</n>


text:
— Ẽn cũg̃ ma oxe — i'e'em Deus wuywebe wuyetabut puje acã g̃u.Wuyetabucap tag̃ wuyeku buje bit: — Cũg̃ ma ẽn oxe — i'e'em wuywebe.</n>


text:
Imẽnpuxim Raabe jetabucap tag̃ oeku kuyje yapoan ma'g̃u. Ixe Raabe Josué emumujuyũ o'g̃unẽm jeduk'a be. G̃uyjom ip o'g̃uju wara'at e dag̃ yaokaap puxim. Imẽnpuye: <n>— Cũg̃ ma ẽn oxe — io'e Deus Raabe be.</n>


text:
Wuybiõg̃bukbek'ũm pima, te'e ma kuka wuyjebit kug̃ ace. Ace'ũ kuka. Imẽnpuxim wuyetabucap tag̃ jekukum'ũm pima, te'e ma kuka ace: — Ocetabut Jesus kay — i.</n>


text:
Okitpitpiyũ, warẽmtag̃ ma wuyju jekukum pima, xipat g̃u Deus xe. Itabucayũ mutaybitbin'ukat warẽmtag̃ ma jekukum pima bit, ibodi ma xipat g̃u cexe. Imẽneju ade g̃u juy ey'in itabucayũ mutaybitbin'ukan je'e.


text:
Soat wuyju imudopatpan soat kabia. Soat em wuyekawẽntip pima bit kuka ikẽrẽat kug̃ g̃u ajop Deus xe. Ka'ũma em wuyekawẽnkẽrẽ bima wuya'õbaca kuka ajop ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim.


text:
Cavaro big̃e asubig̃emuõm wuyõhõ bi be ixeyũ be kũyjobit am wuya'õ kay. Wuyju pinap tag̃ cucum ip, ibig̃e yopĩt ma'g̃u.


text:
Imẽnpuxim kobexixi yobog̃ cĩcãat. Imu'abicũg̃cũg̃ap'ip pit yop'ĩt ma. Kabidoxixi kobexixi mujujum. Imẽnpit iboap'im acã kobexixi mu'abicũg̃cũg̃ wuyju pinap tag̃, yop'ĩt ma'g̃u.


text:
Imẽnpuxim wuykõ dak ikõ'ĩt ma. Inaka wuykõm ma soat em xipan jewemuwẽnuwẽn wuyju. <n>Daxae ie'ĩt ma. Inaka yopmupik put yop'ade. Wũy jĩjã imupikupig̃ yopĩt ma'g̃u o'jesop.


text:
Wuykõ ikõ'ĩt ma. Inaka wuykõm ma wuyju ikẽrẽat mubapukpug̃ soat em. Wuyekawẽnkẽrẽ bima, wuyag̃uymukẽrẽrẽrẽn apẽn daxae yopmukẽrẽrẽnap puxim. Bekin pin ma wuyekawẽnkẽrẽ. Aypan pima bin ma dak wuyekawẽnkẽrẽ. Daxa bog̃ tag̃wiat e buxim wuykõ.


text:
Wuykõ muwag̃õn pa'ore wuywebe wuyekawẽnkẽrẽap puxim. Awaydip tag̃at'it'it imuwag̃õn put wuywebe. Wasũ dak imuwag̃õn put wuywebe, ka'oririt tag̃ wururug̃'ukat tak. Axima dak ibu but wuywebe wuyõhõm.


text:
Wuykõ bit imuwag̃õn pa'ore wuywebe. Wuykõ xipat g̃u. Wuyekawẽnkẽrẽap cepere ba'ore wuywebe. Wuybu'u bima dak acede ma. Wuyekawẽnkẽrẽap xipat g̃u puybu nũydi buxim.


text:
Wuykõm: — Ẽn xipat cĩcã — i wuyju e'em wuykukukat pe- -wuyebay be- -kabi beat pe. Wuykõm: — Wũy ma juy eg̃uy Deus wi ipiat'ajojom — i wuyju e'em warara'acat pe- -jebuxim Deus emumug̃ẽ be.


text:
 <n> (10-12)</n> Xepxepti g̃u diajẽmjẽm idi'a bewi- -pũg̃ti acã. Tikõjõjẽkati diajẽmjẽm pima, tikuati g̃u kuka o'tiajẽm. Wuykõ bit idi'a buxim g̃u. Okitpitpiyũ, murusu'ip tag̃wi asão'a bubum g̃u wuyju. G̃udup'ip tag̃wi keg̃ebiit'a bubum g̃u dak. Tikuati atibu g̃u tiyuati bewi. “Ẽn xipat cĩcã” i'e'eap cẽmcẽm wuybi bewi. “Wũy ma juy eg̃uy Deus wi ipiat'ajojom” i'e'eap tak cẽmcẽm wuybi bewi. Okitpitpiyũ, imẽn xipat g̃u jĩjã.


text:
Okitpitpiyũ, xipacat cuy ag̃ujurũg̃. Cũg̃ ma juy ajeku warara'acat etabutpe. Yobog̃an pin g̃u juy ajeku. Wuyju cedag̃ jekukum pima, warara'acat je'e “Teyũku itaybit cĩcã” i.


text:
Wuya'õtarek pima, te'e ma kuka ace “Ocetaybit cĩcã” i, yobog̃an pin pima dak, jewekay acã g̃ebum pima dak, wuyetabutkarey warara'acat kay bima dak. <n>— Dapxi ẽn — i'ũmg̃u juy ace icẽmãn e'e'ukat pe.</n>


text:
Wuyetabutkarey warara'acat kay bima, jewekay acã g̃ebum pima dak, Deus pe wuymutaybitbinap tag̃ g̃u wuyju jekukum- -Deus kay'ũmat pe wuymutaybitbinap tag̃ acã. Imẽn jekukum pima awaydip tag̃ omuyku iat puxim wuyju- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat pe wuymutaybitbinap tag̃ acã.


text:
Wuyetabutkarey bima, jewekay acã g̃ebum pima dak, soat pabin ma dak kuka ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃, jewewa'õxikxig̃ tak kuka ajop.


text:
Deus pe wuymutaybitbinap tag̃ jekukum pima bit, ikẽrẽat aceg̃ujurũg̃ g̃u. Wuyag̃uyisum cuy ajeku. Kaba'ũm acesop wuyeweweju; wuya'õpurug̃ g̃u dak warara'acat ajukuk; wuymucokcokap kay acã g̃u g̃ebum acesop- -warara'acat mucokcokap kay dak; warara'acat kay wuyetabotaidabotbon tak ajop; xipacat tak aceg̃ujurũg̃; jewexe xipacat kug̃ g̃u ajop warara'acat mug̃uykuku ojuy.


text:
Itakomaat mudinudin'ukat kadai daidada'ukat puxim. Taidada'ukat kadai daidadam jeku be g̃uyjom kake i'e am jexan. Imẽnpuxim itakomaat mudinudin'ukat itakomaayũ mudinudin ixeyũ be i'e am cũg̃ayũm Deus xe.</n>


text:
Apẽnpuye eyju jewewa'õxikxig̃? Soat eyju ikẽrẽat kay. Soat em ikẽrẽat kay g̃ebum eyju. Imẽnpuye eyju jewewa'õxikxig̃, jewewa'õdawutwun tak.


text:
Eybubut ade pin. Ikug̃ g̃u bit. Imẽnpuye eyju warara'acat aoka pin ibubut pu ojuy. Eyetabikuku jĩjã warara'acat pubut kay. Imẽnpit epejat g̃u. Imẽnpuye eyju jewewa'õxikxig̃, jewewa'õdawutwun tak. Eyemukaypinput kug̃ g̃u eyju, Deus xewi iojuyjuy'ũm puye.


text:
Deus xewi iojuy buje dak, epejat g̃u ikẽrẽat mug̃ẽ ãm epejoojuy buye. Eyju iojuyjuy Deus ekukuap tag̃ g̃u jeku am- -eyekupinap tag̃ acã. Eyetabikukuap tomuju ma eyju iojuyjuy Deus xewi.


text:
Deus cuk epeyepere apẽn ayacat jektop o'jepere wara'acat eju jepo am iat puxim. Deus kay'ũmat purem pima, Deus kay wuyetakomãm tak ajop. Eyetaybit g̃u aco'i iboam. Deus kay'ũmat purem pin pima, Deus kay g̃u dak epesop.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe, i. Wuykukpin cĩcã cexe, i. Ibikuy jĩjã wuywebe kũyjobit am jebiõg̃buk a'õ kay, i. Wuyju kũyjobit'ũm pima, Deus itabutkarey wuykay, i. <n> Te'e ma aco'i eyxe bit iboap ekawẽn ibararak.


text:
Warara'acat podi ma Deus pit wuybuywatwan. Imẽnpuye Deus ekawẽntup e'em: <n> “Soat podi ma wa'õbuyxi” i'e'e'ukat kay g̃u Deus, i. “Obuywan cuy ece wa'õbaca'ũm puye” i'e'e'ukat puywatwan pit, i.</n>


text:
Imẽneju kũyjobin cuy epesop Deus a'õ kay. <n>— A'õ kay bit oceju kũyjobit g̃u — i juy epe'e Satanás pe- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat pe.Imẽn i'e buje, jenapõn eyxewi.


text:
Deus kay juy epesop. Eyju ixe kay bima, ixe dak eykay je'e. Epeyewemuisun cuy Deus etabutpe. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cuy epeyepere cũg̃ ma eyeku am. Eyekawẽnkẽrẽap tak cuy epeyepere soat em ma eyetabut am Deus kay.


text:
Eyju ikẽrẽat kug̃- -ade. Imẽnpuye eyg̃uycũg̃cũg̃ cuy epesop. Epetõtõn cuy. Eybidewayap cuy epeyepere wa am. Eycokcokap tak cuy epeyepere eyg̃uycũg̃ ey'e am.


text:
Okitpitpiyũ, epeyewemuymuy g̃u juy. Eykitpit muymuy bima, wuyawẽwẽap ekawẽn mupubutbun tak eyju. “Okitpit ikẽrẽat kug̃ Deus xe” i'e buje, “Wuyawẽwẽap ekawẽn kawẽn ikẽrẽ” i dak eyju e'em. “Wuyawẽwẽap ekawẽn kawẽn ikẽrẽ” i'e buje, iboap ekawẽn tag̃ g̃u eyju jekukum- -iboap ekawẽn mupubutbun acã.


text:
Deus ekawẽn acã cũg̃ ma wuyawẽwẽm. Ixe be acã wuydaxijo but. Ixe be acã wuymu'ũm put. Imẽneju: <n>— Teku ikẽrẽat kug̃ Deus xe — i'ũmg̃u juy ace.Deus acã itaybit abuyũ ikẽrẽat kug̃ iam- -wuyju bit ka'ũma.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eya'õpicũg̃cũg̃ puk wekawẽn kay. Te'e ma eyju kawẽnwẽn eyeweweju. <n>— G̃asũ, kuyaje aco'i aceju wara'atka kay — i aco'i eyju e'em eyewewebe. — Ihibun iboka be acesop tarekrek teidadam — i aco'i eyju e'em. — Ade jĩjã acejat wuyedinheirom — i aco'i eyju e'em.Imẽn te'e ma eyju kawẽnwẽn eyeweweju.


text:
Wuyetaybit g̃u xipat tu je'bapuk wuywebe kuyaje iam, xipat g̃u xe'e je'bapuk wuywebe iam. Wuyetaybit g̃u pug̃ũn ace'ũ iam. Kabidig̃ puxim wuyju. Tig̃'ajẽm'isum dao ma dig̃'ũm'ũm. Dao ma dig̃watwan. Kabidig̃wacap puxim wuyju dak. Dao ma ace'ũ.


text:
Imẽneju: <n>— Deus ibikuy bima acã iboam ace'e kuyaje — i juy epe'e eyewewebe. — Deus ibikuy bima acã, kuyaje buk wuyekapikap kug̃ acesop — i juy epe'e eyewewebe.


text:
— Kuyaje juy iboka be acesop wuyekapikap kug̃ — i te'e ma eyju bit e'em.Yobog̃an pin eyju. Te'en ma eyju xipan jewemuwẽnuwẽn. Xipat g̃u iboap.


text:
Ibubut adeayũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. G̃asũ eybubut ade. G̃uyjom pit ka'ũma kug̃ epesop. Ipiatpi'ajojom ã epesop. Imẽnpuye epeyewãwã juy. Wawa juy epesop.


text:
Yoptite opop kuy soat tag̃ eyedinheiro dag̃- -isurũg̃at tag̃. Eyeouro dag̃ tak yoptite opop. Te'e ma eyju ikug̃. Yoptiteat cocom pima warara'acat je'e: <n>— Tacup ma poro teku osunuy — i. — Teku jebubut o'g̃uwaje jemucokcok am acã — i je'e ip. — Ajo xe'e o'g̃ũm tadaybotbocayũ be? Ka'ũma ma — i je'e ip.Daxa be wuymupikupikap puxim ipiat epesupi'ajojo. Eybubut muwajeje'uk epesop. G̃asũ bit Deus je'e eywebe: <n>— Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe — i.</n>


text:
Teidada'uk g̃u epesop eykat pe kapikpik'ukayũ be cekapikaptei ip. Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. Deus pe jemãmãmãm ip eywebe kapikpik'ukayũ jekapikaptei kug̃'ũm puye. Imẽnpuye eymuymuy ip Deus pe. Deus ixeyũ emãmãap cocom. <n>— Ocekariwa ocemudadaybotbon cĩcã — i'e'em ip Deus pe. — Ipiat cuy esupi'ajoat ocekariwa be teidadam'ũm puye — i'e'em ip cebe- -Deus pe.Ixe Deus soat podi ma ya'õbacaat.


text:
Ijodi bima eybubut ade juk adi epesop. Eycokcog̃ cuk adi epesop soat kug̃ puye eybubut kug̃. Eybeg̃beg̃ cuk adi epesop ikuat o'o am. G̃asũ bit Deus jeymuju ipiat'ajojoap kay.</n>


text:
— Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe — i napa ma juk adi epe'e'e ikẽrẽat kug̃'ũmat pe.Ikẽrẽat kug̃'ũmayũ aokaka'uk epesop. Ceweikek g̃u ip osodop. <n>— Deus pit ipiat supi'ajojoat eywebe — i õn e'em jebubut kay itabucayũ be.</n>


text:
Imẽneju eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop wuykukukat Jesus ajẽmap wiwi am, okitpitpiyũ. Ixe ajẽmap wiwim cuy epesop apẽn kat iwat jekat peat'a wiwim iat puxim. Kat iwat muba'at ajẽmap wiwim. Muba'at ajẽmjẽm taida buje. Jekat'a op puje waram ajẽmjẽm. Yukpiceg̃ẽ g̃u kat iwat muba'at ajẽmap wiwi am.


text:
Ixe buxim eyju dak eyukpiceg̃ẽm g̃u juy epesop wuykukukat Jesus ajẽmap wiwi am. Epejowiwi juy. G̃axĩn ma jajẽm. Imẽneju eycokcog̃ cuy epesop ixe wiwi am.</n>


text:
Okitpitpiyũ, jemãmãmãm g̃u juy epesop eyeweweju Deus pe “Ikẽrẽat kug̃ eyju oxe” i'eap puxim eywebe. G̃axĩn ma ixe jajẽm. Ixe acã itaybit abuyũ ikẽrẽat kug̃ iam. Wuyju bit ka'ũma.


text:
Okitpitpiyũ, g̃ebum cuy epesop Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm kay- -kuyjeayũ'ũm'ũm kay. Wuykukukat a'õbi imuwẽnuwẽn ip oekuku. Itaxi osodop ip ipiatpi'ajo am. Deus kay jetabucap o'jepere g̃u ip ipiatpi'ajojom ma'g̃u ip. Ixeyũ'ũm'ũm ekukuap puxim cuy epekukuku.</n>


text:
— Icokcok cĩcã ip osodop ipiat kay itaxiayũ'ũm'ũm — i wuyju e'em.G̃ebum cuy epesop iboap kay. Jó itaxi osunuy ipiatpi'ajojo am. Deus kay jetabucap o'jepere g̃u ipiatpi'ajojom ma'g̃u. Eyetaybit wuykukukat cuk adi ixe o'jukukuk xipan. Soat ibubut oi'ũm. Inaka Deus wara'at o'g̃ũm cebe oi'ũmiat tieg̃. Wuykukukat itabotaidabotbot cĩcã wuykay. Ixe xipan wuykug̃ wuykukpin cĩcã cexe buye.</n>


text:
Okitpitpiyũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. “Wa'õ dag̃ oce” i'e'em pima, “Deus etabutpe icẽmãn õn e'em” i'ũmg̃u juy epe'e. <n>— Kabi beat etabutpe icẽmãn õn e'em — i'ũmg̃u dak cuy epe'e. — Ipi o'g̃ug̃ẽiat etabutpe icẽmãn õn e'em — i'ũmg̃u dak cuy epe'e. <n>— Oce g̃u juy — i juy epe'e'e em'ũm pima. — Oce juy — i bit cuy epe'e'e em pima.Icẽmãn acã juy epeyekawẽn eyeweweju. Eya'õ dag̃ cuy epe'e'e soat em. Imẽn e'em pima, Deus ipiat supi'ajoat g̃u eywebe.</n>


text:
Wuyju ipiatpi'ajojom pima, Deus eju juy acekawẽn. Wuycokcok pima dak cuy acebibododon cebe “Soat podi ma ẽn xipan ocekug̃” i'e am cebe.


text:
Wuyewãtaxipipi bima itabucayũ kukukayũ juy atakoy yajẽm ãm wuydukã be. Iwãtaxipiat mu'adaap joojuy ip Deus xewi. Ixepti juy timõg̃ ip iwãtaxipiat a be Deus pe imu'ada am. <n>— Wuykukukat Jesus a'õbi oceju timõg̃mõg̃ a be — i juy je'e ip cebe- -iwãtaxipiat pe.</n>


text:
Imẽn iojuy buje, Deus iwãtaxipiat g̃u'ada wuykukukat Jesus kay itabut ip puye. Wuykukukat Jesus iwãtaxipiat g̃u'ada. Apẽn cuk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ iap ju'uk cebewi- -soat ju'uk.


text:
Imẽneju apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃ iap cuy ag̃uwẽn wuyewewebe. Wuyewebeam cuy acekawẽn Deus eju ixe be wuymu'adam. Deus ja'õbacaap g̃ubapuk wuywebe wuyju iboap ojuyjuy cexewi bima, ixe bikuyap tag̃ wuyju jekukum pima dak.


text:
Wuybuxim Elias tak ijodian osunuy- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat kuyjeat. Ixe o'jekawẽn Deus eju. <n>— Muba'at cuy eg̃udot g̃u ocekay — io'e Deus pe.Muba'at oajẽm g̃u Deus ixe ekawẽn o'ya'ĩjojo buye. Ibun cĩcã muba'at'ũmap. Muba'at ajẽmjẽm g̃u oeku ebapũg̃ koato. 6 kaxi dak ka'ũ g̃u.


text:
O'jekawẽn ma'g̃uto Deus eju Elias. <n>— Muba'at cuy waram eg̃udot ocekay — io'e cebe.Waram g̃uto kabi beat muba'at o'g̃udot. Kadai waram o'yaypan. Elias puxim wuyju dak cuy wuyemuojuyjuy ajowiwi Deus xewi.</n>


text:
Okitpitpiyũ, pũg̃'in ey'in kawẽn icẽmat kayap epere buje juy ixe epeyawẽ waram g̃uto kũyjobit am kawẽn icẽmat kay.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat cuy epeg̃uypit cedag̃ g̃uiat e dag̃wi. Imuypit puje, Deus idaxijo. Ig̃uju g̃u ipiat'ajojoap kay. Ikẽrẽat ju'uk cebewi. Ade jĩjã ju'uk cebewi. G̃ebum cuy epesop iboap kay. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> PEDRO EMUDUPMUBARARAKTUP- -KOAPATUP</n> Õn Pedro. Jesus Cristo emumuju õn. Ixe onaẽ owebe Deus a'õbi kawẽn idipat muwẽn ãm soat ka watwat pe. Eyju dak Deus ebekitkit. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum. Eyipi be g̃u eyju dopdom. Soat eipi dag̃ eyju jepõg̃põg̃põg̃- -Ponto eipi dag̃, Galácia eipi dag̃ tak, Capadócia eipi dag̃ tak, Ásia eipi dag̃ tak, Bitínia eipi dag̃ tak.


text:
Deus wuyebayat. Ixe juk eynaẽ soat tag̃ eyisu eydop am. <n>— Teyũku webekitkiyũm je'e — io'e Deus jewebe ma. — Okpot a'õ kay kũyjobin jeedop ip- -Jesus Cristo a'õ kay — i juk o'e jewebe ma kuyje ma. — Obiõg̃buk ixeyũ g̃uisun soat tag̃, okpot o'jedoyekereren puye — i juk o'e jewebe ma Deus. <n>— Bay, xipan cuy ebekitkit ejukuk- -soat ka dag̃ cepõg̃põg̃'ibiyũ — i õn e'em Deus pe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.</n>


text:
— Ẽn soat podi ma xipat — i juy ace Deus pe- -wuykukukat ebay be- -Jesus Cristo ebay be.Ixe Deus waram g̃uto Jesus Cristo o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Ixe ja'õbacaap o'g̃uõm wuywebe wuyag̃uyisum jeku am, ixe itabotaidabotbot cĩcã wuykay buye. Imẽneju soat em ixe xe wuyetait acesop iap wiwim cĩcã wuyju, Deus ja'õ dag̃ e'em soat em puye.


text:
Deus xipacat muxipanpan jebekitkit pe iũm ãm. Kabi be ma Deus iboap muxipanpan wuywebeam. Deus emumuũm pit cekẽrẽn pa'ore ma. Iokog̃ g̃u ma dak. Ierep g̃u dak. Iboap ma acejat. Imẽneju iboap cuy ajowiwi jĩjã.


text:
Eywebe iũmap kuy ixipan opop Deus xe. Eyetabut pima, Deus soat em ag̃ eykay. Ixe dak ja'õbacaap muõmõm eywebe. G̃uyjom Deus apẽn ixe wuydaxijojom soat em jexe wuydop am iap g̃ubapuk soat ipi juayũ be. Iboap wiwim cĩcã eyju.</n>


text:
Iboap kay juy g̃ebum epesop eycokcok am. Imẽnpit ijodi bima darem ma eyg̃uycũg̃ epesop ipiatpi'ajojom puye. Soat tag̃wi xipat'ũmat jebapukpug̃ eywebe.


text:
Ouro kay jĩjã wuyju. Wuyetabut cĩcã Jesus kay bima bit, ouro kaypinap podi ma wuyju cekay. Wuyju ouro mudaxipxim wuyetaybit am teku imuwekoykeyat g̃u ouro ma iam. Ouro buyxijojoap puxim Deus ipiatpi'ajojoan eywebe eyetabucap puyxijo am. Ouro imu'ũm put wuywebe. Eybu'u'ũm pima bit Jesus kay ipiatpi'ajojom ma'g̃u eyju, eyetabucap imu'ũm pa'ore je'e. Eybu'u'ũm pima: <n>— Xipat eyju oce — i je'e Deus eywebe.Imẽn je'e eywebe Jesus Cristo muajẽm puje. Jesus co'i eydip epesop. Cejo'i eya'õbuyxi epesop.


text:
Ixe Jesus Cristo juk adi epejojojo g̃u. Inaka ixe ikukpin cĩcã eyxe. G̃asũ dak ixe jojom g̃u eyju. Inaka eyetabut cĩcã cekay. Imẽneju eycokcok cĩcã ma. Kabi beacat cokcokap co'i eyju dak eycokcok. Eycokcokap imuwẽn pa'ore eywebe yobog̃ cĩcã eycokcokap puye.


text:
Eyju juk adi eyetabut epesop Jesus kay. Imẽnpuye Deus cuk eydaxijo. G̃asũ eycokcok cĩcã eyetaybit Deus kuy juk ocedaxijo iam puye. Jemudaxijoyũ bit pũg̃ em tak je'pere g̃u ma.</n>


text:
G̃ebum cĩcã osodop ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ apẽn Deus ipi juacat idaxijo iap kay- -kuyjeayũ. Itaybit pin cĩcã osodop ip iboam. <n>— Apẽn xe'e Deus xipan jebekitkit jukuk? — i'e'e'uk osodop ip. — Deus ipi juacayũ idaxijo — i'e'e'uk ip osodop taxijo awap.</n>


text:
Cristo biõg̃buk osunuy cebe ip- -jewemuwẽnuwẽn ma cebe ip Cristo ma. <n>— Deus emunaẽ juy ipiat supi'ajojo — i juk adi o'e cebe ip. — Ipiatpi'ajojo epere buje bit soat xe warara'acat podi ma ya'õbuyxian je'e — i juk adi o'e cebe ip.Iboap ekawẽn co buje: <n>— Abu muwẽnuwẽn xe'e Cristo biõg̃buk wuywebe? — io'e ip jewebe ma. — Pug̃ũn xe'e imẽg̃ap je'bapuk? — io'e ip jewebe ma.</n>


text:
— Eyetabẽg̃ pima g̃u ipiat supi'ajoat ip wemunaẽ be- -g̃uyjom acã — i juk adi o'e Deus jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be.Imẽn jekpot o'g̃uwẽn cebe ip. Kuyjeayũ iboap ekawẽn muwẽnuwẽn'uk ip osodop Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. G̃asũ dak kawẽn idipat muwẽnuwẽn'ukayũ iboap ekawẽn ma juk adi o'g̃uwẽnuwẽn eywebe Ibiõg̃buk xipacat a'õbi- -kabi kadiwi Deus o'g̃udot'iat a'õbi. Kabi beacayũ dak itaybin ojuy osodop ip iboap ekawẽn- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ.</n>


text:
Imẽneju eyag̃uykerem cuy epesop. Deus xipat cĩcãat je'g̃ũm eywebe waram Jesus Cristo ajẽm puje. Yajẽmap wiwim cĩcã juy epesop. Wara'at kay g̃u juy g̃ebum epesop- -ixe kay acã.


text:
Kũyjobin cuy epesop Deus a'õ kay. Deus e'eam eyetaybit'ũm pima, juk adi ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm acã epesop. Imẽn g̃u juy epeku g̃asũ bit.


text:
Deus ikẽrẽat kug̃ g̃u. Soat tag̃ iisu. Ixe juk eynaẽ soat tag̃ eyisuan jebuximayũm. Imẽnpuye juy eyag̃uyisum epeku. Eyekawẽnkẽrẽm g̃u dak cuy epesop.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Õn ma ikẽrẽat ojukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma ma, i. Imẽnpuye eyju dak ikẽrẽat epejukuk g̃u, i.</n>


text:
— Bay — i wuyju e'em cebe, Deus eju oceju kawẽnwẽn pima. Ixe Deus pũg̃ tag̃ ma soat kug̃ ipi juacat kug̃. Apẽn ijodi bima juk adi ajeku iaptei ideida soat pe wuywebe. Xipacat je'g̃ũm cedag̃ ma jekuku'ukayũ be cedag̃ ma cekukuapteim. Ipiat supi'ajojoat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat pe bit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃apteim. Imẽneju ibuyxim cuy ixe epejukuk ijodi bima.


text:
Kuy bima warẽmtag̃ ma juk adi epekukuku eydobuyũ'ũm'ũm ekukuap puxim. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ cuk adi epekukuku. Deus pit eydaxijoaptei o'teida waram warẽmtag̃ ma eyekuap puxim. Ourom g̃u o'teida, pratam g̃u dak. Ouro ikoro g̃u. Prata dak ikoro g̃u. Soat em g̃u teibog̃ ip.


text:
Wuydaxijoaptei bit teibog̃ cĩcã osodop. Wuydaxijoaptei Cristo e'ũap osunuy. Cedoyekererenap osodop. Kuyjeayũ ovelha aokaka'uk osodop ip Deus pe ikẽrẽat ukapteim. Idip cĩcãat aokaka'uk osodop ip. Iwãtaxipi'ũmat acã yaokaka'uk ip osodop. Ikẽrẽat kug̃'ũmat acã. Imẽnpuxim Cristo dak oe'ũ, ikẽrẽat kug̃ g̃u ma'g̃u.


text:
Ipi mug̃ẽ awap Deus jekpot muy ojuy osunuy ipi juacayũ daxijojo'ukan. Kuyje g̃u bit ixe o'g̃udot ijodi- -g̃axĩsũn ma. Ibapug̃ ma ixe o'g̃udot ijodi eydaxijo am.


text:
Deus ixe o'g̃utait ce'ũap tomukadi. Ixe dak o'jomuy soat podi ma ya'õbuyxiam, soat podi ma idipam tak. Imẽneju eyetabut cĩcã Deus kay. Ixe jojoap wiwim cĩcã eyju.</n>


text:
Kawẽn icẽmat kay juk adi epesop kũyjobin. Imẽnpuye soat tag̃ eyisu Deus xe- -ikẽrẽat kug̃ g̃u ma. Eykitpitpiyũ dak ikukpin cĩcã eyxe- -itabucayũ. Jewexe g̃u juy xipan epeyewekuk- -icẽmãn.


text:
Koap cuk akap wuyebay wuymujurũg̃ puje. Wuyebay bit je'ũ'ũm ijodiat. Wuyju dak je'ũ'ũm ma. Imẽn ma koap wuykapap. G̃asũ bit waram akap Deus ebekitkiyũm. Deus pit je'ũ'ũm g̃u. Wuyju bit g̃uto waram kapkam Deus ebekitkiyũm ixe ekawẽn kay wuyetabun pima. Ixe ekawẽn itaicat puxim, Deus soat em itait puye. Ixe ekawẽn pit i'ũm g̃u.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Ipi juacayũ warẽmtaksug̃tit puxim, i. Ibun g̃u titip, i. Warẽmtaksug̃tit dao ma jedite'ũ'ũm, i. Dao ma jeditedudum tak e'em, i.


text:
 Deus ekawẽn pit i'ũmg̃u- -soat em dopdom, i. <n> Ixe ekawẽn cuk adi epeya'ĩjojo kawẽn idipat co buje.</n>


text:
Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cuy epeyepere. Napa g̃u dak cuy epe'e. Jewexe g̃u dak cuy epekuku warara'acat mug̃uykukuap ojoy. Eyetabutkarey g̃u dak cuy epesop warara'acat kay. Warara'acat muymuy g̃u dak cuy epesop. Wuyetabut'ũm pima iboap kug̃ ma juk adi ajeku- -ikẽrẽat kug̃. G̃asũ bit soat iboap acepere juy.


text:
 <n> (2-3)</n> Kuy eyetaybit wuykukukat soat em xipan cĩcã wuykug̃ iam. Imẽn e'em tak Deus ekawẽntup. Imẽnpuye ixe ekawẽn kay juy epesop ikap'isuat jexi kũmti kayap puxim. Ka'ũmg̃u xipat'ũmap opop ixe ekawẽn tag̃ pit. Apẽn wuyxi kũmti wuymuaypapanap puxim ixe ekawẽn wuymuisusun soat tag̃. Ixe ekawẽn kay juy epesop big̃ ma eyetabut am Jesus kay, Deus pe eydaxijo am tak.


text:
Kuy eyetabut wuykukukat kay. Ixe wita'a buxim. Inaka wita'a buxim g̃u ma ixe bit soat em itait. Itabut'ũmayũ itakoma ixe kay. Xipat g̃u cexe ip. Deus xe bit ixe soat podi ma xipat. Deus cuk ixe o'taẽ soat ipi juacayũ daxijo am.


text:
Jesus Cristo kay eyetabut pima, Deus eykukukat e'em apẽn uk'a beat'a wita'a jexeat'a muycemucem iap puxim. Inaka eyetait. Deus eju kawẽnwẽnap'a ma wita'a mug̃ẽg̃ẽ. Cekay itabucayũ bit ixe nũynũyap wita'a mug̃ẽg̃ẽ buxim, ixe biõg̃buk omuy wuywebe buye. Eyju paĩyũ. Soat tag̃ eyisu ikẽrẽat kug̃ g̃u buye. Paĩyũ buxim eyju dak kapikpig̃ Deus peam, ixe biõg̃buk a'õbacaap kug̃. Ixeyũ emumuũmap puxim eyemumuũmap tak Deus mucokcog̃, Jesus Cristo kay eyetabut puye.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Ixe juk otaẽ uk'a muymuy'ukayũ wita'a naẽap puxim- -yadeibog̃ cĩcãat'a naẽap puxim- -wara'at'a muycemucemap'a naẽap puxim, i. Ixe og̃uju Sião ka jo'iatka be, i. Ixe ojomuy soat kukukan warara'acat podi ma ya'õbuyxian, i. Ig̃uycũg̃ g̃u jeedop ip jetabucap kug̃ ixe kay itabucayũ- -icokcog̃ ma, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup.</n>


text:
Eyju eyetabut Jesus kay. Itabut'ũmayũ bit ka'ũma. Jesus yadeibog̃ cĩcãat'a buxim eyxe- -wita'a buxim. Itabut'ũmayũ xe bit, ka'ũma. Cekay g̃u ip. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Uk'a muymuy'ukayũ ibo'a kay g̃u osodop ip- -wita'a kay g̃u, i. Ibo'a bit wara'at'a muycemucemap'am o'e, i.</n>


text:
Wara'atup e'em imẽn- -Deus ekawẽntup: <n> Ibo'a be jepenpenpen ip adeayũ, i. Ibo'a bit ixeyũ g̃uy'at- -itabut'ũmayũ g̃uy'at, i. <n> Imẽnpuxim Cristo soat kukukan je'e adeayũ itabut g̃u ma'g̃u cekay. Jepenpenpen ip iap puxim itabut'ũmayũ ibu'u kũyjobit am Deus a'õ kay. Deus imẽn ibikuy osunuy kũyjobit'ũmayũ beam.</n>


text:
Eyju bit Deus emunaẽyũ apẽn kuyje ixe pũg̃ tiwatwat o'taẽ iap puxim. Paĩyũ eyju- -soat kukukat pe kapikpik'ukayũ. Soat tag̃ eyisu. Deus ebekitkiyũ eyju. Ixe juk eynaẽ, eywebe “Deus idip cĩcãat e'em” i'e am soat pe, “Ka'ũmg̃u i'e ba'oreat Deus pe” i'e am tak. Ixe juk eynaẽ eywebe kabiok tag̃ eyekuap epere am kabia dag̃ eyeku am, idip cĩcãat tag̃ eyeku am.


text:
Kuy bima Deus ebekitkin g̃u epesop. G̃asũ bit ixe ebekitkit eyju. Kuy bima eydadaybot ma juk adi epekuku eybu'u Deus pe jeykukan puye. G̃asũ bit Deus xipan eykug̃.</n>


text:
Okitpitpiyũ, õn jeyawẽ, eykukpin oxe buye. Ijodi bima powatwat puxim eyju jeka be'ũmayũ buxim. Ibun g̃u ijodi epesop- -darem ma. Nopag̃õg̃õm pima, ag̃'ũm pima, cekay itakomaat kuka sorara o'yaoka. Imẽnpuxim wuyju dak wuyag̃uybin ma jekukum pima kuka ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukan ace. <n>Ikẽrẽat cuy ag̃ug̃ẽ g̃u i'e'em õn pit.</n>


text:
Eymuymuy ojuy jĩjã ip itabut'ũmayũ. <n>— Itabucayũ ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ — i napa ma e'em ip.Ixeyũ etabutpe bit cuy cedag̃ epekuku. Cedag̃ ma eyekukuap co buje: — Eyju cedag̃ ma jekukum — i je'e eymuymuy ojuyayũ. — Soat podi ma ẽn xipat — i dak je'e ip Deus pe ixe ajẽmap kabia be.</n>


text:
Wuykukukat ebekitkit eyju- -Jesus ebekitkit. Kũyjobin cuy epesop ijodiacat kukukayũ a'õ kay itabut'ũmayũ be Jesus muymuyap puxim. Kũyjobin cuy epesop César a'õ kay. Ixe César soat kaka wat kukukayũ kukat.


text:
Kũyjobin cuy epesop iecug̃ap a'õ kay dak. Deus a'õbi César juk ixeyũ o'jomuy eykukan. César a'õbi ipiatpi'ajojoan ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be. Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be bit — Xipat cĩcã eyju ocex — i'e'em ip.</n>


text:
Eymuymuy ojuy ip kawẽn icẽmãn itaybit'ũmayũ. Eyju xipacat mujurũg̃rũg̃ pima bit, eymuymuy ba'ore epe'e cebe ip. Imẽneju Deus ibikuy eywebe xipacat mujurũg̃ ãm.


text:
Kariwa jebekitkit mujẽmjẽm jetabixewi yukpiwatpin ma jekupinap tag̃ jeku am. Wuyju dak ixeyũ buxim ma Jesus kay wuyetabun puje wuyukpiwatpin ma wuyeku but. “Ocekpiwatpin ma oceku but” i'ũmg̃u juy epe'e ikẽrẽat mug̃ẽap ojuy. Eyukpiwatpi g̃u juy epeku- -Deus ukpiwatpi acã.


text:
Soat ma ibuyxin cuy epejukuk. Ikukpin cuy itabucayũ epejukuk- -eykitpitpiyũ. Icẽmãn cuy eypararam epesop Deus buxim. Ibuyxim cuy epejukuk soat kaka wat kukayũ kukat.</n>


text:
Kapikpig̃ eyekariwa beam pima, kũyjobin cuy epesop ya'õ kay. Soat em cuy kũyjobin epesop eyekariwa a'õ kay- -ixeyũ xipan eykug̃ pima, warẽmtag̃ eykug̃ pima dak- -ya'õdidim eykug̃ pima, ya'õpurug̃ pima dak.


text:
Warara'acayũ te'e ma ipiat supi'ajojoat eywebe eyju Deus bikuyap tag̃ jekukum puye. Eyju bit eyetaybit imẽn Deus cekay iam. Ipiat kug̃ eyetaxi bima bit, Deus xipacat je'g̃ũm eywebe.


text:
Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽapteim eyekariwa be eymupokupok puje, xipacat je'g̃ũm g̃u Deus eywebe, eyetaxim ma'g̃u ipiatpi'ajojom. Xipacat mug̃ẽg̃ẽapteim pit eyekariwa be eymupokupok puje, xipacat je'g̃ũm Deus eywebe, eyetaxi ma'g̃u ipiatpi'ajojom.


text:
Deus cuk eynaẽ ipiatpi'ajoam. Cristo juk adi ipiat o'supi'ajojo eywebeam. Ipiat o'supi'ajojo eywebe daxabog̃ pe eyjuap puxim. Ixe juk adi ipiat o'supi'ajojo ikẽrẽat kug̃ g̃u ma'g̃u. Deus cuk eynaẽ ixe ekukuap puxim eyeku am.


text:
Warara'acayũ be ixe muymuy buje, ixe bit ip o'jomuymuy g̃u. Ixe ipiatpi'ajojom pima: <n>— Deus cuy ipiat supi'ajoat eywebe owebe ipiat'ajojoapteim — i'ũmg̃u o'e jekay itakomaayũ be. — Deus soat em ag̃ okay — i bit o'e jewebe ma. — Deus ma ideida soat pe apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iaptei — io'e jewebe ma.Te'em pit ideida g̃u- -cũg̃ ma.


text:
Cristo apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ug̃ẽg̃ẽ iap o'g̃uymũg̃ jewekay korosa be bima. Oe'ũ ikẽrẽat uk am wuywebewi. Oe'ũ ja'õbacaap ũm ãm wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Oe'ũ wuywebe cũg̃ ma wuyeku am Deus etabutpe. Ixe juk wuymu'ada tapoa kũybut pibun, ipiat o'supi'ajojo buye. Imẽnpuye waram g̃uto wuyetait ace'e wuye'ũap tomukadi.


text:
Ovelha buxim cuk adi epesop- -e bidasewi oitabidaoiat puxim. G̃asũ bit Deus kuy juk eydujupit eykukukat kay ixe nomuju eyeku am- -eykay ag̃at kay juk eydujupit.</n>


text:
Itoptepayũ awẽm õn g̃asũ. Tũ'ũ'ũyũ, kũyjobin cuy epesop eyitopyũ a'õ kay. Ibu'un mabuk ip kũyjobit am Deus ekawẽn kay- -kawẽn icẽmat kay. Eyju cedag̃ ma jekukum pima bit itabut je'e ip, e'em g̃u ma'g̃u cebe ip. Eyju cũg̃ ma jekukum pima, eyitopyũ je'e jewebe ma:</n>


text:
— Otayxi warẽmtag̃ g̃u jekukum — i. — Ibuyxi soat xe cũg̃ ma jekukum puye — i je'e ip jewebe ma.Imẽnpuye itabut je'e ip Jesus Cristo kay.


text:
Jewemudimudim g̃u bit cuy epesop soat pe eyjo am. Iwarum g̃u dak cuy epeyawamusẽm soat pe eyjo am. Ouro mug̃ẽg̃ẽbu kug̃ g̃u dak cuy epeku ibusopsepatpu kug̃ g̃u dak, teibog̃at kug̃ g̃u dak eyesay kug̃ soat pe eyjo am.


text:
Wuyesay dao ma i'ũm, ouro mug̃ẽg̃ẽbu dak. Soat em g̃u ikoro ip. Kacũg̃tag̃ eydipap ma yobog̃ g̃u Deus xe. Eyekawẽntip pit yobog̃ cexe. Kacũg̃tag̃ g̃u bit cuy epeyewemudim- -badi acã. Eya'õ'ũm'ũm pima bit eydip cĩcã epesop Deus xe, eykukput pima dak.


text:
Imẽn ma oekuku ip kuyjeayũ aoyũ- -Deus kay itabucayũ- -Deus xewi xipacat wiwi'ukayũ. Xipat osodop Deus xe, jektopyũ a'õ kay kũyjobit ip puye.


text:
Imẽn ma juk adi oeku Sara dak. Jektop a'õ kay juk adi kũyjobit osunuy- -Abraão a'õ kay. <n>— Okukukat — i juk adi o'e cebe- -jektop pe. Eyju xipacat mujurũg̃rũg̃ pima, Sara iyũ buxim epesop eyparara'ũm pima dak soat puxim.</n>


text:
Itayxixeayũ awẽm õn g̃asũ. Tapupuyũ, g̃ebum cuy epesop eybuxim g̃u eytayxiyũ ibaca g̃u iap kay. Imẽnpuye ibuyxim cuy ixeyũ epejukuk. Apẽn Deus jeydujuu jewekay iap co'i ma ixe eytayxi dak idujuu jewekay. Eytayxi dak idujuu jewekay, eyekukuap co'i eytayxi dak Deus bikuyap tag̃ jekukum pima. Imẽnpuye ibuyxim cuy ixeyũ epejukuk eybu'uap puxim jekawẽn ãm Deus eju.</n>


text:
Amãm õn eyawẽm g̃asũ. Pũg̃ tag̃ ma juy epeyewag̃uy. Jewag̃uycocom cuy epesop. Eykukpin cuy epeyewekuk. Eyewekukpin tak cuy epesop eyeweweju. Yobog̃an pin g̃u juy epesop eyewewekay.


text:
Deus pe eynaẽ buje: <n>— Xipat cĩcãat og̃ũm eywebe — i juk o'e eywebe.Imẽnpuye wara'acat ikẽrẽm eykug̃ pima, ikẽrẽm g̃u eyju bit epejukuk, xipan acã. Eymuymuy bima dak, eyju bit epejomuymuy g̃u- -xipan acã ixe epeg̃uwẽnuwẽn.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Soat em wuycokcok pin pima, ikẽrẽm g̃u juy acekawẽn; napa g̃u dak ace, i. <n>


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap tak cuy acepere, i. Xipacat acã juy ag̃ujurũg̃, i. Acewa'õdawut g̃u juy, i. Kaba'ũm cuy ajop soat eju, i. <n>


text:
Wuykukukat soat em ag̃ cũg̃ayũ kay xipan ikuk am ip, i. Jeweju ip kawẽnwẽnap cocom soat em ma, i. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kay bit itakoma, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup.</n>


text:
Itabut'ũmayũ ma ipiat supi'ajojoat eywebe cũg̃ ma'g̃u jekukum eyju. Deus pit g̃axĩn ma xipat cĩcãat je'g̃ũm eywebe. Imẽnpuye eycokcog̃ cuy epesop. Eypararam g̃u juy epesop soat puxim. Epeyekuy g̃u dak cuy eywebe ipiat'ajoanayũ buxim.


text:
Ibuyxim cuy Cristo epejukuk. Ixe be juy epeyewekukat. “Apẽnpuye dak eyetabut Jesus kay?” i'e buje eywebe, eybisũsũn g̃u juy epesop imuwẽg̃ãm cebe ip.


text:
Eya'õpurug̃ g̃u bit cuy ixeyũ epeg̃ukũyjo iboam- -eya'õdidin ma. Ibuyxim ma epeg̃ukũyjo ip. Apẽn cũg̃ ma eyxe iap tag̃ cuy epeku eymuymuy ojuyayũ musũsũn ãm. “Cristo ebekitkit tak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃” i'e ojuy ip napa ma. Cũg̃ ma eyju jekukum pima bit, ibisũsũn je'e ip eymuymuy ãm.


text:
Warara'acayũ ipiatpi'ajojoan wuywebe bima, xipacat mujurũg̃rũg̃ ma'g̃u wuyju, xipat je'e wuywebe, Deus tak ibikuy ma osunuy wuywebe ipiat'ajoan puye. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃apteim ipiatpi'ajojoan ip wuywebe bima bit, xipat g̃u je'e wuywebe.


text:
G̃ebum cuy epesop apẽn Cristo oe'ũ iap kay. Ixe ma oe'ũ soat peam wuywebeam. Oe'ũ ikẽrẽat uk am soat pewi wuywebewi. Pũg̃ em ma oe'ũ. Waram pit je'ũ g̃u. Xipacat oe'ũ xipat'ũmayũ beam. Oe'ũ wuydujowat am Deus kay. Itakomaayũ ixe'ũm o'yaoka ijodi bima- -ijebitbet pima. Inaka waram g̃uto ibiõg̃buk oõm cebe imutait am ce'ũap tomukadi. Waram o'jetait.


text:
Jebiõg̃buk õm puje, o'kop ipiat'ajojoap kay. Kawẽn idipat o'g̃uwẽn ipiatpi'ajojoayũ be- -ibiõg̃buk taomũnmũnayũ be.


text:
Deus a'õ kay kũyjobit'ũm osodop ip Noé kobexixi mug̃ẽg̃ẽm pima. Deus ipi juayũ muy'ũ pin g̃u osunuy. Yukpiceg̃ẽm ikug̃ ip osunuy. Kũyjobin i'eap wiwim osunuy. Tũybe ip jekũyjobin iãn o'e. Imẽnpit ade g̃u kũyjobit osodop ip- -8 be ma. 8 be ma oõm kobexixi be. 8 be ma Deus o'taxijo idibi be yakõmap puxim. Oõm ip kobexixi be. Uhum oekuku ip kobexixi be idibi adopa dag̃.


text:
Jemubatisasanan pima wuyju g̃ebum ibiati kay- -Noé o'taxijo iati kay. Wuymubatisasanan wuyju wuyewewuy am g̃u. Wuyju jemubatisasanan “Deus cuk ocedaxijo” i'e am soat pe. Jemubatisasanan pima: <n>— Cũg̃ ma õn Deus xe g̃asũ bit — i wuyju e'em soat pe. — Deus bikuyap tag̃ oceku g̃asũ bit — i wuyju e'em jemubatisasanan pima.Deus wuydaxijojom wuymubatisasanan pima, ixe waram Jesus Cristo o'g̃utait puye.


text:
Ixe Jesus Cristo juk o'jeu kabi kay. G̃asũ omuy Deus xe ibaat kadi. Soat ip kũyjobit g̃asũ bit ixe Jesus Cristo a'õ kay- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ, kabi beayũ dak ya'õbuyxiayũ, Deus a'õbacaap kukayũ dak.</n>


text:
G̃ebum cuy epesop apẽn Cristo juk adi ipiat o'supi'ajojo iap kay. Ixe'ũm oe'ũ wuywebeam. <n>— Obu'u ipiat'ajoam — i'ũmg̃u juk ixe bit o'e.Imẽnpuye eyju dak: — Ocebu'u ipiat'ajo am — i'ũmg̃u juy epe'e. Apẽn ixe juk adi ipiat o'supi'ajojo iap kay g̃ebum pima, wuybu'u acesop ikẽrẽat kuk am.


text:
Ijodi eyju bima eybikuyap tag̃ cuk adi epekuku ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm. Deus bikuyap tag̃ acã juy epeku g̃asũ bit.


text:
Kuy bima itabut'ũmayũ buxim cuk adi epekuku. Ikẽrẽat acã juk adi epeg̃ug̃ẽg̃ẽ. Aoyũ kaykay jĩjã juk adi epesop. Eyewemucokcok am acã juk adi epekuku. Eyetabikuku jĩjã dak cuk adi epesop ikẽrẽat kay. Eyka'okẽrẽ dak cuk adi epekuku. Ayacat muwadaiwadai acã dak cuk adi epesop. Jeweka'oap puyxijojom tak cuk adi epekuku. Ibuyxim tak cuk adi epejukuk jewexe deusayũ. Iboap ikẽrẽ jĩjã Deus xe.


text:
G̃asũ bit itabut'ũmayũ xe eywaru jĩjã, eybu'u ikẽrẽat mujurũg̃ ãm ceweju ip puye. Eybu'u je'awero am ceweju ip ikẽrẽm jeku am. Eybu'u yadaodaoat puxim jeku am ceweju ip. Imẽnpuye soat em ip eymuymuy.


text:
Ixeyũ bit apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iap g̃uwẽn Deus pe. Deus ideida soat ekukuaptei. Xipacat je'g̃ũm cedag̃ jekuku'ukayũ be. Ipiat pit supi'ajoat warẽmtag̃ jekuku'ukayũ be. Imẽn ideida cebe ip. Itabẽg̃ayũ be ideida, ce'ũ'ũayũ be dak.


text:
Kuyjeayũ'ũm'ũm oe'ũ'ũ. Apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iaptei Deus o'teida ixeyũ be apẽn soat pe teidadam iap puxim. Inaka Cristo kawẽn idipat cuk adi o'g̃uwẽn cebe ip itabẽg̃ ip pima. O'g̃uwẽn ixeyũ be jebuxim waram g̃uto itait top am ip Deus xe ce'ũap tomukadi.</n>


text:
Soat g̃axĩn ma i'ũm. Imẽnpuye jewawẽwẽm cuy epesop. Xetpin g̃u juy epesop soat em kawẽn ãm Deus eju.


text:
Eykukpin cĩcã juy epeyewekuk. Wuykukpin jewewekug̃ iap soat podi ma xipat Deus xe. Wuykukpin jewewekug̃ pima, g̃ebum g̃u acesop apẽn wuybure juk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃ iap kay.


text:
Deus xipacat ũmũm wuywebe iwaruruat ũmũm. Soat wuyju kuy iboap ajat Deus xewi. Wuybu'um g̃u juy ajop g̃asũ bit ikuk am. Iboap kug̃ cuy warara'acat asubuywan.


text:
Warara'acat mukũyjojom pima, Deus ekawẽn cuy ag̃uwẽn cebe ip. Warara'acat puywatwan pima dak, Deus a'õbacaan ma asubuywan. Imẽn wuyju Deus xewiat kug̃ pima: <n>— Ka'ũmg̃u Deus jo'iat xipacat — i je'e ip- -soat wuyjojoayũ. — Jesus Cristo xipat cĩcã, cebekitkit tak xipat — i je'e ip. <n>— Ẽn soat podi ma dipap kug̃ — i juy acece ixe Jesus Cristo be. — Ẽn soat podi ma a'õbuyxi — i dak cuy acece cebe.Soat em ma juy ace imẽn.</n>


text:
Oburereyũ, oxe ikukpinayũ, ipiatpi'ajojom cĩcã eyetabucap puyxijo am pima, eyag̃uybabi'ũm g̃u juy epesop. <n>— Apẽnpuye dak oceju ipiat'ajojom? Warara'acat ipiatpi'ajojom g̃u! — i'ũmg̃u juy epe'e eyewewebe.</n>


text:
G̃asũ eyju Cristo ag̃uywag̃õm ipiat kug̃. G̃uyjom pit ixe jedipap g̃ubapuk. Imubapuk puje eyju dak ixe dipap kug̃ epesop. Eycokcokap yobog̃ cĩcã je'e g̃ebuje.


text:
Itabut'ũmayũ eymuymuy Cristo ebekitkit eyju buye. Eymuymuy bima juy eycokcog̃ epesop. Ixeyũ eymuymuy bima, g̃ebum cuy epesop Deus biõg̃buk nuynuy wuywebe iap kay. Warara'acat podi ma idipat nuynuy wuywebe iap kay g̃ebum cuy epesop.


text:
Wara'acat cuy epeyaoka g̃u. Warara'acat pubut tak cuy epetujupa'um g̃u. Wuyeipi kukat epeya'õmutorok g̃u dak cuy. Warara'acat ekawẽn mukẽrẽrẽn g̃u dak cuy. Imẽn eyeku buje bit, cedag̃ ma kuka warara'acat ipiat o'supi'ajoat eywebe.


text:
Eyju Cristo ebekitkit puye acã ipiatpi'ajojom pima bit, eysũsũn g̃u juy epesop. <n>— Bay, ocecokcok cĩcã Cristo ebekitkit puye, ipiatpi'ajojom ma'g̃u oceju — i bit cuy epe'e Deus pe.</n>


text:
G̃axĩn ma Deus ideida soat pe apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iapteim. Xipacat je'g̃ũm cedag̃ ma oekuku'iayũ be cekukuapteim. Ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be warẽm tag̃ cekukuapteim. Koap jebekitkit pe ideida. Wuywebe ipiatpi'ajoan pima, ibodi ma ipiat supi'ajoat ja'õ kay kũyjobit'ũmayũ be- -kawẽn idipat kay'ũmayũ be.


text:
Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Iba'ore xipacat mujurũg̃rũg̃'ukat taxijo am, i. Ja'õ kay'ũmat pit Deus idaxijo g̃u, i. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat idaxijo g̃u, i. <n> Imẽn e'em Deus ekawẽntup.</n>


text:
Wuyju Deus bikuyap tag̃ ipiatpi'ajojom pima, ixe juy wuykuk. Wuyetabun cĩcã juy ajop cekay- -wuymug̃ẽat kay. Xipacat mujurũg̃rũg̃ cuy ajeku. Ixe soat em ja'õ dag̃ e'em wuywebeam. Ixe soat em xipan wuykug̃.</n>


text:
Aypapayũ, jeyawẽ õn g̃asũ, eyju itabucayũ kukukayũ buye. Eybuxim õn tak itabucayũ kukukat. Apẽn Cristo juk adi ipiat o'supi'ajojo iap muwẽnuwẽn õn, wetabun cuk adi o'supi'ajojo buye. Wetam cuk adi ojojojo. G̃uyjom pit Deus Cristo soat podi ma idip iap g̃ubapuk soat pe. Iboap mubapuk puje, õn tak ixe jo'i oce odip.


text:
Deus cuk eynaẽ jebekitkit kukukayũm. Imẽnpuye xipan cuy ixeyũ epejukuk ovelha kukuk'ukat puxim. Eybu'uap tomuju g̃u juy ixeyũ epejukuk- -eybikuyap tomuju acã juy epejukuk ip. Deus bikuyap tag̃ cuy ixeyũ epejukuk. Dinheiro buap ojuy g̃u ixeyũ epejukuk- -ixeyũ buywat am acã.


text:
Cristo wuykukukat yobog̃at ovelhayũ kukuk'ukayũ kukat puxim. Ijodi waram ixe ebapuk puje, soat em ixe ag̃uywag̃õm epesop soat kukukayũm. Imẽn ma cũg̃ ma eyekukuaptei epejat apẽn ijodiayũ kukukayũ ouro mug̃ẽg̃ẽbu bubum ja beam iap puxim. Soat iboap kug̃ epesop idip cĩcãat kug̃.</n>


text:
Yaypan'isuayũ, õn jeyawẽ g̃asũ. Kũyjobin cuy epesop aypapuayũ a'õ kay. Yobog̃an pin g̃u juy epesop. Jewebuywatwan pit cuy epesop. Eybuyxim tak cuy epeyewekuk. Imẽn e'em Deus ekawẽntup: <n> Deus itakoma yobog̃an pinayũ kay, i. Yobog̃an pin'ũmayũ buywatwan pit soat em, i.</n>


text:
Imẽnpuye yobog̃an pin g̃u juy epesop. Deus soat podi ma ya'õbaca. Eyju yobog̃an pin'ũm pima, Deus jeymuwexat ya'õbuyxiayũm. Ixe ibikuy bima, ixe jeymuy ya'õbuyxiayũm- -yobog̃ayũm.


text:
Soat kay eyag̃uybabi'ũm pima: <n>— Bay, wag̃uymubabin cuy ece wag̃uybabi'ũm cĩcã buye — i juy epe'e Deus pe.Imẽn cuy epe'e cebe, ixe soat em xipan wuykug̃ puye.</n>


text:
Eyag̃uysan cuy epeku. Apẽn wida jededem puybit pu ojuy iap puxim Satanás tak wuydobatban jekukum wuyetabucap mu'ũm ojuy. Imẽnpuye ag̃ cuy epesop ixe be eymubu'unap puxim Jesus kay.


text:
Eya'õpicũg̃cũg̃ g̃u juy Satanás a'õ kay- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat a'õ kay. <n>— Ap! A'õ kay g̃u oce — i epe'e'e cebe soat em.Eybu'um g̃u juy epesop eyetabut am Jesus Cristo kay. Eybuxim eykitpitpiyũ dak ipiatpi'ajojum- -soat ka watwat- -itabucayũ. Kuy eyetaybit iboam.


text:
Darem ma eyju ipiatpi'ajojom. Warara'acat podi ma Deus xe wuykukpin. Ixe juk eynaẽ jejo'ian eydip am, Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Soat em Deus soat tag̃ jeymuisun. Ixe eybuywatwan eybu'uap puxim eyetabut am Jesus Cristo kay. Ixe soat em eya'õmucanucan. Apẽn ixe soat podi ma jedipap kug̃ iap ebapuk puje ixe jo'ian epesop eydip. Ixe dipap i'ũm'ẽm g̃u.


text:
Ixe ma soat kukukan jeenuy soat em. Soat kaka dag̃ayũ jewag̃uycom jeedop ip kũyjobit ixe a'õ kay. Ka'ũma ma kũyjobit'ũmat jeenuy. Imẽn cuy jeenuy.</n>


text:
Tup'ade g̃u õn tupmubarararag̃ eywebeaptum. Ijudup otupmuju Silas bui be eywebeaptum. Wuykitpit Silas soat em ma ja'õ dag̃ e'em. Eymucokcog̃ ojuy õn. Soat em Deus xipan wuykug̃ Napapa'uk g̃u ixe bit. Icẽmãn acã e'em wuywebe. Imẽnpuye ixe ekawẽn tag̃ cuy epeku.</n>


text:
Oxeayũ kato mujujum eywebe- -eykitpitpiyũ, itabucayũ, Deus emunaẽyũ, Babilônia ka watwat. Okpot co'iat Marcos tak kato mujujum eywebe.


text:
Epeyewakobot cuy eyeweweju eykukpinap mubapuk am soat pe. <n>Õn kawẽnwẽn Deus eju eywebeam, Cristo ebekitkit eyju buye. <n>— Bay, ebekitkit cuy eyag̃uymubabibin — i õn e'em cebe. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> PEDRO EMUDUPMUBARARAKTUP XEPXEPATUP</n> Simão Pedro õn. Jesus buywatwat'ukat õn. Deus emumuju õn. Cartadup mubarararag̃ õn soat peaptum- -Jesus Cristo kay itabucayũ beaptum. Jesus Cristo wuydaxijojo'ukat. Deus co'i ma ixe dak cũg̃ ma e'em. Ixe juk eymutabun ocemutabunap puxim. Ixe kay wuyetabut pima, teibog̃ cĩcãat wuyju ikug̃ iap puxim.


text:
Eyju kũyjobit e'em Deus a'õ kay, wuykukukat Jesus a'õ kay dak. <n>— Bay, soat em ebekitkit ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em Deus pe. — Soat em xipan cuy ixeyũ ejukuk — i õn e'em cebe.</n>


text:
Deus cuk wuynaẽ jejo'i wuywebe idipat kuk am, jejo'i xipacat mug̃ẽ ãm tak. Ixe dak cuk ja'õbacaap o'g̃uõm wuywebe. Imẽnpuye soat em ixe a'õ dag̃ wuyeku but ijodi bima. Ya'õ dag̃ jeku am iba'ore g̃u wuywebe, wuyetaybit wuynaẽan puye.</n>


text:
— Ojo'i eyju dak epesop xipacat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũm — i juk adi o'e Deus wuywebe. — Ojo'i eyju dak epesop eydipap kug̃ — i dak cuk adi o'e wuywebe.Iboap ekawẽn kay wuyetabut pima, wuycokcok cĩcã acesop teibog̃ cĩcãat kukat puxim. Xipat cĩcãat tak cuk o'g̃ũm wuywebe. Ixe emumuũm kug̃ pima, ikẽrẽat kay g̃u ace'e, ixe ekawẽn kay wuyetabut pima dak. Itabut'ũmat buxim g̃u aceku. Deus kay'ũmat ag̃uy dag̃ g̃u dak acesop jewag̃uyg̃uy- -Deus ag̃uy dag̃ acã.


text:
Imẽneju eyetabut pima, xipacat tak cuy epeg̃ug̃ẽg̃ẽ. Xipacat mug̃ẽg̃ẽm pima, eyetaybin tak cuy epesop Deus e'e am.


text:
Eyetaybit Deus e'e am pima, jewawẽwẽm tak cuy epesop eywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Jewawẽwẽm pima, eybu'um g̃u dak cuy epesop Jesus kay, ipiatpi'ajojoan ma'g̃u ip eywebe. Eyetabut am eybu'u'ũm pima, Deus ag̃uy dag̃ tak cuy epeyewag̃uyg̃uy.


text:
Deus ag̃uy dag̃ jewag̃uyg̃uy bima, eykukpin tak cuy eykitpitpiyũ epejukuk. Eykukpin eykitpitpiyũ kug̃ pima, warara'acat tak cuy eykukpin epejukuk.


text:
Imẽn cuy epekuku. Imẽn jekukum pima, eyjojoayũ je'e: <n>— Teyũku cedag̃ ma jekukum itabut wuykukukat Jesus Cristo kay buye — i. — Warẽmtag̃ g̃u ip jekukum itabut cekay buye — i je'e ip.</n>


text:
Iboap ekawẽn tag̃ jekuku'uk'ũmayũ bit itabibacoyat puxim. Ita'ũmat puxim tak ip. Yag̃uyba'ũm ip Deus cuk ikẽrẽat o'ju'uk ocewebewi iap kay.</n>


text:
Okitpitpiyũ, big̃ ma juy Deus a'õ dag̃ epeku. Big̃ ma juy ixe bikuyap tag̃ epeku. Ixe juk wuynaẽ, wuynomuwã dak imẽn ma wuyeku am. Imẽn eyeku buje, epeyepere g̃u eyetabucap.


text:
Ixe bikuyap tag̃ eyeku buje: — Epesop cuy okay — i je'e wuykukukat Jesus Cristo eywebe.Wuydaxijojo'ukat imẽn je'e eywebe. <n>— Soat em soat kukukayũm epesop oweju — i dak je'e eywebe. — Xipat oxe eywebe ixeyũ kukuk'ukayũm oweju — i dak je'e eywebe.</n>


text:
Kuy juk eyetaybit epesop kawẽn icẽmãn. Eyetabut cĩcã iboap ekawẽn kay. Inaka soat em iboap ekawẽn og̃uwẽn eywebe eyag̃uyba'ũmap puxim. Epeyepere g̃u juy ixe ekawẽn.


text:
— Wuykukukat Jesus Cristo waram jajẽm — i juk adi ocece eywebe. — G̃uyjom ixe ja'õbacaap g̃ubapuk soat pe ijo am — i juk adi ocece eywebe. Ocekpiwatpi g̃u juk adi iboap oceg̃uwẽnuwẽn eywebe. Ocetam ixe soat podi ma ya'õbaca iap ocejojojo.


text:
Deus soat podi ma ya'õbuyxiat- -wuyebayat. Soat podi ma ixe idip. Imẽnpit: <n>— Ojo'i ma ẽn tak soat podi ma a'õbuyxi — i juk adi o'e Deus jekpot pe. — Ojo'i ma ẽn tak soat podi ma edip — i juk adi o'e cebe. Imẽn e'em pima, ixe xe juk ocesop cekawẽn cocom. Kabi kadiwi juk o'jekawẽn. <n>— Ite okpot ikukpinat — i juk adi o'e ocewebe. — Ocokcok cĩcã cekay — i juk adi o'e.</n>


text:
Oceju ma kabi kadiwiat oceya'ĩjojo wuykukukat Jesus xe bima, co'a jeje bima, Jesus ebapukap'a jeje bima.</n>


text:
Kuy juk ocetabut Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm ekawẽn kay. Kabi kadiwiat a'ĩjojo buje bit, big̃ ma juk ocetabut ocesop. G̃ebum cuy epesop ixeyũ'ũm'ũm ekawẽn kay. Ixeyũ'ũm'ũm ekawẽn lâmpada buxim- -kabiok peat puxim. Kabiam pima kabiada jedaebapukpug̃. Ig̃oda buxim Jesus Cristo jajẽm waram. Ixe ajẽmap wiwim pima, g̃ebum cuy epesop cekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm ekawẽn kay.


text:
Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ jekpiwatpi g̃u apẽn g̃uyjom je'bapuk wuywebe iap o'g̃uwẽnuwẽn- -pũg̃ em tak ka'ũma. Wuywebe dak wuyukpiwatpi g̃u iboap ekawẽn muwẽn put. G̃ebum cuy epesop iboap kay.


text:
Jekpiwatpi g̃u juk adi apẽn g̃eyjom je'bapuk wuywebe iap o'g̃uwẽnuwẽn ip. Deus biõg̃buk a'õbi ma o'g̃uwẽnuwẽn ip- -Xipat cĩcãat a'õbi.</n>


text:
Kuyje Judeuyũ parakpe osodop ip jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Imẽnpuxim g̃asũ dak warẽmtag̃ ma eymutaybitbin'ukayũ jajẽm eykay. Napa ma jeymutaybin ip. Xipat'ũmãn ip jeymutaybin. Ja'ĩjojo'ukayũ g̃ubu'un ip Jesus kay itabut am. Wuykukukat kuy ikẽrẽat o'ju'uk cebewi ip. Inaka ibu'u je'e ip Deus pe ikẽrẽat 'uk an jewebewi. Imẽnpuye Deus dao ma ixeyũ g̃uju ipiatpi'ajojoap kay. Soat em jeedop ip ipiat'ajojom.


text:
Adeayũ bit ixeyũ buxim jekpiwatpi ma jekuku ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm. Ixeyũ ekukuap co buje, warara'acayũ dak napa ma je'e: — Jesus e icẽmat e g̃u — i. — Jesus ebekitkit tak ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm itabut'ũmat co'i — i dak je'e ip napa ma.


text:
Jag̃uybi ma ip jekawẽn eyweju warẽmtag̃ ma eymutaybin am, eyedinheiro kay jetabikuap tomuju ma. Napa ma je'e ip eywebe. <n>— Ikẽrẽat kug̃ ip oxe — i juk adi o'e Deus kuyje ma ixeyũ muwẽnuwẽn.Deus itanomudipdip g̃u cekay ip. Ag̃ ma. Soat cocom. Ixeyũ g̃uju ipiat'ajojoap pe.</n>


text:
Jekawẽn tojotjot'ukayũ be ikẽrẽat mug̃ẽ buje, Deus ibu'u g̃u osunuy ipiatpi'ajoan cebe ip. Itabotaidabotbot g̃u o'e cekay ip. Ipiat'ajojoap kay ip o'g̃uju. Iboce ma ip taomũnmũn correntebum kabiokbog̃ pe. G̃uyjom Deus soat ideida apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iapteim. Xipacat je'g̃ũm cedag̃ oekuku'iayũ be. Ipiat supi'ajoat warẽmtag̃ oekuku'iayũ be bit. Teidadaap kabia wiwim ip.


text:
Kuyjeayũ be ikẽrẽat mug̃ẽ buje dak, ibu'u g̃u osunuy ipiatpi'ajoan cebe ip. Itabotaidabotbot g̃u o'e cekay ip. Muba'atxiri o'g̃uajẽm ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ mua pam. Noé acã o'taxijo yakõmap puxim. Ixe Noé xipat'ũmayũ mukũyjojom oekukuku muba'at ajẽm awap. <n>— Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere Deus pe eymucũg̃ ãm — i'e'em oekukuku.Ixe badipyũ dak o'taxijo. 7 beayũ o'taxijo.</n>


text:
— Eyju ikẽrẽat kug̃ oxe — i juk adi o'e Deus. Sodoma ka watwat pe, Gomorra ka watwat pe dak.Daxam ip o'g̃uap. O'g̃uap ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ mutaybit am eyju dak õn jeymuap ma iam.


text:
Ló bit o'tujujẽm Sodoma ka bewi ce'ũap puxim. Ixe Ló cũg̃ ma osunuy Deus xe. Yag̃uybabi'ũm osunuy Sodoma ka watwat ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cocom puye, ibo ka watwat ikẽrẽat kay acã g̃ebumap cocom puye dak.


text:
Ixe Ló xipat osunuy. Soat kabia yukpiceg̃ẽ osunuy jeka watwat ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap cocom puye, cekawẽnkẽrẽap cocom puye dak.


text:
Wuykukukat itaybit cĩcã ja'õkayayũ daxijo am ipiatpi'ajoap puxim. Ja'õ kay'ũm cĩcãayũ be bit ipiat supi'ajoat. Ixe yag̃uyba'ũm g̃u ixeyũ muju am ipiat'ajojoap kay warẽmtag̃ ma oekuku ip iap teidadaap kabia be.


text:
Warara'acat podi ma ipiat supi'ajoat jekpiwatpi ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ be- -ja'õ kay'ũmayũ be dak. <n>Ixeyũ warẽmtag̃ ma wuymutaybitbin'ukayũ isũsũn g̃u ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Jewexe ip ya'õbuyxi. Ibuyxin g̃u ip Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kug̃. Imuymuy acã ip.


text:
Warẽmtag̃ wuymutaybitbin'ukayũ bodi ma ya'õbaca Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ. Ixeyũ bodi ma ya'õbuyxi dak ip. Inaka warẽmtag̃ wuymutaybitbin'ukayũ muymuy g̃u ip Deus etabutpe. <n>— Teyũku xipat g̃u ocexe — i'ũmg̃u e'em ip Deus pe. — Deus cuy ipiat supi'ajoat cebe ip — i bit e'em ip.</n>


text:
Puca kake yaokaam acã- -wuyxan acã. Ixeyũ warẽmtag̃ ma wuymutaybitbin'ukayũ puca buxim jekpiwan ma jekukum. Itaekat puxim ip jekukum. Jetaybit'ũmap waywayway ip. Puca aokaap puxim Deus ixeyũ g̃u'ũm.


text:
Apẽn cuk adi ipiat o'supi'ajoat ip warara'acat pe iaptei ideida ip. Ipiat'ajojo am ip ideida. Deus ipiat supi'ajoat cebe ip. Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm ip kabiabun soat etabun. Jemucokcok am ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm soat em. Isũsũn g̃u ip ikẽrẽat mujurũg̃ ãm soat tabutpe. Iokokat puxim ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ xi ip puye. Eyju Jesus oe'ũ wuywebeam iap kay wuyeg̃ebuap'a o'om pima, te'e ma ip jekõnkõn eyweju, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ ip jemucokcok am puye. Icokcok cĩcã ip warara'acat mug̃uykuku am oceju xipat iam.


text:
Ayacat co'isum ip itabiku cekay. Taobireren'ũma ip xipat'ũmap mug̃ẽg̃ẽm. Itabutbũcayũ mug̃uykukukum ip. Dinheiro buap kay acã ip g̃ebum. <n>— Ipiat osupi'ajoat eywebe — i juk adi o'e Deus ixeyũ be.Cemunẽm ãm je'e ip iba'ore ipiat'ajoap puxim.


text:
Kawẽn cũg̃at kay ip oibu'un cũg̃at e dag̃wi itabidaoat puxim. Balaão ekukuap puxim ip jekukum- -Beor ipot ekukuap puxim. Ixe Balaão dinheiro bu ojuy oekukuku xipat'ũmap mug̃ẽg̃ẽapteim.


text:
Deus pit jumento o'g̃uydeat Balaão mukorẽm ãm, kũyjobit'ũm puye. <n>— Kũyjobin cuy eg̃uy Deus a'õ kay — i juk o'e jumento jekukat pe.Jekukat a'õm o'jekawẽn Deus a'õbi. Imẽn Deus jumento be Balaão o'g̃ukorẽmat. Jekawẽn muwẽnuwẽn'ukat o'g̃ukorẽmat ikẽrẽat kay imubu'unap ojuy.</n>


text:
Idi'a ti'ũmat puxim warẽmtag̃ wuymutaybitbin'ukayũ. Kabikerereat puxim tak ip- -kabido ixikxig̃iat puxim. Te'e ma idibi wiwim iap puxim te'e ma dak eyju ixeyũ bi bewi icẽmat cẽmcẽmap wiwim. Deus kabiok cĩcãatka o'sukanaẽ tibira jĩjãat puxim cebeam ip soat em top am ip.


text:
Cedag̃ g̃u ip kawẽnwẽn eyweju, yobog̃an pin ip puye, yakpidapi ip e'em puye dak. <n>— Xipat ma wuyju Deus xe ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm wuymucokcok am ma'g̃u wuyju, aoyũ kaykay ma'g̃u wuyju — i napa ma e'em ip eywebe.Imẽn ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ xewi pu'un ojuyacayũ mug̃uykukukum ip waram g̃uto warẽmtag̃ ceku am.</n>


text:
— Warẽmtag̃ ma juy ajeku- -wuyekupinap tag̃. Deus wuydaxijo ma — i napa ma ip e'em.Iba'ore cebe ip cedag̃ ma jeku am. Xipacat kay bima, xipacat acã juy aceg̃ug̃ẽ. Xipat'ũmat kay bima bit, xipat'ũmat acã aceg̃ug̃ẽ. Iba'ore cebe ip cũg̃ ma jeku am xipat'ũmat kay buye.


text:
Pũg̃pũg̃pũg̃ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap epereperem o'e. Xipacat mu'ũm ojuyayũ ekukuap epereperem ip o'e wuykukukat a'õ kay kũyjobit am- -wuydaxijojo'ukat Jesus Cristo a'õ kay. Itabut ip o'e cekay. Imẽnpit waram g̃uto oibu'un ya'õ kay. Imẽnpuye waram g̃uto ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm ip o'e. Waram g̃uto itabut'ũmat ekukuap puxim ip jekukum o'e. Tadaybot ip osodop kuy bima jetabut awap. Waram g̃uto ikẽrẽat mujurũg̃ puje bit, ibodi ma ip tadaybotbot o'e.


text:
Kawẽn cũg̃an itaybit'ũm pima, Deus yopĩt ma kuka juk ipiat o'supi'ajoat cebe ip ce'ũ buje, itaybit'ũm puye. Imẽnpit itaybit ip osodop kawẽn cũg̃an, kuy ip o'ya'ĩjojo buye. Darem ma ixe ekawẽn tag̃ oekuku ip- -Deus ekawẽn tag̃. Ibo ekawẽn ikẽrẽ g̃u- -soat tag̃ xipat. Inaka waram ip oibu'un. Deus yobog̃ ma ipiat supi'ajoat cebe ip ce'ũ buje, cũg̃at a'õ kay ip oibu'un puye.


text:
Imẽn wuyju e'em: <n>— Cedadat puje akurice waram jedat o'om — i. — Idibi be dajebaro akõm epere buje, jepitpin kaerep kay waram jewemukotektekteg̃ kaerep pe — i.Icẽmat a'õ kay oibu'un'iayũ ixeyũ buxim.</n>


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, ijudup xepxepatup cartadup wemudupmubararaktup eywebeaptup. Ijoptupyũ otupmubararak eywebe xipacat kay acã g̃ebum am. Kuy otupmubararak eywebe eyag̃uyba'ũmap puxim waram Jesus Cristo jajẽm iap kay.


text:
Kuyje ma juk adi Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm ixe waram jajẽm iap o'g̃ukũyjojo- -soat tag̃ iisuayũ'ũm'ũm. G̃ebum cuy epesop ixeyũ'ũm'ũm ekawẽn kay. G̃asũ dak wuykukukat warara'acayũ o'g̃udot jekawẽn muwẽn ãm eywebe. Wuydaxijojo'ukat o'g̃udot ip. G̃ebum cuy epesop ixeyũ ekawẽn kay dak.


text:
Ãmap kabia bima ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽxiayũ jajẽm eykay jemucokcok am ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ. Iboam cuy õn eymukũyjojom. Cristo waram jajẽm iap ip jowayway.</n>


text:
— “Waram g̃uto oajẽm eykay,” i te'e ma Cristo juk adi o'e eywebe — i napa ma ip je'e eywebe. — Pu ig̃uje? — i je'e ip. — Wuyebayũ'ũm'ũm pit kuy oe'ũ'ũ. Inaka oajẽm g̃u buk — i je'e ip iwayway am. — G̃asũ soat ibit ma apẽn ipi mug̃ẽ buje osodop iap co'i ma — i je'e ip Cristo waram jajẽm iap wayway am.</n>


text:
Ja'õm acã Deus kabi o'g̃ujurũg̃, ipi dak. Idibi ma o'timuwexat ipim. Idibi parakpewi ma ipi o'g̃ubapuk.


text:
G̃asũ dak Deus a'õbi ma kabi jemõg̃ap pe opop Deus a'õbi. Deus a'õbi ipi dak opop jemõg̃ap pe ma. G̃uyjom pit ja'õm ma'g̃uto idibi g̃u'ũm daxam. Ja'õm ma ipi dak g̃u'ũm. Imu'ũm puje, ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be. Waram Cristo jajẽm iap waywayway'ukayũ jekpiwan ma yag̃uyba'ũm iboap ekawẽn kay.</n>


text:
Wuykukukat xe bit pũg̃ kabia mil koato jo'i. Mil koato dak pũg̃ kabia jo'i cexe. Eyag̃uyba'ũm g̃u juy cuy epesop iboap kay, oburereyũ.</n>


text:
— Ocepit ma eykay — i juk adi a'g̃u o'e wuykukukat. <n>— Ibun cĩcã omuyku — i te'e ma e'em yajẽmap waywayway'ukayũ bit.Ixe ibu'u kũyjobit'ũmayũ mu'ũm ãm. Ibikuy soat pe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere am. Imẽnpuye ibun omuyku. Yukpiceg̃ẽ g̃u wuykug̃.</n>


text:
Imẽnpit wuykukukat jajẽm. Uk'a iwat ag̃'ũm pima ibukurukat ajẽmjẽm. Imẽnpuxim itabut'ũmayũ ag̃'ũm pima, wuykukukat jajẽm. Yajẽmap kabia be kabi i'ũm. Ya'õkareyat ipararu jĩjãat pibun ma i'ũm. Soat kabi beat tak ipik ma. I'ũm. Ipi dak i'ũm- -soat ipi dag̃at tak.


text:
Deus imẽn soat g̃u'ũm. Eyetaybit iboam. Imẽnpuye ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u juy- -pũg̃ em tak ka'ũma. Deus a'õ dag̃ acã juy epekuku soat kabia.


text:
Deus pe waram Jesus Cristo mudocap kabia juy epejowiwi. Eywebe i'e but iap cuy epe'e'e. Dao ma kuka a'g̃u oajẽm. Ixe ajẽm puje, kabi ipik. I'ũm. Kabi beat iero je'e taxipap pibun.</n>


text:
— Kabi iisuat og̃ug̃ẽ — i juk adi a'g̃u o'e Deus pit. — Ipi dak wara'at og̃ug̃ẽ iisuat — i juk adi a'g̃u o'e. — Cedag̃ ma jekuku'ukayũ acã jeedop ipi iisuat pe — i juk adi a'g̃u o'e.Iisuat wiwim cĩcã wuyju.</n>


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, ixe ajẽmap kabia wiwim wuyju. Imẽnpuye ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃ g̃u. Deus a'õ dag̃ cuy epekuku soat kabia. Imẽn eyeku buje, ikẽrẽat kug̃ g̃u epesop Deus etabun. Eyisun ma epesop itabun. Kaba'ũm cuy epesop ixe eju.


text:
Wuykukukat ibun ma omuyku warara'acat taxijo pin puye. Yukpiceg̃ẽ g̃u wuykug̃. G̃ebum cuy epesop iboap kay. Wuykitpit ikukpinat Paulo dak cuk imẽg̃aptup o'tupmubararak eywebeaptum Deus kuy ixe o'g̃utaybin puye. Imẽn ixe dak cuk adi eymutaybitbin osunuy.


text:
Ixe juk adi wuykukukat jajẽm iaptup o'tupmubararak. Pũg̃pũg̃ ixe emudupmubararaktup peat ekawẽn cekawẽn pa'arẽm. Iba'ore wuywebe wuyekũyjo am. Imẽnpuye warẽmtag̃ ma itaybit'ũmayũ wuymutaybitbin ixe emudupmubararaktup peat ekawẽn- -itabutbũcayũ dak. Wara'atup peat ekawẽn warẽmtag̃ ma ip wuymutaybitbin Deus ekawẽntup peat ekawẽn. Imẽneju ixeyũ ma jemujuat ipiat'ajojoap pe. Soat em ipiat'ajojom jeedop ip je'ũ buje.</n>


text:
Oburereyũ, eyju bit eyetabutbũt g̃u. Eyetabut cĩcã ma. Yobog̃ cĩcã eyju eyetabucap kug̃. Kuy eyetaybit cedag̃ g̃u wuymutaybitbin'ukayũ omuyku iam. Imẽnpuye eyday'em'um cuy epesop ixeyũ be eymubu'unap puxim kawẽn icẽmat kay. Deus a'õ kay'ũm cĩcã ip.


text:
Big̃ ma juy Jesus Cristo ekawẽn tag̃ epeku- -wuydaxijojo'ukat ekawẽn tag̃. Big̃ ma juy cekawẽn tag̃ epeku big̃ ma ixe be xipan eykuk am. Big̃ ma juy eyetabun cekay. <n>— Soat podi ma ẽn edipap kug̃ — i juy ace wuydaxijojo'ukat pe- -wuykukukat Jesus Cristo be.Imẽn ma wuyju e'em cebe g̃asũ. Imẽn cuy acece soat em cebe. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> JOÃO EMUDUPMUBARARAKTUP KOAPATUP</n> Joãoyũ oceju. Cartadup mubarararag̃ oceju Jesus Cristo muwẽn ãm eywebe. Ixe ekawẽn kay wuyetabut pima, wuyag̃uyisum ajeku ijodi bima. Ixe xe wuyetait acesop wuye'ũ buje dak. Ixe itait osunuy ipi mujurũg̃ awap. Ixe ekawẽn cuk adi oceya'ĩjojo ijodi bima. Ocetam cuk adi ocejojojo ixe. Icẽmãn ixe ocejojojo ocetam. Ixe eju ma juk adi ocekukuku.


text:
O'jebapuk ocekay. Cebapuk puje, ocejojojo. Imẽneju ixe ma oceg̃uwẽn eywebe. Ixe kay itabucayũ yag̃uyisum jekukum g̃asũ. Deus xe itait jeedop ip je'ũ buje dak. Ixe wuymuisusun soat em Deus xe wuydop am wuye'ũ buje. Wuyebay xe osunuy kuyje. G̃asũ bit o'jebapuk ocekay.


text:
Apẽn cuk adi ocejojojo iap muwẽnuwẽn oceju eywebe. Apẽn cuk adi oceya'ĩjojo iap tak imuwẽnuwẽn oceju eywebe. Iboap muwẽnuwẽn oceju eywebe dak ocebuxim Deus eju jeburerem am. Oceju Deus eju jeburerem. Ixe ipot eju dak oceju jeburerem ma- -Jesus Cristo eju. Iboap muwẽnuwẽn oceju eywebe dak ocebuxim ixeyũ eju jeburerem am.


text:
Ijudup mubarararag̃ oceju eywebeaptum eymucokcok am. Wuycokcoksũ g̃u ace'e- -wuycokcok cĩcã ma. Darem g̃u dak wuycokcog̃ acesop- -soat em ma.</n>


text:
Deus kabia buxim e'em. Ikẽrẽat kug̃ g̃u ixe. Ka'ũmg̃u kabiok Deus xe. Ikẽrẽat o'jukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Jesus Cristo juk adi iboap o'g̃uwẽnuwẽn ocewebe. Iboap ekawẽn muwẽnuwẽn ma oceju dak eywebe.


text:
“Deus eju jeburerem oceju” i wuyju e'em pima ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ma'g̃u wuyju, napa ma wuyju e'em. Cũg̃ g̃u dak wuyju jekukum.


text:
Deus pit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ g̃u. Ixe kabia dag̃ jekuku'ukat puxim. Cedag̃ ma jekukum. Ixe ekukuap puxim wuyju jekukum pima, jeburerem kuka ajeku wuyeweweju. Pũg̃ tag̃ ma kuka ajeku. Deus ikẽrẽat uk ũg̃ wuywebewi- -soat uk'ug̃. I'uk'ug̃ wuywebewi korosa be ipot o'jedoyekereren puye. Jesus Deus ipot. Ixe wuymuisusun soat tag̃.</n>


text:
“Ikẽrẽat kug̃ g̃u õn pit” i'e'em pima, jewemug̃uykukukum wuyju. Napa ma wuyju e'em: <n>— Ikẽrẽat kug̃ g̃u õn pit — i.</n>


text:
Apẽn cuk adi ikẽrẽat ag̃ujurũg̃rũg̃iap cuy ag̃uwẽn Deus pe. Imuwẽn puje, ixe ikẽrẽat ju'uk wuywebewi. Soat ju'uk ikẽrẽat, ixe soat em apẽn cuk adi o'e'e iap tag̃ e'em puye. Cũg̃ ma ixe wuykug̃. Ixe wuymuisusun soat tag̃ wuywebe waram ikẽrẽat kukap puxim.</n>


text:
— Soat ipi juacat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ — i'e'em Deus.Wuyju e'em pima: <n>— Õn pit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ g̃u — i; — Deus napa ma e'em — i dak wuyju e'em.Imẽn e'em pima, wuybinũnpe g̃u Deus ekawẽn õmõm.</n>


text:
Bekitkit, cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum eywebe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap puxim. Wuywebe ikẽrẽat mujurũg̃ puje bit, wuywebeam Jesus Cristo kawẽnwẽn wuyebayat eju. Ixe Jesus Cristo soat podi ma cũg̃ ma.


text:
Ixe ma oe'ũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap teida am. Imẽnpuye Deus ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi. <n>— Wuywebewi acã — i'ũmg̃u õn pit e'em. — Soat pewi ipi juacayũ bewi ixe ikẽrẽat uk'ug̃ — i õn e'em.</n>


text:
Ixe ekawẽn kay kũyjobit'ũmat pit napa ma e'em: <n>— Deus bure õn — i.Icẽm g̃u e'em kũyjobit'ũm puye.


text:
 <n> (5-6)</n> Ixe ekawẽn kay kũyjobicayũ bit warara'acat kayap podi ma Deus kay ip. Cekawẽn kay kũyjobin pima, wuyetaybit acesop Deus eju mũg̃'i wuyju jekukum iam. “Deus eju mũg̃'i oceju jekukum” i wuyju e'em pima, Jesus Cristo ekukuap puxim cuy ajeku. Ixe ekukuap puxim jekukum pima, wuyetaybit acesop Deus eju mũg̃'i wuyju jekukum iam.


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, apẽn cuk adi ocece eywebe iaptup mubarararag̃ õn eywebeaptum. Iboap ekawẽn kawẽn iisuat g̃u. Kuy bima juk adi iboap ekawẽn epeya'ĩjojo- -xipan cuy epeyewekuk iap ekawẽn.


text:
Iboap ekawẽn kawẽn iisuat puxim o'e Jesus ekukuap co buje. Ixe ekukuap kay g̃ebum pima, wuyetaybit ace'e iboap ekawẽn. Iboap ekawẽn icẽmãn. Jesus Cristo iboap ekawẽn tag̃ oekukuku- -xipan soat kug̃ ijodiacat kug̃. Jesus kabia buxim. Ixe ekawẽn tag̃ jekuku'ukayũ kabia dag̃ jekuku'ukayũ buxim. Ixe ajẽm puje, kabiokat kapkam iap puxim, ixe ekawẽn tag̃ jekuku'ukayũ ade buye.</n>


text:
Jekitpit kay itakomaat napa ma e'em: — Deus ekawẽn tag̃ õn jekukum — i, ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk puye. Kabiok tag̃ jekuku'ukat puxim ixe.


text:
Wuyxe wuykitpit ikukpin pima, Deus ekawẽn tag̃ wuyju jekukum. Soat ekawẽn tag̃ jekuku'ukat kabia dag̃ jekuku'ukat puxim. Imẽnpuye ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃an g̃u warara'acat pe.


text:
Jekitpit kay itakomaat pit kabiok tag̃ jekuku'ukat puxim. Kabiok tag̃ jekuku'ukat itaybit g̃u poma oju iam. Imẽnpuxim jekitpit kay itakomaat warẽmtag̃ jekukum Deus kay kũyjobit'ũm puye.</n>


text:
Bekitkiyũ, eyju'in g̃axĩn ma juk eyetabut Jesus kay. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum g̃asũ eywebewi Deus ikẽrẽat o'ju'uk puye. O'ju'uk Jesus Cristo oe'ũ buye.


text:
Baybayũ, eyju'in cuk kuyje ma eyetabut Jesus kay. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum eyju Jesus Cristo bureyũ buye. Ixe Jesus Cristo ipi mujurũg̃'isum itabẽg̃ osunuy. Tapupuyũ, eyju'in g̃asũ ma eyetabut Jesus kay. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum kuy juk ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat a'õbacaap epeg̃u'ũm puye- -soat podi ma ikẽrẽat kukukat a'õbacaap epeg̃u'ũm.</n>


text:
Warara'acayũ ey'in kuy ma eyetabun. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum eyju Jesus Cristo bureyũ buye. Ipi mujurũg̃ awap ixe itabẽg̃ osunuy. Warara'acayũ ey'in kapusukuruy eyetabun. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum eya'õbaca buye. Soat em eyju g̃ebum Deus ekawẽn kay. Soat podi ma ikẽrẽat kukukat a'õbacaap epeg̃u'ũm- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat a'õbacaap epeg̃u'ũm.</n>


text:
 <n> (15-16)</n> Deus kay itakomaayũ ibikuy jĩjã ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Jeakag̃ cĩcã ip ikẽrẽat kay. Imẽnpuye itabikuku jĩjã ip ikẽrẽat kay. Yobog̃an pin ip adeayũ xe. Imẽn jekukum pima wuyebayat bikuyap tag̃ g̃u epeku- -itabut'ũmat ekukuaptag̃ acã. Imẽneju eyetabikukum g̃u juy epesop Deus kay'ũmayũ emumutabikukunap kay. Ixeyũ ekukuap puxim g̃u juy epeku. Ixeyũ ekukuap puxim eyeku pin pima, wuyebayat ikukpin g̃u eyxe.


text:
Itabut'ũmayũ e'eap i'ũm. Iteyũ emumutabikukunap tak i'ũm. Deus bikuyap tag̃ jekuku'ukayũ bit i'ũm g̃u. Soat em itabẽg̃ jeedop ip Deus xe.</n>


text:
Bekitkit, g̃axĩn ma soat i'ũm. Cristo kay itakoma jĩjãat omuyku iap awẽg̃ kuy epeyawẽg̃coco. Cristo kay'ũmayũ kuy o'jebapuk ijodi- -ade. Imẽnpuye wuyetaybit g̃axĩn ma ipi i'ũm iam. Cristo soat kukukan iap kabia omuyku.


text:
Ixeyũ Cristo kay'ũmayũ o'jẽm wuyxewi. Wuykadiayũ g̃u ip osodop- -wuykadi'ũmayũ ma. Imẽnpuye o'jẽm ip wuyxewi. Wuykadiayũ bima kuka adi oibu'un g̃u ip wuyxe. Ibu'un'ũm pima wuyxe ma kuka adi ip osodop. Imẽnpit o'jẽm ip wuyxewi. Imẽnpuye wuyetaybit wuykadi g̃u teyũku iam.</n>


text:
Deus Ibiõg̃buk xipacat cuk o'g̃uõm eywebe Cristo kay eyetabucap tomuju. Imẽnpuye soat eyju eyetaybit kawẽn icẽmãn.


text:
Kawẽn icẽmãn itaybit'ũmayũ g̃u eyju. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum eyetaybit puye kawẽn icẽmãn. Napa e'e'ukat pi bewi g̃u kawẽn icẽmãn cẽmcẽm. Eyetaybit iboam.</n>


text:
Abuyũ dapxiyũ iap og̃uwẽn eywebe. “Jesus Deus emunaẽ g̃u” i'e'e'ukayũ dapxiyũ. “Deus Jesus ebay g̃u” i'e'e'ukayũ dapxiyũ, “Jesus Deus ipot g̃u” i'e'e'ukayũ dak. Ixeyũ Cristo kay itakoma jĩjãayũ.


text:
Adeayũ etabutpe “Wetabut g̃u Jesus Deus ipot iap kay” i'e'e'ukayũ Deus bureyũ g̃u. Adeayũ etabutpe “Wetabut Jesus Deus ipot iap kay” i'e'e'ukayũ bit Deus burem e'em.</n>


text:
Kawẽn idipat cuk epeya'ĩjojo eyetabut'isum. Iboap ekawẽn tag̃ cuy epeku. Iboap ekawẽn tãg jekukum pima, Cristo eju mũg̃'i epekuku soat em- -cebay bikuyap tag̃ tak.</n>


text:
— Eyag̃uyisum eyju jekukum ijodi bima — i juk adi o'e Cristo wuywebe. — Soat em Deus xe eyetait epesop eye'ũ buje dak — i juk adi o'e Cristo wuywebe.</n>


text:
Eyju bit Deus biõg̃buk kukayũ Cristo Deus biõg̃buk o'g̃uõm eywebe buye. Ixe biõg̃buk nuynuy eywebe. Imẽnpuye: <n>— Ocemutaybitbin'ukat cuy eg̃udot ocekay — i'ũmg̃u juy epe'e'e.Eywebe dopdop'ukat acã eymutaybitbin soan. Napa g̃u xeku eymutaybitbin- -icẽmãn. <n>— Deus biõg̃buk pe eymutaybitbinap tag̃ cuy epekuku — i õn e'em eywebe.Cristo eju mũg̃'i dak cuy epekuku.</n>


text:
Bekitkit, soat em cuy Cristo eju mũg̃'i epekuku. Ixe waram je'bapuk ijodi. Ixe eju mũg̃'i jekukum pima, wuya'õcam acesop ixe ajẽm puje. Wuysũsũn g̃u acesop ixe ajẽm puje. Acejemunẽm g̃u cebuxim.


text:
G̃ebum cuy epesop wuyebayat xe wuykukpin cĩcã iap kay. Deus e'em wuywebe: <n>— Webekitkit eyju — i.Icẽmãn Deus ebekitkit wuyju. Deus kay'ũmayũ bit itaybit g̃u Deus ebekitkit wuyju iam, Jesus Deus ipot iam itaybit'ũm ip puye.


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, g̃asũ wuyju Deus ebekitkit. Wuyetaybit g̃ũg̃ũn ma apẽn g̃uyjom acesop iam. Waram Cristo ebapuk puje bit, ixe jo'iayũm acesop. Wuyetaybit ace'e apẽn ixe omuyku iam, ixe ajojojo buye. Ixe jo'iayũm acesop ixe ajojojo buye.


text:
Cristo jo'i acesop iap wiwim cĩcã wuyju. Cristo ikẽrẽat kug̃ g̃u. Ikẽrẽat o'jukuk g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Soat tag̃ iisu. Imẽnpuye wuyju dak wuybu'u ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Wuyag̃uyisum cuy ajeku.</n>


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat kũyjobit g̃u Deus a'õ kay. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap Deus a'õ kay kũyjobit'ũmap co'i.


text:
Cristo o'jebapuk wuykay ikẽrẽat uk am soat pewi ijodiacat pewi. Eyetaybit iboam. Ixe bit ikẽrẽat kug̃ g̃u. Ka'ũmg̃u ikẽrẽat cebe.


text:
Cristo eju mũg̃'i jekuku'ukat ibun g̃u jekukum ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat pit itabut g̃u o'e Cristo kay. Ibu'u jĩjã mabuk Cristo a'õ dag̃ jeku am.</n>


text:
Bekitkit, eyday'em'um cuy epesop itabut'ũmayũ be eymug̃uykukuap puxim. Cũg̃ ma jekuku'ukayũ ma cũg̃ ma Deus xe Cristo buxim.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ bit Satanás ebekitkit- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat ebekitkit. Ixe Satanás ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk osunuy ipi mujurũg̃'isum. Deus ipot osodot ijodi ixe e'eap mu'ũm ãm.</n>


text:
Deus ebekitkit ibun g̃u jekukum ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃, Deus biõg̃buk nuynuy cebe ip puye. Iba'ore cebe ip ibun ikẽrẽat kuk am Deus ixeyũ ebay buye.


text:
Ibapuk cĩcã wuyxe abuyũ Deus ebekitkit iap, abuyũ Satanás ebekitkit iap tak. Cũg̃ g̃u jekuku'ukayũ Deus ebekitkit g̃u. Warara'acat kay itakomaayũ dak Deus ebekitkit g̃u ip.</n>


text:
— Xipan cuy epeyewekuk — i õn e'em eywebe.Jesus Cristo kay eyetabut'isum cuk iboap ekawẽn epeya'ĩjojo.


text:
Caim ekukuap puxim g̃u juy ajeku. Ixe Caim ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat ebekit osunuy- -Satanás ebekit. Ixe jekitpit'ũm o'yaoka. Caim ma cekawẽnkẽrẽ osunuy. Ikitpit pit cekawẽntip osunuy. Imẽnpuye Caim itabutkarey o'e jekitpit kay. Imẽnpuye o'yaoka.</n>


text:
Okitpitpiyũ, itabut'ũmayũ itakoma eykay bima, “Pẽnpuye xe'e itakoma ip wuykay?” i'ũmg̃u juy epe'e eyewewebe.


text:
Ipiat'ajojoap kay cumayũ ekukuap puxim g̃u wuyju jekukum. Wuyag̃uyisum ma wuyju jekukum. Wuyxe warara'acat ikukpin- -itabucat. Imẽnpuye wuyetaybit aceju g̃u ipiat'ajojoap kay iam. Ikẽrẽm warara'acat kukuk'ukat pit yag̃uyisum g̃u jekukum. Imẽnpuye ixe je'ju ipiat'ajojoap kay.


text:
Jekitpit kay itakomaat ikẽrẽat kug̃ Deus xe wara'acat o'yaokaiat co'i. Ikẽrẽat mujurũg̃ap epere'ũm pima, warara'acat o'yaokaiat yag̃uyisum g̃u jekukum ijodi. Eyetaybit iboam. Deus xe g̃u jeenuy je'ũ buje dak.


text:
Cristo oe'ũ wuye'ũap puxim. Imẽnpuye wuyetaybit Cristo xe wuykukpin cĩcã iam. Wuyju dak wuybu'un g̃u juy ajop wuye'ũ ãm warara'acat e'ũap puxim- -itabucat e'ũap puxim ixeyũ ikukpin wuyxe buye.


text:
Wuyju dak wuyetabotaidabotbon cuy ajop ibubut'ũmayũ kay- -itabucayũ kay- -wuykitpitpiyũ kay. Wuybubut ade bima, i'in cuy ag̃ũm ixeyũ be. Iũm ãm wuybu'u bima bit, te'e ma wuyju e'em “Deus ikukpin ocexe” i.


text:
Bekitkit, warara'acat puywan'ũm pima, te'e ma kuka ace cebe ip “Eykukpin oxe” i. Icẽmãn warara'acat ikukpin wuyxe bima, xipan cuy ixeyũ ajukuk, wuybubut'in tak cuy ag̃ũm cebe ip.</n>


text:
Xipan warara'acat kug̃ pima, wuyetaybit kawẽn icẽmat tag̃ wuyju jekukum iam. Imẽnpuye: <n>— Kawẽn icẽmat tag̃ paxi juk adi ocekuku? — i'ũmg̃u ace'e Deus pe cetabutpe bima.Imẽnpuye wuypararam g̃u ajop ixe etabixe bima.


text:
Ikẽrẽat mujurũg̃ puje dak, “Oceju ikẽrẽat kug̃ Deus xe” i wuyju e'em wuywebe ma. Deus pit wuyetaybicap podi ma itaybit. Ixe itaybit teyũku ibu'u o'e ip ikẽrẽat mujurũg̃ ãm iam. Imẽnpuye: <n>— Oceju ikẽrẽat kug̃ Deus xe,” i'ũmg̃u juy ace. Wuypararam g̃u juy ajop Deus etabutpe.


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, ikẽrẽat kug̃ paxi wuyju iap kay wuyag̃uykorereren'ũm pima, wuya'õcam cuy ajop Deus etabixe.


text:
Ixe xewi wuyemukaypinput acejat. Ixe ekawẽn kay kũyjobit pima, kuka wuyemuojuyjuy acejat cexewi ixe bikuyap tag̃ jekukum pima dak.</n>


text:
— Eyetabun cuy epesop okpot kay- -Jesus Cristo kay — i'e'em Deus wuywebe. — Ikukpin cuy epeyewekuk — i dak. Imẽn Deus e'em wuywebe. Imẽn Cristo dak cuk adi o'e wuywebe.


text:
Deus ekawẽn kay kũyjobicat Deus eju mũg̃'i jekukum. Deus tak jekukum mũg̃'i ceweju ip- -jebekitkiyũ eju. Ixe jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe. Wuyetaybit Deus soat em jekukum mũg̃'i wuyweju iam ibiõg̃buk nuynuy wuywebe buye.</n>


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, wuymug̃uykukuku'ukayũ omuy soat kaka dag̃- -ade. Imẽnpuye soat ekawẽn kay bit eyetabun g̃u juy epesop- -“Deus biõg̃buk omuy ocewebe” i'e'e'ukayũ ekawẽn kay. Koap eya'õpicũg̃cũg̃ cĩcã juy epesop ixeyũ ekawẽn kay. <n>— Deus ekawẽn tag̃ paxi ite wuymutaybitbin- -cekawẽn tag̃ g̃u xe'e? — i juy epe'e eyewewebe. <n>— Deus biõg̃buk omuy ocewebe — i'e'em ip napa ma.</n>


text:
Eyetaybit put abuyũ ixeyũ'in Deus a'õbi wuymutaybitbin iam, abuyũ ixeyũ'in jekpiwatpi wuymutaybitbin iam tak. “Jesus Deus emunaẽ” i'e'e'ukayũ Deus a'õbi wuymutaybitbit'ukayũ, “Jesus ijodian o'e” i'e'e'ukayũ dak. Deus biõg̃buk omuy ixeyũ be.


text:
“Jesus ijodian g̃u o'e” i'e'e'ukayũ bit Deus a'õbi g̃u wuymutaybitbin- -ja'õbi acã. Deus biõg̃buk nuynuy g̃u cebe ip. Cristo kay itakoma jĩjãat a'õbi ixeyũ wuymutaybitbin. “G̃axĩn ma Cristo kay'ũm cĩcãat omuyku” iap awẽg̃ kuy juk epeyawẽg̃coco. Kuy ijodi ma omuy.</n>


text:
Bekitkit, Deus ebekitkiyũ eyju bit. Cristo kay'ũm cĩcãat itabut'ũmayũ kukat. Ixe ya'õbaca. Deus biõg̃buk pit ixe bodi ma ya'õbaca- -eywebeat. Imẽneju jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ a'õbacaap kuy epeg̃u'ũm.


text:
Apẽn itabut'ũmayũ e'e am ma ip kawẽnwẽn soat em jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Itabut'ũmayũ ixeyũ ekawẽn kay jĩjã, itabut'ũmayũ kukukat kadi ip puye.


text:
Wuyju bit Deus kadiayũ. Deus bureyũ wuyekawẽn coco'uk. Deus bure'ũmayũ bit wuyekawẽn coco'uk g̃u. Imẽneju wuyetaybit abuyũ Deus biõg̃buk a'õbi icẽmãn wuymutaybitbin iam, abuyũ cedag̃ g̃u wuymutaybitbin iam tak.</n>


text:
Oburereyũ ikukpinayũ, Deus ibikuy wuywebe xipan jewekuk am. Imẽnpuye xipan cuy acewekuk. Xipan warara'acat kukuk'ukayũ Deus ebekitkit. Deus bureyũ ixeyũ.


text:
Deus xe soat ijodiat ikukpin. Jekpiwatpi ma wuykay. Imẽnpuye ikukpin warara'acat kug̃'ũm pima Deus burem g̃u kuka ace.


text:
Wuykay jekpot mudot puje, Deus jexe wuykukpinap o'g̃ubapuk wuywebe. Pũg̃ ma Deus ipot. O'g̃udot ijodi wuykay soat em wuyetait wuydop am cexe wuye'ũ buje. Imẽneju wuyetaybit wuykukpin cĩcã Deus xe iam.


text:
Wuyxe Deus ikukpin g̃u osunuy kuyje. Ixe xe bit wuykukpin cĩcã ajop. Imẽnpuye jekpot o'g̃udot wuykay. O'g̃udot ikẽrẽat uk am wuywebewi. Deus ikẽrẽat uk'ug̃ wuywebewi ipot oe'ũ buye. Oe'ũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap teida am.</n>


text:
Wuywebe Deus ijo ba'ore. Xipan jewekug̃ pima, Deus wuyweju mũg̃'i jekukum. Deus wuyweju mũg̃'i jekukum pima, xipan warara'acat ajukuk apẽn Deus xipan wuykug̃ iap puxim.


text:
Deus cuk jebiõg̃buk o'g̃uõm wuywebe. Imẽnpuye wuyetaybit Deus eju mũg̃'i wuyju jekukum iam, ixe wuyweju mũg̃'i jekukum iam tak.


text:
Deus ipot e'eap cuk adi ocejojojo. Imẽnpuye: <n>Deus jekpot o'g̃udot wuydaxijo am- -soat taxijo am ipi watwat taxijo am — i oceju e'em soat pe.</n>


text:
Wuybisũn'ũm pima “Jesus Deus ipot” i'e am warara'acayũ be, soat em Deus jekukum wuyweju; wuyju dak soat em jekukum ceweju- -Deus eju.


text:
Deus jekpot o'g̃udot wuydaxijo am. Imẽnpuye wuyetaybit Deus xe wuykukpin cĩcã iam. Wuyetabut tak Deus xe wuykukpin cĩcã iap kay. <n>Soat ipi watwat ikukpin Deus xe. Xipan warara'acat kug̃at Deus eju mũg̃'i jekukum. Deus tak jekukum mũg̃'i ceweju.


text:
Deus eju mũg̃'i jekukum pima ixe buxim wuyju dak xipan warara'acat ajukuk. Deus ipiat supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be ikẽrẽat muju rũg̃rũg̃'ukayũ be. Ipiat'ajoan pima wuypararam g̃u acesop ixe etabixe. Wuya'õcam acesop cetabixe. Ijodi bima Cristo ekukuap puxim wuyju dak jekukum puye, wuya'õcam acesop cetabixe.


text:
Wuyxe warara'acat ikukpin pima, wuypararam g̃u kuka ace Deus etabixe. Deus buxim ikukpin warara'acat kug̃ pima bit, wuypararaap ajukuk g̃u wuyweju. Wuyparara bima bit: <n>— Ipiat supi'ajoat xe'e Deus wuywebe? — i kuka ace wuywebe ma.Wuyparara bima, iba'ore wuywebe Deus puxim warara'acat kuk am ikukpin.</n>


text:
Kuyje Deus xe wuykukpin cĩcã ajop. Imẽnpuye wuyju dak g̃asũ wuyxe Deus ikukpin cĩcã, warara'acayũ dak ikukpin wuyxe.


text:
Warara'acat kay itabucat kay wuyetakoma bima, napa ma wuyju e'em: <n>— Deus ikukpin oxe — i.Ka'ũma ma Deus o'jojojo buk. Deus ma ijojom g̃u wuyju. Wuyxeacat pit ijojom soat em. Wuyxe wuyemumujojoyũ ikukpin'ũm pima, iba'ore wuywebe ikukpin wuyemumujojo'ũm kuk am.</n>


text:
Jesus Deus emunaẽ iap kay itabucayũ Deus ebekitkiyũ. Wuyxe bekitkiyũ ebay ikukpin pima, ixe ebekitkiyũ dak ikukpin ma wuyxe.


text:
Wuyxe Deus ikukpin pima, ixe ekawẽn tag̃ jekukum pima dak, wuyetaybit acesop wuyxe Deus ebekitkiyũ ikukpin iam.


text:
 <n> (3-4)</n> Soat pe Deus ebekitkit pe Deus kay'ũmayũ a'õbacaap mu'ũm put. Wuyju itabut'ũmayũ a'õbacaap mu'ũmu'ũm Jesus kay wuyetabut puye. Iba'ore g̃u wuywebe kũyjobit am ya'õ kay, ixe a'õbacaap kug̃ puye. Deus wuyxe ikukpin pima, cekawẽn tag̃ ajeku. Deus ikukpin wuyxe bima, “Ocebu'u ixe ekawẽn kay kũyjobit am,” i'ũmg̃u kuka ace.


text:
Jesus Deus emunaẽ ma. Ixe Jesus oajẽm Deus bikuyap tag̃ jeku am. Imẽnpuye soat em kũyjobit osunuy Deus a'õ kay. Imẽnpuye idibi be o'jewemubatisanat. Oe'ũ korosa be. O'jedoyekereren korosa be soat em wuydop am Deus xe. Soat em ma Deus emunaẽ osunuy. Je'ũ buje dak Deus emunaẽ osunuy. G̃asũ dak Deus emunaẽ.


text:
 <n> (7-8)</n> Ixe Jesus oajẽm wuymutaybit am “Õn Deus ipot” iam. Wuyetaybit ixe Deus ipot iam apẽn ixe idibi be o'jewemubatisanat iap kay g̃ebum pima, apẽn ixe o'jedoyekerereren iap kay dak. Cewemubatisanap acã g̃u wuymutaybitbin icẽmãn Jesus Deus ipot iam. Cedoyekerererenap tak iboam wuymutaybitbin. Deus biõg̃buk tak wuymutaybitbin Jesus Deus ipot iam. Ixe biõg̃buk icẽmãn e'em wuywebe.


text:
Ijodiacat Jesus Deus ipot iap muwẽnuwẽn wuywebe. Wuyetabut ixeyũ ekawẽn kay. Deus tak Jesus okpot iap o'g̃uwẽnuwẽn wuywebe. Ijodiacayũ e'eap podi ma icẽmãn Deus e'em. Imẽnpuye wuyetabun cuy ajop ixe ekawẽn kay.


text:
Deus o'e: <n>— Jesus okpot icẽmat — i.Ixe ipot kay itabucat e'em jewebe ma: <n>— Cũg̃ ma o'e owebe wetabut am Deus ipot kay — i.Deus kay itabut'ũmat pit napa ma e'em: — Deus dapxi — i. Tũibe Deus dapxi iãn e'em itabut'ũmat, Deus e'eap kay itabut'ũm puye- -“Jesus okpot” i'e'eap kay itabut'ũm puye.</n>


text:
— Eyag̃uyisum epeku ijodi bima okpot oe'ũ eywebeam puye — i'e'em Deus soat pe wuywebe. — Soat em eyetait epesop oxe eye'ũ buje dak — i'e'em wuywebe.</n>


text:
Ipot kay itabucayũ ma yag̃uyisum jekukum ijodi. Soat em Deus xe itait jeedop ip je'ũ buje dak. Itabut'ũmayũ bit yag̃uyisum g̃u jekukum ijodi. Soat em Deus wi wũy ma jeedop ip ce'ũ buje dak.</n>


text:
Eyetabut Deus ipot kay. Imẽnpuye eyag̃uyisum eyju jekukum ijodi bima. Eye'ũ buje dak soat em eyetait epesop Deus xe. Ijudup mubarararag̃ õn iboam eymutaybit am.


text:
Deus eju wuyju kawẽnwẽn. Ixe bikuyap tag̃ cexewi iojuyjuy bima, ixe wuyekawẽn cocom. Wuyetaybit iboam. Imẽnpuye wuyparara g̃u kawẽn ãm ceweju. Ijudup mubarararag̃ õn eymutaybit am iboam.


text:
Wuyetaybit ixe soat em wuyekawẽn cocom iam. Wuyekawẽn cocom cexewi wuyju iojuyjuy bima. Imẽnpuye wuyetaybit ixe xewi wuyemukaypin ajat iam.</n>


text:
 <n> (16-17)</n> Wuykitpit pe ikẽrẽat mujurũg̃ puje, acekawẽn cuy Deus eju ixe beam. Deus iboap ju'uk cebewi ikẽrẽat. Ixe soat em itait jeenuy Deus xe ce'ũ buje. Cũg̃ g̃u wuyju jekukum pima ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ wuyju Deus xe. Pũg̃ pit ikẽrẽat jĩjã Deus xe ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap. Wara'at podi ma ikẽrẽ cexe. Wuybure iboap mug̃ẽg̃ẽm pima, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm pima, “Epeyekawẽn cuy Deus eju ixe beam,” i'ũmg̃u õn e'em eywebe. Iboap mug̃ẽg̃ẽxiat soat em ipiatpi'ajojom jeenuy. Deus wi wũy ma jeenuy ce'ũ buje dak.


text:
Deus ebekitkiyũ ibun g̃u ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ Deus ipot ag̃ ip cekay buye. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat pe Deus ebekitkit kuk pa'ore, Deus ipot ag̃ ip cekay buye.</n>


text:
Wuyetaybit Deus a'õ kay wuyju iam. Warara'acayũ bit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ kukukat a'õ kay acã- -itabut'ũmayũ.</n>


text:
Wuyju acã wuyetaybit Deus ipot kuy oajẽm ijodi iam. Ixe juk adi wuymutaybitbin oeku apẽn Deus omuyku iam. Imẽnpuye wuyetaybit apẽn Deus omuyku iam. Ixe acã Deusat. Soat em Deus eju mũg̃'i wuyju jekukum- -cũg̃at eju. Ixe ipot eju dak mũg̃'i wuyju jekukum- -Jesus Cristo eju. Ixe acã Deusat. Ixe eju mũg̃'i jekuku'ukayũ yag̃uyisum jekukum ijodi. Soat em itait jeedop ip Deus xe ce'ũ buje dak.</n>


text:
 <n> JOÃO EMUDUPMUBARARAKTUP IPIDASEATUP</n> Tũũ, ijudup mubarararag̃ õn ewebeaptum, e'ĩyũ beaptum tak. Jesus kay itabucayũ kukukat õn. Eykukpin oxe. Warara'acayũ xe dak eykukpin- -soat xe.


text:
Eykukpin ocexe, wuyju kawẽn icẽmat kay buye. Soat em wuyju g̃ebum iboap ekawẽn kay. Wuyag̃uyba'ũm g̃u iboap ekawẽn kay. Soat em iboap ekawẽn tag̃ ajeku.</n>


text:
— Bay, xipan cuy wuykuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -Deus ipot pe. — Etabotaidabotbon cuy eg̃uy wuykay — i õn e'em cebe. — Wuyag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.Wuyju kawẽn icẽmat tag̃ jekukum pima, imẽn ip wuykug̃, xipan warara'acat kug̃ pima dak.</n>


text:
E'iyũ ekukuap awẽg̃ oyawẽg̃tobuxik. Pũg̃ g̃u ixeyũ'in kawẽn icẽmat tag̃ jekukum- -wuyebay be wuyawẽwẽap ekawẽn tag̃. Ocokcok cĩcã oce ixeyũ awẽg̃tobuxik puje.</n>


text:
— Tũ'ũ ikukpinat, xipan cuy epeyewekuk — i õn e'em ewebe.Iboap ekawẽn kawẽn iisuat g̃u- -kawẽn kuyat. Kuy bima xipan cuy epeyewekuk iap ekawẽn aya'ĩjojo- -Jesus kay wuyetabun'isum.


text:
Xipan cuy epeyewekuk iap ekawẽn kuy epeya'ĩjojo Jesus Cristo kay eyetabun'isum. Xipan jewekug̃ pima Deus ekawẽn tag̃ tak kuka ajeku.</n>


text:
Wuymug̃uykuku'ukayũ o'jepõg̃põg̃põg̃ soat kaka dag̃. <n>— Jesus Cristo ijodian g̃u o'e — i'e'em ip.Imẽn e'e'ukat wuymug̃uykukuku'ukat. Cristo kay itakoma jĩjã ip.


text:
Imẽneju eyday'em'um cuy epesop ixeyũ be eymug̃uykukuap puxim. Ixeyũ be eymug̃uykuku buje, eyekapikaptei epejat g̃u Deus xewi. Eymug̃uykuku'ũm pima bit, Deus jeymucokcog̃ cĩcã eywebe eyekapikaptei ũm puje- -soatei ũm puje.</n>


text:
Cristo be wuymutaybitbinap kay'ũmayũ ma Deus bikuyap tag̃ g̃u jekukum- -wara'at tag̃ acã. Deus bure g̃u ip. Itabut g̃u ip Deus kay. Cristo be wuymutaybitbinap tag̃ jekuku'ukat pit pũg̃ tag̃ ma jekukum Deus eju. Deus tak pũg̃ tag̃ ma jekukum ixeyũ eju. Deus ixeyũ bure e'em.


text:
Cristo ekawẽn imutaybitbin'ũmat a'õ kay g̃u juy epesop. Ixeyũ juy epeg̃uõm g̃u eyduk'a be, eykay yajẽm puje ip. <n>— Deus xipan cuy jeykuk — i'ũmg̃u dak cuy epe'e cebe ip eyxewi ijẽm puje.</n>


text:
Soat muwẽn pin puk õn eywebe. Imẽnpit obu'u oce soat muwẽn ãm eywebe taperadup pe. Cu ojuy bit a'g̃u õn eyka be eyjom kawẽn ãm eyweju. Kawẽnwẽn pima, wuycokcokap yobog̃ je'e.</n>


text:
Ekibit iyũ kato mujujum eywebe. Ekibit tak Deus emunaẽ. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> JOÃO EMUDUPMUBARARAKTUP KANOMŨMATUP</n> Gaio, ijudup mubarararag̃ õn ewebeaptum. Jesus kay itabucayã kukukat õn. Ekukpin oxe icẽmat a'õ kay wuyetabut puye.</n>


text:
Obure ikukpinat, ewebeam õn kawẽnwẽn Deus eju. <n>— Bay, xipan cuy Gaio ejukuk iwãtaxipinap puxim — i õn e'em cebe.Wetaybit etabut cĩcã Jesus kay iam, kuy juk awẽg̃ oyawẽg̃tobuxik puye.


text:
Wuykitpitpiyũ'in oajẽm okay- -exewiayũ. Awẽg̃ ip o'yawẽg̃muwẽn owebe. <n>— Gaio soat em kawẽn icẽmat tag̃ jekukum — i juk o'e ip owebe. — Cũg̃ ma ixe jekukum — i juk o'e ip owebe.Ocokcok cĩcã oce awẽg̃tobuxik puje.


text:
Obure, ekukpin oxe. Ẽn xipan wuykitpitpiyũ kug̃ wara'at ka watwat ma'g̃u ip. Cũg̃ ma ewebe xipan ixeyũ kuk am.</n>


text:
— Gaio juk adi xipan cĩcã ocekuk — i juk o'e ip itabucayũ- -exewi oajẽmiayũ.Exewi waram ijẽm pin pima wara'atka kay iju am, ibuibibug̃ g̃u juy ip eg̃uju. Imẽn cũg̃ ma Deus xe, Deus peam kapikpig̃ ip puye.


text:
Imẽneju ixeyũ buywan cuy ace- -wuyju ma, itabucayũ. Kawẽn icẽmat muwẽn ãm ip cum. Ibuywatwan pima, Deus xe wuyju dak kawẽn icẽmat muwẽnuwẽnat puxim cum g̃u ma'g̃u wuyju ixeyũ eju.</n>


text:
Carta yopĩcat kuy otupmuju ekay exe itabucayũ beaptum. Diótrefes pit itabucayũ kukat ojuy o'e warara'acayũ xe- -itabucayũ xe. Ixe Diótrefes kũyjobit'ũm wa'õ kay.


text:
Imẽnpuye apẽn ixe Diótrefes cuk adi xipan g̃u wawẽg̃ o'g̃uwẽnuwẽn iap og̃uwẽn eywebe eykay wajẽm puje, apẽn ixe juk adi ocemuymuy iap tak og̃uwẽn eywebe. Omuymuy ã g̃u ixe bit. Warara'acayũ kug̃ tak xipan g̃u. Wuykitpiyũ ajẽm puje, g̃uõm g̃u jedukã be. G̃uõmat g̃u dak ip Deus eju kawẽnwẽnap'a be. G̃ujẽmjẽm tak ip ya bewi.</n>


text:
Obure ikukpinat, xipat'ũmat ekukuap puxim g̃u juy ejeku- -xipacat ekukuap puxim acã. Xipacat mujurũg̃rũg̃'ukayũ Deus ebekitkiyũ e'em. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ bit cebekitkiyũ g̃u.</n>


text:
Soat wuyjuyũ e'em: <n>— Demétrio xipat cĩcã — i. <n>— Kawẽn icẽmat tag̃ ixe jekukum soat em — i'e'em ip. <n>— Ixe xipat cĩcã — i oceju dak e'em.Eyetaybit icẽmãn oceju e'em iam.</n>


text:
G̃axĩn ma a'g̃u õn cu ojuy eyka be eyjom. Acejekawẽn cuy wuyeweweju. <n> <n> <n> 15</n> — Gaio juy eyag̃uymubabin yag̃uybabi'ũmap puxim — i õn e'em Deus pe.Kato'i o'e ewebe ebureyũ. Kato'i juy ece wuybureyũ be- -iboceayũ be- -exeayũ be. Ijudup mubarararag̃ õn eywebeaptum. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> JUDAS EMUDUPMUBARARAKTUP CARTADUP</n> Õn Judas. Jesus Cristo buywatwat'ukat õn. Tiago kitpit õn. Cartadup mubarararag̃ õn eywebeaptum. Deus cuk eynaẽ jebekitkiyũm. Ixe Deus wuyebayat. Ixe xe eykukpin cĩcã. Jesus Cristo dak soat em ag̃ eykay xipan eykuk am.</n>


text:
Kawẽnwẽn õn Deus eju eywebeam. <n>— Bay — i õn e'em cebe. — Etabotaidabotbon cuy eg̃uy ebekitkit kay — i õn e'em cebe. — Ixeyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe. — Ikukpin cuy ixeyũ ejukuk — i õn e'em cebe.Kuy a'g̃u ixe xipan eykug̃. Inaka kawẽnwẽn õn ceweju big̃ ma ixe be xipan eykuk am.</n>


text:
 <n> (3-4)</n> Oburereyũ ikukpinayũ, kuy juk cartadup mubararak ojuy og̃uy eywebeaptum- -Deus eydaxijojom apẽn cuk odaxijo iap puxim iaptup. Imẽnpit Deus kay itabut'ũmayũ oajẽm wuykay. Ajojojo'ũma ip yajẽm puje. Iba'arẽm ma ip oajẽm. Cekawẽnwarun ma ip.


text:
Kuyje Deus Israel naxeg̃ebitbit o'taxijo. O'tujujẽm ip Egito eipi bewi. Itabut'ũmayũ bit o'g̃uy'ũ'ũ. Warara'acayũ dujujẽm puje o'g̃uy'ũ'ũ. Kuy eyetaybit iboam. Inaka xipat eywebe soat em ma g̃ebum am iboap kay. Imẽnpuye waram iboap og̃uwẽn eywebe.


text:
Pũg̃pũg̃ Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ'in Deus co'i i'e pin ip o'e. <n>— Deus co'i oca'õbuyxi — i napa ma ip o'e.Jewexe ip Deus co'i osodop ya'õbuyxi. Imẽneju Deus ixeyũ o'g̃uju ipiat'ajojoap kay. Kabiokbog̃ pe ip o'g̃uju. Taomũnmũn ip dopdom kabiokbog̃ pe. Ijẽm pa'ore ip. Jesus Cristo ajẽm puje ipiat supi'ajo cebe ip. G̃ebum cuy epesop ixeyũ kay- -jewexe Deus co'i ya'õbuyxiayũ kay.


text:
Sodoma ka watwat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi ip osodop, Gomorra ka watwat tak, ibo ka xeatka watwat tak. Jewenũn'o'o'uk ip osodop ag̃okatkayũ. Powatwat kay dak osodop ip tũn'o am. Nũn'o'oxi ip osodop. Deus ipiat o'supi'ajojoat Sodoma ka watwat pe apẽn cuk adi ipiat o'supi'ajojoat jekawẽn tojotjot'ukayũ xipat'ũmayũ be iap puxim. Daxabog̃ pe ip o'g̃uju soat em ipiat'ajo am. O'g̃uju warara'acat mutaybit am ipiat osupi'ajoat soat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be iam. G̃ebum cuy epesop iboap kay.</n>


text:
G̃axĩn ma eykay oajẽmiayũ kuyjeayũ buxim soat em ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃- -Deus kay'ũmayũ. Jebinũnpe ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm warẽmtaksug̃at cocom jexey jo'iat pe buye. Deus soat podi ma ya'õbaca iap waywayway acã ip, ya'õ kay'ũm puye ip. Kabi beacat muymuy dak ip- -idip cĩcãayũ muymuy.


text:
Imẽn g̃u juk adi oeku Miguel. Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ kukukat putet Miguel i omuy. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat jewa'õxikxig̃ o'e Miguel eju abu wuy'in Moisés'ũm jebit jokot iam. Jewa'õxikxig̃ pima: <n>— Õn pit jemukorẽm g̃u — io'e Miguel. — Okukukat cuy jemukorẽm — i acã o'e Miguel.Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat o'jomuymuy g̃u Miguel.


text:
Ixeyũ Deus kay'ũmayũ bit jetaybit'ũmap muymuy ip. Jekpiwatpi ma itaybit ip soan itaekat puxim. Jetaybicap g̃u'ũmat ip.


text:
Karem g̃u ipiat supi'ajojo ip. Caim e dag̃ ip jekukum. Balaão buxim xipacap o'g̃udopat ip ikẽrẽat kay jĩjã ip dinheiro bu pinap tomuju ma. Kũyjobit'ũm cĩcã ip Deus a'õ kay Coré buxim. Imẽnpuye Deus o'g̃u'ũm ip.


text:
Te'e ma ip je'awerorom eyweju Jesus oe'ũ iap kay g̃ebumiat'a o am. Iokokat puxim ip eyparakpe. Isũsũn g̃u ip pũg̃xirim ma jeka'on ma soat etabutpe. Warara'acat kay g̃u ip g̃ebum- -jewekay acã. Warara'acat kug̃ g̃u ip xipan- -jewekug̃ acã. Kabikerereat puxim ip- -muba'at'ũmat puxim- -kabido emumukap puxim. Ya'a'e'ũmat'ip puxim tak ip- -ya'a'eat ekaxi be ya'a'e g̃u iat'ip puxim. Yop'uk'ukat'ip puxim tak ip. Tũybi'uk'ukat puxim ip- -yope'ũat puxim.


text:
Tipodoybog̃at puxim ip. Tipodoy iokokat muymũg̃mũg̃ ka'oririt eju. Imẽnpuxim isũsũn'ũma ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ip soat etabutpe. Te'e ma ip jekukum kasopta te'e ma jedaekuku'ukata buxim. Deus kabiokat o'g̃uxipan ixeyũ dopdop am. Kabiokbog̃ pe ma jeedop ip soat em.</n>


text:
 <n> (14-15)</n> Kuyje ma Enoque ixeyũ o'g̃uwẽn- -Deus kay'ũmayũ o'g̃uwẽn. Kuy ma ixeyũ o'g̃uwẽn ixeyũ kap awap ma. Ixe Enoque Adão naxeg̃ebit osunuy. Adão ipotpet o'e. Ixe ipot ipotpet o'e. Ixe ipotpet o'e. 6 be ipotpet ibima, Enoque o'jebapuk.


text:
Ixeyũ Deus kay'ũmayũ jetakomaap pibun ma jenuycaw ma ip kawẽnwẽn. Soat em ip warara'acat muymuy. Jewemucokcokcog̃ ma ip jekukum. Jeweweju ma e'em ip: <n>— Xipat õn — i. <n>— Xipat ẽn — i'e'em ip warara'acat pe jebubut ũmap ojuy.</n>


text:
(-) <n>— Amap kabia bima itabut'ũmayũ jebapuk eykay- -jewemucokcok'ukayũ — i juk adi o'e ip eywebe eymukũyjojom eywaywayway'ukayũ.Imẽn o'e ip eywebe kuy bima- -ixeyũ ajẽm awap ma. G̃ebum cuy epesop ixeyũ ekawẽn kay, oburereyũ.


text:
Ixeyũ Deus kay'ũmayũ Jesus kayayũ mubu'u'un jebureyũ kay cewejak'ũm ãm. Deus bikuyap tag̃ g̃u ip jekukum- -jebikuyap tag̃ acã. Deus biõg̃buk kug̃ g̃u ip.


text:
Oburereyũ, kuy juk eyetabut Jesus Cristo kay. Big̃ ma juy eyetabun epesop cekay g̃asũ bit. Ixe kay wuyetabucap soat podi ma xipat. Kawẽnwẽn cuy epesop Deus eju ixe biõg̃buk a'õbacaan.


text:
Eybu'um g̃u juy epesop Deus pe eykukan xipan. Wuykukukat Jesus Cristo itabotaidabotbot wuykay. Ixe wuydujuu jewekay. Soat em ixe xe acesop. Iboap cuy epejowiwi jĩjã.</n>


text:
Pũg̃pũg̃ayũ soat em jewag̃uymuwarururun, itabutbũt ã buye. Eya'õpurug̃ g̃u juy ip epejukuk- -eya'õdidim ma.


text:
Ixeyũ juy epetaxijo daxabog̃ pe ijuap puxim. Warara'acayũ isũsũn g̃u ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Iokokat puxim ip. Te'e ma ip jewemucokcokcog̃. Ixeyũ dak cuy eya'õpurug̃ g̃u epejukuk- -eya'õdidim ma. Eyetakomãm cuy epesop ixeyũ emug̃ẽg̃ẽ kay eywebe dak ixeyũ buxim ikẽrẽat mug̃ẽap puxim.</n>


text:
Deus itaybit cĩcã wuya'õmubacan am wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Ixe wuydujuu jeka kay soat em wuynuy ãm jexe. Ikẽrẽat kug̃ g̃u ajop g̃ebuje bit. Soat tag̃ wuyisu acesop. Soat em wuycokcok acesop ixe xe. Ixe xe acesop iap soat podi ma idip.</n>


text:
— Ẽn acã Deusat — i juy acece cebe. — Ka'ũmg̃u wara'at — i dak cuy acece cebe. — Ẽn acã wuydaxijojo'ukat, Jesus Cristo kay ocetabut puye, ocekukukat kay — i juy acece cebe. — Soat podi ma ẽn xipat ocexe — i dak. — Soat podi ma ẽn a'õbuyxi jĩjã — i dak. — Soat podi ma ẽn a'õbacaap kug̃ — i dak. — Soat podi ma ẽn soat kukukat — i dak cuy acece cebe- -Deus pe.Imẽn ma o'e'e ip kuyje, ipi mug̃ẽ awap. G̃asũ dak imẽn ma wuyju e'em. Soat em ma juy imẽn acece cebe. <n>Ibũrũ ma.</n>


text:
 <n> JOÃO BE DEUS O'G̃UBAPUKIAPTUP</n> Deus apẽn g̃axĩn ma juy je'bapuk iap o'g̃uwẽn Jesus Cristo be ixe be iboap muwẽn ãm jebuywatwat'ukat pe- -João be. Deus a'õbi Jesus Cristo iboap o'g̃ubapuk João be cexey jo'iat pe. Ibocewi jekawẽn tojotjot'ukat o'g̃uju João kay. Kabi bewiat o'g̃uju cekay. O'g̃uju imukũyjo am apẽnape cexey jo'ian ixe be warara'acayũ mukũyjo am iboam.


text:
Deus jekawẽn o'g̃uwẽn ixe João be. Jesus Cristo kawẽn icẽmat o'g̃uwẽn cebe. João soat o'jojojoiap o'g̃uwẽnuwẽn, soat o'ya'ĩjojoiap tak o'g̃uwẽnuwẽn. Iboap ekawẽn ibararak opop ijudup pe.


text:
Ijudup coco'ukayũ icokcok je'e. Apẽn g̃axĩn ma je'bapukiaptup peat ekawẽn a'ĩjojo'ukayũ dak icokcok je'e. Ijudup peat ekawẽn kay kũyjobicayũ dak icokcok je'e. G̃axĩn ma je'bapuk apẽn ibararak ijudup pe iap tag̃.</n>


text:
Õn João. Õn ijudup mubarararag̃ Ásia eipi watwat peaptum- -7 beatka watwat peaptum- -Jesus kay itabucayũ beaptum. <n>— Bay, xipan cuy ebekitkiyũ ejukuk — i õn e'em cebe. — Ebekitkiyũ ag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe.Ixe Deus itait g̃asũ. Kuyje dak itait osunuy. G̃axĩn ma jeedot g̃uto wuykay. 7 be omuy ibiõg̃buk Deus abikbikap topabe. Ixeyũ juy xipan jeykuk. Eyag̃uymubabibin cuy jeedop ip.


text:
 <n> (5-6)</n> Jesus Cristo dak xipan jeykuk. Ixe eyag̃uymubabibin cuy jeenuy. Ixe soat em icẽmãn e'em. Ixe koam o'jetait je'ũap tomukadi. Ixe Jesus Cristo ya'õbuyxi soat ka kukat a'õbuyxiap podi ma.


text:
Ag̃ cuy epesop. Kabikerereat tag̃ ixe Jesus omuyku. Soat ma ixe jojo. O'ya'õxamutok'iayũ dak ixe jojo ma. Soat tiwatwat jeetõtõn ixe dobuxik puje. Jeetõtõn ip jeg̃uycũg̃ap pibun. Imẽn ma juy jeedop ip. Imẽn je'e.</n>


text:
— Soat ka'ũm pima õn kuy kake — i'e'em wuykukukat Deus. — Soat i'ũm puje dak õn pit kake. Ka'ũma kake bimaat õn. Soat'ũm pimaat tak õn ma — i'e'em wuykukukat Deus.Ixe Deus soat podi ma ya'õbaca. Itait g̃asũ. Kuyje dak itait osunuy. G̃axĩn ma jeedot g̃uto wuykay.</n>


text:
Õn João- -eywag̃o. Eybuxim õn tak Jesus eju mũg̃i jekukum. Eybuxim õn tak ipiat'ajojom. Õn tak soat kukukan og̃uy Jesus eju ixe soat kukukan pima. Õn tak eybuxim wukpiceg̃ẽ g̃u wetabucap kug̃. Tip'aweroro be juk adi og̃uy. Patmos i osunuy tip'aweroro butet. Iboce ip omuju Deus ekawẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn puye- -Jesus ekawẽn cuk adi og̃uwẽnuwẽn puye- -kawẽn icẽmat.


text:
Muto'o bima wukpiwan g̃u juk adi ocewag̃uy- -wuykukukat ekabia be. Deus biõg̃buk cuk adi wag̃uyda. Ya'õberenat'a'õ oya'ĩjojo onõg̃pikadiwi jededem- -parasuy jo'iat'a'õ.</n>


text:
— G̃axĩn ma ejojojoiaptup cuy etupmubararak — io'e owebe parasuy jo'iat'a'õ. — Ibodup cuy etupmuju Jesus kay itabucayũ beaptum- -7 beat ka watwat peaptum — i juk o'e owebe. — Etupmuju juy Ásia eipi watwat peaptum- -Éfeso ka watwat peaptum, Esmirna ka watwat peaptum tak, Pérgamo ka watwat peaptum tak, Tiatira ka watwat peaptum tak, Sardes ka watwat peaptum tak, Filadélfia ka watwat peaptum tak, Laodicéia ka watwat peaptum tak — i juk o'e owebe.</n>


text:
Cepidase ip ijodiat co'iat cũg̃'i osunuy. Jesay kug̃ osunuy iberenat kug̃. Ouro mug̃ẽg̃ẽbu kug̃ osunuy jekũmpi dag̃.


text:
Suisopsep o'suinuy bronze buxim- -icaat puxim- -daxa be o'jeieerotiat puxim- -o'g̃usopsupiat puxim. Ixe a'õ ya'õbog̃ osunuy ti'acap'a'õ buxim. Jororoh. Cororog̃iat puxim.


text:
Kasopta kug̃ osunuy jeba'at kadi- -7 beata kug̃. Ibi bewi jekawẽn cẽmcẽm osunuy. Payao buxim osodop cekawẽn- -xepxep kadi ma tũybibiat puxim. Topasop o'topanuy kaxicug̃at kaxi jo'i.</n>


text:
Ixe dobuxik puje o'at cewap ce'ũat puxim. I'at puje o'jewebumõg̃ wabi jeje iba'at kadi. <n>— Epararam g̃u juy eg̃uy — io'e owebe. — Ka'ũma kake bimaat õn. Soat i'ũm puje dak õn acã ocepoyat — io'e owebe.


text:
— Soat em ma õn wetabẽg̃. Kuy juk adi we'ũ ojop. G̃asũ bit ocetait waram. Waram pit oje'ũ g̃u. Wa'õbi ma ijodiacat je'ũ'ũm. Wa'õbi ma ce'ũ'ũayũ dopdopap pe jeedop ip — io'e owebe.


text:
— G̃axĩn ma ejojojoiaptup cuy etupmubararak, g̃asũ jebapukpug̃ ewebe iaptup tak, g̃uyjom je'bapuk ewebe iaptup tak — io'e owebe.


text:
— Kasopta kug̃ õn oba'at kadi- -7 beata — io'e owebe. — Lamparina mũn tak 7 be opop. Iboap ejojojo kuy — io'e owebe. — Apẽg̃ap ibo iam pit etaybit g̃u. Iboam pit õn jemutaybin — io'e owebe. — Lamparina mũn Jesus kay itabucayũ buxim- -7 beatka watwat puxim- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ buxim — io'e. <n>Imẽn onõg̃pikadiat o'jekawẽn owebe- -Jesus o'jekawẽn owebe.</n>


text:
— Cartadup cuy etupmubararak Éfeso ka watwat kukukat awẽwẽaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽaptum — io'e owebe onõg̃pikadiat. <n> Õn ma kasopta kug̃ oba'at kadi. 7 beata kug̃ õn. Lamparina'a mũn pidase õn cũg̃cũg̃- -7 beayũ pidase- -ouro mug̃ẽg̃ẽyũ pidase. Jeyawẽ õn.


text:
 Wetaybit cũg̃ ma juk adi epekuku iam. Wetaybit cuk adi epeyekapikpik cĩcã iam. Eyetaxi dak cuk adi epesop ipiat'ajojom. Xipat'ũmayũ kay g̃u jĩjã dak eyju. Jewexe Jesus emumujũyũ dak cuk adi epesubuyxijojo- -“Jesus a'õbi oceju kawẽn idipat muwẽnuwẽn eywebe” i napa ma e'e'ukayũ. Eyetaybit napa ma e'em ip iam.


text:
 Itabut'ũmayũ juk adi ipiat o'supi'ajojoat eywebe, eyetabut okay buye. Eyetaxi bit epesop ipiat'ajojom. Eybu'u g̃u juk adi epesop eyetabut am okay.


text:
 Imẽnpit soat g̃u eyekukuap xipat oxe. Koap pima okukpin cĩcã og̃uy eyxe. G̃asũ bit ka'ũma. Okukpinsũ ma eyxe g̃asũ bit. Imẽn xipat g̃u.


text:
 G̃ebum cuy epesop apẽn koap pima okukpin cĩcã eyju okuk iap kay- -apẽn g̃asũ bit eyju okukpin g̃u iap kay dak. Warẽmtag̃ ma okukap cuy epeyepere. Waram g̃uto okukpin cĩcã juy epesop okug̃. Eywebe warẽmtag̃ ma okukap epere'ũm pima bit, õn ma ojot eykay. Apẽn wuyju lamparina'a mũn muwedewedem wara'at muy ãm tũyap pe iap puxim eyju g̃u webekitkiyũm epesop. Jeymuwedewede õn. Warara'acayũ ma ojomuy webekitkiyũm eydieg̃.


text:
Deus biõg̃buk imẽn Jesus a'õkayayũ awẽwẽm. Eyetaybin pin eyawẽwẽ ãm pima, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. <n>Imẽn ma õn Éfeso ka watwat kukukat awẽwẽm — i juk o'e owebe onõg̃pikadiat- -Jesus. — Owebe yawẽwẽaptup cuy etupmubararak ixe beaptum — i juk o'e owebe.</n>


text:
— Cartadup cuy etupmubararak Esmirna ka watwat kukukat awẽwẽaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽaptum — i juk o'e owebe Jesus. <n> Ka'ũmg̃u bimaat õn. Soat i'ũm puje dak õn ma og̃uy. Kuy juk ade we'ũ ojop. G̃asũ bit ocetait waram. Jeyawẽ õn.


text:
 Wetaybit eyju ipiat'ajojom iam. Wetaybit eydadaybot iam tak. Deus xe bit soat kug̃ eyju. Jewexe Judeuyũ eymuymuy. “Judeuyũ oceju- -Deus ebekitkiyũ” i napa ma e'em ip. Satanás a'õ kayayũ ixeyũ bit.


text:
 Eypararam g̃u epesop ipiat'ajoap puxim. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat ipiat supi'ajojoat eywebe eyetabucap puyxijom. Ixe a'õ kayayũ warẽmtag̃ ma jeymuõm daomũnmũnap'a be. Inaka ibun g̃u ipiat epesupi'ajojo- -10 kabia ma. Wa'õ dag̃ cuy epeku soat em. Eye'ũ buje dak, wa'õ dag̃ cuy epeku. Wa'õ dag̃ eyeku buje, soat em epesop oxe eyetait. Soat em eyetait oxe iap idip cĩcã ipi kukukat a dag̃at puxim- -coroa buxim.


text:
 Deus biõg̃buk imẽn Jesus a'õ kayayũ kukukat awẽwẽm. Eyetaybin pin eyawẽwẽãm pima, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. <n> Wa'õ kay jĩjãayũ bit waram je'ũ g̃u. Waram warara'acayũ e'ũ buje, je'ũ g̃u ip. <n> Imẽn ma õn Esmirna ka watwat kukukat awẽwẽm — i juk o'e owebe onõg̃pikadiwiat- -Jesus. — Owebe yawẽwẽaptup cuy etupmubararak ixe beaptum — i juk o'e owebe.</n>


text:
— Cartadup cuy etupmubararak Pérgamo ka watwat kukukat awẽwẽaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽaptum — i juk o'e owebe onõg̃pikadiwiat- -Jesus. <n> Õn ma payao kug̃- -xepxep kadi tũybibiat kug̃. Jeyawẽ õn.


text:
 Wetaybit poce eyju dopdom iam. Satanás a'õ kayayũ parakpe eyju. Wa'õ kay acã eyju bit kũyjobit. Itakomaayũ Antipas o'yaoka eyka be- -Satanás a'õ kayayũ dopdopap ka be. Ixe Antipas cedag̃ ma juk adi omuwẽnuwẽn. Eyju bit cuk adi eybu'u g̃u epesop eyetabut am okay ixe a'g̃u ip o'yaoka ma.


text:
 Imẽnpit soat g̃u eyekukuap xipat oxe. Pũg̃pũg̃ ey'in Balaão emumutaybitbinap tag̃ jekukum. Ixe Balaão o'jekawẽn Balaque be. “Warẽmtag̃ cuy Israel naxeg̃ebitbit eg̃utaybin ixeyũ be ikẽrẽat mug̃ẽ ãm,” io'e Balaãp Balaque be. Imẽnpuye “Xipat eywebe deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn o am,” i napa ma o'e cebe ip. “Xipat eywebe warara'acat tayxi eju jepo am- -warara'acat itop eju dak,” i napa ma o'e cebe ip.


text:
 Ixe buxim pũg̃pũg̃ ey'in Nicolai a'õ kayayũ emumutaybitbinap tag̃ jekukum, warẽmtag̃ ma'g̃u ip imutaybitbin.


text:
 Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere. Cepere'ũm pima bit, g̃axĩn ma ojot eykay ipiat'ajoan eywebe. Ixeyũ eju nopag̃õg̃õm oce- -warẽmtag̃ imutaybitbinayũ eju. Yaokakam ip oce wekawẽn- -payao buximan- -xepxep kadi tũyan. <n>


text:
Deus biõg̃buk imẽn Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽm. Eyetaybit pin eyawẽwẽãm pima, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. <n> Wa'õ kay jĩjãayũ be manada otaũm ixatam ip tamunẽm'ibita. Karatũg̃'a buximat'a dak oyaũm soat pe ixeyũ be yarucat'a- -yadeibog̃at'a. Ibutet iisuat ibararak opop ig̃o'a be. Ka'ũma ma itaybit ixe buten. Yabuat acã itaybit je'e ixe buten. <n> Imẽn ma õn Pérgamo ka watwat kukukat awẽwẽm — io'e Jesus owebe- -onõg̃pikadiwiat. — Owebe yawẽwẽaptup cuy etupmubararak ixe beaptum — i juk o'e owebe.</n>


text:
— Cartadup cuy etupmubararak Tiatira ka watwat kukukat awẽwẽaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽaptum — i juk o'e onõg̃pikadiwiat owebe- -Jesus. <n> Deus ipot õn. Wetasop daxae buxim. Wui suisopsep bronze buxim- -o'g̃usopsep ip iat puxim. Jeyawẽ õn.


text:
 Wetaybit cũg̃ ma eyju jekukum iam. Deus ikukpin cĩcã eyxe. Eyetabut cĩcã ixe kay. Kapikpig̃ eyju. Eyetaxi dak ipiat'ajojom ma'g̃u. Koap pimaap podi ma g̃asũ dak eyju xipacat mujurũg̃rũg̃.


text:
 Imẽnpit soat g̃u eyekukuap xipat oxe. Jezabel warẽmtag̃ ma obuywatwat'ukayũ mutaybitbin. E iekẽrẽat tag̃ webekitkit muykukum. Ixe napa ma e'em “Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat õn,” i. Webekitkit mug̃uykukukum ixe ayacat. “Xipat eywebe warara'acat tayxi eju jepo am, warara'acat itop eju dak,” i napa ma e'em cebe ip. “Xipat eywebe deusbaroyũ wap iẽnmõg̃'ibitẽn o am,” i napa ma e'em cebe ip. Eyju bit epeg̃ujẽm g̃u eyxewi. Ãg̃ jeenuy jekpiwan.


text:
 Ibun ma ipiat osupi'ajoat g̃u cebe. Tũybe g̃asũ paxi ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap jepere iãn oce. Ixe bit ibu'u jeperem.


text:
 Imẽneju ixe ayacat õn ma ojoxik kama jo'iat pe. Ijoce ipiat supi'ajojo jĩjã ceweju o'jepo'iayũ dak. Ixeyũ be ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap epere'ũm pima, ipiat'ajojom cĩcã jeedop ip.


text:
 I'iyũ dak oyaokaka- -ya'õkayayũ. Ixeyũ aoka buje, Jesus a'õ kayayũ itaybit je'e Deus itaybti apẽn ijodiacat jewag̃uyg̃uy iam. Apẽn ip ibikuy iam tak itaybit je'e ip. Apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iaptei bit õn ma oteida soat pe. <n>


text:
Warara'acat'in ey'in pit warẽmtag̃ ma eymutaybitbin'ukayũ a'õ kay g̃u juk adi epesop- -Tiratira ka watwat'in. Satanás pabi kug̃ g̃u buk eyju. Ixe babi kukayũ soat g̃u Satanás babim itaybit. Eyju bit eybu'u ixe babi kuk am.


text:
 Wajẽmap wiwim pima kuy eyetaybicap ekawẽn tag̃ cuy epeku. Wara'at ekawẽn g̃u bit og̃uwẽn eywebe iboap ekawẽn tag̃ eyeku am.


text:
 <n> (26-28)</n> “Ẽn ma soat ka watwat kukukan cuy ece,” i juk o'e webay owebe. “Eyju soat ka watwat kukayũm epesop oweju,” i oce wa'õ kay jĩjãayũ be. Ya'õca ip jeedop ixeyũ kukukan yopcaat'ip kukat puxim. Pipim'ũm kũyjobit'ũmayũ a'õbacaap g̃u'ũm ip itĩg̃'a kakaap puxim. “Eyju ma soat ka watwat kukukayũm cuy epesop oweju,” i oce wa'õ kay jĩjãayũ be- -amap kabia wiwim pima wa'õ dag̃ jekuku'ukayũ be. Kabiada dak otaũm cebe ip- -kasopta- -wa'õ kay jĩjãayũ be.


text:
 Deus biõg̃buk imẽn Jesus a'õ kayayũ awẽwẽm. Eyetaybin pin yawẽwẽam pima, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. <n> Imẽn ma õn Tiatira ka watwat kukukat awẽwẽm — io'e onõg̃pikadiwiat owebe- -Jesus. — Iboaptup cuy etupmubararak ixe awẽwẽaptum — i juk o'e owebe.</n>


text:
Cartadup cuy etupmubararak Sardes ka watwat kukukat peaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat peaptum — i juk o'e owebe onõg̃pikadiwiat- -Jesus. <n> Õn ma Deus biõg̃buk kug̃- -7 beayũ kug̃. Kasopta kug̃ tak õn- -7 beata kug̃. Jeyawẽ õn. Õn wetaybit warẽmtag̃ ma eyju jekukum iam. Adeayũ napa ma e'em “Sardes ka watwat itabut cĩcã Jesus kay,” i. Õn pit wetaybit eyetabutsũ ma cekay iam. Ce'ũat puxim eyju cexe.


text:
 Ce'ũat puxim g̃u juy epesop. Eyetabun cuy epesop cekay kuyjeap puxim. Eyag̃uysan cuy epeku. Eybu'um g̃u juy epesop cekawẽn tag̃ eyeku am. Soat g̃u bit xipat Deus xe apẽn cuk adi epekukuiap. Wetaybit iboam.


text:
 G̃ebum cuy epesop kuy eyetaybicap kay, kuy epeya'ĩjojoiap kay dak. Kawẽn icẽmat cuk adi epeya'ĩjojo. G̃ebum cuy epesop iboap ekawẽn kay. Kũyjobin cuy epesop iboap ekawẽn kay. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap pit cuy epeyepere. Ixecat puxim eyju. Eyju ag̃'ũm pima ojot eykay. Ibukurukat puxim ojot eykay. Eyetaybit g̃u epe'e puju paxi oajẽm iam.


text:
 Pũg̃pũg̃ pit ey'in ikẽrẽat o'jukuk g̃u Sardes ka watwat'in. Ixeyũ bit yag̃uyisuayũ. Cesay isuayũ buxim ip. Ixeyũ ma oweju ma jeku jesay irucat kug̃- -iisuat kug̃, “Cedag̃ ip oxe” i'e'em Deus cebe ip puye.


text:
 Wa'õ kay jĩjãayũ jesay irucat kug̃ jeku. Ixeyũ butet oju'uk g̃u soat em itait jeedop ip Deus xe iaptup pewi. Soat em ibararak jeedop ixeyũ butet ig̃odup pe. “Teyũku webekitkit,” i oce webay be, ixe ekawẽn tojotjot'ukayũ be dak. <n>


text:
Deus biõg̃buk imẽn Jesus a'õ kayayũ awẽwẽm. Eyetaybin pin yawẽwẽãm pima, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. <n> Imẽn ma õn Sardes ka watwat kukukat awẽwẽm — io'e onõg̃pikadiwiat owebe- -Jesus. — Iboaptup cuy etupmubararak ixe awẽwẽaptum — i juk o'e owebe.</n>


text:
— Cartadup cuy etupmubararak Filadélfia ka watwat kukukat awẽwẽaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽaptum — i juk o'e owebe. <n> Õn pit ikẽrẽat kug̃ g̃u. Õn soat em icẽmãn e'em. Chave kug̃ õn- -Davi bubun osunuyiat kug̃. Iju chavem owebe tomudip puje, kuka ip o'tomudip'uk g̃u. Owebe tomudip'uk puje dak, kuka ip o'tomudip g̃u. Jeyawẽ õn.


text:
 Wetaybit apẽn eyju jekukum iam. Eya'õbaca'ũm'ũm ma. Owebe eymutaybitbinap tag̃ pit cuk adi epekuku. Soat em epesop kũyjobit wa'õ kay. Õn xĩntabi o'gukoce eywap. Soat pe bit tomudip pa'ore. Owebe acã tomudip put.


text:
 Eya'õpicug̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. Satanás a'õ kayayũ napa ma e'em “Judeuyũ oceju- -Deus ebekitkit,” i. Napa ma e'em ip. Wa'õbi ip jẽg̃'aecõg̃cõg̃ eywap. Itaybit je'e ip eykukpin cĩcã oxe iam.


text:
 “Eyukpiceg̃ẽg̃ẽm g̃u juy epesop okay eyetabucap kug̃ ipiat'ajojom ma'g̃u eyju,” i juk oce eywebe. Eyukpiceg̃ẽg̃ẽm g̃u okay juk adi epesop. Imẽnpuye ipiat osupi'ajoat soat ipi dag̃acat pe ixeyũ etabucap puyxijom. Eyju bit õn jeydaxijo ixeyũ ipiatpi'ajojom pima.


text:
 G̃axĩn ma oajẽm eykay. Xipat cĩcãat kug̃ eyju- -wa'õ kay jĩjãaptei kug̃. Iboap cuy epeg̃uxipan cĩcã warara'acat pe tujupa'umap puxim.


text:
 Wa'õ kay jĩjãayũ a'õmucanucan cuy og̃uy. Deus eju kawẽnwẽnap'a beat'ip puxim jeedop ip- -warara'acat'ip muycemucemap'ip puxim. Waram pit jejẽm g̃u ip Deus xewi. Deus putet osubutetmubararak cebe, Deus ka butet tak. Jerusalém i ika butet- -ika isuatka butet. Iboka sukakop Deus xewi. Obutet iisuat tak osubutetmubararak cebe. <n>


text:
Deus biõg̃buk imẽn Jesus a'õ kayayũ awẽwẽm. Eyetaybit pin yawẽwẽãm pima, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop. <n> Imẽn õn Filadélfia ka watwat kukukat awẽwẽm. Owebe yawẽwẽaptup cuy etupmubararak cebeaptum — i juk o'e onõg̃pikadiwiat owebe- -Jesus o'e owebe.</n>


text:
— Cartadup cuy etupmubararak Laodicéia ka watwat kukukat awẽwẽaptum- -Jesus kay itabucayũ kukukat awẽwẽaptum — i juk o'e owebe onõg̃pikadiwiat- -Jesus. <n> “Imẽn cuy jeenuy” i õn e'em. Imẽnpuye “Amém” i obutet. Soat em wa'õ dag̃ õn e'em. Soat em icẽmãn õn e'em. Deus pe soat mug̃ẽap awap kuy juk kake og̃uy. Jeyawẽ õn.


text:
 <n> (15-16)</n> Wetaybit warẽmtag̃ cĩcã eyju jekukum iam. Taxipat puxim g̃u eyju- -icukat puxim g̃u dak. Taxiptoktokat puxim eyju, icukg̃ũg̃ũnat puxim tak. Okukpin g̃u eyju okug̃. Warẽmtag̃ g̃u dak eyju okug̃. Xipat ma kuka juk o'e warẽmtag̃ okug̃ pima, ikukpin okug̃ pima dak. Imẽnpit okukpin g̃u eyju okug̃. Imẽnpuye g̃axĩn ma ipiat osupi'ajoat eywebe, iko'õmat o buje jedadacap puxim.


text:
 “Soat kug̃ oceju bit,” i te'e ma eyju e'em. “Ocebubut ade oceju bit,” i te'e ma eyju e'em, “Xipat cĩcã oceju,” i dak, “Soat kake ocexe,” i'e'em eyju te'e ma. Eyetaybit g̃u eyju tadaybocat puxim iam. Iokokat puxim eyju- -ig̃ẽmat puxim- -ibisõat puxim. Tadaybocat puxim eyju, toti'ũmat puxim tak. Ita'ũmat puxim tak eyju.


text:
 Õn pit jeyawẽ. Ouro juy epejat oxewi- -iwekoykey'ũmat. Iboap kug̃ pima icẽmãn ibubut adeayũm epe'e. Eyesay irucat tak cuy epejat oxewi eywebe imuõm ãm eyesay'ũmap puxim, eysũsũnap puxim. Posũg̃ tak cuy epejat oxewi itapiatkayat eyeta be imõg̃ ãm xipan eyecoat am.


text:
 Oxe ikukpinayũ bit og̃ukorẽm cedag̃'ũm jekukum pima. Ipiat osupi'ajoat cebe ip waram g̃uto cũg̃ ma ceku am ip. Imẽnpuye juy wa'õ kay epe'e waram. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere.


text:
 Ya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay. Tag̃tag̃tag̃'i õn e'em xĩntabi be. Wa'ĩjojoat pe tomudip'uk puje, oõm tuk'a be. Jekõnkõn'uk og̃uy ixe eju. Ixe dak jekõnkõn'uk jeenuy oweju.


text:
 “Epabik cuy oxe- -wabikbikap pe” i oce wa'õ kay jĩjãayũ be. Ixeyũ buxim õn tak cuk adi og̃uy webay a'õ kay kũyjobit. Imẽnpuye g̃asũ õn xik'i webay xe- -yabikbikap pe. <n>


text:
Deus biõg̃buk imẽn Jesus a'õ kayayũ awẽwẽm. Eyetaybin pin yawẽwẽãm pima, xipan cuy epeya'õpicũg̃. <n> Imẽn õn Laodicéia ka watwat kukukat awẽwẽm. Owebe yawẽwẽaptup cuy etupmubararak cebeaptum — i juk o'e onõg̃pikadiwiat owebe- -Jesus o'e owebe.</n>


text:
G̃ebuje wara'at ma ojojojo wexey jo'iat. Kabi beat exĩntabi ojojojo ikoce. Waram parasuy jo'iat a'õ oya'ĩjojo- -kuy oya'ĩjojoiat'a'õ ma. Waram g̃uto o'jekawẽn owebe. <n>— Eceu juy ijoce — io'e owebe. — Apẽn g̃uyjom jebapuk iap og̃ubapuk ewebe etaybit am — io'e owebe.</n>


text:
Deus biõg̃buk wag̃uyda g̃ebuje bit. Iboce yabikbikap osunuy- -idip cĩcãat kabi be. Pũg̃ xik'i osunuy cebe.


text:
Ixe dopa topasopsep o'topanuy wita'a buxim- -yadip cĩcãat'a buxim- -jaspe'a buxim, sardônio'a buxim tak. Ixe abikbikap akokoreren konopsanobu o'jebueku. Ibusopsep o'jebueku esmeralda'a buxim.


text:
Idip cĩcãat akokoreren warara'acat abikbikap osodop 24 be. Ya'õbuyxiayũ osodop ixeyũ jeje kaxikxik'i- -24 beat ceje. Jesay irucat kug̃ayũ osodop ip. Ouro mug̃ẽg̃ẽ kug̃ tak ip osodop jabi jeje- -idip cĩcãat kug̃.


text:
Yabikbikap pewi xiririkiat cẽmcẽm'uk osunuy, tũmũn'a'õ dak, porog̃iat tak. Wexiktak puximat tak osunuy yabikbikap wap isopat, 7 be. Ixeyũ jojom pima wuyju g̃ebum Deus biõg̃buk kay- -7 beayũ kay.


text:
Iodi buximati o'tinuy yabikbikap wap- -vidro mug̃ẽg̃ẽ. Tixiriruk o'tinuy cristal'a buxim. <n>Ebadipdip tak osodop ip itabẽg̃ayũ yabikbikap akokoreren- -idip cĩcãat akokoreren. Soat kadi osodop ip. Ita'ade osodop ip. Soat kadi osodop ita ip- -cewap, yakpidakadi.


text:
Pũg̃ ixeyũ'in leão buxim osunuy. Wara'at ixeyũ'in biopak puxim osunuy- -ag̃okatkat yobog̃at puxim. Wara'at ixeyũ'inat topa ag̃okatkat topa buxim o'topanuy. Wara'at ixeyũ'in dace buxim osunuy- -pupumat puxim.


text:
Soat ip ceg̃ebabe osodop. 6 be o'ceg̃ebadop ip. Soat tag̃ itate ip osodop- -badi, kacũg̃kadi dak. Soat em ip jebibododon. Ixima dag̃ tak ibu'u em g̃u ip jebibododon, kabiam tak. Imẽn ip ibibodo: <n> Wuykukukat Deus soat podi ma ya'õbaca, i'e'em ip jebibododon. Soat tag̃ iisu, i. Soat tag̃ iisu, i. Soat tag̃ iisu, i jebibododon ip. Ipi ka'ũm pima itait osunuy, i. G̃axĩ dak itait, i. G̃axĩn ma jeedot waram wuykay, i. <n> Imẽn ip ibibodo.</n>


text:
— Ẽn pit soat podi ma edip — i'e'em ip Deus pe jebibododon ebadipdip itabẽg̃ayũ. — Ẽn pit soat podi ma a'õbuyxi — i dak e'em ip jebibododon. — Ẽn pit soat podi ma xipan ocekug̃ — i dak e'em ip jebibododon.Yabikbikap cejeat peam cebibododon ip puje soat em itabẽg̃at peam,


text:
beayũ aypapayũ pig̃'i at'an ip cewap- -yabikbikap cejeat wap. <n>— Ẽn pit soat podi ma xipat — i'e'em ip cebe. Jabi jejeat mõg̃mõg̃ ip yabikbikap cejeat wap- -idip cĩcãat- -ouro mug̃ẽg̃ẽ. Imõg̃mõg̃ ip cewap “Ẽn acã ocekukukat” i'e am cebe.</n>


text:
Imẽn ip jebibododon cebe: <n> Ẽn acã soat kukukat, i. Ẽn acã Deusat, i. Ẽn cuk soat eg̃ug̃ẽ, i. Soat kake a'õbin ma, i. Ẽn ipi juacat mutaicin, i. Ẽn soat podi ma edipap kug̃, i. Soat podi ma a'õbuyxi, i. Ẽn acã soat podi ma a'õbacaap kug̃, i. <n> Imẽn ip jebibododon cebe- -yabikbikap cejeat pe.</n>


text:
G̃ebuje taperadup otupcoco tup'amũnmũnatup. Yabikbikap cejeat pui beatup otupcoco- -iba'at kadiat pui beatup. Tupararak o'tuptop xepxep kadi ma. Tupmuymũg̃mũg̃ap osodop serabu jo'ian. 7 em o'tupmuymũg̃mũg̃ ip.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat tak ojojojo ya'õbacaat. <n>— Abu itaybit tupmuywut am? Ka'ũma ma — io'e ixe ya'õberen.</n>


text:
Imẽnpit itaybicat ka'ũmg̃u osunuy. Kabi be ka'ũmg̃u. Ipi ju dak ka'ũmg̃u. Ipi diotpe dak ka'ũmg̃u. Ka'ũma ma itaybit tupmuywut am tup co am.


text:
Imẽnpuye aypaat o'e owebe: <n>— Wa g̃u! Ak'i juy ece. Judá diwat pe iba'ore g̃u tupmuywut am — io'e. — Ixe acã itaybit tupmuywut am. Ixe be ma tup co but — io'e. — 7 beat imuywut put ixe be — io'e owebe. — Ixe leão buxim ya'õca. Ya'õbuyxi jĩjã ixe Davi naxeg̃ebit — io'e owebe.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ ojojojo- -ovelha. Cũg̃'i osunuy yabikbikap pidase. Ebadipdip itabẽg̃ayũ ixe akokoreren osodop ya'õbuyxiayũ dak. Kuy bima ce'ũ osunuyiat puxim osunuy. 7 be osodop yakanasũyũ. Ita dak 7 be ma o'sutanuy. 7 be itateat puxim Deus biõg̃buk- -soat ka kay imujumayũ.


text:
Tupu buje ebadipdip itabẽg̃ayũ pig̃'i o'at ipi ju mẽmẽ wap. Ya'õbuyxiayũ dak pig̃'i o'at ip cewap ya'õbuyxi jĩjã cexe ip puye. Soat ip harpa'a kug̃ osodop yamuyde am. Wa'e buximat kug̃ tak ip osodop- -ouro mug̃ẽg̃ẽ kug̃. Topapũn osodop tide'okuatim. Deus ebekitkit kawẽnwẽn ceweju iap tide'okuati buxim.


text:
Pibodo iisuan o'jebibododon ip. Imẽn ibibodo ip: <n> Kuy juk e'ũ eg̃uy, i. Pũg̃ g̃u juk etaxijo e'ũap puye soat tiwatwayũ'in, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ'in tak, soat iwarururuayũ'in tak, soat kaka dag̃ayũ'in tak, i. Imẽnpuye etaybit tupu am, i. Etaybit tupmuywut am tak, i.


text:
 A'õbi ma soat eipi juayũ kukukayũm jeedop ip Deus eju, i. Paĩyũ buxim kapikpig̃ jeedop ip Deus peam- -ocekukukat peam, i. <n> Imẽn ip ibibodo.</n>


text:
Waram g̃uto oceak. Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ oya'ĩjojo. De'at g̃u ip osodop- -kiiiii iãn. Imuweg̃ũn pa'ore osodop io. Ade jĩjã ma ip. Kacũg̃cũg̃'i ip osodop yabikbikap akokoreren. Ebadipdip itabẽg̃ayũ akokoreren tak, ya'õbuyxiayũ akokoreren tak.


text:
Ya'õberen o'jebibododon ip. Imẽn ibibodo ip: <n> Ovelha buxim oe'ũiat soat podi ma jedipap kug̃, i. Soat podi ma ja'õbacaap kug̃, i. Soat podi ma xipacap kug̃, i. Soat podi ma jetaybitbicap kug̃, i. Soat podi ma ja'õcaap kug̃, i. Soat podi ma ja'õbuyxiap kug̃, i. Soat podi ma jedipap kug̃, i. Soat kayap podi ma ocecokcok Cekay, io'e ip jebibodo be. <n> Imẽn ibibodo ip.</n>


text:
Soat ma ip jebibododon o'e g̃ebuje bit wa'õpiju- -kabi beacayũ, ipi juacayũ dak, ipi diotpeacayũ dak, tibog̃ cĩcãti dag̃acayũ dak- -soat kakeayũ. Imẽn ibibodo ip: <n> Soat podi ma ẽn pit xipat, i. Soat podi ma ẽn pit a'õbuyxi, i. Soat podi ma ẽn pit edip, i. Soat podi ma ẽn pit a'õbaca, i. Imẽn cuy acece ewebe soat em, i. Soat em tak wuybu'um g̃u acesop imẽn i'e am ewebe, io'e ip jebibodo be xik'i yabikbikap peat pe- -mẽmẽ- -ovelha buxim oe'ũiat pe.</n>


text:
— Imẽn cuy ace — i o'jede ebadipdip itabẽg̃ayũ. <n>Ya'õbuyxiayũ dak pig̃'i o'at'at ip topabe- -aypapayũ. Pig̃'i o'at'at ip “Soat podi ma ẽn xipat” i'e am cebe.</n>


text:
Mẽmẽ tupmuymũg̃mũg̃ap o'g̃uywut wetabutpe. Koapat o'g̃uywut. 7 be osodop ip tupmuymũg̃mũg̃ap. <n>— Ejot cuy — io'e ya'õberen ebadipdipayũ'in- -itabẽg̃ayũ'in. <n>Nobano a'õ buxim o'ya'õnuy ya'õpurug̃.</n>


text:
Waram g̃uto oceak. Cavaro ojojojo irucat. Yakpi jejeat daruk kug̃ oeku. Ixe xeat ouro mug̃ẽg̃ẽ o'jomõg̃ ya be- -ipi kukukat abeat- -idip cĩcãat. O'jẽm soat a'õbacaap mu'ũmu'ũm. Soat a'õbacaap mu'ũm ãm o'jẽm.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ wara'at o'g̃uywut tupmuymũg̃mũg̃ap. Xepxep o'g̃uywut kuy. <n>— Ejot cuy — io'e wara'at itabẽg̃ayũ'in ebadipdipayũ'in.</n>


text:
Wara'at osodot cavaro ipakpukat. Ixe xeat ja'õbacap o'g̃ũm yakpi jejeat pe. <n>— A'õbi nopag̃õg̃õm je'e ip jeweweju ipi dag̃acayũ — io'e cexeat yakpi jejeat pe. Ka'ũma ip kaba'ũm je'e wara'at eju. — A'õbi jenopag̃õg̃õm je'e ip soat — io'e cebe. <n>Payao o'g̃ũm cebe yobog̃at.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ wara'at o'g̃uywut tupmuymũg̃mũg̃ap. Ebapũg̃ kuy o'g̃uywut. <n>— Ejot cuy — io'e wara'at ebadipdipayũ'in itabẽg̃ayũ'in. <n>Waram g̃uto oceak. Wara'at ojojojo cavaro iokat. Yakpi jejeat imupesarurunap kug̃ oeku jebui be.


text:
Wuya'ĩjoiat oya'ĩjojo. Ebadipdip itabẽg̃ayũ parakpewi oya'ĩjojo. <n>— Pũg̃ litrom trigodadei tadeibog̃ cĩcã je'e- -pũg̃ kabia ekapikapteim je'e — io'e. — Ebapũg̃ litrom cevadadadei dak tadeibog̃ cĩcã je'e- -pũg̃ kabia ekapikapteim je'e — io'e. — Oliveira'a xepti bit etimukẽrẽrẽn g̃u juy — io'e. — Uva'abidi dak etimukẽrẽrẽn g̃u juy — io'e.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ wara'at o'g̃uywut tupmuymũg̃mũg̃ap. Ebadipdip o'g̃uywut kuy. Ebapũg̃ mabuk opop imuywut'ũmat. <n>— Ejot cuy — io'e wara'at ebadipdipayu'in itabẽg̃ayũ'in.</n>


text:
G̃ebuje waram g̃uto oceak. Cavaro ipekpukat ojojojo. Yakpi jejeat putet Ce'ũap i osunuy. Ixe dobatban oekuku ip ce'ũ'ũayũ dopdopap pewiayũ. Cexeat o'jekawẽn cebe ip. <n>— Adeayũ juy epeyaoka ipi juayũ — io'e cebe ip. — Ebadipdip tobuxik puje, pũg̃ cuy epeyaoka — io'e cebe ip. — Nopag̃õg̃õm ip epeg̃uap, repibun tak — io'e. — Wãtaxipi pibun tak epeg̃uap ip, awaydip tag̃an tak, ika'uan — io'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ wara'at o'g̃uywut tupmuymũg̃mũg̃ap. Ebadipipdip o'g̃uywut kuy. Xepxep mabuk o'jepoyat imuywut'ũmat. O'yaokaka ip iayũ'ũm'ũm biõg̃buk ojojojo wũnca mupikupikap'a diotpe caixa'a diotpe. Itakomaayũ juk ixeyũ o'yaoka Deus ekawẽn o'g̃uwẽnuwẽn ip puye, cekawẽn tag̃ oekuku ip puye dak.


text:
Ya'õberen o'jewãwã ip: <n>— Ocekukukat, ẽn soat podi ma a'õbaca — io'e ip. — Soat tag̃ eisu — io'e ip ya'õberen. — Icẽmãn e'e'ukat ẽn. Pug̃ũn xe'e ipiat ecesupi'ajojoat kũyjobit'ũmayũ be? — io'e ip. — Pug̃ũn xe'e ipiat ecesupi'ajojoat ocaokaayũ be? — io'e ip ya'õberen.</n>


text:
Iboceat cesay o'g̃ũm cebe ip soat pe- -irucat. <n>— Epeyebodoy buk yopũt — io'e cebe ip. — Itakomaayũ buk eykitpitpiyũ yaoka ma — io'e cebe ip. — Eybure kapikpik'ukayũ'in yaoka mabuk ip apẽn cuk adi ip eyaoka iap puxim — io'e cebe ip. — Ixeyũ aoka'ũm pima bit cuy epeyebodoy — io'e cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ wara'at o'g̃uywut tupmuymũg̃mũg̃ap. 6 be o'g̃uywut kuy. Pũg̃ ma omuy imuywut'ũmat. Imuywut puje ipi o'jexixi jĩjã ma. Kaxiepiat iok o'e pag̃o iokat puxim- -mudiuhu doti buxim. Kaxiaat tak ipakpuk o'e doy buxim.


text:
Kasopta dak o'ta'at'at kabi bewi. O'ta'at'at ipi ju. O'ta'at'at figo'a muy'at'acap puxim- -yakicat'a muy'at'acap puxim- -kabidoxixi be yamuy'at'acap puxim.


text:
Kabi dak o'je'arabot apẽn wuyju taperadup mu'arabotboniap puxim. Co'a dak o'jeaewede jenuyap pewi soat'a. Tip'aweroro dak o'jedipewede jediptũyap pewi soat.</n>


text:
G̃ebuje soat ipi juayũ kukukayũ o'jewemunẽm- -iecug̃apyũ dak, sorarayũ kukukayũ dak, ibubut adeayũ dak, ya'õcayũ dak. Soat ipi juayũ o'jewemunẽm: jekpiwatpi ma kapikpik'ukayũ, tei'ũm kapikpik'ukayũ dak. Soat ip o'jewemunẽm co'a kũy dag̃, co'a binũnpe dak.


text:
Te'e ma ip o'jewãwã ya'õberen wita'a be, co'a be dak. <n>— A'a'at cuy ocejeje ocemunẽm ãm — i te'e ma o'e ip co'a be, wita'a be dak. — Ocemunẽm cuy epe'e xik'i yabikbikap pe iat pe ocedobuxikap puxim — i te'e ma o'e ip. — Ocemunẽm cuy epe'e mẽmẽ itakoma ocekay buye — i te'e ma o'e ip.


text:
— Mẽmẽ itakoma jĩjã ocekay, ya'õ kayayũ dak — io'e ip. — Ixeyũ etakomaap ebapukap kabia ajẽm puje, ka'ũma ma jepoyat. Soat i'ũm — io'e ip.</n>


text:
G̃ebuje Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ ojojojo ebadipdipayũ. Kacũg̃cũg̃'i osodop ip ipi'abi dag̃. Kabido ixikixik'uk osodop ip ebadipdip kadiwiatpido. Kabido ixikixik'uk ip osodop ipi kay ibido kopap puxim, tibog̃cĩcãati kay dak, tũmũn'ip'ip kay dak.


text:
Wara'at ojojojo g̃ebuje bit Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Kaxi jẽmjẽmap kadiwi oajẽm. Oajẽm teku Deus ebekit iam imubararakap kug̃ jebui be- -teku soat em itaicat ebekit iam imubararakap kug̃. Ya'õberen o'jewãwã jebadipyũ be- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ be- -ebadipdipayũ be. Deus kuy juk ja'õbacaap o'g̃ũm ixeyũ be. Ja'õbi ixeyũ o'g̃uju ipi mukẽrẽrẽn ãm, tibog̃cĩcãati mukẽrẽrẽn ãm tak.</n>


text:
— Deus buywatwat'ukayũ dopa'a ocetopa'amubararak teku Deus ebekit iam — io'e cebe ip. — Ocewebe ixeyũ dopa'a mubararak'ũm pima bit, ipi epeg̃ukẽrẽrẽn g̃u, tibog̃cĩcãati dak epetimukẽrẽrẽn g̃u, tũmũn'ip'ip tak epeyopmukẽrẽrẽn g̃u — io'e cebe ip. <n>— Ha'a — io'e ip.</n>


text:
Pebũrũ iteyũ Deus ebekitkiyũ iap o'g̃uwẽn owebe- -o'topa'amubararak ip iap. Tak g̃u o'topa'amubararak ip- -ade jĩjã ma- -144,000 be. Kiiiiãn. Soati watwat'in o'topa'amubararak ip- -Israel naxeg̃ebitbiyũ'in.


text:
 <n> (5-8)</n> 12,000 be o'topa'amubararak ip Judá diwatwat'in; 12,000 be Rubem diwatwat'in tak; 12,000 be Gade diwatwat'in tak; 12,000 be Aser diwatwat'in tak; 12,000 Naftali diwatwat'in tak; 12,000 be Manassés diwatwat'in tak; 12,000 be Simeão diwatwat'in tak; 12,000 be Levi diwatwat'in tak; 12,000 be Issacar diwatwat'in tak; 12,000 be Zebulom diwatwat'in tak; 12,000 be José diwatwat'in tak; 12,000 be Benjamim diwatwat'in tak. Ibũrũ ma ip o'topa'amubararak teyũku Deus ebekitkiyũ iam.


text:
Waram g̃uto oceak. Tak g̃u wuyjuyũ io'e kiiii. Ade jĩjã osodop ip. Imuweg̃ũn pa'ore ma osodop ip, ade jĩjã buye. Soat eipi watwat'in osodop ip, soat tiwatwat'in tak, soat iwarururuyũ'in tak, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ'in tak. Mẽmẽ abikbikap wap osodop ip jesay kug̃- -irucat kug̃. Kosunano kug̃ osodop ip jebui be.</n>


text:
— Deus acã wuydaxijojom — io'e ip ya'õberen. — Mẽmẽ dak wuydaxijojom — io'e ip. Ixe ma xik'i jabikbikap pe — io'e ip ya'õberen.</n>


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ dak kacũg̃cũg̃'i osodop ip yabikbikap akokoreren- -ya'õbuyxiayũ dak, ebadipdip itabẽg̃ayũ dak. Pig̃'i o'at ip yabikbikap wap “Ẽn soat podi ma xipat” i'e am Deus pe.</n>


text:
O'jebibododon ip Deus pe. Imẽn ibibodo: <n> Imẽn cuy jeenuy, i. Deus ma soat podi ma xipat, i. Ixe ma soat podi ma jedipap kug̃, i. Ixe ma soat podi ma itaybitbit, i. “Xipat cĩcã ẽn ocexe” i juy ace cebe, i. Soat podi ma ja'õbuyxiap kug̃, i. Soat podi ma ja'õbacaap kug̃, i. Soat podi ma jebacaap kug̃ tak, i. Imẽn ma ixe g̃asũ. Kuyaje dak imẽn jeenuy. Soat i'ũm puje dak, imẽn ma jeenuy, i. Imẽn cuy jeenuy, io'e ip jebibododon.</n>


text:
— Abuyũ suteyũ cesayrurucayũ? — i juk o'e owebe ya'õbuyxiat, aypaat. — Pomawi ip osodot? — io'e owebe.</n>


text:
— Bay'a, õn ma wetaybit g̃u. Ẽn acã etaybit — i juk oce cebe. <n>— Ixeyũ ipiat'ajojom cĩcã juk adi osodop — io'e owebe. — Inaka ibu'u g̃u o'e ip kũyjobit am Jesus a'õ kay — io'e. — Mẽmẽ o'jedoyekereren wuywebeam iap kay itabut ip. Imẽnpuye soat tag̃ iisu ip doti iwuy'isuat puxim. Soat tag̃ ip ikẽrẽat kug̃ g̃u — io'e owebe.


text:
— Imẽnpuye ip kacũg̃cũg̃'i Deus abikbikap wap g̃asũ — io'e owebe. — Deus buywatwan ip kabiam, kabiog̃ tak — io'e. — Deus xe ip nuynuy g̃asũ. Yabikbikap peat soat em ag̃ cekay ip xipat'ũmat ebapukap puxim — io'e.


text:
— Waram pit irem g̃u ip. Soat em ibeg̃beg̃ ma. Ibipurug̃ g̃u dak ip jeedop. Kajepi kug̃ cĩcã g̃u dak ip jeedop — io'e owebe.


text:
— Mẽmẽ ma ixeyũ kukukan jeenuy apẽn õhõ iwat xipan jeõhõyũ kukap puxim. Ixeyũ idujowat wuymutaicinapti kay tikõn ãm. Deus itadisup ip. Waram pit ip jeetõn g̃u — io'e owebe.</n>


text:
G̃ebuje mẽmẽ wara'at o'g̃uywut tupmuymũg̃mũg̃ap. Amap o'g̃uywut. 7 be o'g̃uywut kuy. Ka'ũmg̃u wara'at o'e. Kuy oi'ũm. Darem ma ip osodop mũg̃ kabi beacayũ- -meia hora ma.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ ojojojo g̃ebuje- -7 beayũ- -Deus xe kacũg̃cũg̃'iayũ. Jexeat parasuy jo'iat o'g̃ũm cebe ip. Pũg̃ pepepe ma o'g̃ũm cebe ip.</n>


text:
Wara'at oajẽm tõmte'okuatõm mupikupikap'a kay Deus ekawẽn tojotjot'ukat- -caixa'a kay. Cũg̃'i osunuy iboce. Tõmte'okuatõm mũn'a kug̃ oajẽm- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a'a kug̃. Iboceat tõmte'okuatõm o'tõmũm cebe tõm'ade. <n>— Deus ebekitkit kawẽnwẽn ceweju soat ip — io'e cebe iboceat. Ixeyũ ekawẽn cuy eg̃uwekoy tõmte'okuatõm eju tõmupikupikap'a be ouro mug̃ẽg̃ẽ'a'a be Deus abikbikap wap — io'e cebe.</n>


text:
O'tõmuwekoy Deus ebekitkit ekawẽn eju. O'tõmupik. Tõmte'okuatõmtig̃ o'jedig̃eu Deus kay cekawẽn tojotjot'ukat pui bewi- -Deus wap cũg̃'iat pui bewi. Deus ebekitkit ekawẽn tak o'jeu cekay tig̃ eju.


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat daxa o'jat tõmte'okuatõm mupikupikap'a bewi. Tõmte'okuatõm mũn'a o'yamunopapũn daxam. O'yaxik ipi kay. Yaxik puje, porog̃iat o'e soat tag̃ ipi dag̃. Porog̃iat o'e soat tag̃ ya'õpararu, xiririkiat tak. Nobano dak o'e soat tag̃ ipi dag̃. Ipi dak o'jexixi jĩjã. Tũmũn'a'õ o'jedede soat tag̃ ipi dag̃.</n>


text:
Koapat jeparasuy jo'iat o'g̃uyde. Akadadada o'jedaedu daxa eju- -ade. Doy eju iwekoykey o'e. Kabi beat iwekoykeyat o'g̃uy'at ipi kay. Ade o'g̃upik ipi'in. Pũg̃ eipi o'g̃upik ebapũg̃ eipiayũ'in. Xepxep pit o'jeipiepoyat ipi'ũmat eipi. Tũmũn'ip'ip tak o'yopmupik yop'ade. Pũg̃'ip'ip'ip o'yopmupik ebapũg̃ayũ'ip'in. Xepxep pit o'jeipepoyat ipik'ũmat'ip. Kapĩ'idip tak o'tipik soatip. Ka'ũma ma o'jedipepoyat.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jeparasuy jo'iat o'g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Xepxep o'e ip imuydedem kuy. Kabi beat co'a jo'iat'a o'yamuakõm tibog̃cĩcãati be. Apikpig̃ pima o'yamuakõm. Ti'ade o'jediewexaxat toy. Pũg̃ti o'jediewexat toy. Xepxepti bit idibi mabuk o'tinuy. O'jediewexat g̃u toy.


text:
Tibog̃cĩcãati dag̃ayũ oap ade- -idibi tiyuati dag̃acayũ. Pũg̃'ũm oe'ũ ebapũg̃ayũ'in. Tak g̃u kobexixi dak o'g̃uyubag̃bag̃bag̃. Ade jĩjã. Kiiiiãn. Pũg̃ ma o'g̃uybag̃bag̃bag̃ ebapũg̃ayũ'in- -tibog̃cĩcãati adopa dag̃at.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jeparasuy jo'iat o'g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Ebapũg̃ o'e ip imuydedem kuy. Kasopta o'ta'at kabi kadiwi tabog̃ata. Tasop o'tanuy wexiktak puxim. Idibi be o'taakõm. Pũg̃ti be o'taakõm ebapũg̃tiayũdi be. Idi'a'a be dak o'taakõm. Pũg̃ti'a be o'taakõm ebapũg̃tiayũdi'a be.


text:
Tacupata i ig̃oda butet omuy- -kasopta butet. Ixeda akõm puje idibi dak ticup o'e pũg̃ kadi. Pũg̃ti ticup o'e ebapũg̃ayũdi'in. Ade oap ipi watwat tikõn puje. Oap ip ticup pibun.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jeparasuy jo'iat o'g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Ebadipdip o'e ip imuydedem kuy. Pũg̃ kadi kaxiepiat o'sutamukẽrẽrẽn. Kaxiaat tak o'sutamukẽrẽrẽn ip pũg̃ kadi. Kasopta dak o'sutamukẽrẽrẽn ip pũg̃ kadi. Imẽnpuye kaxiepipũ ma o'e kaxi takẽrẽ buye. Kaxiamat tak yopĩt ma kabiam o'e. Kasopta dak yopĩt ma kabiam o'e. Kabiok oeku ebadipdip hora bima kabia bun. Kabiok oeku ebadipdip hora bima ixima bun.</n>


text:
Waram g̃uto oceak. Dace oceg̃ebaa'ĩjojo. Um cĩcã jepupupum oeku. Ya'õberen ixe dace o'jewãwã. <n>— Karem g̃u ipi juayũ! — io'e ya'õberen. — Ipiatpi'ajojom cĩcã jeedop ip — io'e ya'õberen. — Karem g̃u ipi juayũ — io'e. — Ipiat'ajojom cĩcã jeedop ip — io'e. — Warara'acat g̃asũ jeparasuy jo'iat g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ — io'e. — Ebapũg̃ayũ mabuk jeparasuy jo'iat g̃uyde — io'e. — Ixeyũ be imuyde buje, ipiat supi'ajo jĩjã ipi juayũ — io'e ixe dace.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jeparasuy jo'iat o'g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Pũg̃põg̃bi o'e ip imuydedem kuy. Kasopta jo'iat ojojojo- -kabi kadiwi o'takopiata jo'iat. Kabi beat chave o'g̃ũm ixe be ikũybioreg̃ cĩcãatkũy domudip'ukap echave.


text:
Kasopta jo'iat ig̃o kũy o'sukũynomudip'uk ibo echavem. Ikũynomudip'uk puje, o'tig̃cẽm ikũy bewi. Waẽn yobog̃at peatig̃ puxim o'tig̃cẽm. Ig̃odig̃ kaxi o'g̃upinẽm tig̃bog̃ cĩcã buye. Soat tag̃ o'e kabiok.


text:
Arõxẽkxẽk co'iayũ o'kop ixe dig̃ eju. Ipi kay ip o'kop. Dat puxim ip tõg̃tapi osodop Deus a'õbi.</n>


text:
— Kapĩ'idip cuy epetimukẽrẽrẽn g̃u — io'e kabi beat cebe ip- -arõxẽkxẽk co'iayũ be. — Tũmũn'ip'ip tak cuy epeyopmukẽrẽrẽn g̃u — io'e. — Wara'at tak cuy epe'gukẽrẽrẽn g̃u kadai — io'e. — Teku Deus ebekit iam topa'a bararuk'ũmayũ kay acã juy epeju — io'e. — Ixeyũ be acã juy ipiat epesupi'ajoat — io'e cebe ip- -arõxẽkxẽk co'iayũ be.


text:
— G̃asũ bit puk yaoka pi ma eywebe — io'e cebe ip. — Ipiat pit epesupi'ajojoat cebe ip 5 kaxi bun ma — io'e cebe ip. <n>Ixeyũ arõxẽkxẽk co'iayũ tõg̃tapi osodop ip dat puxim.


text:
Deus ebekitkit'ũmayũ be ipiat o'supi'ajojoat ip dat tõg̃tapi jo'i 5 kaxi bima- -topa'a bararuk'ũmayũ be. Imẽnpuye je'ũap kudadam ip jeeku. Inaka je'ũap ip tobuxik g̃u. Je'ũ ojuy ma'g̃u ip jeeku. Inaka ce'ũ ba'ore je'e ip.</n>


text:
Ixeyũ arõxẽkxẽk co'iayũ cavaroyũ buxim osodop ip- -jenopag̃õg̃õm cumayũ buxim- -icaat kug̃ ip jewebe. Jadag̃at kug̃ ip oeku ouro mug̃ẽg̃ẽ jo'iat kug̃. Ag̃okatkat topa buxim ip o'topadop.


text:
Icaat kug̃ oeku ip jekũm'a eju- -ferro mug̃ẽg̃ẽ kug̃. Carro jenopag̃õg̃õap kay daodaodao ma cucum iap a'õ buxim o'ceg̃eba'a'õnuy- -cavaroyũ imupuxikpuxig̃iap a'õ buxim.


text:
Dat puxim ip oeku tõg̃tapiat kug̃ jekpu be. Jenõg̃tapian ma juk adi oekuku ip ipiatpi'ajojoan topa'a bararuk'ũmayũ be. 5 kaxi bima juk adi oekuku ip ipiatpi'ajojoan cebe ip.


text:
Ixeyũ kukukat ikũybioreg̃ cĩcãatkũy beayũ kukukat osunuy. Ixe butet Abadom i omuy Judeuyũ a'õm- -Hebreu a'õm. Apolião i omuy ibutet Grego a'õm. Ibutet wuymu'ũm'ũm'ukat iape wuya'õm.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jeparasuy jo'iat o'g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukat. 6 be o'e ip imuydedem kuy. Tõmte'okuatõm mupikupikap'a bewiat'a'õ oya'ĩjojo- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a bewiat'a'õ- -Deus abikbikap wapat'a'õ.


text:
Ixe a'õ o'jekawẽn ixe Deus ekawẽn tojotjot'ukat pe- -imuyde isuat pe. <n>— Ebureyũ juy eg̃uwekap — io'e. — Ebadipdip omuy ip taomũnmũn — io'e. — Taomũnmũn ip omuy Eufratesdi xe- -tibog̃ati xe — io'e.</n>


text:
Kabi beat a'õbi ixeyũ Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ soat kug̃ ip osodop jebui be. Soat kug̃ ip osodop pũg̃ yaoka am ebapũg̃ayũ'in- -ipi watwat'in. Deus epeju i'eap wiwim ip osodop. Wara'at koato be g̃u jeeju ip ixeyũ aoka am, wara'at kaxi be g̃u dak, wara'at kabia be g̃u dak, wara'at ehora be g̃u dak. Deus pe “Epeju” i'e buje acã jeeju ip ixeyũ aoka am. Ixeyũ ebadipdipayũ o'g̃uwekap.


text:
Pebũrũ ixeyũ esorarayũ iap awẽg̃ oyawẽg̃tobuxik kuy. Tak'ũm ip osodop- -ade jĩjã. Kiiiiãn. 200,000,000 be ip osodop- -cavaro akpi jejeayũ- -nopag̃õg̃õ'ukayũ.


text:
Sorarayũ õhõyũ ojojojo wexey jo'iat pe cavaroyũ. Ixeyũ akpi jejeayũ dak ojojojo. Soat yakpi jejeayũ icaat kug̃ ip osodop jekũm'a eju. Pũg̃pũg̃ ikũm'a ejuat ipakpuk osunuy daxa buxim. Warara'acat iremrum osunuy wita'a buxim- -yadeibog̃at'a buxim- -safira'a buxim. Warara'acat ipekpuk osunuy enxofrenõm puxim. Cavaro'a leão'a buxim o'yanuy. Ibi dag̃wi dig̃ cẽmcẽm o'e daxadig̃, enxofrenõmtig̃ tak. Daxa dak cẽmcẽm o'e ibi bewi.


text:
Ade jĩjã ipi watwat oap ip cavaro bi dag̃wi ijẽm'ibit pibun- -daxae pibun, daxadig̃ pibun tak, enxofrenõmtig̃ pibun tak. Pũg̃'ũm oe'ũ ebapũg̃ayũ'in. Xepxep o'jepoyat. Imẽn ma ip oap. Xere'ũma ipi watwat oap. Ade jĩjã.


text:
Cavaroyũ ipi watwat o'yaoka jebi bewi o'jẽm ian, jedoaybu bean tak. Ipiat o'supi'ajojoat ip ipi watwat pe puybu nuypi jo'i.</n>


text:
Cavaroyũ ipiatpi'ajojoanap epere buje, jemumug̃ẽ kay jetabucap o'jepere g̃u ip- -o'jepoyat'iayũ. Wuyju Deus kay iap co'i ip osodop jemumug̃ẽ kay jĩjã. Jemumug̃ẽ kay jĩjã ip osodop- -ouro mug̃ẽg̃ẽ kay, prata mug̃ẽg̃ẽ kay dak, bronze mug̃ẽg̃ẽ kay dak, wita'a mug̃ẽg̃ẽ kay dak, ip mug̃ẽg̃ẽ kay dak. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kay dak ip osodop. Ixeyũ emumug̃ẽg̃ẽ be ijo ba'ore, cekũyjo ba'ore dak ip, cexĩg̃xĩg̃ pa'ore dak ip. Inaka tũybe iteyũ deusyũ iãn o'e ip. Oe'ũ'ũ g̃u ip arõxẽkxẽk co'iayũ nũy pibun, cavaro nũy pibun tak. Imẽnpit jetabucap o'jepere g̃u ip jemumug̃ẽg̃ẽ kay. Deusat kay g̃u ip o'e.


text:
Wara'acat aokakaap ip o'jepere g̃u. Jebukaypacap tak o'jepere g̃u ip. Warara'acat tayxi kaykayap tak o'jepere g̃u ip. Warara'acat itop kaykayap tak o'jepere g̃u ip. Warara'acat pubut tujupa'um'umap tak o'jepere g̃u ip. Oibu'un g̃u ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm.</n>


text:
G̃ebuje wara'at ojojojo Deus ekawẽn tojotjot'ukat- -ya'õbacaat. Kabi kadiwi kom pima ojojojo. Ixe esay kabikerereat co'i osunuy. Koropsanobu o'jebueku yakokoreren. Ixe dopa kaxiepiat puxim o'topanuy. Ixe dao daxae iecũg̃at puxim o'taonuy- -isopat puxim.


text:
Livrodup kug̃ osunuy jebui be- -tup'ĩcatup kug̃- -tupayaatup kug̃. Jei o'suimõg̃ tibog̃ cĩcãati be jedaoat kadiat i. Jedao'ũg̃at kadiat i bit o'suimõg̃ ipi be.


text:
Ya'õberen o'jewãwã leão ewãwãap puxim. Cewãwã buje 7 be xiririkpaw'iat o'ya'õbu ya'õberen. O'jepaw ya'õberen.


text:
Cepaw isum apẽn cuk ip o'e iaptup kuka otupmubararak. Kabi beat pit o'jekawẽn owebe. <n>— Apẽn 7 be xiririkpaw'iat o'e ewebe iaptup g̃u juy etupmubararak — io'e owebe. — Etupmubararak g̃u juy warara'acat pe itaybicap puxim — io'e owebe.</n>


text:
G̃ebuje o'jebaepacũg̃ kabi kay Deus ekawẽn tojotjot'ukat jeba'at kadi- -tibog̃ cĩcãati be cũg̃'iat- -ipi be cũg̃'iat- -kuy ojojojoiat.


text:
O'jekawẽn Deus a'õpiju. Ixe Deus soat em itait. Je'ũ g̃u ixe bit. Ixe juk kabi o'g̃ug̃ẽ, soat kabi beacat tak. Ipi dak cuk o'g̃ug̃ẽ, soat ipi juacat tak. Tibog̃ cĩcãati dak o'timug̃ẽ, soat tidag̃acat tak. <n>— G̃asũ bit ibun g̃u jeku — io'e Deus a'õpiju.


text:
— “Soat je'bapuk obikuyap tag̃,” i juk o'e Deus jebuywatwat'ukayũ be- -jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be — io'e owebe. — Apẽn Deus ibikuy osunuy iap iba'arẽm osunuy soat pe kuy bima — io'e. — Ixe ekawẽn tojotjot'ukat pe jeparasuy jo'iat muyde buje bit, soat je'bapuk apẽn ibikuy osunuy iap tag̃- -kanomũmat pe jeparasuy jo'iat muyde buje — io'e owebe.</n>


text:
Kabi kadiwiat a'õ waram oya'ĩjojo. Waram o'jekawẽn owebe. <n>— Tupayaatup cuy etupu- -tup'ĩcatup- -Deus ekawẽn tojotjot'ukat pui bewi- -ipi be cũg̃'iat pui bewi- -tibog̃ cĩcãati be cũg̃'iat pui bewi — io'e owebe.</n>


text:
Oju cekay. <n>— Ma — i oce cebe. — Etupũm owebe, — i oce cebe. <n>— Juku — io'e. — Etupu — io'e owebe. — Etup'o — io'e. — Ebi be bima tupkurukuru je'e eit puxim — io'e. — Edada be bit, tupsak je'e — io'e.</n>


text:
Otupu ibui bewi tup'ĩcatup, tupayaatup. Otupkũn. Otup'o. Tupkurukuru o'e obi be bima. Tupkũn puje bit o'e tupsak odada be.</n>


text:
— Waram tak cuy apẽn Deus adeayũ idaxijo iap ekawẽn cuy eg̃uwẽnuwẽn soat pe — io'e owebe. — “Ixe soat tiwatwayũ'in idaxijo pin,” i juy ece, “soat ka watwayũ'in tak, soat eipi watwayũ'in tak, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ'in tak,” i juy ece soat pe — io'e owebe.</n>


text:
G̃ebuje kabi beat imuweg̃ũng̃ũnap'ip o'yopũm owebe. <n>— Deus eju kawẽnwẽnap'a juy eyamuweg̃ũn- -yabog̃at'a — io'e owebe. — Wũnca mupikupikap'a dak cuy eyamuweg̃ũn- -caixa'a — io'e. — Pebũrũ paxi e'em “Ẽn xipat cĩcã,” i Deus pe ceweju kawẽnwẽnap'a be? Ixeyũ dak cuy eg̃uweg̃ũn — io'e owebe.


text:
— Kacũg̃kadiat pit cuy eg̃uweg̃ũn g̃u- -yakokorerenayũ yanaxinõm — io'e. — “Wekawẽn kay'ũmayũ jeõm oweju kawẽnwẽnap'a naxinõm pe,” i juk o'e Deus — io'e owebe. — 42 kaxi bun warẽmtag̃ ma jeku ip Deus ka dag̃- -ikẽrẽat kug̃ g̃uiat ka dag̃ — io'e owebe.


text:
— Xepxepayũ og̃uju wekawẽn muwẽn ãm — io'e. — Ikurususucat kug̃ jeku ip jesay kug̃ oceg̃uycũg̃ eykay eyju warẽmtag̃ ma jekukum puye iap mubapuk am soat pe. Ibun cĩcã jeedop ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn- -1,260 kabia bun — io'e.</n>


text:
Ixeyũ xepxepayũ oliveira'ip puxim wekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Lamparina'a mũn puxim tak ip- -ipi juacat kukat etabun anuynuyat'a buxim.


text:
Warara'acayũ warẽmtag̃ ixeyũ xepxepayũ kuk ojuy bima, daxa cẽmcẽm ikõmbie dag̃wi yaoka am. Imẽnpuye je'ũ ip warẽmtag̃ ikuk ojuyayũ.


text:
Ixeyũ a'õbi muba'at ajẽmjẽm g̃u Deus ekawẽn muwẽnuwẽn ip pima. Deus a'õbacaap kug̃ ip xepxepayũ. Idi'a dak ip idimuwexat toy ja'õbi. Ja'õbi ip warẽmtaksug̃at g̃udot ipi juayũ mu'ũm ãm, ku beacat mu'ũm ãm tak, ku muypi'ũm ãm. Imudot pin pima, ip g̃udot.</n>


text:
Deus ekawẽn muwẽn epere isum yobog̃ cĩcãat jajẽm ipararu jĩjãat. Jajẽm ikũybioreg̃ cĩcãatkũy bewi. Jebacacan je'e xepxepayũ eju. Xepxepayũ a'õbacaap g̃u'ũm ipararu jĩjãat. Yaoka ip.


text:
Ixeyũ'ũm'ũm jebit po'i jeedop akidag̃ ikabog̃atka be- -korosa be ixeyũ kukukat o'subamupaya ip iatka be. Po'i jeedop ip uk'a ukpibubu be soat pe ijo am. Ibo ka watwat kay g̃ebum pima: <n>— Sodoma ka watwat co'i ip ikẽrẽat kug̃ — i wuyju e'em. — Egito eipi watwat co'i ip ikẽrẽat kug̃ — i dak.</n>


text:
Ibun'ũma jeak ip adeayũ ixeyũ'ũm'ũm jebit kay- -ebapũg̃ kabia bun ma, ipidaseat kabia dak. Adeayũ jeak ixeyũ'ũm'ũm kay- -soat eipi watwat'in, soati watwat'in tak, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ'in tak, soat iwarururuayũ'in tak. Ikot an g̃u ip. <n>— Ixeyũ'ũm'ũm cuy epejokot g̃u — i je'e ip soat.</n>


text:
Icokcok cĩcã je'e ip ipi juacayũ xepxepayũ'ũm'ũm oe'ũ iap kay- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm oe'ũ iap kay. Peta g̃ug̃ẽ ip jecokcokap pibun ma. Iũmũmap je'g̃ũm ip jewewebe jecokcokap pibun. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ ipiat o'supi'ajoat ipi watwat kay- -ixeyũ xepxepayũ. Imẽnpuye icokcok je'e ip xepxepayũ'ũm'ũm e'ũap kay.


text:
Xet. Xet. Xet. Kabiam. Kaxicug̃ pima, puw, Deus o'jepuw cekay ip jebidom. Waram ip o'jetait. Kirik'ãy. O'ãy'ãy ip. Imẽnpuye iparara jĩjã ip o'e waram ip o'jetait iap o'tobuxik puye.


text:
Kabi beat ya'õberen o'jewãwã xepxepayũ be- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be- -waram o'jetait'iayũ be. <n>— Epeyeu juy ijodi — io'e cebe ip. <n>Jekay itakomaayũ etabun ma ip o'jeu kabi kay g̃ebuje bit. Kabikererereat tag̃ ip o'jeu.</n>


text:
Ceu isum ip ipi o'jexixi jĩjã. Pũg̃ kadi o'sukamu'ũm 10 beatka'in. Tak g̃u oap ip ipi exixi buje. Ade jĩjã oap ip. 7,000 beayũ'ũm'ũm oap ip. Iparara jĩjã o'e ip o'jepoyat'iayũ. <n>— Deus soat podi ma ya'õbaca — io'e ip jeparara pibun. — Kabi beacayũ kukukat soat podi ma ya'õbaca — io'e ip jeparara pibun.</n>


text:
Kuy xepxep o'kap ipararu jĩjãat. Ag̃ cuy epesop imẽnpit. Wara'at cuy omuyku ipararu jĩjãat. Ebapũg̃ jeedop ip.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jeparasuy jo'iat o'g̃uyde Deus ekawẽn tojotjot'ukat. 7 be kuy imuydedem o'e. Ka'ũmg̃u wara'at. O'e kuy. <n>— G̃asũ Deus soat kukukan o'e — io'e kabi beayũ ya'õberen. — Ixe emunaẽ dak soat kukukan o'e g̃asũ — io'e ip. — Soat em ixe soat kukukan jeenuy. Pug̃ũn xe'e ixe soat kukukan iap i'ũm? Ka'ũma em ma — io'e ip.</n>


text:
Ya'õbuyxiayũ dak pig̃'i o'at'at ip jedop am ipi ju Deus wap “Ẽn xipat” i'e am cebe- -24 beayũ, Deus xeayũ, jabikbikap ceje kaxikxik'iayũ. <n>


text:
 — Ocekukukat, ẽn acã Deusat — io'e ip. — Ẽn soat podi ma a'õbaca — io'e ip. — G̃asũ ẽn etabẽg̃ — i. — Kuyje dak cuk adi etabẽg̃ eg̃uy — i. — Kuy juk a'õbacaap eg̃ubapuk soat pe — i. — Imẽnpuye “Ẽn xipat cĩcã,” i oceju e'em ewebe — i. — Soat kukukan ece g̃asũ — io'e ip.


text:
 — Ekay itabut'ũmayũ itakoma jĩjã ekay, etakomaap mubapukap ehora oajẽm puye — i. — G̃asũ ipiat esupi'ajojoat a'õkay'ũmayũ be — i. — Imẽnpuye itakoma jĩjã ip ekay — i. — Apẽn cuk adi oekuku ip ipi ju bima iaptei eteida soat pe ce'ũ'ũayũ be — i. Cedag̃ ma juk adi oekuku ip iaptei eteida ebuywatwat'ukayũ be- -ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be dak, soat ebekitkit pe dak, ibuyxim ekukuk'ukayũ be dak — i. — Soat pe cedag̃ ma eteida- -yobog̃ayũ be, ka'ũmaayũ be dak — i. — G̃asũ dak ipi mu'ũmu'ũm'ukayũ eg̃u'ũm- -a'õkay'ũmayũ — io'e. <n> Imẽn o'e ip ya'õbuyxiayũ Deus pe.</n>


text:
Deus nuynuyap'a exĩntabi o'jekoce g̃ebuje- -kabi beat'a. Deus ekawẽn kukatopa mũn'a yabapuk o'e soat pe- -witadopa be ibararak iat mũn'a- -caixa'a- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a. Ig̃o'a jo isum xiririkiat o'jepaw ya'õpurug̃. Kõnẽkõnẽk io'e. Xiririk xiririk io'e. Ipi o'jexixi jĩjã. Akadadada o'ta'at ipi be ta'ade.</n>


text:
G̃ebuje wara'at ipararuat ojojojo kabi be yobog̃at. O'jebapuk omukũyjo am apẽn g̃uyjom jebapuk iam. Koam ayacat ojojojo. Iekabek oeku kaxiepiat kug̃. Kaxiaat ixe i diotpe osunuy. Ouro mug̃ẽg̃ẽ osunuy ya be- -12 be kasopta kug̃at.


text:
G̃ebuje wara'acat o'jebapuk kabi be omukũyjo am apẽn g̃uyjom jebapuk iam. Seg̃emoxixi jo'iat ojojojo ipakpukat. 7 be ya'a o'yanuy. Soat'a be ouro mug̃ẽg̃ẽ kukukug̃ osunuy. 10 be yakanasũ.


text:
Ta'adeata kug̃ oeku jenomuju jedoaybu eju kasopta. Pũg̃ta o'ta'uk kasopta ebapũg̃ayũda'in. Tamuy'at'an oeku ipi kay. Cũ. O'jecũg̃ yukreg̃at tobuxik puje. Ixe wap cũg̃'i osunuy i'it oap ojuy. Ikap isum i'it o ojuy osunuy.


text:
Ayacat o'su'itkap ag̃okatkat. Ixe ag̃okatkat soat ka kukukan jeenuy g̃uyjom. Ya'õpurug̃ ip jukuk jebui be icaat kukat puxim. Ka'ũma ma kũyjobit'ũm jeenuy ixe a'õ kay. Soat ya'õ kay jeedop ip kũyjobit. Bekicat kap isum Deus pit o'takoy. Kabi kay o'tujuu soat em jeenuy ãm jexe. O'tujuu seg̃emoxixi be i'oap puxim.


text:
Ayacat tak o'jenapõn uk'a'ũmat kay. Iboce kuy juk Deus soat o'g̃umuxipan tũy ãm. Deus xipan jukuk iboce. 1,260 kabia bun xipan jukuk.</n>


text:
G̃ebuje nopag̃õg̃õm o'e ip jeweweju ma kabi beacayũ. Miguel a'õkayayũ nopag̃õg̃õm o'e seg̃emoxixi a'õkayayũ eju. Miguel a'õkayayũ Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ. Seg̃emoxixi a'õkayayũ Deus ekawẽn tojotjot'uk osodop ip kuy bima. G̃asũ bit oibu'un ip Deus ekawẽn tojotjon.


text:
Miguel a'õkayayũ seg̃emoxixi a'õkayayũ a'õbacaap o'g̃u'ũm. Top pa'ore o'e ip kabi be. Deus oibu'un ip ikug̃.


text:
Seg̃emoxixi o'g̃ujẽm ip kabi bewi. Kuyje seg̃emoxixi puybum osunuy- -Deus ekadai be osunuyiat. Ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat ixe. Satanás i ibutet. Ibutet ade. Soat ipi watwat mug̃uykukuku'ukat ixe. Ixe ma o'joxik ip kabi bewi. Ipi kay o'joxik ip ya'õkayayũ eju.</n>


text:
G̃ebuje kabi beat oya'ĩjojo. Ya'õberen o'jekawẽn. Imẽn ixe o'e: <n>— G̃asũ bit Deus ipi juacayũ daxijojoapi oibu'un — io'e. — Kuy juk ja'õbacaap o'g̃ubapukpuk soat pe — io'e. — Ixe acã soat kukukan o'e — io'e. — Deus emunaẽ dak ja'õbacaap o'g̃ubapukpuk soat pe- -Cristo — io'e. — “Soat podi ma wa'õbaca,” io'e soat pe — io'e. — Wuykitpitpiyũ muymuy'ukat o'joxik kabi bewi — io'e. — Ixe te'e ma imuymuy'uk ip osunuynuynuy Deus pe — io'e. — “Ikẽrẽat kug̃ eyju Deus xe,” i te'e ma e'e'uk osunuynuynuy. Soat em wuykitpitpiyũ muymuy'uk osunuynuynuy- -kabiabun, iximabun tak — io'e. — Deus ixe bit o'joxik kabi bewi — io'e.


text:
— Iparara g̃u ip osodop warara'acat pe jaokaap puxim wuykitpitpiyũ Jesus kayayũ — io'e. — Jetabucap o'jepere g̃u ip jaokaap puxim. Itabut osodop ip mẽmẽ buxim o'jedoyekereren je'ũ ãm wuywebeam iap kay — io'e. — Ibu'u g̃u o'e ip kawẽn icẽmat muwẽn ãm — io'e. — Imẽnpuye jemuymuy'ukat a'õbacaap o'g̃u'ũm ip — io'e.


text:
— Imẽneju: “Kabi icokcok cuy jeenuy,” i õn e'em. “Kabi beacayũ dak icokcok cĩcã juy jeedop ip,” i õn e'em — io'e. — Karem ipi juacat, tibog̃ cĩcãati beacat tak — io'e. — Ipiat'ajojom cĩcã ip jeedop, ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat kuy o'kop cekay ip puye — io'e. — Itaybit darem ma ipiat osupi'ajojoat Jesus kay itabucayũ be iam — io'e. — Imẽnpuye itakoma jĩjã o'e — io'e.</n>


text:
Ipi be juk oxik ip iam itaybit pima, ayacat tobatban oeku- -ag̃okatkat'it'it kukat tobatban- -ikap'isuat kukat tobatban. Tobatban oeku yaoka ojuy.


text:
Inaka Deus dace buximat eg̃eba o'ceg̃ebaũm ayacat pe. O'ceg̃ebaũm cebe pupupum jenapõn ãm jeka kay- -uk'a'ũmatka kay. Ibo ka be Deus xipan ixe jukuk. Ebapũg̃ koato bun xipan jukuk, ipidaseat koato dak. Cekaykay ba'ore jeenuy puybu jo'iat pe.


text:
Seg̃emoxixi bit idibi o'timujẽm jekõmbie dag̃wi. Idixidi buxim o'timujẽm. O'timujẽm wũy jĩjã ayacat tujowacap ojuy.


text:
Imẽnpuye seg̃emoxixi itakoma jĩjã o'e ayacat kay. O'ju nopag̃õg̃õ ãm ixe uktakyũ eju- -soat eju- -Deus ekawẽn kay kũyjobicayũ eju- -Jesus ekawẽn tag̃ jekuku'ukayũ eju- -kawẽn icẽmat tag̃ jekuku'ukayũ eju. <n> <n> 18</n> Seg̃emoxixi bit ka'oririt pe osunuy. Cũg̃'i osunuy ka'ũma kug̃ ma- -ibuipuk ma.</n>


text:
G̃ebuje ipararu jĩjãat ojojojo. Tibog̃ cĩcãati bewi jeuhum o'e kapurũg̃ kay. 7 be ya'a. 10 be yakanasũyũ. Ouro mug̃ẽg̃ẽ kukukug̃ osunuy soat akanasũ dag̃ warara'acat kukuk'ukat adag̃at puxim. Deus muymuyap ibararak osodop soat'a dag̃.


text:
Ixe ipararu jĩjãat leopardo buxim osunuy- -wida buxim. Ixe i urso i buxim- -widabaro i buxim. Leão bi buxim o'subinuy. Seg̃emoxixi ja'õbacaap o'g̃ũm ipararu jĩjãat pe. Jabikbikap tak o'g̃ũm cebe. Imẽnpuye seg̃emoxixi jo'i o'e ya'õca. Kũyjobit o'e ip seg̃emoxixi a'õkayayũ ipararu jĩjãat a'õ kay dak.


text:
Pũg̃'a werowero kug̃ o'yanuy ipararu jĩjãat'a. Ce'ũat'a jo'i o'yanuy. Werowerobog̃ pit kuy oiyo. Imẽnpuye: <n>— Apẽnpuye xe'e oe'ũ g̃u werowero pibun? — io'e ip jewewebe ipi dag̃acat.Itabẽg̃bẽg̃ o'e ip yajojom. Kũyjobit ip o'e ya'õ kay oe'ũ g̃u buye.


text:
Seg̃emoxixi ja'õbacaap o'g̃ũm ipararu jĩjãat pe. Imẽnpuye soat ipi juacat itabut cĩcã osodop seg̃emoxixi kay. Ipararu jĩjãat a'õ kay dak ip osodop. <n>— Soat podi ma ipararu jĩjãat ja'õbacaap kug̃ — i te'e ma o'e ip. — Ka'ũma be ma ixe a'õbacaap mu'ũm put — i te'e ma o'e ip.Tũybe seg̃emoxixi Deus iãn o'e ip.</n>


text:
Seg̃emoxixi o'jekawẽn ipararu jĩjãat pe. <n>— Deus cuy ejomuymuy — io'e cebe. — Ekawẽnkẽrẽm cuy eg̃uy — io'e cebe — Quarenta e dois kaxi bun cuy ejeku ipi dag̃ayũ paraktag̃ — io'e cebe.</n>


text:
Imẽnpuye ipararu jĩjãat Deus o'jomuymuy jĩjã. Deus o'subutetmuymuy. Deus nuynuyap tak o'jomuymuy jĩjã. Kabi beayũ dak o'jomuymuy jĩjã.</n>


text:
— Deus ebekitkit eju juy nopag̃õg̃õm eg̃uy — io'e seg̃emoxixi cebe. — Eg̃ubu'un cuy ip Deus kay — io'e ipararu jĩjãat pe. <n>Seg̃emoxixi ja'õbacaap o'g̃ũm cebe soat tiwatwat'in ya'õ kay i'e am, soat eipi watwat'in tak, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ'in tak, soat iwarururuayũ'in tak. Soat ip kũyjobit o'e ya'õ kay.


text:
Imẽnpuye jewemug̃uykukukum ip je'e ipi juacayũ. Tũybe Deus iãn je'e ip ipararu jĩjãat pe. <n>— Ẽn acã Deusat — i te'e ma je'e ip.Ixe kay ip itabut je'e apẽn wuyju wuyetabut Deus kay iap puxim. Mẽmẽ buxim oe'ũiat pubutup pe ibutetet g̃u ip- -abuyũ Deus xe itait jeedop iaptup pe. Ig̃odup pe osodop g̃u ibutet ip ipi mug̃ẽ'isum ma.</n>


text:
Taomũnmũn ijuibit taomũn ma ip. Payaom yaoka'ibit yaokan ma ip payaom. Imẽnpuye yukpiceg̃ẽm g̃u juy jeedop ip Deus ebekitkit jetabucap kug̃ ipiat'ajojom ma'g̃u ip. Itabut cĩcã juy jeedop ip cekay.</n>


text:
G̃ebuje wara'at ojojojo ipararu jĩjãat. Xepxep osodop ip g̃asũ. Ipi bewi o'jẽm badiwi. Xepxep akanasũ o'yakanasũnuy. Cordeiro'it'it akanasũ jo'i. Seg̃emoxixi ekawẽn co'i o'jekawẽn kawẽnkẽrẽ.


text:
Ya'õbaca jĩjã osunuy koapat ipararu jĩjãat a'õbacaap co'i. Ja'õbacaap mubapukpug̃ osunuy koapat ipararu jĩjãat etabutpe. <n>— Koapat ipararu jĩjãat a'õ kay juy epesop — io'e soat ipi juayũ be. — Werowero pibun oe'ũ pin iat a'õ kay juy epesop — io'e cebe ip. — Kuy oiyo iat a'õ kay juy epesop — io'e cebe ip.Imẽnpuye ya'õ kay o'e ip ipararu jĩjãat a'õbi.


text:
Wuywebe imug̃ẽ ba'oreap mubapukpug̃ oekuku koapat ipararu jĩjãat. Ja'õbacaan daxa o'g̃ukopkop kabi bewi. Ipi kay o'g̃ukopkop soat etabutpe ixeyũ mutabut am jewekay.


text:
Soat ipi juayũ o'g̃ug̃uykukuku iba'oreap o'g̃ubapuk puye. Wuywebe i'e'ba'oreat mubapukpug̃ osunuy koapat ipararu jĩjãat etabutpe. <n>— Koapat ipararu jĩjãat puximat cuy epeg̃ug̃ẽ wita'am — io'e soat ka watwat pe. — Payaom werowero ip o'g̃ug̃ẽiat puximat cuy epeg̃ug̃ẽ — io'e. — Oe'ũ g̃uiat puximat cuy epeg̃ug̃ẽ — io'e. <n>Imẽnpuye ixe buximat o'g̃ug̃ẽ ip wita'am.


text:
Kanomũmat ipararu jĩjãat ya'õbacaap o'jat koapat pewi ja'õbacaan. Ya'õbacaap o'jat koapat puximat mutait am. Imẽnpuye o'jetait koapat puximat- -wita'a mug̃ẽg̃ẽ. Cekawẽn put o'e. Jekay itabut'ũmayũ dak yaoka but o'e cebe.</n>


text:
 <n> (16-17)</n> — Obutet cuy epesubutetmubararak eybũnũ'a be eyba'at kadi, eydopa'a be dak — io'e. — Obutet mubararak'ũm pima, wenúmero ma epeg̃ubararak eydopa'a be, eybũnũ'a be dak — io'e.


text:
Wuyetaybitbicap cuy ajat wuyetaybit am iboam. Wuyetaybit pima bit ixe enúmero imuweg̃ũn put kuka o'e wuywebe. Ag̃okatkat putet co'i ixe enúmero. Ixe enúmero 666.</n>


text:
Deus omukũyjojom mabuk osunuy apẽn jebapuk ãmap kabia be iam. Apẽn jebapuk ãmap kabia bima iap cocom mabuk og̃uy wexey jo'iat pe. Mẽmẽ buxim oe'ũiat ojojojo. Cũg̃'i osunuy co'a bicũg̃pe- -Sião'a bicũg̃pe- -Jerusalém ka beat'a bicũg̃pe. Adexiri osodop ixe eju- -144,000 beayũ. Mẽmẽ butet ibararak osodop topa'a be ip. Ixe ebay butet tak ibararak osodop topa'a be ip.


text:
Kabi kadiwiat'a'õ dak oya'ĩjojo. Ya'õbog̃ o'ya'õnuy ti'acap'a'õ jo'i. Ya'õpurug̃ tak o'ya'õnuy xiririkiat'a'õ jo'i. Ya'õdip cĩcã dak o'ya'õnuy adedeayũ jebubut'uk muydedem pimaap a'õ buxim- -harpa muydedem ip pimaap a'õ buxim.


text:
Ixeyũ 144,000 beayũ pibodo iisuan ip o'jebibododon. Deus abikbikap wap kacũg̃cũg̃'i osodop ip jebibododon, ebadipdip itabẽg̃ayũ wap tak, 24 beayũ ya'õbuyxiayũ wap tak. Ka'ũma be ma itaybit put ibo pibodom. 144,000 beayũ be acã itaybit put- -Deus emudaxijojoyũ be acã- -ipi ju oekuku'iayũ be acã.


text:
Ixeyũ 144,000 beayũ o'jewemukẽrẽrẽn g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma. Soat tag̃ iisu ip osodop ayacat eju o'jepo g̃u bukiat puxim. Mẽmẽ badiptatam oekuku ip soat tag̃. Deus ixeyũ o'taxijo kũyjobit'ũmayũ parakpewi- -ipi juacayũ parakpewi. Ixeyũ ma koam o'jewejak Deus kay soat em jedop am cexe. Mẽmẽ kay dak o'jewejak ip soat em jedop am cexe.


text:
G̃ebuje wara'at ojojojo Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Um oeku eium. Kopkom oeku kawẽn idipat muwẽn ãm soat pe ipi juayũ be- -soat iwarururuayũ be, soat tiwatwat pe dak, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ be dak, soat eipi watwat pe dak. Kawẽn idipat i'ũm g̃u. Soat em itabucayũ ibo muwẽnuwẽn jeedop. I'ũm g̃u cekawẽn- -kawẽn idipat.</n>


text:
— Ibuyxim cuy Deus epejukuk — io'e ya'õberen um cĩcãat. — “Deus soat podi ma ya'õbaca,” i juy epe'e'e — io'e. — G̃axĩn ma ixe Deus ideida soat pe apẽn ipi dag̃ pima juk adi oekuku ip iaptei — io'e. — Xipacat je'g̃ũm xipacayũ be. Ipiat supi'ajoat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ be bit — io'e. — “Warara'acat podi ma ẽn xipat,” i juy epe'e Deus pe — io'e. — Ixe Deus kabi o'g̃ujurũg̃, ipi dak — io'e. — Tibog̃ cĩcãati dak o'timujurũg̃ — io'e. — Idi'a dak o'ti'amujurũg̃ — io'e.</n>


text:
Wara'at Deus ekawẽn tojotjot'ukat koapat nomuju oeku. Um oeku eium. <n>— Babilônia ka watwat puximayũ a'õbacaap oi'ũm — io'e. — Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'uk osodop ip soat ka watwat eju — io'e. — Warara'acat tayxi eju jepopo'ukap puxim ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'uk ip osodop, warara'acat itop eju jepopo'ukap puxim tak — io'e. — G̃asũ bit ixeyũ a'õbacaap oi'ũm — io'e.</n>


text:
 <n> (9-10)</n> Wara'at Deus ekawẽn tojotjot'ukat ojojojo- -soat tag̃ iisuayũ. Ebapũg̃ ip um oekuku eium.


text:
(-) <n>— Ipararu jĩjãat pe “Ẽn xipat cĩcã” i'e'e'ukayũ ipiat supi'ajojo jĩjã- -ixe jo'iat pe “Ẽn xipat cĩcã” i'e'e'ukayũ dak — io'e. — Ibutet pararak topa'a beayũ dak ipiat supi'ajojo jĩjã- -ibutet pararak ibũnũ'a beayũ dak — io'e. — Deus itakoma jĩjã je'e ixeyũ kay. Itabotaidabotbot g̃u je'e ixeyũ kay- -pũg̃ kay dak ka'ũma. Iba'ore je'e cebe ip jenapõn ãm ipiat'ajojoap puxim — io'e. — Ipiat supi'ajojo jĩjã ma ip. Daxa be ipiat supi'ajojo ip, enxofre isopat pe dak — io'e. — Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ etabutpe ipiat supi'ajojo ip, soat tag̃ iisuayũ etabutpe. Mẽmẽ etabutpe dak ipiat supi'ajojo ip — io'e.


text:
— Ixeyũ beaptig̃ jedig̃euhum soat em daxadig̃. Ka'ũmg̃u kabi dag̃ tig̃'ũmat. Soat em ma tig̃teg̃ e'em. Iximabun, kabiabun tig̃teg̃ e'em — io'e. — Ixeyũ be ipiatpi'ajojoap tak i'ũm g̃u. Cebodoy ba'ore cebe ip. Kabiabun ipiat'ajojom ip jeedop, iximabun tak- -ipararu jĩjãat pe “Ẽn xipat” i'e'e'ukayũ, ixe jo'iat pe imẽn i'e'e'ukayũ dak- -topa'a be ibutet pararakayũ — io'e.</n>


text:
Apẽn ibutet pararak ibũnũ'a beayũ ipiat supi'ajojo jĩjã iap kay g̃ebum pima, yukpiceg̃ẽm g̃u juy jeedop ip jetabucap kug̃ Deus ebekitkiyũ- -Deus a'õ kay kũyjobicayũ- -Jesus kay jetabucap kukayũ.</n>


text:
G̃ebuje kabi kadiwiat'a'õ oya'ĩjojo. <n>— Pũg̃pũg̃ xipacayũ'in mabuk yaoka ip g̃asũ itakomaayũ jetabucap epere'ũmayũ, ipararu jĩjãat putet mubararakan ibu'u'uayũ — io'e. — Icokcok ip jeedop o'yaoka ma'g̃u ip — io'e. — Iboap cuy eg̃ubararak taperadup pe — io'e. <n>— Icẽmãn ẽn e'em — i Deus biõg̃buk o'jede. — Icokcok cĩcã ma ip jeedop — io'e. — Ipi ju bima o'jekapikpik cĩcã ip wuykukukat peam — io'e cebe- -kabi beat pe. — Ce'ũ buje bit ip jeebodoy — io'e. — Kapikap kay g̃u ip je'e — io'e cebe. — Jekaba'ũm ip — io'e. — Xipan cĩcã ip o'jekapikpik iapteim tak ip idujuu jeweju — io'e cebe. <n>Imẽn Deus biõg̃buk o'jede kabi kadiwiat'a'õ wa'õpiju.</n>


text:
Apẽn jebapuk ãmap kabia bima iap cocom mabuk og̃uy wexey jo'iat pe. Ag̃okatkat co'iat ojojojo. Xik'i osunuy kabikerereat ceje. Ouro mug̃ẽg̃ẽ kug̃ jabe osunuy. Pẽg̃ap kug̃ osunuy jebui be- -tũybibiat kug̃.</n>


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi. O'jewãwã ya'õberen kabikerereat cejeat pe. <n>— Epẽg̃ãm cuy etiptakat soat eipi dag̃atip, kuy o'taop puye — io'e ya'õberen. — G̃asũ ma juy etiptakat — io'e.</n>


text:
Imẽnpuye cococo'i o'e. Tiptakatkan o'e jepẽg̃ãm kabikerereat cejeat. Jepẽg̃ap o'g̃uyco. Soat eipi dag̃atip takatkan o'e. Pere. Soat o'tiptakat. Kuy o'jepere.</n>


text:
G̃ebuje wara'at ojojojo Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Ixe dak o'jẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi- -kabi beat'a bewi. Ixe dak pẽg̃ap kug̃ osunuy tũybibiat kug̃.</n>


text:
Ibocewi wara'at Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jẽm tõmte'okuatõm mupikupikap'a xewi. Ixe daxa kukuk'ukat osunuy tõmte'okuatõm mupikupikap'a beat taxa kukuk'ukat. Ixe o'jewãwã ya'õberen jebure be- -pẽg̃ap kukat pe. <n>— Epẽg̃ãm cuy uva'adot eyadot'ag̃obidakat — io'e. — Soat eipi dag̃atip pe juy eyadot'ag̃obidakat — io'e. — Kuy o'yaop — io'e ya'õberen.</n>


text:
Imẽnpuye cocococo'i o'e. Yag̃obidakatkan oeku soat eipi dag̃ uvadip tag̃. Pereh. O'jepere. O'yamõg̃ yamucakcakcakap'a be yabidi'uk am. Deus ipiat supi'ajojoat kũyjobit'ũmayũ be apẽn ip uva'a mucakcakcag̃ iap puxim.


text:
Ikabog̃atka etakobe yamucakcakcag̃ ip osodop. Xere g̃u o'yabidijẽm uva'abidi. Yamucakcakcakap'a bewiapti kũyjobit'ũmayũ'ũm'ũm toy buxim. Xere g̃u toy o'toyjẽm. Kiiii iãn toy. 3000 quilometrom o'toyjẽm. Toydibida pũg̃ metro ipidase dak o'jedoyeku- -Deus ekawẽn kay kũyjobit'ũmayũ'ũm'ũm toy.</n>


text:
G̃ebuje wara'at ipararuat ojojojo kabi be yobog̃at. O'jebapuk omukũyjo am apẽn g̃uyjom jebapuk iam. 7 be ojojojo Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ. Omukũyjojoap iba'arẽm mabuk osunuy oxe. Yobog̃ osunuy. Ipararu jĩjãat osunuy. Warẽmtaksug̃at kug̃ ip oekuku- -ãmap kug̃. Ipi kay ixik puje Deus jetakomaap g̃u'ũm. <n>— Eyju ma warẽmtaksug̃at epejoxik kũyjobit'ũmayũ be — io'e Deus cebe ip. — Wa'õbi ma ipiat cuy epesupi'ajojoat cebe ip — io'e. — Ixeyũ acã ojoxikat wetakoma eykay iap mubapuk am soat pe kũyjobit'ũmayũ be — io'e Deus cebe ip- -7 beayũ be.</n>


text:
G̃ebuje iodi buximat ojojojo- -vidro mug̃ẽg̃ẽ. Vidro iwekoykey osunuy daxa eju. Ixiriruk osunuy. Ipararu jĩjãat a'õ kay'ũmayũ dak ojojojo- -ixe jo'iat a'õ kay'ũmayũ dak- -jebutet enúmero kukat kukat a'õ kay'ũmayũ. Kacũg̃cũg̃'i ip osodop iodi buximat xe- -vidro mug̃ẽg̃ẽ xe. Harpa'a muydedem ip osodop- -Deus emuaũm muydedem.


text:
Moisés bibodom ip o'jebibododon- -wuykukukat puywatwat'ukat pibodom. Mẽmẽ buxim oe'ũiat pibodom tak ip o'jebibododon. Ibom o'jebibododon ip: <n> Ocekukukat, ẽn acã Deusat, i. Ẽn soat podi ma a'õbacaap kug̃, i. Yobog̃ cĩcã eg̃ug̃ẽg̃ẽiat, i. Ocecokcok cĩcã g̃ebum am emumug̃ẽ kay, i. Ẽn soat tiwatwat kukukat, i. Soat em cũg̃ ma ẽn ocekug̃, i. Icẽmãn acã ẽn e'em, i.


text:
 Abu ibuyxim g̃u ekug̃? Soat ma ibuyxim ekug̃, i. Abu kuka i'e pin g̃u “Ẽn soat podi ma a'õbaca” i? Soat ma imẽn i'e pin, i. Ẽn acã ikẽrẽat kug̃ g̃u, i. Soat tag̃ eisu, i. Soat tiwatwat jajẽm “Ẽn xipat cĩcã” i'e am ewebe, i. Soat em cũg̃ ma ẽn wuykug̃ iap cocom soat ipi juacayũ, i. <n> Ibom o'jebibododon ip.


text:
Cebibododon epere buje, Deus eju kawẽnwẽnap'a oyajojo. Xĩntabi ekoce buje oyajojo. Torojo'a o'yanuy ibo'a be- -Deus nuynuyap cĩcãap'a.


text:
beayũ o'jẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a bewi Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ. Warẽmtaksug̃at kug̃ ip osodop ipiat'ajoan kũyjobit'ũmayũ be. Cesaysopsepat kug̃ ip osodop irucat kug̃, iarixig̃sũg̃at kug̃. Ouro mug̃ẽg̃ẽ kug̃ ip osodop jekũm'a eju.


text:
Pũg̃ ebadipdip itabẽg̃ayũ'in bacia'a jo'iat'a o'yaũmũm soat pe 7 beayũ be- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a. Soat ip yakug̃ pũg̃pũg̃pũg̃ jebui wedim. Yanopapũn ip o'yadop Deus etakomaap kug̃- -soat em itaicat etakomaap kug̃.


text:
Deus soat podi ma jedipap kug̃ iaptig̃ o'jedig̃epõg̃põg̃ soat'abi dag̃ Deus eju kawẽnwẽnap'abi dag̃, Deus soat podi ma ja'õbacaap kug̃ iaptig̃ tak. Soat iõm pa'ore ip osodop badiat'abi be 7 be Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ be warẽmtaksug̃at xikap epere'ũm pima- -ipiatpi'ajojoan epere'ũm pima.</n>


text:
G̃ebuje Deus eju kawẽnwẽnap'abi oya'ĩjojo. O'jekawẽn ya'õberen 7 be Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ be. <n>— Epeju juy — io'e cebe ip. — Bacia'a buximat'a beati juy epetixik ipi kay- -Deus etakomaapti — io'e. — Deus etakomaapti juy epetidi soat kũyjobit'ũmayũ be — io'e. — Epeju — io'e.</n>


text:
Koapat o'ju Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Jebacia'a buximat beati o'tidi ipi watwat kay. Imẽnpuye weroweropi o'jebak cebe ip- -topa'a be ipararu jĩjãat putet kukayũ be- -ixe jo'iat a'õ kayayũ be dak. Ipi jĩjã osodop, ierep cĩcã dak, iohe g̃u dak. Kuy pũg̃ ma jebacia'a buximat beati o'tixik.</n>


text:
G̃ebuje wara'at o'tidi jebacia'a buximat peati. O'tidi tibog̃ cĩcãati be tiyuati be. Imẽnpuye o'jediewexat. Ce'ũatoy buxim o'e. Imẽnpuye idibi dag̃acat oap soat. Soat ip oap idibi dag̃ayũ'ũm'ũm. Kuy xepxepayũ jebacia'a buximat peati o'tidi.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jebacia'a buximat peati o'tidi idibi kay- -tiyu'ũmati kay. Idi'a dag̃ tak o'tidi. Imẽnpuye o'jediewexat. Toy o'jediewexat.


text:
Wara'at Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'jekawẽn Deus eju g̃ebuje bit. Ixe idibi kukukat osunuy- -soati kukukat. Ixe ekawẽn oya'ĩjojo. <n>— Ẽn ikẽrẽat kug̃ g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma — io'e Deus pe. — Cũg̃ ma ẽn ipiat'ajoan kũyjobit'ũmayũ be soat pe — io'e. — Soat em ma etait. Kuyje dak cuk adi etait eg̃uy — io'e.


text:
— Kũyjobit'ũmayũ ma juk adi ebekitkiyũ'ũm'ũm o'yaoka. O'toymukereren ip. Ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm tak o'yaoka ip — io'e. — G̃asũ bit cuy etoykõnat cebe ip toymukererenapteim — io'e. — Ikẽrẽm cuk adi ip oekuku iaptei bubum ip g̃asũ exewi — io'e Deus pe.</n>


text:
Tõmte'okuatõm mupikupikap'a xeat'a'õ dak o'jekawẽn wa'õpiju. <n>— Ocekukukat, ẽn acã Deusat — io'e. — Ẽn soat podi ma a'õbaca — io'e. — Ẽn cedag̃ ma ipiat'ajojoan kũyjobit'ũmayũ be — io'e. — Cũg̃ cĩcã ewebe ipiat'ajoan cebe ip kũyjobit'ũm cĩcã ip puye — io'e. <n>Kuy ebapũg̃ayũ jebacia'a buximat peati o'tidi Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ.</n>


text:
Kũyjobit'ũmayũ oipik cĩcã kaxie pibun. Imẽnpuye ip Deus o'jomuymuy jĩjã, ixe warẽmtaksug̃ati o'tidiat cebe ip puye. Imẽnpit ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap o'jepere g̃u ip. “Ẽn soat podi ma a'õbaca,” i'e bu'u'u jĩjã ip osodop Deus pe. <n>Kuy ebadipdipayũ jebacia'a buximat peati o'tidi Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jebacia'a buximat peati o'tidi ipararu jĩjãat abikbikap pe- -idip cĩcãat pe. Imẽnpuye kabiokbog̃ o'e cekay. Soat ya'õ kayayũ kay dak kabiokbog̃ o'e. Jekõ ip o'sukõaha ipibun ma.


text:
Deus tak o'jomuymuy jĩjã ip kũyjobit'ũmayũ. Kabi beacat kukukat o'jomuymuy jĩjã ip ipiat o'supi'ajo ip puye, werowero kug̃ ip puye dak- -soat tag̃ ipi jĩjãat kug̃ puye. Inaka oibu'un'ũma ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm. O'jẽm'ũma ip e iekẽrẽate dag̃wi. <n>Kuy 5 be jebacia'a buximat peati o'tidi.</n>


text:
G̃ebuje wara'at jebacia'a buximat peati o'tidi. O'tidi idibi be- -tibog̃ati be- -Eufratesti be. Imẽnpuye o'tiap. Idibi o'tiapat tag̃ e o'jeeebapuk. O'tiap ipi juayũ kukukayũ beapem- -kaxi jẽmap pewiacat peapem.


text:
Ebapũg̃ ibiõg̃buk kẽrẽayũ dak ojojojo. Muo buxim ip osodop. Pũg̃ o'jẽm seg̃emoxixi kõmbie dag̃wi. Wara'at o'jẽm ipararu jĩjãat kõmbie dag̃wi. Wara'at o'jẽm jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat kõmbie dag̃wi.


text:
Ixeyũ ibiõg̃buk kẽrẽayũ wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃. Ixeyũ ebapũg̃ayũ cucum soat ka kay ika kukukayũ mu'awero am nopag̃õg̃õ ãm. Nopag̃õg̃õm ip je'e. Nopag̃õg̃õm pima Deus soat podi ma wa'õbaca iap g̃ubapuk soat pe.</n>


text:
— Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop — i'e'em Cristo wuywebe. — Ibukurukat puxim oajẽm — i'e'em. — Adeayũ ag̃'ũm pima oajẽmtujupa'um'um'ukat puxim — i'e'em. — Icokcok ip je'e wajẽmap wiwi'ukayũ- -jewemukẽrẽrẽrẽn'ũmayũ — i'e'em. — Totiteayũ buxim ip je'e wajẽm puje — i'e'em. — Isũsũn g̃u ip je'e — i'e'em Cristo.</n>


text:
Ixeyũ ibiõg̃buk kẽrẽayũ soat ka kukukayũ o'g̃u'awero ip pũg̃ka be ma. Ixe ka butet Armagedom i omuy Hebreu a'õm- -Judeuyũ a'õm. <n>Kuy seis beayũ jebacia'a buximat peati o'tidi.</n>


text:
G̃ebuje kanomũmat jebacia'a buximat peati o'tidi eiumwi. Deus eju kawẽnwẽnap'a bewiat o'jewãwã ya'õberen- -Deus abikbikap xeat. <n>— Kuy o'e, io'e.</n>


text:
Imẽn i'e buje, xiririk. Paw. O'jepaw. Xiririkpawiat o'jepaw ya'õpurug̃ cĩcã. Tũmũn'a'õ dak o'jede ya'õberen. Porog̃iat tak o'jede ya'õpurug̃. Ipi dak o'jexixi jĩjã. Puje buk a'g̃u o'jebapuk iboap? Ka'ũma ma. G̃asũ acã. Ipi mubapuk pujeap a'g̃u iboap ka'ũmg̃u. Soat podi ma ipararuat o'jebapuk g̃ebuje.


text:
Babilônia ka dak o'sukamuwe'ut'ut ipi exixi buje. Ebapũg̃kam o'jekaewexat. Deus soat eipi dag̃atka dak o'sukamu'ũm. Deus o'jeg̃ebu Babilônia ka watwat kay. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiayũ kay o'jeg̃ebu. Warara'acat peap podi ma ipiat o'supi'ajoat cebe ip. Jetakomaap mu'ũm puje acã oibu'un ipiat'ajoan cebe ip kũyjobit'ũmayũ be.


text:
Akadadada dak o'ta'at'at kabi bewi tapoxiata. Pũg̃pũg̃ta tapoxi jĩjã o'tadop- -40 kiloata. O'ta'at'at ipi juacayũ be- -kũyjobit'ũmayũ be. Itakoma o'e ip Deus kay ipiat'ajojom puye, warẽmtaksug̃at puye dak, akadadada buye dak. Deus o'jomuymuy jĩjã ip.</n>


text:
G̃ebuje 7 beayũ'in oajẽm okay- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ'in- -bacia'a buximat kukayũ'in. <n>— Ejot — io'e owebe. — Apẽn Deus iboka sukamu'ũm cĩcã iap cuy og̃ubapuk ewebe — io'e. — Ibo ka omuy idibi xe- -ti'adeati xe — io'e. — Ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽm cĩcã ip ibo ka watwat — io'e. — Apẽn yapoat wara'at kaykaykay ma jepo am iap puxim wara'at kaykaykay ma e'em ip itabut. Tũybe Deusat iãn e'em ip — io'e. — Imẽnpuye Deus ibo ka sukamu'ũm cĩcã — io'e owebe.


text:
— Ikẽrẽ jĩjãat o'g̃ug̃ẽ ip ibo ka watwat eju soat ka kukukayũ- -yapoat co'iayũ eju — io'e. — Ixe adeayũ be ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃at apẽn itabut'ũmayũ jebureyũ muka'o'on iap puxim — io'e. — Imẽnpuxim ibo ka watwat tak ade kũyjobit'ũmayũ be ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃at — io'e owebe.</n>


text:
G̃ebuje okpiwan g̃u juk ocewag̃uy. Deus biõg̃buk cuk wag̃uyda. Deus ekawẽn tojotjot'ukat odujowat uk'a'ũmat pe. Ayacat ojojojo iboce. Xik'i osunuy wara'at ipararu jĩjãat akpi jeje- -ipakpukat akpi jeje. Deus muymuyap ekawẽn ibararak osunuy ixe dag̃ soat tag̃. 7 be ya'a o'yanuy. 10 be yakanasũ o'yakanasũnũy.


text:
Ayacat esay ipakpusk osunuy. Ouro mug̃ẽg̃ẽbu kug̃ osunuy soat tag̃ jesay dag̃. Wita'a kug̃ tak osunuy- -yadeibog̃ cĩcãat'a kug̃. Pérola'a kug̃ tak osunuy yadeibog̃ cĩcãat'a kug̃. Bacia'a buximat'a kug̃ osunuy jebui be- -ouro mug̃ẽg̃ẽ'a kug̃. Yanopapũn o'yanuy xipat'ũmap kug̃, wuymusũsũsũnap kug̃ tak, ixe ag̃okatkayũxi jĩjã buye.


text:
Topa'a be ibutet ibararak osunuy. Ka'ũma ma itaybit apẽnape ibutet iam. Babilônia ka ikabog̃atka i ikabutet osunuy. Ag̃okatkayũ xiayũ kukat i dak ibutet osunuy. Xipat'ũmayũ kukat i dak ibutet osunuy. Jekpiwatpin ma jewag̃uymukẽrẽrẽrẽn'ukat i dak ibutet osunuy. Ebapũg̃putet ibutet.


text:
Ayacat ika'oat puxim icokcok osunuy ade Deus ebekitkiyũ'ũm'ũm o'toymukereren puye. Ixe ayacat ojojojo. Ayacat ixeyũ'ũm'ũm o'yaoka, Jesus kay jĩjã ip puye, jetabucap o'jepere g̃u ip puye. Oparara jĩjã ojeku ixe jo buje.</n>


text:
— Pẽnpuye eparara ixe buxim? — io'e owebe Deus ekawẽn tojotjot'ukat. — Ajo iba'arẽm exe iam cuy õn jemukũyjo — io'e owebe. — Abu-buxim ixe ayacat iam tak õn jemukũyjo — io'e. — Abu-buxim ipararu jĩjãat iam tak õn jemukũyjo — io'e. — Apẽnape subo iam tak õn jemukũyjo- -ayacat kug̃ jekpi jeje iam — io'e. — Apẽnape 7 be ya'aat iam tak õn jemukũyjo — io'e. — Apẽnape 10 be yakanasũat iam tak õn jemukũyjo — io'e owebe.


text:
— Ixe ipararu jĩjãat kuy bima itait osunuy. G̃asũ bit itait g̃u o'e. G̃axĩn ma ixe jeejẽm ikũybioreg̃ cĩcãatkũy bewi. Imẽnpit Deus ixe g̃u'ũm — io'e. — Abuyũ soat em itait jeedop Deus xe iaptup pe ibutet pararak'ũmayũ iparara jĩjã je'e ipararu jĩjãat co buje — io'e. — Ibutetpararak g̃u ip ipi mug̃ẽ'isum ma — io'e. — Ixe ipararu jĩjãat itait osunuy kuy bima. G̃asũ bit itait g̃u o'e. Waram g̃uto jebapuk — io'e.</n>


text:
— Itaybit cĩcãat acã itaybit e'em apẽnape ojojojo iam- -yag̃uybabiat acã — io'e owebe. — 7 be ya'aat puxim 7 be ma co'a dak. Ayacat xik'i ig̃o'a jeje- -7 beat'a jeje. Ika kukayũ buxim tak ip ya'a — io'e owebe.


text:
— 5 be ixeyũ'in ibaca'ũm o'e ip. Ka'ũma ma kũyjobit ixeyũ a'õ kay g̃asũ bit — io'e. — Pũg̃ ma ixeyũ'in ya'õbacaat g̃asũ — io'e. — Adeayũ ixe a'õ kay o'e kũyjobit — io'e. — Wara'at ixeyũ'in oajẽm g̃u buk adeayũ kukukan. Ixe ajẽm puje bit, darem ma adeayũ kukukan jeenuy — io'e owebe.


text:
— Ipararu jĩjãat kanomũm adeayũ kukukan je'e- -kuy bima itait osunuyiat- -g̃asũ itait g̃u iat — io'e. — 7 beayũ nomukadi ixe dak adeayũ kukukan je'e. Deus ixe dak g̃u'ũm — io'e owebe.</n>


text:
— 10 beat yakanasũ eyakanasũjojo — io'e. — Ixeyũ yakanasũyũ 10 beayũ buxim ika kukukayũ buxim. Adeayũ kukukayũm g̃u buk o'e ip. G̃uyjom acã je'e ip — io'e. — Darem ma ikukukayũm ip jeedop ipararu jĩjãat eju- -pũg̃ hora ma — io'e owebe.


text:
— Jewag̃uycocom ip 10 beayũ. Imẽnpuye ja'õbacaap ũmũm ip ipararu jĩjãat pe. Imẽnpuye ixeyũ a'õbi jeku ipararu jĩjãat — io'e owebe.


text:
— Ixeyũ 10 beayũ nopag̃õg̃õm ip je'e mẽmẽ buxim oe'ũiat eju. Mẽmẽ nopag̃õg̃õm je'e ixeyũ a'õbacaap mu'ũm ãm — io'e. — Nopag̃õg̃õm je'e jemunomuwãyũ eju, jemunaẽyũ eju- -ja'õkayayũ eju. Ixeyũ a'õbacaap g̃u'ũm mẽmẽ. Ixe soat podi ma ya'õbacaat. Adeayũ kukayũ kukat ixe. Imẽnpuye ixeyũ a'õbacaap g̃u'ũm — io'e owebe.</n>


text:
— Idibi dak cuk etijojo — io'e owebe Deus ekawẽn tojotjot'ukat. — Ayacat xik'i osunuy ixedi adopa dag̃ — io'e. — Ixedi soat tiwatwat puxim, soat eipi watwat puxim tak, soat iwarururuayũ buxim tak, soat a'õm kawẽnwẽn'ukayũ buxim tak — io'e owebe.


text:
— 10 be yakanasũat tak cuk ejojojo — io'e owebe. — Ixeyũ yakanasũyũ itakoma jeedop ip ayacaw kay- -ag̃okatkayũxi kay. Ipararu jĩjãat tak itakoma je'e cekay — io'e. — Soat ibubut ju'uk ip cexewi. Cesay'ũm suiwat ip. Ixe aokam ip. Ixe'ũm ẽn suẽn'o ip. Cepoyat ip g̃upik daxa be — io'e.


text:
— Deus ixeyũ o'g̃ubikuy jebikuyap tag̃ jeku am. Ixeyũ o'g̃ubikuy jewag̃uyco am jeweweju. Imẽnpuye Deus bikuyap tag̃ yaoka ip. Imẽnpuye “Wuya'õbacaap cuy ag̃ũm ipararu jĩjãat pe,” i je'e ip jewewebe ika kukukayũ. “Wuya'õbi juy ixe je'ku” i je'e ip jewewebe ma. Imẽn ma soat jebapuk apẽn cuk adi Deus o'e'e iap tag̃ — io'e owebe.</n>


text:
— Ixe ayacat- -ejojojoiat- -ikabog̃atka buxim — io'e owebe. — Adeayũ kukukayũ emukakukpinputka buxim — io'e owebe. — Adeayũ kukukayũ cucum ibo ka be ikẽrẽat mug̃ẽ ãm — io'e owebe Deus ekawẽn tojotjot'ukat.</n>


text:
Iboap co buje, wara'at ojojojo Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Kopkom o'e kabi kadiwi. Ya'õbacaat osunuy. Isopsep osunuy. Imẽnpuye jesopsepap kabiam soat eipi o'g̃ukabia.</n>


text:
— O'suka'ũm cĩcã ma — io'e ya'õberen. — Babilônia ka o'suka'ũm cĩcã ma — io'e. — Kuy bima ya'õbacaayũ cucu'uk ip oosodop ibo ka be — io'e. — G̃asũ bit ibiõg̃buk kẽrẽayũ acã o'jepoyat ibo ka be, axikyũ ikẽrẽ jĩjãayũ dak — io'e. — Wasũyũ dak o'jepoyat ibo ka be- -i'oibit'ũmat — io'e.


text:
— Ibo ka watwat ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃at soat ka watwat pe wuybureyũ muka'o'onap puxim, — io'e. — Jekpiwatpin ma ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'uk ip osodop ibo ka watwat eju. Ika kukukayũ dak ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk ip osodop ibo ka watwat eju. Tarekrek kukukayũ dak jewemukariwawan'uk ip osodop ixeyũ ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽaptei bubum — io'e.</n>


text:
Wara'at'a'õ dak oya'ĩjojo kabi kadiwiat'a'õ. <n>— Bekitkit, epewat cuy ite ka bewi — io'e. — Epejẽm cuy ite ka watwat xewi — io'e. — Ixeyũ buxim g̃u juy epesop — io'e. — Ixeyũ burem g̃u juy epesop ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ — io'e. — Ixeyũ eju ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ pima, Deus ipiat supi'ajoat eywebe apẽn ipiat supi'ajoat ixeyũ be iap co'i — io'e.


text:
— Ibo ka watwat xipat'ũmap mug̃ẽg̃ẽxi. Imu'awero buje, kabi tẽg̃ kuka o'e xipat'umap — io'e. — Deus o'jeg̃ebu apẽn cuk adi ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ ip iap kay — io'e.


text:
— Apẽn ip cuk adi warẽmtag̃ eykukaptei juy epeteida cebe ip — io'e. — Xepxepteim pit cuy epeteida cebe ip — io'e cebe. — Tipiati juk ip o'timug̃ẽ eywebe tikõg̃aptim. Tipi jĩjãati juy epetimug̃ẽ cebe ip tikõg̃aptim — io'e. — Ibodim cuy bacia'a epeyamunopapũn ixeyũ muka'onaptim — io'e.


text:
— Ipiat cuy epesupi'ajoat cebe ip, idip cĩcã ip osodop jewexe iapteim — io'e. — Epeg̃ug̃ũycũg̃cũg̃ cuy ip teibog̃ cĩcãat pupu'uk ip osodop iapteim — io'e. — “Soat kug̃ õn ika kukukat co'i,” i te'e ma o'e ip jewebe ma. “Itayxibuk g̃u õn,” i te'e ma o'e. “Ipiat osupi'ajo g̃u- -pũg̃ em tak ka'ũma ma,” i te'e ma o'e jewebe ma. “Og̃uycũg̃ g̃u juy oce,” i te'e ma juk adi o'e'e.


text:
Te'e ma imẽn cuk adi o'e'e — io'e. — Imẽnpuye pũg̃ kabiam ma soat ipiat je'bapuk cebe- -warẽmtaksug̃pi. Iwãtaxipi dak je'e. Ipiat tak supi'ajo. Re dak supi'ajo — io'e. — Daxa be ipik — io'e. — Soat iboap je'bapuk cebe wuykukukat ya'õca buye. Ixe wuykukukat Deusat- -soat podi ma ya'õbacaat. Wuykukukat apẽn ipi ju bima juk adi oekuku ip iaptei ideida soat pe — io'e.Imẽn Deus ekawẽn tojotjot'ukat ya'õberen o'e owebe.</n>


text:
Babilônia ka pikpig̃aptig̃ co buje, ig̃uycũg̃ cĩcã je'e ika kukukayũ- -ig̃o ka watwat puxim jemucokcok am ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ- -yapoat eju jepopo'ukayũ buximayũ. Jeetõn ip ibo ka pikpig̃aptig̃ co buje.


text:
Wũy ma ip jeedop kacũg̃cũg̃'i ikapikap cocom. Wuywebe dak xe'e je'e imẽn iap puxim iparara ip. <n>— Tadaybot cĩcã opop ip pikpig̃! — i je'e ip tig̃cocoayũ. — Karem ip ipiat'ajojom — i je'e ip. — Kuy bima ikabog̃ cĩcãatkam o'sukadop — i je'e ip. — Soat pe bit ibo ka ikamu'ũm pa'ore o'sukadop — i je'e ip. — Deus pe bit pũg̃ hora ma o'sukamu'ũm — i je'e ip.</n>


text:
Ibo ka pikpig̃aptig̃ cocom pima, ig̃uycũg̃ cĩcã je'e ip tarekrek kug̃ topibiyũ dak. Ka'ũmg̃u o'e tarekrek pupu'ukayũ, oipik ip puye. Imẽnpuye cewebubut pu ba'ore o'e ip. Ka'ũmg̃u ip o'e ibubut pupuayũ. Imẽnpuye jeetõn ip.


text:
Imẽn je'e ip tõtõn: <n>— Abu xe'e g̃asũ je'jat wuyeouro, wuyeprata dak? — io'e ip jewewebe. — Abu xe'e g̃asũ yadeibog̃at'a yabu wuyxewi, pérola'a dak? — io'e ip jewewebe. — Abu xe'e pag̃o je'jat wuyxewi- -iarixig̃at, ipakpukat tak, lã ipakpukat tak? — io'e jewewebe. — Abu xe'e g̃asũ soat'ip yopu wuyxewi- -ip warẽmtaksug̃at'ip? — io'e. — Abu xe'e g̃asũ marfim mug̃ẽg̃ẽ je'jat wuyxewi? — io'e. — Abu xe'e yopteibog̃ cĩcãat'ip mug̃ẽg̃ẽ je'jat wuyxewi? — io'e. — Abu xe'e g̃asũ icaat mug̃ẽg̃ẽ je'jat wuyxewi- -bronze mug̃ẽg̃ẽ, ferro mug̃ẽg̃ẽ dak, mármore mug̃ẽg̃ẽ dak? — i'e'em ip tõtõn.


text:
— Abu xe'e wuyxat mukunukunap je'jat wuyxewi- -canela? — io'e ip. — Abu xe'e g̃asũ tibu wuyxewi tide'oati, mirradi dak? — i. — Abu xe'e tõmpu wuyxewi pão'anõm? — i. — Abu xe'e tibu wuyxewi uva'abidi, oliveira xepti dak? — i. — Abu xe'e tõmpu wuyxewi trigonõm? — i. — Abu xe'e tabu wuyxewi trigoda? — i. — Abu xe'e g̃asũ gado je'jat wuyxewi, ovelha dak, cavalo dak? — i. — Abu xe'e carro je'jat wuyxewi cavaro imupuxikpuxig̃at? i. — Abu xe'e wuyjuyũ je'jat wuyxewi jebuywatwat'ukan? — i.Imẽn je'e ip tarekrek kug̃ topibiyũ jewewebe. Imẽn je'e ip tõtõn pima jebubut pupu'ukayũ'ũm'ũm oipik puye.


text:
Imẽn je'e ip ibo ka watwat pe: <n>— Soat eyetabikukuap kuy oi'ũm — i je'e ip ibo ka watwat pe. — Soat eybubut oi'ũm — i je'e. — Kuy bima ade idipat kug̃ epesop, ade ouro dak — i je'e ip. — G̃asũ bit soat oi'ũm — i je'e ip. — Waram pit epetobuxik g̃u — i je'e ip ibo ka watwat pe.</n>


text:
Ibo ka be ip o'jekariwawan. G̃asũ bit wũy wi ma ip o'e ikadig̃ cocom. Wuyju dak xe'e acepik iap ip imuparararan. Jewãwã ip. Jeetõn tak ip.</n>


text:
— Tadaybotbot cĩcã ip opop pikpig̃ ibo ka watwat'ũm'ũm — i je'e ip. — Karem ip oipik — i je'e ip. — Kuy bima teibog̃ cĩcãat kug̃ oekuku ip jesay kug̃- -pag̃o iadixig̃at kug̃ — i. — Ipakpukg̃ũg̃ũnat kug̃ tak oekuku ip, ipakpukat kug̃ tak, lã mug̃ẽg̃ẽ kug̃ tak — i je'e ip. — Ouro mug̃ẽg̃ẽ kug̃ tak ip oekuku jemujoipin am — i je'e ip. — Wita'a'it'it'a mug̃ẽg̃ẽ kug̃ tak ip oekuku jemujoipin am, pérola'a mug̃ẽg̃ẽ kug̃ tak — i je'e ip.


text:
Jebabim ip o'jewa'amudididig̃ ka'winõm jeg̃uycũg̃ap mubapuk am. O'tõn cĩcã ip ig̃uycũg̃ cĩcã buye. <n>— Tadaybot cĩcã ip opop pikpig̃ ibo ka watwat'ũm'ũm — io'e ip. — Karem ip oipik — io'e ip. — Kuy bima o'jekariwawan ip soat kobexixi kukuk'ukayũ ibo ka watwat cedinheirobog̃ cĩcã buye — io'e ip. — Pũg̃ hora ma oi'ũm soat. Soat ibo ka watwat pubut oipik pũg̃ hora ma — io'e ip.</n>


text:
— “Eyju bit eycokcog̃ cuy epesop,” i õn pit e'em kabi beacat pe — io'e kabi beat owebe. — “Eycokcog̃ cuy epesop,” i õn e'em Deus ebekitkiyũ be, Deus emumujuyũ be dak, Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ be dak. “Eycokcog̃ cuy epesop, Deus ipiat o'supi'ajoat ibo ka watwat pe ikẽrẽm cĩcã ip osodopdopdopiapteim,” i õn e'em. “Apẽn ip cuk adi ikẽrẽm eykukapteim ipiat o'supi'ajoat cebe ip,” i õn e'em — io'e owebe kabi beat.</n>


text:
G̃ebuje Deus ekawẽn tojotjot'ukat wita'a o'yabu ya'õbacaat. Yabog̃ cĩcãat'a o'yabu- -tũmũntata mucakcakcakap'a jo'iat'a. O'yaxik idibi be tiyuati be. <n>— Apẽn ig̃o'a oyaxik iap co'i Deus tak Babilônia ka sukaxik — io'e. — Waram pit acesukajo g̃u ibo ka — io'e.


text:
— Waram pit harpa muydede'ukat'a'õ aceya'ĩjo g̃u ibo ka be — io'e. — Wara'at pubut'uk muydede'ukat'a'õ dak aceya'ĩjo g̃u — io'e. — Tũmũn'uk'uk muydede'ukat'a'õ aceya'ĩjo g̃u, parasuy jo'iat muydede'ukat'a'õ dak — io'e. — Warẽmtaksug̃ pikpik'ukat acetobuxik g̃u ibo ka be — io'e. — Waram aceya'ĩjo g̃u tũmũntata mucakcakcakap'a'õ dak ibo ka be — io'e.


text:
— Waram acejojo g̃u lamparina'ae ibo ka be — io'e. — Waram aceya'ĩjo g̃u jewebumũn'isuayũ icokcokap'a'õ ibo ka be — io'e. — Ibo ka beayũ kariwawayũ warara'acat podi ma ibubut ade ip osodop — io'e. — Soat kaka dag̃ayũ mug̃uykukuku'uk ip osodop jebukaypacam ma — io'e.


text:
— Deus pit ipiat o'supi'ajoat Babilônia ka watwat pe jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ'ũm'ũm aokakaapteim- -jebekitkiyũ'ũm'ũm aokakaapteim- -soat kaka watwat'ũm'ũm aokakaapteim — io'e.</n>


text:
Iboap tomukadi, ya'õberenat'a'õ oya'ĩjojo ade jĩjã kabi beacayũ a'õ. <n>— “Deus xipat cĩcã,” i juy ace — io'e ip. — Deus acã wuydaxijojo'ukat — io'e ip. — Soat podi ma jedipap kug̃ ixe — io'e ip. — Soat podi ma ja'õbacaap kug̃ — io'e ip.


text:
— Ixe cũg̃ ma ipiat'ajojoan kũyjobit'ũmayũ be — io'e ip. — Cedag̃ ma ipiat'ajojoan cebe ip — io'e ip. — Ipiat o'supi'ajoat ag̃okatkayũxiat pe, soat ipi juayũ be ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃at puye- -ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi ma jewag̃uy mukẽrẽrẽrẽnat puye dak — io'e ip. — Deus ipiat o'supi'ajoat cebe, jebuywatwat'ukayũ'ũm'ũm o'yaokaat puye — io'e ip.</n>


text:
Waram g̃uto o'jewãwã ip ya'õberen. <n>— “Deus xipat cĩcã,” i juy ace! — io'e ip ya'õberen. — Apẽn soat em kapiktig̃ jedig̃euhum iap puxim, soat em cuy ipiat'ajojom tak jeedop ip Babilônia ka watwat puximayũ — io'e ip.</n>


text:
— Imẽn cuy jeedop ip — i dak o'e 24 be aypapayũ- -ya'õbuyxiayũ. <n>— “Deus xipat cĩcã,” i juy ace — io'e ip ebadipdip itabẽg̃ayũ dak. <n>O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ ip Deus wap: — Ocecokcok cĩcã ekay — i'e'em cebe.Jabikbikap ceje xik'iat wap o'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ ip.</n>


text:
Deus abikbikap pewi o'ya'õajẽm. <n>— “ ‘Deus xipat cĩcã,’ i juy epe'e,” i õn e'em soat ixe buywatwat'ukayũ be, soat kaka dag̃ayũ be dak — io'e Deus xeat. — “ ‘Deus xipat cĩcã,’ i juy epe'e,” i õn e'em soat pe ibuyxim Deus kukayũ be- -ya'õbuyxiayũ be, ya'õbuyxi'ũmayũ be dak — io'e.</n>


text:
G̃ebuje wara'at'a'õ oya'ĩjojo. Adeayũ e'awero buje iap'a'õ buxim o'ya'õnuy. Ti'acap'a'õ buxim tak o'ya'õnuy- -ya'õbog̃ cĩcãat'a'õ buxim. Konẽkonẽk'iat'a'õ buxim tak o'ya'õnuy ya'õpurug̃. <n>— G̃asũ bit ocekukukat soat ipi juacat kukukan o'e — io'e ip. — Ixe acã Deusat ocexe — io'e ip. — Ixe soat podi ma ya'õbacaat — io'e ip. — Imẽnpuye: “Deus xipat cĩcã,” i juy ace! — io'e ip.


text:
 <n> (7-8)</n> Mẽmẽ buxim oe'ũiat g̃axĩn ma jewebumũn — io'e ip. — Ixe wadip kuy o'jewemuxipan jewebumũn ãm ceweju — io'e ip. — Imẽnpuye wuycokcog̃ cĩcã juy ajop — io'e ip. — Iwadip kuy jesay o'jat jewebumũnap esay- -pag̃o iarixig̃at mug̃ẽg̃ẽ, isopsupat mug̃ẽg̃ẽ, iwekoykey'ũmat mug̃ẽg̃ẽ — io'e ip. — Imẽnpuye juy acewemucokcog̃! — io'e ip.(Iwadip pag̃o iarixig̃at kug̃ soat Deus ebekitkiyũ idipat mug̃ẽg̃ẽm iape).


text:
— Deus emunomuwãyũ icokcok cĩcã — io'e waram Deus ekawẽn tojotjot'ukat owebe. — Ixe juk o'tomuwã ip jekõn ãm mẽmẽ buxim oe'ũiat ewebumũnap epeta be — io'e. — Icokcok cĩcã ip iaptup cuy etupmubararak — io'e owebe. — Deus ma imẽn cuk omukũyjojo — io'e owebe Deus ekawẽn tojotjot'ukat.</n>


text:
Ixe be omukũyjo buje ocẽg̃'aecõg̃cõg̃ cewap soat podi ma a'õbuyxi ẽn i'e am cebe. <n>— Owap pit cuy ecẽg̃'aecõg̃cõg̃ g̃u — io'e owebe. — Ebuxim ma õn tak Deus buywatwat'ukat, wuykitpitpiyũ buxim tak — io'e. — Jesus ekawẽn kay jĩjãayũ buxim õn tak kawẽn icẽmat kay jĩjãayũ buxim — io'e owebe. — Deus wap acã juy ecẽg̃'aecõg̃cõg̃ “Soat podi ma a'õbuyxi ẽn” i'e am cebe — io'e owebe. <n>Jesus kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn oekukuku. G̃asũ dak Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ icokcok cĩcã iboap ekawẽn muwẽn ãm, kawẽn icẽmat cexe ip puye.</n>


text:
G̃ebuje kabi ikoce otobuxik. Cavaro ojojojo irucat. Cavaro akpi jejeat ojojojo irucat akpi jejeat. Ixe butet soat em ja'õ dag̃ jekuku'ukat i osunuy. Icẽmat e'e'ukat i dak ibutet osunuy. Xepxeputet osunuy. Ixe cũg̃ ma ipiat'ajoan kũyjobit'ũmayũ be. Cedag̃ ma nopag̃õg̃õm jekay itakomaayũ eju.


text:
Ixe eta itasop o'sutanuy daxanabõẽ buxim. Ade ouro mug̃ẽg̃ẽ kug̃ osunuy ya dag̃ ika kukukat puxim. Ibutet ibararak osunuy topa'a be. Ixe acã itaybit jebuten. Warara'acayũ bit itaybit g̃u.


text:
Ixe nomuju oekuku ip sorarayũ kabi beayũ. Cavaroyũ akpi jeje ip oekuku ixeyũ dak- -irucayũ akpi jeje. Cesay kug̃ ip osodop irucat kug̃- -iarixig̃at mug̃ẽg̃ẽ kug̃- -xipat cĩcãat kug̃.


text:
Ibi bewi payao cẽmcẽm osunuy yobog̃at, tũybibiat. Ixem payaom Deus a'õkay'ũmayũ a'õbacaap o'g̃u'ũm. Ya'õpurug̃ ixeyũ kukukan jeenuy- -icaat kukat puxim. Soat podi ma ya'õbaca ixe. Kũyjobit'ũmayũ aokam jetakomaap mubapuk puje. Ixeyũ'ũm'ũm toy toy'ade je'e uva'a mucakcakcakap'a bewiati buxim.


text:
Ixe butet ibararak opop jeekabek tag̃ jedao dag̃ tak. Ika kukukayũ kukukat i ibutet. Ya'õbuyxiayũ kukukat i dak ibutet. Xepxeputet osunuy.</n>


text:
G̃ebuje Deus ekawẽn tojotjot'ukat ojojojo. Cũg̃'i osunuy kaxiepiat eta be. Ya'õberen o'jewãwã soat wasũyũ kay- -umayũ kay- -ig̃ẽmat'o'o'ukayũ kay. <n>— Epesot cuy — io'e ya'õberen cebe ip, wasũyũ be. — Epeye'awero juy peta be- -Deus emumug̃u be- -yobog̃at pe — io'e cebe ip- -ig̃ẽmat'o'o'ukayũ be.


text:
— Epesot cuy ika kukukayũ'ũm'ũm ẽn o am, sorarayũ kukukayũ'ũm'ũm ẽn o am tak, sorarayũ'ũm'ũm ẽn o am tak, cavaroyũ'ũm'ũm ẽn o am tak, cavaroyũ akpi jeje oekuku'iayũ'ũm'ũm ẽn o am tak — io'e cebe ip- -wasũyũ be. — Epesot cuy soat'ũm'ũm ẽn o am- -tei'ũm kapikpik'ukayũ'ũm'ũm ẽn o am, ja'õbi kapikpik'ukayũ'ũm'ũm ẽn o am tak; ya'õbuyxiayũ'ũm'ũm ẽn o am, yopĩcayũ'ũm'ũm ẽn o am tak — io'e cebe ip- -wasũyũ be.</n>


text:
Ibocewi waram g̃uto ipararu jĩjãat ojojojo. Ixe ipararu jĩjãat o'je'awero ika kukukayũ eju, ixeyũ a'õkayayũ eju dak. Kuy juk ip o'jewemu'awero nopag̃õg̃õ ãm cavaro irucat akpi jejeat eju, ixe a'õkayayũ eju dak. O'jenopag̃õg̃õm cĩcã ip.


text:
Cavaro akpi jejeat o'e jĩjã ipararu jĩjãat pe. O'taomũn. Jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat tak o'taomũn. Ipararu jĩjãat etabutpe wuywebe i'e ba'oreat mubapukpuk'ukat o'taomũn. Jedopa'a dag̃ ipararu jĩjãat putet kukayũ o'g̃ug̃uykukuku wuywebe i'e ba'oreat mubapukpug̃ puye. Ipararu jĩjãat pe “Ẽn xipat cĩcã” i te'e ma i'e'e'ukayũ o'g̃ug̃uykukuku. Ipararu jĩjãat o'joxik daxabog̃ pe, enxofre nõm sop pe. Jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat tak o'joxik ibo be. Itabẽg̃ ma ip o'joxik ibo be.


text:
Cavaro irucat akpi jejeat ixik'ibiyũ a'õkayayũ dak o'yaoka. Payaom ip o'yaoka jebi bewi ijẽm'ibin. Wasũyũ o'subibu'u'un iẽn.</n>


text:
G̃ebuje Deus ekawẽn tojotjot'uk ojojojo wara'at. Kopkom o'e kabi kadiwi. Chavebog̃ kug̃ osunuy jebui be- -ikũybioreg̃ cĩcãatkũy nomudip'ukap kug̃. Correntebu kug̃ tak osunuy ibupoxi jĩjãatpu kug̃.


text:
Ixe Deus ekawẽn tojotjot'ukat seg̃emoxixi o'g̃ukirik- -ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat o'g̃ukirik. Satanás i ibutet. Ixe o'g̃ukirik ade koato tũy ãm- -1000 be koato tũy ãm.


text:
Imukirik puje o'joxik ikũybioreg̃ cĩcãatkũy be. Chavem tak o'sukũynomudip. O'sukũymuymũg̃mũg̃ tak ijẽmap puxim waram soat ka dag̃ayũ mug̃uykukukuap puxim. Jeejẽm g̃u 1000 be koato dak. 1000 be koato kap puje bit waram ixe g̃ujẽm darem ma tũy ãm.</n>


text:
G̃ebuje yabikbikapyũ ojojojo idip cĩcãayũ. Ixeyũ jeje kaxikxik'iayũ dak ojojojo. Deus ja'õbacaap o'g̃ũm cebe ip. <n>— Apẽn ipi juayũ juk adi oekuku ip iaptei juy epeteida wa'õbi — io'e Deus cebe ip. — Xipacat cuy epeg̃ũm cedag̃ ma jekuku'ukayũ be, — io'e. — Ipiat pit cuy epesupi'ajoat warẽmtag̃ jekuku'ukayũ be — io'e Deus. <n>Jesus kay jĩjã osodop iayũ'ũm'ũm piõg̃buk tak ojojojo. Kuy juk itakomaayũ ixeyũ'ũm'ũm o'yaoka. O'ya'uk'uk ip Jesus ekawẽn muwẽnuwẽn osodop puye- -kawẽn icẽmat muwẽnuwẽn osodop puye- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn osodop puye. Ipararu jĩjãat wap tak o'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ g̃u ip- -pũg̃ em tak ka'ũma. Ixe buximat wap tak o'jẽg̃'aecõg̃cõg̃ g̃u ip. Ibutet tak o'subutetmubararakat g̃u jedopa'a be, jebũnũ'a be dak ka'ũma. Waram ip o'jetait. Soat em itait jeedop ip Cristo xe. Ixe eju dak adeayũ kukukayũm jeedop ip 100 koato bun.


text:
Imẽn Deus Jesus kay jĩjã osodop iayũ'ũm'ũm g̃utait waram. Warara'acayũ'ũm'ũm pit waram g̃utait 1000 koato kap puje acã- -kũyjobit'ũmayũ'ũm'ũm.


text:
Icokcok jeedop ip Deus emumutaityũ- -koam o'g̃utait'iayũ. Xipat cĩcãat kug̃ ip jeedop- -Deus xewiat kug̃. Waram kũyjobit'ũmayũ e'ũ buje, ixeyũ bit je'ũ g̃u. Deus buywatwat'ukayũm ip jeedop paĩ buxim- -Cristo buywatwat'ukayũm tak. Cristo eju adeayũ kukukayũm ip jeedop 1000 koato bun.</n>


text:
Ixe Satanás jeeju soat ka dag̃ayũ mug̃uykukukum. Gogue a'õkayayũ g̃ug̃uykukuku. Magogue a'õkayayũ dak g̃ug̃uykukuku. Soat ka watwat g̃u'awero. Nopag̃õg̃õ ãm Deus a'õkayayũ eju ip g̃u'awero. Tak g̃u ma jeedop ip. Ka'oririt co'iãn ip jeedop adeap kug̃. Imuwẽg̃ũn pa'ore ma ip jeedop ade jĩjã buye.


text:
Jepõg̃põg̃ ip soat ka dag̃ Satanás a'õkayayũ. Deus ebekitkiyũ ip yakodip yaokaap ojuy. Deus xe ikakukpinatka dak ip ikaakodip ika watwat aokaap ojuy. Imẽnpit daxa jeekop kabi kadiwi yaoka ojuyayũ mupik am. Soat ixeyũ g̃u'ũm Satanás a'õkayayũ.


text:
Deus ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat joxik daxabog̃ pe- -iodi jo'iat pe- -enxofre nõm sop pe. Adeayũ mug̃uykukuku'uk osunuyiat joxik ibo be. Kuy bima juk ipararu jĩjãat o'joxik ibo be, jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat tak. Ipiat'ajojom cĩcã ip jeedop ibo be. Kabia bun ipiat'ajojom ip jeedop, ixima bun tak. Soat em ma ipiat'ajojom ip jeedop. Ipiat'ajojoap i'ũm g̃u cebe ip.</n>


text:
G̃ebuje yabikbikap ojojojo idip cĩcãat, yobog̃at, irucat. Ixe jeje xik'iat tak ojojojo. Ipi o'jenapõn itabixewi, kabi dak. Ijojom g̃u ip osodop g̃ebuje bit.


text:
Oe'ũ'ũ'iayũ ojojojo g̃ebuje- -yobog̃ayũ'ũm'ũm, ka'ũmaayũ'ũm'ũm tak. Kacũg̃cũg̃'i ip osodop yabikbikap wap. Deus jebubutupyũ o'tupmupaya livrodupyũ. Wara'atup o'tupmupaya g̃ebuje. Soat em itait jeedop ip Deus xe iayũ butet kukatup o'tupmupaya. Apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iap ibararak osunuy ibodup pe. Deus o'teida soat pe oe'ũ'ũ'iayũ be apẽn ijodi bima juk adi oekuku ip iapteim. Xipacat o'g̃ũm cedag̃ ma oekuku'iayũ be. Ipiat pit o'supi'ajoat ikẽrẽm oekuku'iayũ be.


text:
Kuy juk tiyuati be oakõm'iayũ'ũmm'ũm tak o'jebapuk kabi beat wap- -yabikbikap ceje xik'iat wap. Kuy juk ipi be o'jokot ip'iayũ'ũm'ũm tak o'jebapuk cewap- -kuy juk ipiat'ajojoap pe o'joxik ip iayũ'ũm'ũm tak. Xipacat o'g̃ũm cedag̃ ma oekuku'iayũ be. Ipiat pit o'supi'ajoat ikẽrẽm oekuku'iayũ be.


text:
Deus wuymuy'ũ'ũap o'joxik daxabog̃ pe- -iodi jo'iat pe. Ce'ũ'ũayũ dak o'joxik ibo be. Daxabog̃ pe ixeyũ xikap xepxep em wuye'ũap co'i.


text:
Soat em itait jeedop ip Deus xe iaptup pe ibutet pararak'ũmayũ bit o'joxik daxabog̃ pe- -iodi jo'iat pe.</n>


text:
G̃ebuje kabi iisuat ojojojo, ipi iisuat tak. Kuyat kuy o'jepa'ũm- -kabi, ipi dak. Tiyuati dak o'jediepa'ũm.


text:
Ikaisuatka dak osukajojo- -Jerusalém ka. Õn, João, osukajojo. Kakopkom o'e kabi kadiwi- -Deus xewi. Ikadip cĩcã o'sukadop apẽn ayacat jewemudipudim jewebumũn ãm iap co'i.


text:
Yabikbikap cejeat o'jekawẽn ya'õberen. <n>— G̃asũ bit Deus jemumug̃ẽg̃ẽyũ xe jeenuy — io'e. — Cebekitkiyũm je'e ip — io'e. — Deus tak ixeyũ xe jeenuy soat em — io'e. — “Ekay acã ocetabut ẽn acã Deusat puye,” i je'e ip cebe — io'e.


text:
— Itadisup ip itõnap etadi. Ka'ũmg̃u je'e wuye'ũ'ũap — io'e. — Wuyg̃uycũg̃ap tak ka'ũmg̃u je'e. Wuytõnap tak ka'ũmg̃u je'e. Ipiat'ajojoap tak ka'ũmg̃u je'e wuywebe — io'e. — Kuyatokok pit oi'ũm kuy — io'e.</n>


text:
— G̃asũ bit õn soat og̃uisun — io'e yabikbikap cejeat. — Apẽn cuk adi eya'ĩjojoiaptup cuy etupmubararak iboap ekawẽn icẽmãn puye — io'e owebe. — Soat je'bapuk iboap ekawẽn tag̃. Imẽnpuye cũg̃ ma eywebe eyetabut am iboap ekawẽn kay — io'e owebe.


text:
— Soat kuy og̃ug̃ẽ — io'e. — Soat ka'ũm pima õn kuy kake. Soat i'ũm puje dak õn pit kake — io'e. — Ka'ũma kake bimaat õn. Soat'ũm pimaat tak õn ma — io'e owebe. — Tideihem g̃u idibi otiũm ibipurukayũ be- -wuymutaicinapti'a bewiati — io'e.


text:
— Xipat cĩcãat og̃ũm wa'õkay jĩjãayũ be — io'e. — Õn acã Deusat og̃uy cexe ip. Okpotpoyũm ip jeedop — io'e.


text:
— Wa'õ kay'ũmayũ kũyjobit'ũmayũ bit daxabog̃ pe ip jeedop iodi jo'iat pe- -ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap epere'ũmayũ- -jetabucap o'jepere'iayũ dak, kawẽn icẽmat muwarururun'ukayũ dak, warara'acat aokaka'ukayũ dak, aoyũxiayũ dak, ibukaypacayũ dak, deusbaroyũ kay itabucayũ dak, dapxiyũ dak — io'e. — Daxabog̃ pe ip jeedop soat em- -enxofre nõm sop pe — io'e. — Deus pe ixeyũ xik puje ibo be waram je'ũ'ũap je'e cebe ip — io'e.</n>


text:
G̃ebuje wara'at oajẽm okay Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ'in- -7 beayũ'in- -bacia'a jo'iat kukayũ'in- -warẽmtaksug̃at kukayũ'in- -ãmãm o'joxik iat kukayũ'in. <n>— Ejot — io'e owebe. — Iwadip og̃ubapuk ewebe- -mẽmẽ buxim oe'ũiat eju jewebumũnat — io'e.</n>


text:
Waram g̃uto Deus biõg̃buk wag̃uyda. Deus ekawẽn tojotjot'ukat odujuu co'a jeje- -um cĩcãat'a jeje. Jerusalém ka o'sukamubapuk owebe- -ikaisuatka- -soat tag̃ ikaisuatka- -Deus xewi ikakop'ibitka.</n>


text:
— Deus soat podi ma ja'õbacaap kug̃ — i'e'em ibo ka jojo'ukayũ. Ikasopsup o'sukadop Deus dipap kug̃.Ikasopsup o'sukadop wita'it'it'a buxim- -yadeibog̃ cĩcãat'a buxim- -jaspe'a buxim. Ikaxiriruk tak o'sukadop cristal'a buxim.


text:
Korara osodop ika akokoreren- -yobog̃at- -um cĩcãat. 12 be osodop ip korara exĩntabi. 12 beayũ ig̃o exĩntabi wiwi'ukayũ osodop- -Deus ekawẽn tojotjot'ukayũ. Israel ipotpoyũ butet ibararak osodop xĩntabi be 12 beayũ butet.


text:
Ebapũg̃ osodop ip pũg̃ kadi xĩntabi. Ebapũg̃ osodop ip kaxi jẽmap kadi. Kaxi'at'acat kadi dak ebapũg̃. Kaxi'at'acap joreg̃at kadi dak ebapũg̃ ma. Kaxijẽmap joreg̃at kadi dak ebapũg̃ ma.


text:
Ibo ka ekorara o'g̃ug̃ẽ ip 12 beat'a jeje wita'a jeje. Ibo'a be mẽmẽ buxim oe'ũiat emumujuyũ butet ibararak osodop- -12 beayũ butet.</n>


text:
Deus ekawẽn tojotjot'ukat imuweg̃ũg̃ũnap'ip kug̃ osunuy jebui be- -oweju kuy o'jekawẽniat. Ouro mug̃ẽg̃ẽ'ip kug̃ osunuy. Ibo'ip kug̃ osunuy ika muweg̃ũn ãm, ika exĩntabi muweg̃ũn ãm tak, cekorara muweg̃ũn ãm tak.


text:
Ibo ka soat kadi jeweka'abiweg̃ũg̃ũn o'sukadop. Ixe'im Deus ekawẽn tojotjot'ukat o'sukamuweg̃ũn. Pũg̃ kadi 2,200 quilometro o'sukadop. Ika'a bicũg̃kadi ika'a'õxakadiwi dak ibug̃ũn ma o'sukadop.


text:
Korara dak o'g̃uweg̃ũn. 64 metro yabijodekadi osunuy. Ixe'im o'g̃uweg̃ũn. Pebũrũ metro osunuy iap o'g̃uwẽn owebe Deus ekawẽn tojotjot'ukat.


text:
 <n> (18-20)</n> Ibo ka soat tag̃ ikaisu o'sukadop. Ouro mug̃ẽg̃ẽka o'sukadop- -iwekoykey'ũmat mug̃ẽg̃ẽka. Ikaxiriruk o'sukadop vidro buxim. Ixe ekorara jaspe'a mug̃ẽg̃ẽ osunuy. Korara o'jomuymuy ip wita'a dag̃- -12 beat'a dag̃. Ig̃o'a dag̃ yadeibog̃ cĩcãat'a o'yamuymuy ip ya'ĩcat'a yamudim am. Koam jaspe'a o'yamuy ip. Jaspe'a nomuju safira'a o'yamuy ip. Safira'a nomuju ágata'a o'yamuy ip. Ágata'a nomuju esmeralda'a o'yamuy ip. Esmeralda'a nomuju sardônio'a o'yamuy ip. Sardônio'a nomuju sárdio'a o'yamuy ip. Sárdio'a nomuju cristólito'a o'yamuy ip. Crisólito'a nomuju berilo'a o'yamuy ip. Berilo'a nomuju topázio'a o'yamuy ip. Topázio'a nomuju crisópraso'a o'yamuy ip. Crisópraso'a nomuju jacinto'a o'yamuy ip. Jacinto'a nomuju amestista'a o'yamuy ip. Ibũrũ'a ip o'yamuy ya'ĩcat'a 12 beat'a. Idip cĩcã korara osodop yamuy buje.


text:
Xĩntabi pérola'a mug̃ẽg̃ẽ osodop 12 be. Pũg̃pũg̃pũg̃ xĩntabi pũg̃'a ma imug̃ẽg̃ẽ osunuy pérola'a ma. Ika ukpibu ouro mug̃ẽg̃ẽ osunuy- -iag̃uat. Ixiriruk osunuy vidro buxim.</n>


text:
Deus eju kawẽnwẽnap'a dobuxik g̃u ibo ka be, wuykukukat Deus ibo ka be nuynuy buye. Ixe soat podi ma ya'õbaca. Mẽmẽ buxim oe'ũiat tak ig̃o ka be nuynuy. Imẽnpuye ya'ũmg̃u Deus eju kawẽnwẽnap'a.


text:
Kaxi g̃u ig̃o ka mukabiaham. Kaxiaat tak ka'ũma. Deus jedipam ma ikamukabiaham, mẽmẽ dak. Lâmpada'a bodi ma idip Deus dipap, mẽmẽ dipap tak.


text:
Jekukum ip je'e ibo kabia dag̃ soat ka dag̃ayũ. Ibo ka ekabia soat ipi juayũ g̃ukabia. <n>— Deus ocebodi ma ya'õbuyxiat- -mẽmẽ buxim oe'ũiat tak — i je'e ip ijodi bima ya'õbuyxi osodop'iayũ. — Deus ocebodi ma ya'õbacaat mẽmẽ buxim oe'ũiat tak — i je'e ip ijodi bima ya'õca osodop'iayũ.</n>


text:
Kabia bun ibo ka exĩntabi ikoce. Soat em ma ikoce. Nomudip g̃u ma ip, kabiok g̃u buye. Soat em kabia.


text:
Ja'õbuyxiap ip idojot ibo ka be soat ka watwat. <n>— Ẽn ocebodi ma a'õbuyxi, mẽmẽ buxim oe'ũiat tak — i je'e ip Deus pe. — Ẽn ocebodi ma a'õbacaat — i dak je'e ip cebe.Soat jebubut ip idojot teibog̃at. Soat je'g̃ũm ip Deus pe, mẽmẽ buxim oe'ũiat pe dak.


text:
Soat tag̃ iisu'ũmat pit jeõm g̃u ibo ka be. Wuysũsũg̃at mug̃ẽg̃ẽ'ukat tak ka'ũma ma. Napapa'ukat tak ka'ũma ma. Mẽmẽ buxim oe'ũiat pubutup pe ibutet pararakayũ acã jeõm- -soat em itait jeedop ip Deus xe iatup pe ibutet pararakayũ acã.</n>


text:
Wuymutaicinapti dak o'timubapuk owebe Deus ekawẽn tojotjot'ukat. Tixiriruk o'tinuy cristal buxim. Deus abikbikap pewi dijẽmjẽm, mẽmẽ buxim oe'ũiat abikbikap pewi dak.


text:
Ixedi jediekukum ika ukpibu dag̃. Wuymutaicinap'ip opop tiwãbu dag̃, jodiwinãbudaku. 12 em pũg̃ koato be ya'a'e nuynuy. Soat kaxi ya'a'e nuynuy. Iboyũdup soat ka dag̃ayũ mu'ada'adaaptup.


text:
Deus xe ikẽrẽat pit opop g̃u ibo ka be- -pũg̃ tak ka'ũma. <n>Deus abikbikap jeedop ibo ka be, mẽmẽ buxim oe'ũiat abikbikap tak. Cebeam kapikpik'ukayũ soat em je'e cebe: — Ẽn soat podi ma xipat — i.</n>


text:
Kabiok g̃u je'e ibo ka be. Lamparina'a kug̃ g̃u dak jeedop ip ibo ka watwat. Kaxie dak ka'ũma ma. Wuykukukat Deus ma ibo ka watwat mukabiaha'ukan jeenuy. Ixe eju adeayũ kukukayũm jeedop ip soat em.</n>


text:
Õn João. Õn ma juk soat iboap ojojojo. Soat iboap oya'ĩjojo. Soat co epere buje, ocẽg̃'aecõg̃cõg̃ pin cuk Deus ekawẽn tojotjot'ukat wap- -soat cuk adi iboap o'g̃ubapuk owebe iat wap. “Ẽn xipat cĩcã” i'e am cebe ocẽg̃'aecõg̃cõg̃.</n>


text:
— Owap pit cuy ecẽg̃'aecõg̃cõg̃ g̃u! — i bit o'e owebe. — Õn tak ebure ma, wuykitpitpiyũ bure dak — io'e. — Deus ekawẽn muwẽnuwẽn õn eybuxim — io'e. — Pũg̃ tag̃ ma wuyju kũyjobit ijudup peat ekawẽn kay — io'e owebe. — Deus wap acã ecẽg̃'aecõg̃cõg̃ “Ẽn xipat cĩcã” i'e am cebe — io'e.


text:
— G̃axĩn ma soat je'bapuk ijudup peat ekawẽn tag̃ ma — io'e. — Imẽnpuye ebu'um g̃u juy eg̃uy apẽn g̃uyjom je'bapuk iap muwẽn ãm itaybit'ũmayũ be — io'e.


text:
— Apẽn ip jekukum g̃asũ iap puxim jeeku ip ipi juayũ. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ ma jeedop ip ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukayũ. Ikẽrẽat kay acã jeedop ip g̃ebum ikẽrẽat kay g̃ebumayũ. Xipacat mug̃ẽg̃ẽm pit jeedop ip xipacat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ. Soat tag̃ iisu jeedop ip soat tag̃ iisuayũ — io'e owebe.</n>


text:
— “Eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop,” i'e'em Jesus. “G̃axĩn ma g̃uto oajẽm,” i'e'em. “Wetaybit cĩcã eyekukuam,” i'e'em. “Apẽn ipi dag̃ pima juk adi oekuku ip iaptei õn ma oteida soat pe ipi juayũ be,” i'e'em Jesus. “Xipacat og̃ũm xipacayũ be,” i'e'em. “Ipiat pit osupi'ajoat xipat'ũmayũ be,” i'e'em Jesus — io'e owebe.


text:
— Soat ka'ũm pima õn kuy kake. Soat i'ũm puje dak õn pit kake,” i'e'em Jesus — io'e. — Ka'ũma kake bimaat õn. Soat'ũm pimaat tak õn ma. Koapat õn. Kanomũmat tak õn ma,” i'e'em Jesus — io'e.</n>


text:
Icokcok jeedop ip jesay iwuywuyat kukayũ- -iisuat kukayũ. <n>— Eyesay iisuat pima, “Eymutaicinap'a epeya'o juy. Ya'o pi g̃u eywebe,” i je'e Deus eywebe. “Epeõm cuy okay ikabog̃atka exĩntabi dag̃wi,” i je'e eywebe.


text:
Wũy ma ikabog̃atka wi jeedop ip ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap epere'ũmayũ bit, ibukaypacayũ dak, ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukayũ dak, wara'acat o'yaoka'ibiyũ dak, deusbaroyũ kay itabucayũ dak, napapa'ukayũ dak, warara'acat mug̃uykukuku'ukayũ dak — io'e.</n>


text:
— Jesus õn — i'e'em. — Õn cuk wekawẽn tojotjot'ukat og̃udot eymukũyjo am apẽn g̃uyjom je'bapuk iam — i'e'em. — Okay itabucayũ mukũyjo am og̃udot — i'e'em. — Ipi kukat Davi naxeg̃ebit õn — i'e'em. — Kasopta buxim õn- -tasopata buxim- -kabiada buxim — i'e'em Jesus.</n>


text:
— Ejot cuy! — i'e'em Deus biõg̃buk, iwadip tak. <n>— Ejot cuy! — i juy je'e ip ijop ekawẽntup coco'ukayũ dak. <n>Ibipurukat cuy jeedot. Tikõn pinayũ wuymutaicinapti idikõn. Tidei'ũma idikõn ip.</n>


text:
João õn. Ijoptup ekawẽn coco'ukayũ oyawẽ g̃asũ. Kaypatpan g̃u õn e'em. Icẽmãn õn e'em. Apẽn Deus warẽmtaksug̃pi supi'ajoat kũyjobit'ũmayũ be iap ibararak opop ijudup pe. <n>— Eyabewiat ekawẽn iboap ekawẽn muacokcog̃ pima, Deus imẽn ma ipiat supi'ajoat eywebe — i õn e'em eywebe.</n>


text:
Ijudup ekawẽn'in imuwẽn pu'u bima bit ya'opi je'e eywebe wuymutaicinap'a. Epeõm g̃u ikaisuatka be- -Deus ka be. Apẽn ibo ka ikadip cĩcã iap ibararak opop ijudup pe.</n>


text:
— G̃axĩn ma g̃uto oajẽm waram — i'e'em soat iboap o'g̃uwẽniat. — Oajẽm ma — i'e'em ixe- -Jesus e'em. <n>— Imẽn cuy jajẽm — i õn tak e'em. <n>— Ejot cuy! — i õn e'em wuykukukat Jesus pe.</n>


